Library·Ananda·1·1.17

Ananda 1.17

<उषःपानरसायनम्> अथ प्रीतमना देवी पप्रच्छ परमेश्वरी । श्रीभैरवी । आदिभैरव देवेश सृष्टिस्थित्यन्तकारण

<uṣaḥpānarasāyanam> atha prītamanā devī papraccha parameśvarī / śrībhairavī / ādibhairava deveśa sṛṣṭisthityantakāraṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञ शिव लोकेश त्वत्प्रसादान्मया विभो । रसायनानि दिव्यानि श्रुतानि विविधानि च

sarvajña śiva lokeśa tvatprasādānmayā vibho / rasāyanāni divyāni śrutāni vividhāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुसाध्यं सुलभं दिव्यं सद्यः प्रत्ययकारणम् । बालस्त्रीषण्ढवृद्धानां रोगार्तानां विशेषतः

susādhyaṃ sulabhaṃ divyaṃ sadyaḥ pratyayakāraṇam / bālastrīṣaṇḍhavṛddhānāṃ rogārtānāṃ viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योग्यं रसायनार्हाणां ब्रूहि देव कृपानिधे । ततः स्मेराननाम्भोजो भैरवो भवभैरवः

yogyaṃ rasāyanārhāṇāṃ brūhi deva kṛpānidhe / tataḥ smerānanāmbhojo bhairavo bhavabhairavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभैरवः । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सर्वयोग्यं सुखङ्करम् । पावनं सुलभं चान्तर्बहिरंहोविनाशनम्

śrībhairavaḥ / śṛṇu devi pravakṣyāmi sarvayogyaṃ sukhaṅkaram / pāvanaṃ sulabhaṃ cāntarbahiraṃhovināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्माज्जगन्ति जातानि प्राणाः प्राणभृतामपि । त्रायते विश्वमखिलं सर्वदेवात्मकं प्रिये

yasmājjaganti jātāni prāṇāḥ prāṇabhṛtāmapi / trāyate viśvamakhilaṃ sarvadevātmakaṃ priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिदोषशमनं सौख्यं पथ्यं सर्वरसाधिकम् । षड्जीवनादिगुणयुग्रसयुक्तं बलप्रदम्

tridoṣaśamanaṃ saukhyaṃ pathyaṃ sarvarasādhikam / ṣaḍjīvanādiguṇayugrasayuktaṃ balapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवनं च बलं प्रायः प्राणिनामग्निमूलकम् । तस्याग्निरिन्धनं तोयं तस्मात्तोयं पिबेद्बुधः

jīvanaṃ ca balaṃ prāyaḥ prāṇināmagnimūlakam / tasyāgnirindhanaṃ toyaṃ tasmāttoyaṃ pibedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैद्युतो बाडवो वह्निर्जाठरश्च त्रयोऽग्नयः । अबिन्धनाः स्युरन्येषां काष्ठादीनीन्धनानि हि

vaidyuto bāḍavo vahnirjāṭharaśca trayo'gnayaḥ / abindhanāḥ syuranyeṣāṃ kāṣṭhādīnīndhanāni hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्देवि शिवं वच्मि शृणु तोयरसायनम् । पूरयेन्नूतनघटे प्रातः शोध्यैश्च वारिभिः

tasmāddevi śivaṃ vacmi śṛṇu toyarasāyanam / pūrayennūtanaghaṭe prātaḥ śodhyaiśca vāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाङ्गेयैर्वाथ नादेयैस् ताटाकैर्वापि सारसैः । कौपैर्वा चापि वै घर्मैर्वार्षिकैर्वा यथाभवैः

gāṅgeyairvātha nādeyais tāṭākairvāpi sārasaiḥ / kaupairvā cāpi vai gharmairvārṣikairvā yathābhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्घटं स्थापयेन्मञ्चे दिव्यभास्कररश्मिभिः । नष्टदोषं निशायां च चन्द्रामृतकराप्लुतम्

