Library·Ananda·1·1.15

Ananda 1.15

वाक्पटुत्वं मुखोल्लासो भवेद्व्यायामपेशलः । स्नानध्यानार्चनपरो मधुरास्वादलोलुपः

vākpaṭutvaṃ mukhollāso bhavedvyāyāmapeśalaḥ / snānadhyānārcanaparo madhurāsvādalolupaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृष्टान्नाशी शीतवारि पिबन्नालापतत्परः । यथेष्टालोकनपरः कामिनीसङ्गलोलुपः

mṛṣṭānnāśī śītavāri pibannālāpatatparaḥ / yatheṣṭālokanaparaḥ kāminīsaṅgalolupaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभूतदयाविष्टस् तत्त्वज्ञानविलीनधीः । कविताख्यानविज्ञानोपन्यासैकपरायणः

sarvabhūtadayāviṣṭas tattvajñānavilīnadhīḥ / kavitākhyānavijñānopanyāsaikaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वादेषु विजयं कुर्यात्सङ्ग्रामे मल्लसङ्गरे । अन्येऽपि बहवः सन्ति गुणास्त्वन्यत्र दुर्लभाः

vādeṣu vijayaṃ kuryātsaṅgrāme mallasaṅgare / anye'pi bahavaḥ santi guṇāstvanyatra durlabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<विजयाव्यापत्सिद्धी> एतस्याः सिद्धिमूल्याश्च भक्षणे त्वधिके सति । जायन्ते हि विकाराश्च शृणु तान्परमेश्वरि

<vijayāvyāpatsiddhī> etasyāḥ siddhimūlyāśca bhakṣaṇe tvadhike sati / jāyante hi vikārāśca śṛṇu tānparameśvari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरक्तलोचनः शुष्कजिह्वौष्ठपुटतालुकः । प्रथमे शुष्कनासाग्र उष्णकृच्छ्वासपार्श्वयोः

āraktalocanaḥ śuṣkajihvauṣṭhapuṭatālukaḥ / prathame śuṣkanāsāgra uṣṇakṛcchvāsapārśvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीये ऽक्षिनिमीलत्वं पटलीकृतविग्रहः । तृतीये पादहस्ताक्षिदाहकृद् गद्गदध्वनिः

dvitīye 'kṣinimīlatvaṃ paṭalīkṛtavigrahaḥ / tṛtīye pādahastākṣidāhakṛd gadgadadhvaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थे क्षुत्पिपासार्तो निद्राघूर्णितलोचनः । पञ्चमे गद्गदा वाणी स्वप्रोक्तं विस्मरेत्क्षणात्

caturthe kṣutpipāsārto nidrāghūrṇitalocanaḥ / pañcame gadgadā vāṇī svaproktaṃ vismaretkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठे विकारे संजाते चित्तापस्मृतिकारणम् । सप्तमे करसादश्च देहे च रुचिरायते

ṣaṣṭhe vikāre saṃjāte cittāpasmṛtikāraṇam / saptame karasādaśca dehe ca rucirāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महोर्मय इवोल्लासा जायन्ते च पुनः पुनः । अष्टमे दिग्भ्रमः शान्तिर्भ्रूभङ्गश्चातिरोदनम्

mahormaya ivollāsā jāyante ca punaḥ punaḥ / aṣṭame digbhramaḥ śāntirbhrūbhaṅgaścātirodanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवमे श्रोत्रहुङ्कारो मूर्च्छापस्मृतिकातरः । उद्गारः कूजनं भूमौ लुठनं दैन्यभाषणम्

navame śrotrahuṅkāro mūrcchāpasmṛtikātaraḥ / udgāraḥ kūjanaṃ bhūmau luṭhanaṃ dainyabhāṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा भाषणं गुह्यं ब्रवन्सौख्यं न वेत्ति च । दुःखं च मृदुकल्पोऽयं स्विन्नाङ्गश्च भवेत्प्रिये

anyathā bhāṣaṇaṃ guhyaṃ bravansaukhyaṃ na vetti ca / duḥkhaṃ ca mṛdukalpo'yaṃ svinnāṅgaśca bhavetpriye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये विकारा बहवः सन्ति तेषां चिकित्सनम् । विरेकोऽम्लरसः शीर्षस्नानं शीताम्बुना ततः

anye vikārā bahavaḥ santi teṣāṃ cikitsanam / vireko'mlarasaḥ śīrṣasnānaṃ śītāmbunā tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्दनोशीरकर्पूरहिमाम्बुपरिलेपनम् । सुगन्धिशीतलीभूतमालालंकृतविग्रहः

candanośīrakarpūrahimāmbuparilepanam / sugandhiśītalībhūtamālālaṃkṛtavigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मल्लिकाजातिचाम्पेयकमलोत्पलधारिणा । मृणालवलयोद्भासिशय्या च कदलीदलम्

mallikājāticāmpeyakamalotpaladhāriṇā / mṛṇālavalayodbhāsiśayyā ca kadalīdalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्पूरैलालवङ्गाश्च तक्कोलं कटुकीफलम् । चर्वयेत् सह ताम्बूलं तालवृन्तेन वीजनम्

