Library·Ananda·2·2.3

Ananda 2.3

श्रीभैरवः । <सिल्वेर्:: स्य्नोन्य्म्स्> रौप्यं शुभ्रं वसुश्रेष्ठं रुचिरं चन्द्रलोहकम् । रजतं तप्तरूप्यं च चन्द्रभूतिस्तु रौप्यकम्

śrībhairavaḥ / <silver:: synonyms> raupyaṃ śubhraṃ vasuśreṣṭhaṃ ruciraṃ candralohakam / rajataṃ taptarūpyaṃ ca candrabhūtistu raupyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलधौतं च सौधं च चन्द्रहासं च तारकम् । <रजतभेदाः> सहजं खनिसंजातं कृत्रिमं च त्रिधा मतम्

kaladhautaṃ ca saudhaṃ ca candrahāsaṃ ca tārakam / <rajatabhedāḥ> sahajaṃ khanisaṃjātaṃ kṛtrimaṃ ca tridhā matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजतं पूर्वपूर्वं हि स्वगुणैरुत्तरोत्तरम् । कैलासाद्यद्रिसम्भूतं सहजं रजतं भवेत्

rajataṃ pūrvapūrvaṃ hi svaguṇairuttarottaram / kailāsādyadrisambhūtaṃ sahajaṃ rajataṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्स्पृष्टं हि महाव्याधिनाशनं देहिनां भवेत् । हिमाचलादिकूटेषु यद्रूप्यं जायते हि तत्

tatspṛṣṭaṃ hi mahāvyādhināśanaṃ dehināṃ bhavet / himācalādikūṭeṣu yadrūpyaṃ jāyate hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खनिजं कथ्यते तज्ज्ञैः परमं हि रसायनम् । श्रीरामपादुकान्यस्तं वङ्गं यद्रूप्यतां गतम्

khanijaṃ kathyate tajjñaiḥ paramaṃ hi rasāyanam / śrīrāmapādukānyastaṃ vaṅgaṃ yadrūpyatāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पादरूप्यमित्युक्तं कृत्रिमं सर्वरोगनुत् । <ग्राह्याग्राह्यरजतस्वरूपम्> घनं स्निग्धं गुरु स्निग्धं दाहे छेदे सितं मृदु

tatpādarūpyamityuktaṃ kṛtrimaṃ sarvaroganut / <grāhyāgrāhyarajatasvarūpam> ghanaṃ snigdhaṃ guru snigdhaṃ dāhe chede sitaṃ mṛdu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णाढ्यं चन्द्रवत्स्वच्छं दाहे छेदे समप्रभम् । शङ्खाभं मसृणं स्फोटरहितं रजतं शुभम्

varṇāḍhyaṃ candravatsvacchaṃ dāhe chede samaprabham / śaṅkhābhaṃ masṛṇaṃ sphoṭarahitaṃ rajataṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाहे रक्तं च पीतं च कृष्णं रूक्षं स्फुटं लघु । स्थूलाङ्गं कर्कशाङ्गं च रजतं त्याज्यमष्टधा

dāhe raktaṃ ca pītaṃ ca kṛṣṇaṃ rūkṣaṃ sphuṭaṃ laghu / sthūlāṅgaṃ karkaśāṅgaṃ ca rajataṃ tyājyamaṣṭadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कठिनं कृत्रिमं रूक्षं विवर्णं समलं दलम् । दाहे छेदे घने नष्टं मध्यमं रजतं मतम्

kaṭhinaṃ kṛtrimaṃ rūkṣaṃ vivarṇaṃ samalaṃ dalam / dāhe chede ghane naṣṭaṃ madhyamaṃ rajataṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति तापं विड्भेदं क्षयं शुक्लबलायुषाम् । न शुद्धं न मृतं तारं तस्माच्छुद्धं च मारयेत्

karoti tāpaṃ viḍbhedaṃ kṣayaṃ śuklabalāyuṣām / na śuddhaṃ na mṛtaṃ tāraṃ tasmācchuddhaṃ ca mārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<रजतशुद्धि> नागेन टङ्कणेनैव द्रावितं शुद्धिमृच्छति । तारं त्रिवारं निक्षिप्तं तैले ज्योतिष्मतीभवे

