Library·Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina)·1·1.6·1.6.3
त्वष्टुर्ह वै पुत्रः । त्रिशीर्षा षडक्ष आस तस्य त्रीण्येव मुखान्यासुस्तद्यदेवंरूप आस तस्माद्विश्वरूपो नाम
tvaṣṭurha vai putraḥ | triśīrṣā ṣaḍakṣa āsa tasya trīṇyeva mukhānyāsustadyadevaṃrūpa āsa tasmādviśvarūpo nāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सोमपानमेवैकम् मुखमास । सुरापाणमेकमन्यस्मा अ !शनायैकं तमिन्द्रो दिद्वेष तस्य तानि शीर्षाणि प्रचिचेद
tasya somapānamevaikam mukhamāsa | surāpāṇamekamanyasmā a !śanāyaikaṃ tamindro didveṣa tasya tāni śīrṣāṇi praciceda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यत्सोमपानमास । ततः कपिञ्जलः समभवत्तस्मात्सबभ्रुक इव बभ्रुरिव हि सोमो राजा
sa yatsomapānamāsa | tataḥ kapiñjalaḥ samabhavattasmātsababhruka iva babhruriva hi somo rājā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यत्सुरापाणमास । ततः कलविङ्कः समभवत्तस्मात्सो ऽभिमाद्यत्क इव वदत्यभिमाद्यन्निव हि सुराम् पीत्वा वदति
atha yatsurāpāṇamāsa | tataḥ kalaviṅkaḥ samabhavattasmātso 'bhimādyatka iva vadatyabhimādyanniva hi surām pītvā vadati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदन्यस्मा अशनायास । ततस्तित्तिरिः समभवत्तस्मात्स विश्वरूपतम इव सन्त्येव घृस्तोका इव त्वन्मधुस्तोका इव त्वत्पर्णेष्वाश्चुतिता एवं रूपं हि स तेनाशनमावयत्
atha yadanyasmā aśanāyāsa | tatastittiriḥ samabhavattasmātsa viśvarūpatama iva santyeva ghṛstokā iva tvanmadhustokā iva tvatparṇeṣvāścutitā evaṃ rūpaṃ hi sa tenāśanamāvayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वष्टा चुक्रोध । कुविन्मे पुत्रमवधीदिति सो ऽपेन्द्रमेव सोममाजह्रे स यथायं सोमः प्रसुत एवमपेन्द्र एवास
sa tvaṣṭā cukrodha | kuvinme putramavadhīditi so 'pendrameva somamājahre sa yathāyaṃ somaḥ prasuta evamapendra evāsa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रो ह वा ईक्षां चक्रे । इदं वै मा सोमादन्तर्यन्तीति स यथा बलीयानबलीयस एवमनुपहूत एव यो द्रोणकलशे शुक्र आस तम् भक्षयां चकार स हैनं जिहिंस सो ऽस्य विष्वङ्ङेव प्राणेभ्यो दुद्राव मुखाद्धैवास्य न दुद्रावाथ सर्वेभ्यो ऽन्येभ्यः प्राणेभ्यो ऽद्रवत्तददः सौत्रामणीतीष्टिस्तस्यां तद्व्याख्यायते यथैनं देवा अभिषज्यन्
indro ha vā īkṣāṃ cakre | idaṃ vai mā somādantaryantīti sa yathā balīyānabalīyasa evamanupahūta eva yo droṇakalaśe śukra āsa tam bhakṣayāṃ cakāra sa hainaṃ jihiṃsa so 'sya viṣvaṅṅeva prāṇebhyo dudrāva mukhāddhaivāsya na dudrāvātha sarvebhyo 'nyebhyaḥ prāṇebhyo 'dravattadadaḥ sautrāmaṇītīṣṭistasyāṃ tadvyākhyāyate yathainaṃ devā abhiṣajyan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वष्टा चुक्रोध कुविन्मे ऽनुपहूतः सोममबभक्षदिति सस्वयमेव यज्ञवेशस चक्रे स यो द्रोणकलशे शुक्रः परिशिष्ट आस त प्रवर्तयां चकारेन्द्रशत्रुर्वर्धस्वेति सोऽग्निमेव प्राप्य सम्बभूवान्तरैव सम्बभूवेत्यु हैक आहुः सो ऽग्नीषोमावेवाभिसम्बभूव सर्वा विद्याः सर्वं यशः सर्वमन्नाद्यं सर्वां श्रीं