tadghaṭaṃ sthāpayenmañce divyabhāskararaśmibhiḥ / naṣṭadoṣaṃ niśāyāṃ ca candrāmṛtakarāplutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एलोशीरककर्पूरचन्दनैरधिवासितम् । पाटलीकेतकीजातिमल्लिकोत्पलवासितम्

elośīrakakarpūracandanairadhivāsitam / pāṭalīketakījātimallikotpalavāsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उशीरतालवृन्तेन तोयसिक्तेन मन्द्रतः । मुहुर्मुहुर्वीजितं तु हंसोदकमुदाहृतम्

uśīratālavṛntena toyasiktena mandrataḥ / muhurmuhurvījitaṃ tu haṃsodakamudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुराधोदयात्पूर्वं नास्पृष्टमलमूत्रकम् । पिबेत्तोयं ततः कुर्यान्मलमूत्रविसर्जनम्

anurādhodayātpūrvaṃ nāspṛṣṭamalamūtrakam / pibettoyaṃ tataḥ kuryānmalamūtravisarjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ध्यावन्दनकर्मादि कुर्वन्स्वेच्छाशनो भवेत् । एकाब्दबालको नित्यं पिबेत्तोयं पलं पलम्

sandhyāvandanakarmādi kurvansvecchāśano bhavet / ekābdabālako nityaṃ pibettoyaṃ palaṃ palam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं षोडशवर्षान्तं प्रत्यब्दं च पलं पलम् । वर्धयेत् क्रमशो धीमान्पलषोडशिकावधि

evaṃ ṣoḍaśavarṣāntaṃ pratyabdaṃ ca palaṃ palam / vardhayet kramaśo dhīmānpalaṣoḍaśikāvadhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडशाब्दात्परं सेव्यं षोडशप्रसृतं जलम् । एवं विंशतिवर्षान्तं नित्यं सेवेत सादरम्

ṣoḍaśābdātparaṃ sevyaṃ ṣoḍaśaprasṛtaṃ jalam / evaṃ viṃśativarṣāntaṃ nityaṃ seveta sādaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन व्याधयः सर्वे विनश्यन्ति न संशयः । जीवेद्वर्षशतं बुद्धिबलेन्द्रियसुखान्वितः

anena vyādhayaḥ sarve vinaśyanti na saṃśayaḥ / jīvedvarṣaśataṃ buddhibalendriyasukhānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसृतं च पिबेदष्टपलं दीर्घायुषाय च । यथा वह्निबलं तोयं त्र्यहाद्वा पञ्चवासरात्

prasṛtaṃ ca pibedaṣṭapalaṃ dīrghāyuṣāya ca / yathā vahnibalaṃ toyaṃ tryahādvā pañcavāsarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्ताहाद्वा क्रमात्प्राज्ञः प्रसृतं प्रसृतं तथा । पुनस्तु कुडवं वापि वर्धयेत्तच्छनैः शनैः

saptāhādvā kramātprājñaḥ prasṛtaṃ prasṛtaṃ tathā / punastu kuḍavaṃ vāpi vardhayettacchanaiḥ śanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडशप्रसृतं यावत्तावत्सेव्यं ततः परम् । यथा यथाम्बुनो वृद्धिस्तथा दोषः प्रशाम्यति

ṣoḍaśaprasṛtaṃ yāvattāvatsevyaṃ tataḥ param / yathā yathāmbuno vṛddhistathā doṣaḥ praśāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षण्मासं वा वत्सरं वा वाद्यन्तं वा पिबेज्जलम् । यथा वृद्धिस्तथा ह्रासो यावच्चुलुकमात्रकम्