karpūrailālavaṅgāśca takkolaṃ kaṭukīphalam / carvayet saha tāmbūlaṃ tālavṛntena vījanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्मकाषायवस्त्राणि सुगन्धीनि च धारयेत् । कङ्कणे चन्द्रम् आपश्यञ्ज्योत्स्नायां द्विमुहूर्तकम्

sūkṣmakāṣāyavastrāṇi sugandhīni ca dhārayet / kaṅkaṇe candram āpaśyañjyotsnāyāṃ dvimuhūrtakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीनोत्तुङ्गकुचद्वन्द्वगाढालिङ्गनतत्परः । शयीत शर्कराक्षीरघृतमांसरसादिकम्

pīnottuṅgakucadvandvagāḍhāliṅganatatparaḥ / śayīta śarkarākṣīraghṛtamāṃsarasādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पानकं मुद्गयूषं वा पेयं वा शार्करं मधु । केवलं शयनं कुर्याद्यद्यच्छीतं भजेच्च तत्

pānakaṃ mudgayūṣaṃ vā peyaṃ vā śārkaraṃ madhu / kevalaṃ śayanaṃ kuryādyadyacchītaṃ bhajecca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<२९। कञ्चुकीकल्पः> अथ वक्ष्यामि देवेशि कञ्चुकीकल्पमुत्तमम् । सप्ताष्टच्छदसंयुक्ता मूलकोपमकन्दुका

<29. kañcukīkalpaḥ> atha vakṣyāmi deveśi kañcukīkalpamuttamam / saptāṣṭacchadasaṃyuktā mūlakopamakandukā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरान्विता मेषशब्दाज्जायन्ते पल्लवान्यपि । सा ज्ञेया पीतरक्ताभकाण्डा श्वेततनुः प्रिये

kṣīrānvitā meṣaśabdājjāyante pallavānyapi / sā jñeyā pītaraktābhakāṇḍā śvetatanuḥ priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आषाढे कार्त्तिके मासे चैत्यदेशे प्ररोहति । पिष्टां पलाष्टके क्षीरे त्वङ्गुष्ठद्वयमात्रकम्

āṣāḍhe kārttike māse caityadeśe prarohati / piṣṭāṃ palāṣṭake kṣīre tvaṅguṣṭhadvayamātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटीप्रवेशं कृत्वादौ पीत्वा पश्चात्पयः पिबेत् । जीर्णे क्षीरं पुनः पेयं पेयां वा स्नेहवर्जिताम्

kuṭīpraveśaṃ kṛtvādau pītvā paścātpayaḥ pibet / jīrṇe kṣīraṃ punaḥ peyaṃ peyāṃ vā snehavarjitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तोकोष्णलवणाम्लां तां न स्पृशेच्छीतलं जलम् । एवं सप्तदिनं सेव्यं खिलकुष्ठं विनाशयेत्

stokoṣṇalavaṇāmlāṃ tāṃ na spṛśecchītalaṃ jalam / evaṃ saptadinaṃ sevyaṃ khilakuṣṭhaṃ vināśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीये सप्तरात्रेण नश्यन्ति निखिला गदाः । तृतीये सप्तरात्रेण भुजङ्गः कञ्चुकं तथा

tṛtīye saptarātreṇa naśyanti nikhilā gadāḥ / tṛtīye saptarātreṇa bhujaṅgaḥ kañcukaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वक्केशनखदन्तांश्च स त्यजेत् स्वयमेवं हि । जीवेत्पञ्चशतं वर्षं रूपमेधाबलान्वितः

tvakkeśanakhadantāṃśca sa tyajet svayamevaṃ hi / jīvetpañcaśataṃ varṣaṃ rūpamedhābalānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णितं कञ्चुकीकन्दं तत्क्षीरेण विभावितम् । कर्षं गोक्षीरकुडुबैः पिष्ट्वा खण्डं पलं क्षिपेत्

cūrṇitaṃ kañcukīkandaṃ tatkṣīreṇa vibhāvitam / karṣaṃ gokṣīrakuḍubaiḥ piṣṭvā khaṇḍaṃ palaṃ kṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नखकेशास्थिदन्तस्थान् रोगान्पानेन नाशयेत् । कञ्चुक्यास्तु पलं चूर्णं प्रस्थगोक्षीरवापितम्

nakhakeśāsthidantasthān rogānpānena nāśayet / kañcukyāstu palaṃ cūrṇaṃ prasthagokṣīravāpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णशेषं पचेत्तावद् गोघृतेन च भर्जयेत् । सितया मधुना लिह्यात् क्षीरान्नो मण्डलावधि

cūrṇaśeṣaṃ pacettāvad goghṛtena ca bharjayet / sitayā madhunā lihyāt kṣīrānno maṇḍalāvadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महागजबलोपेतो द्विरष्टवयसोज्ज्वलः । जीवेत्पञ्चशतं वर्षान्कामिनीकेलिमन्मथः

mahāgajabalopeto dviraṣṭavayasojjvalaḥ / jīvetpañcaśataṃ varṣānkāminīkelimanmathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<३०। कुक्कुटीकल्पः> अथ वक्ष्यामि ते देवि कुक्कुटीकल्पमुत्तमम् । सुरासुरैर् मथ्यमानादब्धेरमृतबिन्दवः