sa tvaṣṭā cukrodha kuvinme 'nupahūtaḥ somamababhakṣaditi sasvayameva yajñaveśasa cakre sa yo droṇakalaśe śukraḥ pariśiṣṭa āsa ta pravartayāṃ cakārendraśatrurvardhasveti so'gnimeva prāpya sambabhūvāntaraiva sambabhūvetyu haika āhuḥ so 'gnīṣomāvevābhisambabhūva sarvā vidyāḥ sarvaṃ yaśaḥ sarvamannādyaṃ sarvāṃ śrīṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यद्वर्तमानः समभवत् । तस्माद्वृत्रो ऽथ यदपात्समभवत्तस्मादहिस्तं दनुश्च दनायूश्च मातेव च पितेव च परिजगृहतुस्तस्माद्दानव इत्याहुः
sa yadvartamānaḥ samabhavat | tasmādvṛtro 'tha yadapātsamabhavattasmādahistaṃ danuśca danāyūśca māteva ca piteva ca parijagṛhatustasmāddānava ityāhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदब्रवीदिन्द्रशत्रुर्वर्धस्वेति । तस्मादु हैनमिन्द्र एव जघानाथ यद्ध शश्वदवक्ष्यदिन्द्रस्य शत्रुर्वर्धस्वेति शश्वदु ह स एवेन्द्रमहनिष्यत्
atha yadabravīdindraśatrurvardhasveti | tasmādu hainamindra eva jaghānātha yaddha śaśvadavakṣyadindrasya śatrurvardhasveti śaśvadu ha sa evendramahaniṣyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदब्रवीद्वर्धस्वेति । तस्मादु ह स्मेषुमात्रमेव तिर्यङ्वर्धत इशुमात्रम् प्राङ्क्षो वैवावरं समुद्रं दधावव पूर्वं स यावत्स आस सहैव तावदन्नाद आस
atha yadabravīdvardhasveti | tasmādu ha smeṣumātrameva tiryaṅvardhata iśumātram prāṅkṣo vaivāvaraṃ samudraṃ dadhāvava pūrvaṃ sa yāvatsa āsa sahaiva tāvadannāda āsa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मै ह स्म पूर्वाह्णे देवाः । अशनमभिहरन्ति मध्यन्दिने मनुष्या अपराह्णे पितरः
tasmai ha sma pūrvāhṇe devāḥ | aśanamabhiharanti madhyandine manuṣyā aparāhṇe pitaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वा इन्द्रस्तथैव नुत्तश्चरन् । अग्नीषोमा उपमन्त्रयां चक्रे ऽग्नीषोमौ युवं वै मम स्थो युवयोरहमस्मि न युवयोरेष किं चन कम् म इमं दस्युं वर्धयथ उप मावर्तेथामिति
sa vā indrastathaiva nuttaścaran | agnīṣomā upamantrayāṃ cakre 'gnīṣomau yuvaṃ vai mama stho yuvayorahamasmi na yuvayoreṣa kiṃ cana kam ma imaṃ dasyuṃ vardhayatha upa māvartethāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ होचतुः । किमावयोस्ततः स्यादिति ताभ्यामेतमग्नीषोम् ईयमेकादशकपालम् पुरोडाशं निरवपत्तस्मादग्नीषोमीय एकादशकपालः पुरोडाशो भवति
tau hocatuḥ | kimāvayostataḥ syāditi tābhyāmetamagnīṣom īyamekādaśakapālam puroḍāśaṃ niravapattasmādagnīṣomīya ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावेनमुपाववृततुः । तावनु सर्वे देवाः प्रेयुः सर्वा विद्याः सर्वं यशः सर्वमन्नाद्यं सर्वा श्रीस्तेनेष्ट्वेन्द्र एतदभवद्यदिदमिन्द्र एष उ पौर्णमासस्य बन्धुः स यो हैवं विद्वान्पौर्णमासेन यजत एतां हैव श्रियं गचत्येवं यशो भवत्येवमन्नादो भवति