<rajataśuddhi> nāgena ṭaṅkaṇenaiva drāvitaṃ śuddhimṛcchati / tāraṃ trivāraṃ nikṣiptaṃ taile jyotiṣmatībhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तप्तं तप्तं तारपत्रं सेचयेच्छुद्धिम् आप्नुयात् । पिशाचसंभवे यद्वा प्रक्षिप्तं शुद्धिमाप्नुयात्

taptaṃ taptaṃ tārapatraṃ secayecchuddhim āpnuyāt / piśācasaṃbhave yadvā prakṣiptaṃ śuddhimāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजतं दोषनिर्मुक्तं नागोत्तीर्णं समाहरेत् । श्वेतकुम्भोद्भवे नीरे ढालयेत्सप्तवारकान्

rajataṃ doṣanirmuktaṃ nāgottīrṇaṃ samāharet / śvetakumbhodbhave nīre ḍhālayetsaptavārakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<रजतभस्म (१, २, ३)> कुरण्डमुनिपुष्पोत्थसलिलैः संप्रमर्दयेत् । तारपत्राणि लिप्तानि पुटयेच्च वनोत्पलैः

<rajatabhasma (1, 2, 3)> kuraṇḍamunipuṣpotthasalilaiḥ saṃpramardayet / tārapatrāṇi liptāni puṭayecca vanotpalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रियते नात्र सन्देहः लिप्तं वा रसभस्मना । अम्लवर्गप्रलिप्तेन पूर्ववत्पुटयोगतः

mriyate nātra sandehaḥ liptaṃ vā rasabhasmanā / amlavargapraliptena pūrvavatpuṭayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रियते तालकं सूतं वङ्गमम्लेन पेषयेत् । तारपत्राणि संलिप्य पुटित्वा भस्मतां नयेत्

mriyate tālakaṃ sūtaṃ vaṅgamamlena peṣayet / tārapatrāṇi saṃlipya puṭitvā bhasmatāṃ nayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रियते गन्धयोगाद्यैर् वैष्णवेन विपद्यते । <रजतभस्म (४)> स्नुहीक्षीरैः पचेत्ताप्यं तारपत्राणि लेपयेत्

mriyate gandhayogādyair vaiṣṇavena vipadyate / <rajatabhasma (4)> snuhīkṣīraiḥ pacettāpyaṃ tārapatrāṇi lepayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्ध्वा गजपुटे पक्त्वा पूर्वोक्तैः पाचयेत्पुनः । चत्वारिंशत्पुटैरेवं पचेत्तारं मृतं भवेत्

ruddhvā gajapuṭe paktvā pūrvoktaiḥ pācayetpunaḥ / catvāriṃśatpuṭairevaṃ pacettāraṃ mṛtaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<रजतभस्म (५)> भूधात्रीं माक्षिकं तुल्यं पिप्पलीं सैन्धवाम्लकैः । लिप्त्वा तारस्य पत्राणि रुद्ध्वा सप्तपुटैः पचेत्

<rajatabhasma (5)> bhūdhātrīṃ mākṣikaṃ tulyaṃ pippalīṃ saindhavāmlakaiḥ / liptvā tārasya patrāṇi ruddhvā saptapuṭaiḥ pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रवैः पुनः पुनः पिष्ट्वा म्रियते नात्र संशयः । <रजतभस्म (६)> लिकुचद्रवसूताभ्यां तारपिष्टीं प्रकल्पयेत्

dravaiḥ punaḥ punaḥ piṣṭvā mriyate nātra saṃśayaḥ / <rajatabhasma (6)> likucadravasūtābhyāṃ tārapiṣṭīṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्ध्वाधो गन्धकं दत्त्वा मूषागर्भे निरुध्य च । स्वेदयेद् वालुकायन्त्रे दिनमेकं दृढाग्निना

ruddhvādho gandhakaṃ dattvā mūṣāgarbhe nirudhya ca / svedayed vālukāyantre dinamekaṃ dṛḍhāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाङ्गशीतलतां पिष्टिं साम्लतालेन मर्दितम् । पुटेद्द्वादशवाराणि भस्मीभवति रूप्यकम्

svāṅgaśītalatāṃ piṣṭiṃ sāmlatālena marditam / puṭeddvādaśavārāṇi bhasmībhavati rūpyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<रजतभस्म (७)> माक्षिकं चूर्णलुङ्गाम्लमर्दितं पुटितं शनैः । त्रिंशद्वारेण तत्तारं निरुत्थं भस्म जायते