<30. kukkuṭīkalpaḥ> atha vakṣyāmi te devi kukkuṭīkalpamuttamam / surāsurair mathyamānādabdheramṛtabindavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितास्तेभ्य उत्पन्ना कुक्कुटी निर्जरत्वदा । पत्त्रैर् मरकतच्छायैः खर्जूरीदलसन्निभैः

patitāstebhya utpannā kukkuṭī nirjaratvadā / pattrair marakatacchāyaiḥ kharjūrīdalasannibhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दैश्च कुक्कुटास्याभैर् ईषत् कटुकपिच्छिलैः । लक्षिता कुक्कुटी ज्ञेया महारोगहरा परा

kandaiśca kukkuṭāsyābhair īṣat kaṭukapicchilaiḥ / lakṣitā kukkuṭī jñeyā mahārogaharā parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषाद्वातरोगांश्च गुदकीलविषाणि च । घृतेन भर्जयेत्कन्दं शुद्धकोष्ठः कुटीं व्रजेत्

viśeṣādvātarogāṃśca gudakīlaviṣāṇi ca / ghṛtena bharjayetkandaṃ śuddhakoṣṭhaḥ kuṭīṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुञ्जामात्रं प्रगे सेव्यं धारोष्णं गोपयः पिबेत् । जीर्णे क्षीरान्नमश्नीयाज्जलान्नं वा विचक्षणः

guñjāmātraṃ prage sevyaṃ dhāroṣṇaṃ gopayaḥ pibet / jīrṇe kṣīrānnamaśnīyājjalānnaṃ vā vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाबलं प्रतिदिनं वर्धयेन्मण्डलावधि । जत्रूर्ध्वरोगान् पाण्ड्वादीन् क्षयकुष्ठादिकान्हरेत्

yathābalaṃ pratidinaṃ vardhayenmaṇḍalāvadhi / jatrūrdhvarogān pāṇḍvādīn kṣayakuṣṭhādikānharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिरकेशद्विजनखो वलीपलितवर्जितः । जीवेद्द्विशतवर्षं च मेधाधैर्यबलान्वितः

sthirakeśadvijanakho valīpalitavarjitaḥ / jīveddviśatavarṣaṃ ca medhādhairyabalānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लप्रतिपदारभ्य चैकैकं घृतवर्जितम् । कन्दं प्राश्नीय पर्वान्तं वर्धयेत्तद्यथाबलम्

śuklapratipadārabhya caikaikaṃ ghṛtavarjitam / kandaṃ prāśnīya parvāntaṃ vardhayettadyathābalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवासितपक्षादि नूनं कुर्याद्दिनाद्दिनम् । भुक्तेः प्रागुपयुञ्जीत पश्चात्क्षीराशनो भवेत्

tathaivāsitapakṣādi nūnaṃ kuryāddināddinam / bhukteḥ prāgupayuñjīta paścātkṣīrāśano bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शान्तमेवं सेवेत प्रतिमासं पुनः पुनः । त्रिवर्षात् सिद्धिमाप्नोति जीवेद्वर्षायुतत्रयम्

darśāntamevaṃ seveta pratimāsaṃ punaḥ punaḥ / trivarṣāt siddhimāpnoti jīvedvarṣāyutatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्कुटीकन्दचूर्णं च गोक्षीरेण यथाबलम् । जीर्णे पिबेद्यवागूंश्च मासात्सिद्धिः प्रजायते

kukkuṭīkandacūrṇaṃ ca gokṣīreṇa yathābalam / jīrṇe pibedyavāgūṃśca māsātsiddhiḥ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाविधगदान्हन्ति जीवेद्वर्षशतद्वयम् । <३१। सोमलताकल्पः> अथ सोमलताकल्पं दिव्यं वक्ष्यामि शङ्करि

nānāvidhagadānhanti jīvedvarṣaśatadvayam / <31. somalatākalpaḥ> atha somalatākalpaṃ divyaṃ vakṣyāmi śaṅkari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमः स्वयं मनुष्याणां हितायावनिमण्डलम् । प्रतिपेदे च तन्नाम्ना ख्याता सोमलता भुवि

somaḥ svayaṃ manuṣyāṇāṃ hitāyāvanimaṇḍalam / pratipede ca tannāmnā khyātā somalatā bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विंशतिधा प्रोक्ता स्थाननामादिभेदतः । पूर्वप्रतिपदारभ्य पूर्णान्तं प्रतिवासरम्

caturviṃśatidhā proktā sthānanāmādibhedataḥ / pūrvapratipadārabhya pūrṇāntaṃ prativāsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकं जायते पर्णं तथैवापरपक्षके । पतति क्रमशः पर्णं दर्शे सैकावशिष्यते