tāvenamupāvavṛtatuḥ | tāvanu sarve devāḥ preyuḥ sarvā vidyāḥ sarvaṃ yaśaḥ sarvamannādyaṃ sarvā śrīsteneṣṭvendra etadabhavadyadidamindra eṣa u paurṇamāsasya bandhuḥ sa yo haivaṃ vidvānpaurṇamāsena yajata etāṃ haiva śriyaṃ gacatyevaṃ yaśo bhavatyevamannādo bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वेव खलु हतो वृत्रः । स यथा दृतिर्निष्पीत एवं संलीनः शिश्ये यथा निर्धूतसक्तुर्भस्त्रैवं संलीनः शिश्ये तमिन्द्रो ऽभ्यादुद्राव हनिष्यन्
tadveva khalu hato vṛtraḥ | sa yathā dṛtirniṣpīta evaṃ saṃlīnaḥ śiśye yathā nirdhūtasakturbhastraivaṃ saṃlīnaḥ śiśye tamindro 'bhyādudrāva haniṣyan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स होवाच । मा नु मे प्रहार्षीस्त्वं वै तदेतर्ह्यसि यदहं व्येव मा कुरु मामुया भूवमिति स वै मे ऽन्नमेधीति तथेति तं द्वेधान्वभिनत्तस्य यत्सौम्यं न्यक्तमास तं चन्द्रमसं चकाराथ यदस्यासुर्यमास तेनेमाः प्रजा उदरेणाविध्यत्तस्मादाहुर्वृत्र एव तर्ह्यन्नाद आसीद्वृत्र एतर्हीतीदं हि यदसावापूर्यते ऽस्मादेवैतल्लोकादाप्यायते ऽथ यदिमाः प्रजा अशनमिचन्ते ऽस्मा एवैतद्वृत्रायोदराय बलिं हरन्ति स यो हैवमेतं वृत्रमन्नादं वेदानादो हैव भवति
sa hovāca | mā nu me prahārṣīstvaṃ vai tadetarhyasi yadahaṃ vyeva mā kuru māmuyā bhūvamiti sa vai me 'nnamedhīti tatheti taṃ dvedhānvabhinattasya yatsaumyaṃ nyaktamāsa taṃ candramasaṃ cakārātha yadasyāsuryamāsa tenemāḥ prajā udareṇāvidhyattasmādāhurvṛtra eva tarhyannāda āsīdvṛtra etarhītīdaṃ hi yadasāvāpūryate 'smādevaitallokādāpyāyate 'tha yadimāḥ prajā aśanamicante 'smā evaitadvṛtrāyodarāya baliṃ haranti sa yo haivametaṃ vṛtramannādaṃ vedānādo haiva bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता उ हैता देवता ऊचुः । या इमा अग्नीषोमावन्वाजग्मुरग्नीषोमौ युवं वै नो भूयिष्ठभाजौ स्थो ययोर्वामिदं युवयोरस्मानन्वाभजतमिति
tā u haitā devatā ūcuḥ | yā imā agnīṣomāvanvājagmuragnīṣomau yuvaṃ vai no bhūyiṣṭhabhājau stho yayorvāmidaṃ yuvayorasmānanvābhajatamiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ होचतुः । किमावयोस्ततः स्यादिति यस्यै कस्यै च देवतायै हविर्निर्वपांस्तद्वाम् पुरस्तादाज्यस्य यजानिति तस्माद्यस्यै कस्यै च देवतायै हविर्निर्वपन्ति तत्पुरस्तादाज्यभागावग्नीषोमाभ्यां यजन्ति तन्न सौम्ये ऽध्वरे न पशौ यस्यै कस्यै च देवतायै निर्वपानिति ह्यब्रुवन्
tau hocatuḥ | kimāvayostataḥ syāditi yasyai kasyai ca devatāyai havirnirvapāṃstadvām purastādājyasya yajāniti tasmādyasyai kasyai ca devatāyai havirnirvapanti tatpurastādājyabhāgāvagnīṣomābhyāṃ yajanti tanna saumye 'dhvare na paśau yasyai kasyai ca devatāyai nirvapāniti hyabruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हाग्निरुवाच । मय्येव वः सर्वेभ्यो जुह्वतु तद्वो ऽहं मय्याभजामीति तस्मादग्नौ सर्वेभ्यो देवेभ्यो जुह्वति तस्मादाहुरग्निः सर्वा देवता इति
sa hāgniruvāca | mayyeva vaḥ sarvebhyo juhvatu tadvo 'haṃ mayyābhajāmīti tasmādagnau sarvebhyo devebhyo juhvati tasmādāhuragniḥ sarvā devatā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ह सोम उवाच । मामेव वः सर्वेभ्यो जुह्वतु तद्वो ऽहं मय्याभजामीति तस्मात्सोमं सर्वेभ्यो देवेभ्यो जुह्वति तस्मादाहुः सोमः सर्वा देवता इति