ṣaṇmāsaṃ vā vatsaraṃ vā vādyantaṃ vā pibejjalam / yathā vṛddhistathā hrāso yāvacculukamātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपवासं दिवा रात्रौ पथ्याशी तत्परित्यजेत् । आत्यन्तिके च व्यायामे सति वाञ्जलिमात्रकम्

upavāsaṃ divā rātrau pathyāśī tatparityajet / ātyantike ca vyāyāme sati vāñjalimātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादमर्धं त्रिपादं वा यथा सेवाञ्जलिं पिबेत् । मध्वाज्यतैलदुग्धाज्यजलाद्यन्यतमैर् युतम्

pādamardhaṃ tripādaṃ vā yathā sevāñjaliṃ pibet / madhvājyatailadugdhājyajalādyanyatamair yutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्याच्छीघ्रं वातरोगमथवास्यस्थभेषजैः । तत्तद्रोगोपशमनं भक्षयित्वा च भेषजम्

hanyācchīghraṃ vātarogamathavāsyasthabheṣajaiḥ / tattadrogopaśamanaṃ bhakṣayitvā ca bheṣajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जलं वा प्रपिबेन्मुहूर्ते वा गते सति । जीर्णे वा सलिले सेव्यं भोजनान्तेऽथवा निशि

tato jalaṃ vā prapibenmuhūrte vā gate sati / jīrṇe vā salile sevyaṃ bhojanānte'thavā niśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वरादिरोगे संजात उपवासो भवेद्यदि । पिबेद् अर्धं च पूर्वस्माल्लघ्वाहारी यथासुखम्

jvarādiroge saṃjāta upavāso bhavedyadi / pibed ardhaṃ ca pūrvasmāllaghvāhārī yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपवासो व्रतार्थं चेत् तत्क्षीरं वा पलं निशि । रात्रावभोजनं देवि जठरे वारि शुष्यति

upavāso vratārthaṃ cet tatkṣīraṃ vā palaṃ niśi / rātrāvabhojanaṃ devi jaṭhare vāri śuṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धं वा प्राञ्जलिं वारि पिबेन्नित्यं प्रयत्नतः । सर्वत्राहारसत्वाग्निसाम्यं वारि पिबेत्सुधीः

ardhaṃ vā prāñjaliṃ vāri pibennityaṃ prayatnataḥ / sarvatrāhārasatvāgnisāmyaṃ vāri pibetsudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विण्मूत्रोत्सर्जनं ब्राह्मान्मुहूर्तात्पूर्वतो यदि । ततः पीत्वैव सलिलं विण्मूत्रं च विसर्जयेत्

viṇmūtrotsarjanaṃ brāhmānmuhūrtātpūrvato yadi / tataḥ pītvaiva salilaṃ viṇmūtraṃ ca visarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारि पूतं विषं त्वल्पं विण्मूत्रोत्सर्जनात्परम् । अज्ञातवेले रात्रौ चेत्पिबेत्तोयं पुनः प्रगे

vāri pūtaṃ viṣaṃ tvalpaṃ viṇmūtrotsarjanātparam / ajñātavele rātrau cetpibettoyaṃ punaḥ prage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादं वाथ चतुर्थांशमञ्जलिं वा पिबेज्जलम् । <जलपानकल्पे पथ्यम् अपथ्यञ्च> गोधूमषष्टिशाल्यन्नं यवजाङ्गलजामिषम्

pādaṃ vātha caturthāṃśamañjaliṃ vā pibejjalam / <jalapānakalpe pathyam apathyañca> godhūmaṣaṣṭiśālyannaṃ yavajāṅgalajāmiṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यं सर्पिर्दधि क्षीरमुदश्विन्नवनीतकम् । मध्विक्षुदाडिमद्राक्षामोचखर्जूरशर्कराः

gavyaṃ sarpirdadhi kṣīramudaśvinnavanītakam / madhvikṣudāḍimadrākṣāmocakharjūraśarkarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहकारफलं धात्री नालिकेरजलं नवम् । कूष्माण्डालाबुरुनिम्बपत्रफलानि च

sahakāraphalaṃ dhātrī nālikerajalaṃ navam / kūṣmāṇḍālāburunimbapatraphalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रपुष्पफलं शिग्रोर्मुद्गयूषरसौ कृतौ । सुनिषण्णकगोरण्टी जीवन्तीद्वयकं तथा