ekaikaṃ jāyate parṇaṃ tathaivāparapakṣake / patati kramaśaḥ parṇaṃ darśe saikāvaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णमास्यां पञ्चदशछदोपेता सदा भवेत् । नानाविधदलोपेताश् छदपञ्चदशात्मिकाः

pūrṇamāsyāṃ pañcadaśachadopetā sadā bhavet / nānāvidhadalopetāś chadapañcadaśātmikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरयुक्तलताकन्दाः सर्वाः सोमलताः स्मृताः । तुषाराद्रावर्बुदे च सह्ये देवगिरौ तथा

kṣīrayuktalatākandāḥ sarvāḥ somalatāḥ smṛtāḥ / tuṣārādrāvarbude ca sahye devagirau tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीपर्वते च मलये महेन्द्रे पारियात्रके । विन्ध्ये देवसहेऽद्रौ च देवसूतहृदे तथा

śrīparvate ca malaye mahendre pāriyātrake / vindhye devasahe'drau ca devasūtahṛde tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितस्तोत्तरतीरेऽस्ति प्रभासाख्यो महीधरः । सिन्धुह्रदोऽस्ति पाञ्चाले चन्द्रमाः प्लवतेऽत्र च

vitastottaratīre'sti prabhāsākhyo mahīdharaḥ / sindhuhrado'sti pāñcāle candramāḥ plavate'tra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रदेशे च वाप्यस्ति त्वंशुमानथ मुञ्जवान् । दिव्यं सरोऽस्ति काश्मीरे ख्यातं क्षुद्रकमानसम्

tatpradeśe ca vāpyasti tvaṃśumānatha muñjavān / divyaṃ saro'sti kāśmīre khyātaṃ kṣudrakamānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औष्णिक् त्रैष्टुभगायत्रो जागतस् त्र्यैष्टुभस् तथा । अन्याश्च पञ्च सन्त्यत्र मृगाङ्काभासवल्लिकाः

auṣṇik traiṣṭubhagāyatro jāgatas tryaiṣṭubhas tathā / anyāśca pañca santyatra mṛgāṅkābhāsavallikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाग्यहीना न पश्यन्ति देवाग्निद्विजनिन्दकाः । सर्वसोमलतानां च विधिरेक उपासने

bhāgyahīnā na paśyanti devāgnidvijanindakāḥ / sarvasomalatānāṃ ca vidhireka upāsane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रमाः स्वर्णसच्छायो विशदो रजतप्रभः । तौ रंभाकृतिकन्दौ तु चन्द्रमास्तु जलेचरः

candramāḥ svarṇasacchāyo viśado rajataprabhaḥ / tau raṃbhākṛtikandau tu candramāstu jalecaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लशुनच्छदनः पुण्यो मुञ्जवान्गरुडाहृतः । श्येनच्छदनिभः पाण्डुः सर्पनिर्मोकवत्सदा

laśunacchadanaḥ puṇyo muñjavāngaruḍāhṛtaḥ / śyenacchadanibhaḥ pāṇḍuḥ sarpanirmokavatsadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लम्बते पादपाग्रेषु विशेषं लक्षणं स्मृतम् । अंशुमांश्चन्द्रमाश्चैव शोनकी कर्णकोपमः

lambate pādapāgreṣu viśeṣaṃ lakṣaṇaṃ smṛtam / aṃśumāṃścandramāścaiva śonakī karṇakopamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूर्वासोमौ जाग्रतश्च कन्याभासश्च शाक्वरः । करवीरस्तालवृन्तः प्रतानश्च गवीनसः

dūrvāsomau jāgrataśca kanyābhāsaśca śākvaraḥ / karavīrastālavṛntaḥ pratānaśca gavīnasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथ्यः सोमप्रदश्चैव गरुडाहृतनामकः । अयःप्रभो ऽग्निष्टोमः स्यादौक्थ्यो रेवतकस्तथा

pathyaḥ somapradaścaiva garuḍāhṛtanāmakaḥ / ayaḥprabho 'gniṣṭomaḥ syādaukthyo revatakastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंशुमान्सर्वमुख्यः स्यादस्य सेवां प्रचक्षते । एतद्रसायनज्ञैश्च प्रीतैर्मन्त्रविदुत्तमैः

aṃśumānsarvamukhyaḥ syādasya sevāṃ pracakṣate / etadrasāyanajñaiśca prītairmantraviduttamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिषग्वरैः सुहृद्भिश्च संयुक्तः शुद्धकोष्ठवान् । कुटीं प्रविश्य निवृतां पुण्यर्क्षे शुभवासरे

bhiṣagvaraiḥ suhṛdbhiśca saṃyuktaḥ śuddhakoṣṭhavān / kuṭīṃ praviśya nivṛtāṃ puṇyarkṣe śubhavāsare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वेद्युर्देवि विप्राग्निसिद्धसामायिकान्गुरून् । योगिनीश्च कुमारीश्च बालकान् सिद्धसन्ततिम्

pūrvedyurdevi viprāgnisiddhasāmāyikāngurūn / yoginīśca kumārīśca bālakān siddhasantatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धपुष्पाक्षताद्यैश्च धूपैर्दीपैश्च पूजयेत् । भोजनैर्दक्षिणाभिश्च तोषयेच्च विधानतः