atha ha soma uvāca | māmeva vaḥ sarvebhyo juhvatu tadvo 'haṃ mayyābhajāmīti tasmātsomaṃ sarvebhyo devebhyo juhvati tasmādāhuḥ somaḥ sarvā devatā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदिन्द्रे सर्वे देवास्तस्थानाः । तस्मादाहुरिन्द्रः सर्वा देवता इन्द्रश्रेष्ठा देवा इत्येतद्ध वै देवास्त्रेधैकदेवत्या अभवन्त्स यो हैवमेतद्वेदैकधा हैव स्वानां श्रेष्ठो भवति
atha yadindre sarve devāstasthānāḥ | tasmādāhurindraḥ sarvā devatā indraśreṣṭhā devā ityetaddha vai devāstredhaikadevatyā abhavantsa yo haivametadvedaikadhā haiva svānāṃ śreṣṭho bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वयं वा इदं न तृतीयमस्ति । आर्द्रं चैव शुष्कं च यचुष्कं तदाग्नेयं यदार्द्रं तत्सौम्यमथ यदिदं द्वयमेवाप्य किमेतावत्क्रियत इत्यग्नीषोमयोरेवाज्यभागावग्नीषोमयोरुपांशुयाजो ऽग्नीषोमयोः पुरोडाशो यदत एकतमेनैवेदं सर्वमाप्नोत्यथ किमेतावत्क्रियत इत्यग्नीषोमयोर्हैवैतावती विभूतिः प्रजातिः
dvayaṃ vā idaṃ na tṛtīyamasti | ārdraṃ caiva śuṣkaṃ ca yacuṣkaṃ tadāgneyaṃ yadārdraṃ tatsaumyamatha yadidaṃ dvayamevāpya kimetāvatkriyata ityagnīṣomayorevājyabhāgāvagnīṣomayorupāṃśuyājo 'gnīṣomayoḥ puroḍāśo yadata ekatamenaivedaṃ sarvamāpnotyatha kimetāvatkriyata ityagnīṣomayorhaivaitāvatī vibhūtiḥ prajātiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्य एवाग्नेयः । चन्द्रमाः सौम्यो ऽहरेवाग्नेयं रात्रिः सौम्या य एवापूर्यते ऽर्धमासः स आग्नेयो यो ऽपक्षीयते स सौम्यः
sūrya evāgneyaḥ | candramāḥ saumyo 'harevāgneyaṃ rātriḥ saumyā ya evāpūryate 'rdhamāsaḥ sa āgneyo yo 'pakṣīyate sa saumyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्यभागाभ्यामेव । सूर्याचन्द्रमसावाप्नोत्युपांशुयाजेनैवाहोरात्रे आप्नोति पुरोडाशेनैवार्धमासावाप्नोतीत्यु हैक आहुः
ājyabhāgābhyāmeva | sūryācandramasāvāpnotyupāṃśuyājenaivāhorātre āpnoti puroḍāśenaivārdhamāsāvāpnotītyu haika āhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदु होवाचासुरिः । आज्यभागाभ्यामेवातो यतमे वा यतमे वा द्वे आप्नोत्युपांशुयाजेनैवातो ऽहोरात्रे आप्नोति पुरोडाशेनैवातो ऽर्धमासावाप्नोति सर्वं म आप्तमसत्सर्वं जितं सर्वेण वृत्रं हनानि सर्वेण द्विषन्तं भ्रातृव्यं हनानीति तस्माद्वा एतावत्क्रियत इति
tadu hovācāsuriḥ | ājyabhāgābhyāmevāto yatame vā yatame vā dve āpnotyupāṃśuyājenaivāto 'horātre āpnoti puroḍāśenaivāto 'rdhamāsāvāpnoti sarvaṃ ma āptamasatsarvaṃ jitaṃ sarveṇa vṛtraṃ hanāni sarveṇa dviṣantaṃ bhrātṛvyaṃ hanānīti tasmādvā etāvatkriyata iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहुः । किमिदं जामि क्रियते ऽग्नीषोमयोरेवाज्यस्याग्नीषोमयोः पुरोडाशस्य यदनन्तर्हितं तेन जामीत्यनेन ह त्वेवाजाम्याज्यस्येतरम् पुरोडाशस्येतरं तदन्यदिवेतरमन्यदिवेतरम् भवत्यृचमनूच्य जुषाणेन यजत्यृचमनूच्यर्चा यजति तदन्यदिवेतरमन्यदिवेतरम् भवत्यनेन ह त्वेवाजाम्युपांश्वाज्यस्य यजत्युच्चैः पुरोडाशस्य स यदुपांशु तत्प्राजापत्यं रूपं तस्मात्तस्यानुष्टुभमनुवाक्यामन्वाह वाग्घ्यनुष्टुब्वाग्घि प्रजापतिः