patrapuṣpaphalaṃ śigrormudgayūṣarasau kṛtau / suniṣaṇṇakagoraṇṭī jīvantīdvayakaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजवृक्षकशोथघ्नी चिल्ली वापि लघुच्छदा । शतावरी तण्डुली च मत्स्याक्षी च विदारिका

rājavṛkṣakaśothaghnī cillī vāpi laghucchadā / śatāvarī taṇḍulī ca matsyākṣī ca vidārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपोदकी च वार्त्ताकी कारवल्लीफलानि च । लघुकोशातकी लक्ष्मी पटोलं तालमूलकम्

upodakī ca vārttākī kāravallīphalāni ca / laghukośātakī lakṣmī paṭolaṃ tālamūlakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोचायाः कुसुमं दण्डफलानि क्षुद्रदन्तिका । सदाफलं च मत्स्याण्डी शृङ्गवेरं च सैन्धवम्

mocāyāḥ kusumaṃ daṇḍaphalāni kṣudradantikā / sadāphalaṃ ca matsyāṇḍī śṛṅgaveraṃ ca saindhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलपूराम्लकं पक्वधात्रीफलम् अलर्ककः । वायसी कुन्तली चैव वसुकन्यालिका तथा

phalapūrāmlakaṃ pakvadhātrīphalam alarkakaḥ / vāyasī kuntalī caiva vasukanyālikā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुस्तुम्बरी च सरसी शार्ङ्गेरी चक्रमर्दकः । मण्डूकपर्णी पालक्याः पत्रं गाङ्गेरुकं तथा

kustumbarī ca sarasī śārṅgerī cakramardakaḥ / maṇḍūkaparṇī pālakyāḥ patraṃ gāṅgerukaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आखुकर्णी कासमर्दपत्रं गाङ्गेरुकं तथा । संस्कारार्थं च कैडर्यसैन्धवोषणजारकाः

ākhukarṇī kāsamardapatraṃ gāṅgerukaṃ tathā / saṃskārārthaṃ ca kaiḍaryasaindhavoṣaṇajārakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेऽपि मधुरप्रायाः स्वादुशीताः सुखप्रदाः । कतकस्य च पथ्यायाः शलाटुं लवणाक्तकम्

sarve'pi madhuraprāyāḥ svāduśītāḥ sukhapradāḥ / katakasya ca pathyāyāḥ śalāṭuṃ lavaṇāktakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलोत्पलाब्जयोर् नालपुष्पशालूककेसराः । स्नेहयुक्तं भजेत्स्नानं श्वेताम्बरधरः शुचिः

nīlotpalābjayor nālapuṣpaśālūkakesarāḥ / snehayuktaṃ bhajetsnānaṃ śvetāmbaradharaḥ śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्तूरीचन्दनहिमकर्पूरैर् अनुलेपनम् । मन्दानिलं पुष्पमाल्यं कौमुदीरत्नभूषणम्

kastūrīcandanahimakarpūrair anulepanam / mandānilaṃ puṣpamālyaṃ kaumudīratnabhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथ्यं रुच्यं जलीयं च स्वादुप्रायं च सद्रवम् । घृतक्षीरयुतं भक्तं भुञ्जीतोदकसेवकः

pathyaṃ rucyaṃ jalīyaṃ ca svāduprāyaṃ ca sadravam / ghṛtakṣīrayutaṃ bhaktaṃ bhuñjītodakasevakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्बूलचर्वणं कुर्यात् सकर्पूरं सुखासनम् । नारिकेलजलं सायं निशि क्षीरं सशर्करम्

tāmbūlacarvaṇaṃ kuryāt sakarpūraṃ sukhāsanam / nārikelajalaṃ sāyaṃ niśi kṣīraṃ saśarkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाल्मली तूलशय्या च निशि निद्रा यथासुखम् । ऊनातिमात्रविष्टम्भिविबन्ध्युष्णखराणि च