<rajatabhasma (7)> mākṣikaṃ cūrṇaluṅgāmlamarditaṃ puṭitaṃ śanaiḥ / triṃśadvāreṇa tattāraṃ nirutthaṃ bhasma jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागः स्यात् सर्वलोहानां पुटाधिक्ये न संशयः । <रजतभस्म (८)> तारपत्त्रं चतुर्भागा भागैकं शुद्धतालकम्

rāgaḥ syāt sarvalohānāṃ puṭādhikye na saṃśayaḥ / <rajatabhasma (8)> tārapattraṃ caturbhāgā bhāgaikaṃ śuddhatālakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्द्यं जम्बीरजैर्द्रावैस्तारपत्राणि लेपयेत् । शोषयेदन्धयेत्तं च त्रिंशद्वनोत्पलैः पुटेत्

mardyaṃ jambīrajairdrāvaistārapatrāṇi lepayet / śoṣayedandhayettaṃ ca triṃśadvanotpalaiḥ puṭet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दशपुटैरेवं निरुत्थं म्रियते ध्रुवम् । <रजतभस्म (९)> रौप्यपत्रं चतुर्भागा भागैकं मृतवङ्गकम्

caturdaśapuṭairevaṃ nirutthaṃ mriyate dhruvam / <rajatabhasma (9)> raupyapatraṃ caturbhāgā bhāgaikaṃ mṛtavaṅgakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा गन्धभागैकं लेप्यं जम्बीरपेषितैः । रुद्ध्वा त्रिभिः पुटैः पाच्यं पञ्चविंशद्वनोत्पलैः

athavā gandhabhāgaikaṃ lepyaṃ jambīrapeṣitaiḥ / ruddhvā tribhiḥ puṭaiḥ pācyaṃ pañcaviṃśadvanotpalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रियते नात्र सन्देहो गन्धो देयः पुनः पुनः । <रजतभस्म (१०)> रसगन्धौ समं कृत्वा काकतुण्डस्य मूलकम्

mriyate nātra sandeho gandho deyaḥ punaḥ punaḥ / <rajatabhasma (10)> rasagandhau samaṃ kṛtvā kākatuṇḍasya mūlakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्दयेन्महिषीक्षीरैः पिष्टिं तां क्षालयेज्जलैः । हरिद्रागोलके क्षिप्त्वा गोलं हयपुरीषके

mardayenmahiṣīkṣīraiḥ piṣṭiṃ tāṃ kṣālayejjalaiḥ / haridrāgolake kṣiptvā golaṃ hayapurīṣake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्त्वा दिनैकविंशच्च तद्गर्भाद् उद्धरेत्पुनः । तत्पिष्ट्वा तारपत्राणि लेप्यमम्लेन केनचित्

kṣiptvā dinaikaviṃśacca tadgarbhād uddharetpunaḥ / tatpiṣṭvā tārapatrāṇi lepyamamlena kenacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुटैर् विंशतिभिर् भस्म जायते नात्र संशयः । भस्मना ह्यम्लपिष्टेन लिम्पेत्ताम्रमयं क्षुरम्

puṭair viṃśatibhir bhasma jāyate nātra saṃśayaḥ / bhasmanā hyamlapiṣṭena limpettāmramayaṃ kṣuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जायते तं मृतं विद्याद्भस्म हाटकतारयोः । <रजतस्य गुणाः> रौप्यं स्निग्धं कषायाम्लं विपाके मधुरं रसम्

jāyate taṃ mṛtaṃ vidyādbhasma hāṭakatārayoḥ / <rajatasya guṇāḥ> raupyaṃ snigdhaṃ kaṣāyāmlaṃ vipāke madhuraṃ rasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयसः स्थापनं शीतं लेखनं वातपित्तजित् । वृष्यं रुचिकरं बल्यं जठराग्निप्रदीपनम्

vayasaḥ sthāpanaṃ śītaṃ lekhanaṃ vātapittajit / vṛṣyaṃ rucikaraṃ balyaṃ jaṭharāgnipradīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.