gandhapuṣpākṣatādyaiśca dhūpairdīpaiśca pūjayet / bhojanairdakṣiṇābhiśca toṣayecca vidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरमंशुमतः कन्दात्स्वर्णसूच्या विभेदितात् । हेमपात्रे समादाय तत्क्षीरं कुडुबं पिबेत्

kṣīramaṃśumataḥ kandātsvarṇasūcyā vibheditāt / hemapātre samādāya tatkṣīraṃ kuḍubaṃ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकृदेव पिबेत्सर्वं पीतशेषं जले क्षिपेत् । दिवा सुहृद्भिर् विहरेद्वाग्यतश्च वशी भवेत्

sakṛdeva pibetsarvaṃ pītaśeṣaṃ jale kṣipet / divā suhṛdbhir viharedvāgyataśca vaśī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यदेहोपदेशज्ञैः कुट्यामास्तिकबुद्धिभिः । उपवासी जपरतः सायं सन्ध्यार्चनापरः

dravyadehopadeśajñaiḥ kuṭyāmāstikabuddhibhiḥ / upavāsī japarataḥ sāyaṃ sandhyārcanāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसुप्याद् दर्भशयने कृष्णाजिनतिरोहिते । पिपासितोऽपि पानीयं शीतलं मात्रया पिबेत्

prasupyād darbhaśayane kṛṣṇājinatirohite / pipāsito'pi pānīyaṃ śītalaṃ mātrayā pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभाते च समुत्थाय कृतप्रागेतनक्रमः । विना सोमं तथासीत जीर्णे क्षीरे सशोणितम्

prabhāte ca samutthāya kṛtaprāgetanakramaḥ / vinā somaṃ tathāsīta jīrṇe kṣīre saśoṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तावसानं सकृमि वमनं भवति प्रिये । शृतशीतं च गोक्षीरं सायं पेयं सुसाधकैः

pittāvasānaṃ sakṛmi vamanaṃ bhavati priye / śṛtaśītaṃ ca gokṣīraṃ sāyaṃ peyaṃ susādhakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरेको जायते तस्य तृतीयदिवसे महान् । तेन प्रमुच्यते मर्त्यः पूर्वकैर् दुष्टभोजनैः

vireko jāyate tasya tṛtīyadivase mahān / tena pramucyate martyaḥ pūrvakair duṣṭabhojanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं कुर्याद्दिनान्ते स शृतशीतं पिबेत्पयः । दर्भशय्यां सुमक्षौमछादितायां शयीत सः

snānaṃ kuryāddinānte sa śṛtaśītaṃ pibetpayaḥ / darbhaśayyāṃ sumakṣaumachāditāyāṃ śayīta saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्चतुर्थे दिवसे श्वयथुस्तस्य जायते । अङ्गेभ्यः क्रिमयो बह्व्यः सूक्ष्मा निर्यान्ति तद्दिने

tataścaturthe divase śvayathustasya jāyate / aṅgebhyaḥ krimayo bahvyaḥ sūkṣmā niryānti taddine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोविड्भस्ममयीं शय्यां शोधितां मृदुलां सुधीः । अधिशेत पिपासा चेच्छृतशीतं जलं पिबेत्

goviḍbhasmamayīṃ śayyāṃ śodhitāṃ mṛdulāṃ sudhīḥ / adhiśeta pipāsā cecchṛtaśītaṃ jalaṃ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सायं गव्यं शृतं क्षीरं पीत्वा शिष्यसुहृद्वृतः । यथासुखं प्रसुप्याच्च निशि पञ्चमषष्ठयोः

sāyaṃ gavyaṃ śṛtaṃ kṣīraṃ pītvā śiṣyasuhṛdvṛtaḥ / yathāsukhaṃ prasupyācca niśi pañcamaṣaṣṭhayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अह्नो विधिरयं कार्यो द्विकालं पाययेत्पयः । सप्तमे दिवसे देहस्त्वगस्थिस्नायुशेषितः

ahno vidhirayaṃ kāryo dvikālaṃ pāyayetpayaḥ / saptame divase dehastvagasthisnāyuśeṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसरक्तविहीनः स्यात्सोमपः प्राणशेषितः । सुखोष्णैः सिञ्चयेत्क्षीरैर् गव्यैरेतस्य विग्रहम्

māṃsaraktavihīnaḥ syātsomapaḥ prāṇaśeṣitaḥ / sukhoṣṇaiḥ siñcayetkṣīrair gavyairetasya vigraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीखण्डतिलयष्ट्याह्वैः पिष्टैस्तं परिलेपयेत् । क्षीराशी कटशायी च क्षौममय्यां शयीत सः