śālmalī tūlaśayyā ca niśi nidrā yathāsukham / ūnātimātraviṣṭambhivibandhyuṣṇakharāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूक्षाहृद्यस्थिरगुरुपिच्छिलाकालभोजनम् । कुल्माषबृहतीचोषद्वयालाबुनिरूढकम्

rūkṣāhṛdyasthiragurupicchilākālabhojanam / kulmāṣabṛhatīcoṣadvayālābunirūḍhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलुत्थयूषकालिङ्गगुञ्जावृक्षफलं तथा । पलाण्डु लशुनं सर्वकन्दं सिद्धार्थकं तथा

kulutthayūṣakāliṅgaguñjāvṛkṣaphalaṃ tathā / palāṇḍu laśunaṃ sarvakandaṃ siddhārthakaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजाङ्गलं पलं मत्स्यं किंचित्क्षीरान्नभोजनम् । अनुक्तशाकमन्नं च फलं क्षीरयुतं पलम्

ajāṅgalaṃ palaṃ matsyaṃ kiṃcitkṣīrānnabhojanam / anuktaśākamannaṃ ca phalaṃ kṣīrayutaṃ palam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वक्षीरयुतान्सर्वान्रसानमधुरानपि । तिलतैलं च तत्कल्कम् एतैः संयुक्तम् औषधम्

sarvakṣīrayutānsarvānrasānamadhurānapi / tilatailaṃ ca tatkalkam etaiḥ saṃyuktam auṣadham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुभाष्यातपछायासमचिन्ताध्वरोषणम् । शोकवाहनभीतिश् चालस्यात्यन्तरतं तथा

bahubhāṣyātapachāyāsamacintādhvaroṣaṇam / śokavāhanabhītiś cālasyātyantarataṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्ध्नि भारवहश्चांभस्तरणं चोपवासकम् । व्यायामेर्ष्यादिवास्वापो निशि जागरणं तथा

mūrdhni bhāravahaścāṃbhastaraṇaṃ copavāsakam / vyāyāmerṣyādivāsvāpo niśi jāgaraṇaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोवातो हिमं धूलिर्वातप्रायस्थलं तथा । धूमप्रायगृहं तल्पं कार्पासपरिकल्पितम्

purovāto himaṃ dhūlirvātaprāyasthalaṃ tathā / dhūmaprāyagṛhaṃ talpaṃ kārpāsaparikalpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निः श्रमाम्बुजननं तथोष्णाम्बरधारणम् । कौशेयधारणं तूर्वोस्ताडनं कठिनासनम्

agniḥ śramāmbujananaṃ tathoṣṇāmbaradhāraṇam / kauśeyadhāraṇaṃ tūrvostāḍanaṃ kaṭhināsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णालयक्षारकूपसलिलं कटुतिक्तकौ । अम्लः कषायतिक्तश्च रामठं च विरूक्षकम्

uṣṇālayakṣārakūpasalilaṃ kaṭutiktakau / amlaḥ kaṣāyatiktaśca rāmaṭhaṃ ca virūkṣakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदिरा च वसा मज्जा मूत्रं दुष्टजलानि च । मदं शीतमनारोग्यं भोजनं तैलवर्जितम्

madirā ca vasā majjā mūtraṃ duṣṭajalāni ca / madaṃ śītamanārogyaṃ bhojanaṃ tailavarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यङ्गं काञ्जिकं शीतं रोगाभावे कषायकम् । विदाहि शोषणं मूर्ध्नि स्नानमप्युष्णवारिभिः

abhyaṅgaṃ kāñjikaṃ śītaṃ rogābhāve kaṣāyakam / vidāhi śoṣaṇaṃ mūrdhni snānamapyuṣṇavāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारणं दोषकोपानां निन्द्यमन्यद्विवर्जयेत् । <पीतजलजीर्णलक्षणम्> स्वस्थः पीत्वा सुखासीनः सलिलं वाग्यतः शुचिः

kāraṇaṃ doṣakopānāṃ nindyamanyadvivarjayet / <pītajalajīrṇalakṣaṇam> svasthaḥ pītvā sukhāsīnaḥ salilaṃ vāgyataḥ śuciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसर्जयेन्मलं मूत्रं ताम्बूलादींश्च वर्जयेत् । यावज्जलं पिबेत्तावन्मूत्रं निर्याति चेत् तदा

visarjayenmalaṃ mūtraṃ tāmbūlādīṃśca varjayet / yāvajjalaṃ pibettāvanmūtraṃ niryāti cet tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलं जीर्णं विजानीयादौषधेन विना यदा । निर्गच्छेत्सलिलं पीतं तदा स्वस्थतरो मतः

jalaṃ jīrṇaṃ vijānīyādauṣadhena vinā yadā / nirgacchetsalilaṃ pītaṃ tadā svasthataro mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गते पीतसलिले निःशेषे क्षुत्प्रजायते । तैलाभ्यङ्गं ततः कुर्याद्विहितं पथ्यमाचरेत्

nirgate pītasalile niḥśeṣe kṣutprajāyate / tailābhyaṅgaṃ tataḥ kuryādvihitaṃ pathyamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<जलाजीर्णलक्षणं तत्परिहारश्च> परिहारं विना रोगा जायन्ते नाविचारतः । श्रमः क्लमश्च वमनं शिरस्तोदः शिरोभ्रमः

<jalājīrṇalakṣaṇaṃ tatparihāraśca> parihāraṃ vinā rogā jāyante nāvicārataḥ / śramaḥ klamaśca vamanaṃ śirastodaḥ śirobhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलिलस्तम्भशोषौ चाभिष्यन्दो वेगरोधनम् । गुल्मोदावर्तकौ वह्निसदनं गात्रभञ्जनम्

salilastambhaśoṣau cābhiṣyando vegarodhanam / gulmodāvartakau vahnisadanaṃ gātrabhañjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोदो बस्तौ मेहने च वक्षणे हृदि लोचने । जङ्घोद्वेष्टनकं श्वासो भुक्तिद्वेषस्त्वरोचकः

todo bastau mehane ca vakṣaṇe hṛdi locane / jaṅghodveṣṭanakaṃ śvāso bhuktidveṣastvarocakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्मरी पीनसः कासस्त्वतिसारश्च दुस्तरः । सकृदम्भोविशोषश् चेद् रूक्षायासादिकर्मभिः

aśmarī pīnasaḥ kāsastvatisāraśca dustaraḥ / sakṛdambhoviśoṣaś ced rūkṣāyāsādikarmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दोषो न तु विज्ञेयो दोषस्तंभोऽसकृद्यदि । प्रपीते सलिले स्तब्धे चिकित्सात्र विधीयते

sa doṣo na tu vijñeyo doṣastaṃbho'sakṛdyadi / prapīte salile stabdhe cikitsātra vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूष्माण्डपत्रैर् उदरं बस्तिं चाच्छादयेत्सुधीः । मूत्रमोचनकृल्लेपं विदध्याज्जलमुक्तये

kūṣmāṇḍapatrair udaraṃ bastiṃ cācchādayetsudhīḥ / mūtramocanakṛllepaṃ vidadhyājjalamuktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वाज्यधात्रीलिप्ताङ्गस्नानं कुर्याद्रसायनम् । सगुडं वा पिबेत्क्षीरं तक्रं वा शर्करान्वितम्

yadvājyadhātrīliptāṅgasnānaṃ kuryādrasāyanam / saguḍaṃ vā pibetkṣīraṃ takraṃ vā śarkarānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नालिकेरोदकैर्वापि ससितोर्वारुबीजकम् । कष्टाज्जीर्णं जलं यस्य भुक्तेः प्राक् सर्पिर् आददेत्