śrīkhaṇḍatilayaṣṭyāhvaiḥ piṣṭaistaṃ parilepayet / kṣīrāśī kaṭaśāyī ca kṣaumamayyāṃ śayīta saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टमेऽह्नि नखं श्मश्रु त्वक्केशा रदना अपि । पतन्ति सद्योजातस्य देहवज्जायते वपुः

aṣṭame'hni nakhaṃ śmaśru tvakkeśā radanā api / patanti sadyojātasya dehavajjāyate vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीराशी स्यात्तु नवमेऽणुतैलाभ्यङ्गमाचरेत् । स्नायात्सोमलताकल्पं क्वथितेन जलेन च

kṣīrāśī syāttu navame'ṇutailābhyaṅgamācaret / snāyātsomalatākalpaṃ kvathitena jalena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तु नवमे त्वक्च स्थिरतां प्रतियाति च । तथैवैकादशदिनं प्रारभ्य षोडशं दिनम्

tatastu navame tvakca sthiratāṃ pratiyāti ca / tathaivaikādaśadinaṃ prārabhya ṣoḍaśaṃ dinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यङ्गं नाचरेत्स्नानं सोमवल्ककषायजम् । दिनात्सप्तदशादूर्ध्वं चतुर्विंशतिकावधि

abhyaṅgaṃ nācaretsnānaṃ somavalkakaṣāyajam / dinātsaptadaśādūrdhvaṃ caturviṃśatikāvadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिरत्वं त्वगवाप्नोति दन्ता वज्रनिभोज्ज्वलाः । स्थिरा दृढतराः स्निग्धा जायन्ते समपङ्क्तयः

sthiratvaṃ tvagavāpnoti dantā vajranibhojjvalāḥ / sthirā dṛḍhatarāḥ snigdhā jāyante samapaṅktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चविंशत्तमे घस्रे षष्ट्यन्नं गोपयोऽन्वितम् । भुञ्जीत नखरास्तस्य शुकचञ्चुनिभोज्ज्वलाः

pañcaviṃśattame ghasre ṣaṣṭyannaṃ gopayo'nvitam / bhuñjīta nakharāstasya śukacañcunibhojjvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वगस्य जायते स्निग्धा नीलोत्पलसमद्युतिः । सुलक्षणातसीपुष्पवैडूर्याम्बुदसन्निभा

tvagasya jāyate snigdhā nīlotpalasamadyutiḥ / sulakṣaṇātasīpuṣpavaiḍūryāmbudasannibhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासाद् अनन्तरं कुर्यात्तिलोशीरकचन्दनैः । पिष्टैः प्रलेपनं पश्चात्पयसा स्नपनक्रिया

māsād anantaraṃ kuryāttilośīrakacandanaiḥ / piṣṭaiḥ pralepanaṃ paścātpayasā snapanakriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोहन्ति चिकुरास्तस्य भ्रमराञ्जनसन्निभाः । माससप्तदिनाद् ऊर्ध्वं द्वितीयावरणस्थितिः

rohanti cikurāstasya bhramarāñjanasannibhāḥ / māsasaptadinād ūrdhvaṃ dvitīyāvaraṇasthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनस्तृतीयावरणे तिष्ठेत् सिद्धो मुहूर्तकम् । कुटीं विशेद्यथापूर्वं बलातैलाज्यलेपनम्

punastṛtīyāvaraṇe tiṣṭhet siddho muhūrtakam / kuṭīṃ viśedyathāpūrvaṃ balātailājyalepanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याद्दिनत्रयं पश्चाच्चत्वारिंशद्दिनात्परम् । करीषभस्मनोद्धूल्य देहं कल्कैर्विलेपयेत्

kuryāddinatrayaṃ paścāccatvāriṃśaddinātparam / karīṣabhasmanoddhūlya dehaṃ kalkairvilepayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजशृङ्गीत्वगुद्भूतैः स्नानं कोष्णजलेन च । चन्दनोशीरकर्पूरैर् लिप्ताङ्गो मुद्गधात्रिजैः

ajaśṛṅgītvagudbhūtaiḥ snānaṃ koṣṇajalena ca / candanośīrakarpūrair liptāṅgo mudgadhātrijaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यूषैः षष्ट्यन्नम् अश्नीयात् क्षीरैस्त्रिमधुसंयुतैः । घृतेन वा द्वितीये तु वसेदावरणे सुधीः

yūṣaiḥ ṣaṣṭyannam aśnīyāt kṣīraistrimadhusaṃyutaiḥ / ghṛtena vā dvitīye tu vasedāvaraṇe sudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवसं पञ्चकं तत्र किंचिद्वातातपे सुधीः । मध्ये मध्ये च सेवेत तथैव दशवासरम्

divasaṃ pañcakaṃ tatra kiṃcidvātātape sudhīḥ / madhye madhye ca seveta tathaiva daśavāsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोढवातातपस् तस्मात्तृतीयावरणं भजेत् । एकविंशद्दिनं तिष्ठन् स्थिरीकृतमनाः समुत्

soḍhavātātapas tasmāttṛtīyāvaraṇaṃ bhajet / ekaviṃśaddinaṃ tiṣṭhan sthirīkṛtamanāḥ samut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो द्वाविंशतिदिने देहसिद्धिः प्रजायते । बहिर्निर्गत्य च तदा पूजयेद्भैरवं पुरा