nālikerodakairvāpi sasitorvārubījakam / kaṣṭājjīrṇaṃ jalaṃ yasya bhukteḥ prāk sarpir ādadet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वा तिष्ठेच्चिरं चाप्सु स्नायाद्धात्र्यादिभिर्हिमैः । यद्वा स्तब्धे जले पीते स्वादुशीतैर्विशोधयेत्

yadvā tiṣṭhecciraṃ cāpsu snāyāddhātryādibhirhimaiḥ / yadvā stabdhe jale pīte svāduśītairviśodhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णामदनसिन्धूत्थैः कल्कैर्मधुयुतैर्वमेत् । पथ्याचूर्णं नालिकेरजलैः पीत्वा विरेचयेत्

kṛṣṇāmadanasindhūtthaiḥ kalkairmadhuyutairvamet / pathyācūrṇaṃ nālikerajalaiḥ pītvā virecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वा त्रिजातकव्योषक्रिमिघ्नामलकाब्दकैः । त्रिवृत्सर्वसमा योज्या ह्येतत्सर्वसमा सिता

yadvā trijātakavyoṣakrimighnāmalakābdakaiḥ / trivṛtsarvasamā yojyā hyetatsarvasamā sitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्षौद्रगुलिकां कृत्वा लिहेदम्भोविमुक्तये । रात्रौ वरा सेविता चेत्सर्वदोषविनाशिनी

sakṣaudragulikāṃ kṛtvā lihedambhovimuktaye / rātrau varā sevitā cetsarvadoṣavināśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभेरधश्चार्द्रपटं क्षणमात्रं निधापयेत् । अवगाहेन शीताम्भो मूर्ध्नि वा शीतवारि च

nābheradhaścārdrapaṭaṃ kṣaṇamātraṃ nidhāpayet / avagāhena śītāmbho mūrdhni vā śītavāri ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निक्षिपेदथवा सार्द्रसिकतातल्पशोभिते । धारागृहे वा चासीत त्रपुसोर्वारुबीजकम्

nikṣipedathavā sārdrasikatātalpaśobhite / dhārāgṛhe vā cāsīta trapusorvārubījakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरीद्राक्षाम्बुना पेयं वा तु काश्मीरजं वृषम् । द्राक्षारसेन वा पेयं कर्कटीबीजकानि च

varīdrākṣāmbunā peyaṃ vā tu kāśmīrajaṃ vṛṣam / drākṣārasena vā peyaṃ karkaṭībījakāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलक्षालनजलैर्मधुकं वाथ शर्कराम् । सद्राक्षं च गुडं दार्वीं तण्डुलोदकयोगतः

taṇḍulakṣālanajalairmadhukaṃ vātha śarkarām / sadrākṣaṃ ca guḍaṃ dārvīṃ taṇḍulodakayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वा धात्रीफलरसैर्गोस्तनीं शर्करान्विताम् । वरीं वा शर्करायुक्तां द्राक्षां वा मस्तुना सह

yadvā dhātrīphalarasairgostanīṃ śarkarānvitām / varīṃ vā śarkarāyuktāṃ drākṣāṃ vā mastunā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलेन वा गुडं पेयं नालिकेरजलेन वा । तुगाक्षीरीभवं कल्कं वापि कर्कारुबीजकम्

jalena vā guḍaṃ peyaṃ nālikerajalena vā / tugākṣīrībhavaṃ kalkaṃ vāpi karkārubījakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पं वा तामलक्याश्च मूलं वा यष्टिकल्ककम् । पिशाचकदलीपक्वफलं क्षौद्रसितान्वितम्

kalpaṃ vā tāmalakyāśca mūlaṃ vā yaṣṭikalkakam / piśācakadalīpakvaphalaṃ kṣaudrasitānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नालिकेरजलैर्वापि तक्रैर्वा मस्तुनापि वा । रम्भाकन्दजलैर्वापि क्षीरैर्वामलकीरसैः

nālikerajalairvāpi takrairvā mastunāpi vā / rambhākandajalairvāpi kṣīrairvāmalakīrasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् वामृतारसैर् वापि कूष्माण्डस्वरसेन वा । दाडिमस्य रसैर्वापि त्वभीरोश्च रसैस्तथा

yad vāmṛtārasair vāpi kūṣmāṇḍasvarasena vā / dāḍimasya rasairvāpi tvabhīrośca rasaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलाबोश्च रसैर्वापि पिबेदेलां सशर्कराम् । कदलीकन्दयष्ट्याह्वश्वदंष्ट्राश्च कशेरुकाः

alābośca rasairvāpi pibedelāṃ saśarkarām / kadalīkandayaṣṭyāhvaśvadaṃṣṭrāśca kaśerukāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणपञ्चकमूलानि शुक्रा चैव शतावरी । एतेषां कदलीकन्दप्रमुखानां कषायकम्

tṛṇapañcakamūlāni śukrā caiva śatāvarī / eteṣāṃ kadalīkandapramukhānāṃ kaṣāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्षौद्रं ससितं वापि पेयं जलविमुक्तये । <उषःपानगुणाः> एवं ब्राह्मे मुहूर्ते यत्पीतं वारि रसायनम्

sakṣaudraṃ sasitaṃ vāpi peyaṃ jalavimuktaye / <uṣaḥpānaguṇāḥ> evaṃ brāhme muhūrte yatpītaṃ vāri rasāyanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषान् अशेषान् शमयेद् रोगानपि विनाशयेत् । रक्तवातं च वातांश्च हृद्रोगं श्वासकासकम्

doṣān aśeṣān śamayed rogānapi vināśayet / raktavātaṃ ca vātāṃśca hṛdrogaṃ śvāsakāsakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपित्तं च पित्तानि ग्रहणीछर्द्यरोचकान् । क्षयमूर्च्छाकुष्ठमेहमोहगण्डार्बुदान् गदान्

raktapittaṃ ca pittāni grahaṇīchardyarocakān / kṣayamūrcchākuṣṭhamehamohagaṇḍārbudān gadān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुल्मप्लीहाश्मरीशूलानाहाजीर्णविषूचिकाः । क्रिमिं पाण्डुं कामिलां च हलीमकविसर्पकाः

gulmaplīhāśmarīśūlānāhājīrṇaviṣūcikāḥ / krimiṃ pāṇḍuṃ kāmilāṃ ca halīmakavisarpakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रणं च श्वयथुं श्वित्रमग्निसादं त्रिधा विषम् । जत्रूर्ध्वगुह्यकान् रोगान् अपस्मारं च विभ्रमम्

vraṇaṃ ca śvayathuṃ śvitramagnisādaṃ tridhā viṣam / jatrūrdhvaguhyakān rogān apasmāraṃ ca vibhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वरान् आध्मानजठरमूत्राघातगुदाङ्कुरान् । वलीपलितनिर्मुक्तो जीवेत्त्रिशतवत्सरम्

jvarān ādhmānajaṭharamūtrāghātagudāṅkurān / valīpalitanirmukto jīvettriśatavatsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिरधीर्बलवान्धीरः कान्तः कान्तामनोभवः । <नासापानरसायनम्> नासापुटाभ्यां सलिलं यस्तु प्रातः पिबेन्नरः

sthiradhīrbalavāndhīraḥ kāntaḥ kāntāmanobhavaḥ / <nāsāpānarasāyanam> nāsāpuṭābhyāṃ salilaṃ yastu prātaḥ pibennaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्तिमात्रं प्रतिदिनं पथ्याशी विजितेन्द्रियः । इन्द्रियाणां पटुत्वं च वलीपलितनाशनम्

śuktimātraṃ pratidinaṃ pathyāśī vijitendriyaḥ / indriyāṇāṃ paṭutvaṃ ca valīpalitanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतायुष्यम् अवाप्नोति नासारन्ध्ररसायनम्

śatāyuṣyam avāpnoti nāsārandhrarasāyanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.