tato dvāviṃśatidine dehasiddhiḥ prajāyate / bahirnirgatya ca tadā pūjayedbhairavaṃ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुर्वग्निद्विजसिद्धानां चेतांसि परिमोदयन् । सर्वत्र स्वेच्छया नित्यं विहरेद्दुःखवर्जितः

gurvagnidvijasiddhānāṃ cetāṃsi parimodayan / sarvatra svecchayā nityaṃ viharedduḥkhavarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षायुतं नवं दिव्यं वपुर्धत्ते सुकान्तिमत् । बलं गजसहस्राणां भवेदस्य न संशयः

varṣāyutaṃ navaṃ divyaṃ vapurdhatte sukāntimat / balaṃ gajasahasrāṇāṃ bhavedasya na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषाग्नितोयशस्त्रास्त्रमृगादिभ्यो भयं न हि । ब्रह्मलोकादिलोकेषु विचरेत् स्वेच्छया सदा

viṣāgnitoyaśastrāstramṛgādibhyo bhayaṃ na hi / brahmalokādilokeṣu vicaret svecchayā sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्त्या द्वितीयश्चन्द्रः स्याद्रूपेण मकरध्वजः । सर्वाह्लादकरः शान्तः सषडङ्गपदक्रमान्

kāntyā dvitīyaścandraḥ syādrūpeṇa makaradhvajaḥ / sarvāhlādakaraḥ śāntaḥ saṣaḍaṅgapadakramān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदान्वेत्ति च शास्त्राणि भूलोकगतिनिर्जरः । ह्रस्वशाखाप्रतानायाः सोमवल्ल्याः समाहरेत्

vedānvetti ca śāstrāṇi bhūlokagatinirjaraḥ / hrasvaśākhāpratānāyāḥ somavallyāḥ samāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काण्डान्द्वात्रिंशतिं स्वर्णपात्रे पुण्ये यथाविधि । रौप्ये पात्रेऽथवा योज्यं द्विपलं गोपयस्तथा

kāṇḍāndvātriṃśatiṃ svarṇapātre puṇye yathāvidhi / raupye pātre'thavā yojyaṃ dvipalaṃ gopayastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमवल्लीरसं तद्वन्मेलयित्वा पिबेत्ततः । कुटीप्रवेशः पथ्यं च पूर्ववत्समुदाहृतम्

somavallīrasaṃ tadvanmelayitvā pibettataḥ / kuṭīpraveśaḥ pathyaṃ ca pūrvavatsamudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अणिमाद्यष्टसिद्धिः स्यात्स साक्षादमरो भवेत् । <३२। गुडूचीकल्पः> अथामृतलताकल्पं वक्ष्यामि शृणु भैरवि

aṇimādyaṣṭasiddhiḥ syātsa sākṣādamaro bhavet / <32. guḍūcīkalpaḥ> athāmṛtalatākalpaṃ vakṣyāmi śṛṇu bhairavi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षात्सुधामृतलता व्याधिजन्मजरापहा । अमृतायाः शतपलं त्रिप्रस्थं मधुरत्रयम्

sākṣātsudhāmṛtalatā vyādhijanmajarāpahā / amṛtāyāḥ śatapalaṃ triprasthaṃ madhuratrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णं लिहेत्कर्षमात्रमेवं संवत्सरावधि । सर्वव्याधिप्रशमनं जीवेच्च शरदः शतम्

cūrṇaṃ lihetkarṣamātramevaṃ saṃvatsarāvadhi / sarvavyādhipraśamanaṃ jīvecca śaradaḥ śatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ छिन्नरुहाचूर्णं पञ्चविंशत्पलं सिता । द्विगुणा च तवक्षीरी चात्मगुप्ताश्वगन्धिका

atha chinnaruhācūrṇaṃ pañcaviṃśatpalaṃ sitā / dviguṇā ca tavakṣīrī cātmaguptāśvagandhikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्नवाज्यं प्रत्येकं युञ्ज्याद्दशपलं प्रिये । मृद्वीकाष्टपला यष्टी ततः पञ्चपला तथा

punarnavājyaṃ pratyekaṃ yuñjyāddaśapalaṃ priye / mṛdvīkāṣṭapalā yaṣṭī tataḥ pañcapalā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकीकृत्य च तत्सर्वं स्निग्धभाण्डे विनिक्षिपेत् । पक्षमेकं धान्यराशौ निधाय प्रतिवासरम्

ekīkṛtya ca tatsarvaṃ snigdhabhāṇḍe vinikṣipet / pakṣamekaṃ dhānyarāśau nidhāya prativāsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलं पलं प्रयुञ्जीत मासं स्याद्व्याधिवर्जितः । षण्मासाद् गृध्रदृष्टिः स्याद्वर्षं जीवेच्छतायुषम्

palaṃ palaṃ prayuñjīta māsaṃ syādvyādhivarjitaḥ / ṣaṇmāsād gṛdhradṛṣṭiḥ syādvarṣaṃ jīvecchatāyuṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतायाः शतपलं चूर्णं षष्टिपलं मधु । चत्वारिंशत्पलं सर्पिर् द्विमासं धान्यराशिगम्

amṛtāyāḥ śatapalaṃ cūrṇaṃ ṣaṣṭipalaṃ madhu / catvāriṃśatpalaṃ sarpir dvimāsaṃ dhānyarāśigam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यहं पलमात्राशी मासात्सर्वगदान्हरेत् । दिव्यदृष्टिः शतं जीवेन्मेधाबलमहाद्युतिः

pratyahaṃ palamātrāśī māsātsarvagadānharet / divyadṛṣṭiḥ śataṃ jīvenmedhābalamahādyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<३३। तुवरककल्पः> अथ वक्ष्याम्यहं देवि कल्पं तुवरकस्य च । वृक्षाः पश्चिमवारीशतटे तिष्ठन्ति संततम्

<33. tuvarakakalpaḥ> atha vakṣyāmyahaṃ devi kalpaṃ tuvarakasya ca / vṛkṣāḥ paścimavārīśataṭe tiṣṭhanti saṃtatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरङ्गानिलसंक्षुब्धशीकारार्द्रितपल्लवाः । वर्षर्तौ च सुपक्वानि तत्फलानि समाहरेत्

taraṅgānilasaṃkṣubdhaśīkārārdritapallavāḥ / varṣartau ca supakvāni tatphalāni samāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोषयित्वाथ संचूर्ण्य तिलवत्तैलमाहरेत् । अथवैरण्डवत्तैलं प्रयत्नेन समाहरेत्

śoṣayitvātha saṃcūrṇya tilavattailamāharet / athavairaṇḍavattailaṃ prayatnena samāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्वह्नौ पचेत्तैलं यावदंभःक्षयं भवेत् । तत्कर्षं निक्षिपेत्पक्षं तत उद्धृत्य प्रयत्नतः

punarvahnau pacettailaṃ yāvadaṃbhaḥkṣayaṃ bhavet / tatkarṣaṃ nikṣipetpakṣaṃ tata uddhṛtya prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भक्तविहीनः सन् शुद्धः कर्षं पिबेत्प्रिये । शङ्खचक्रगदापाणिस् त्वामाज्ञापयद् अच्युतः

caturbhaktavihīnaḥ san śuddhaḥ karṣaṃ pibetpriye / śaṅkhacakragadāpāṇis tvāmājñāpayad acyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रेणानेन सेवेत सर्वो दोषो विनश्यति । एवं पञ्चदिनं सेव्यमहितानि च वर्जयेत्

mantreṇānena seveta sarvo doṣo vinaśyati / evaṃ pañcadinaṃ sevyamahitāni ca varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासं मुद्गरसाशी स्यात्सर्वकुष्ठविवर्जितः । ततः क्षौद्रघृताभ्यां च लिहेत् षाण्मासिकावधि

māsaṃ mudgarasāśī syātsarvakuṣṭhavivarjitaḥ / tataḥ kṣaudraghṛtābhyāṃ ca lihet ṣāṇmāsikāvadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वलीपलितहीनश्च जीवेद्वर्षशतद्वयम् । तत्तैलं दिनपञ्चाशं नस्येद्धीरकवद् द्विजः

valīpalitahīnaśca jīvedvarṣaśatadvayam / tattailaṃ dinapañcāśaṃ nasyeddhīrakavad dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वलीपलितनिर्मुक्तः श्रुतधारी दृढाङ्गवान् । जीवेद् द्विशतवर्षं च मेधावी गृध्रलोचनः

valīpalitanirmuktaḥ śrutadhārī dṛḍhāṅgavān / jīved dviśatavarṣaṃ ca medhāvī gṛdhralocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<३४। सोमराजीकल्पः> अथ वक्ष्याम्यहं देवि सोमराजीरसायनम् । संग्रहेत्तां पुष्यरवावातपे शोषयेत्ततः

<34. somarājīkalpaḥ> atha vakṣyāmyahaṃ devi somarājīrasāyanam / saṃgrahettāṃ puṣyaravāvātape śoṣayettataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णितां कोष्णसलिलैः पिबेत्प्रातर्विशुद्धये । त्रिदिवं च ततः क्षौद्रैः कर्षमात्रं लिहेत्प्रगे

cūrṇitāṃ koṣṇasalilaiḥ pibetprātarviśuddhaye / tridivaṃ ca tataḥ kṣaudraiḥ karṣamātraṃ lihetprage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासेन रोगा नश्यन्ति षण्मासात्सिद्धिमाप्नुयात् । <३५। वृद्धदारुककल्पः> अथ ब्रवीमि देवेशि वृद्धदारुककल्पकम्

māsena rogā naśyanti ṣaṇmāsātsiddhimāpnuyāt / <35. vṛddhadārukakalpaḥ> atha bravīmi deveśi vṛddhadārukakalpakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागवल्लीदलक्षौद्रैः सदुग्धैर्मृदुरोमकैः । पत्रैर्युतापि सफला रक्तपुष्पा प्रतानिका

nāgavallīdalakṣaudraiḥ sadugdhairmṛduromakaiḥ / patrairyutāpi saphalā raktapuṣpā pratānikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.