tadāhuḥ | kimidaṃ jāmi kriyate 'gnīṣomayorevājyasyāgnīṣomayoḥ puroḍāśasya yadanantarhitaṃ tena jāmītyanena ha tvevājāmyājyasyetaram puroḍāśasyetaraṃ tadanyadivetaramanyadivetaram bhavatyṛcamanūcya juṣāṇena yajatyṛcamanūcyarcā yajati tadanyadivetaramanyadivetaram bhavatyanena ha tvevājāmyupāṃśvājyasya yajatyuccaiḥ puroḍāśasya sa yadupāṃśu tatprājāpatyaṃ rūpaṃ tasmāttasyānuṣṭubhamanuvākyāmanvāha vāgghyanuṣṭubvāgghi prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन वै देवाः । उपांशुयाजेन यंयमसुराणामकामयन्त तमुपत्सर्य वज्रेण वषट्कारेणाघ्नंस्तथो एवैष एतेनोपांशुयाजेन पाप्मानं द्विषन्तम् भ्रातृव्यमुपत्सर्य वज्रेण वषट्कारेण हन्ति तस्मादुपांशुयाजं यजति
etena vai devāḥ | upāṃśuyājena yaṃyamasurāṇāmakāmayanta tamupatsarya vajreṇa vaṣaṭkāreṇāghnaṃstatho evaiṣa etenopāṃśuyājena pāpmānaṃ dviṣantam bhrātṛvyamupatsarya vajreṇa vaṣaṭkāreṇa hanti tasmādupāṃśuyājaṃ yajati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वा ऋचमनूच्य जुषाणेन यजति तदन्विमा अन्यतरतोदन्ताः प्रजाः प्रजायन्ते ऽस्थि ह्यृगस्थि हि दन्तो ऽन्यतरतो ह्येतदस्थि करोति
sa vā ṛcamanūcya juṣāṇena yajati tadanvimā anyataratodantāḥ prajāḥ prajāyante 'sthi hyṛgasthi hi danto 'nyatarato hyetadasthi karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथर्चमनूच्यर्चा यजति । तदन्विमा उभयतोदन्ताः प्रजाः प्रजायन्ते ऽस्थि ह्यृगस्थि हि दन्त उभयतो ह्येतदस्थि करोत्येता वा इमा द्वय्यः प्रजा अन्यतरतोदन्ताश्चैवोभयतोदन्ताश्च स यो हैवं विद्वानग्नीषोमयोः प्रजातिं यजति बहुर्हैव प्रजया पशुभिर्भवति
atharcamanūcyarcā yajati | tadanvimā ubhayatodantāḥ prajāḥ prajāyante 'sthi hyṛgasthi hi danta ubhayato hyetadasthi karotyetā vā imā dvayyaḥ prajā anyataratodantāścaivobhayatodantāśca sa yo haivaṃ vidvānagnīṣomayoḥ prajātiṃ yajati bahurhaiva prajayā paśubhirbhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै पौर्णमासेनोपवत्स्यन् । न सत्रा सुहित इव स्यात्तेनेदमुदरमसुर्यं व्लिनात्याहुतिभिः प्रातर्दैवमेष उ पौर्णमासस्योपचारः
sa vai paurṇamāsenopavatsyan | na satrā suhita iva syāttenedamudaramasuryaṃ vlinātyāhutibhiḥ prātardaivameṣa u paurṇamāsasyopacāraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै संप्रत्येवोपवसेत् । संप्रति वृत्रं हनानि संप्रति द्विषन्तम् भ्रातृव्यं हनानीति
sa vai saṃpratyevopavaset | saṃprati vṛtraṃ hanāni saṃprati dviṣantam bhrātṛvyaṃ hanānīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वा उत्तरामेवोपवसेत् । समिव वा एष क्रमते यः संप्रत्युपवसत्यनद्धा वै संक्रान्तयोर्यदीतरो वेतरमभिभवतीतरो वेतरमथ य उत्तरामुपवसति यथा पराञ्चमावृत्तं संपिंष्यादप्रत्यालभमानं सो ऽन्यतोघात्येव स्यादेवं तद्य उत्तरामुपवसति
sa vā uttarāmevopavaset | samiva vā eṣa kramate yaḥ saṃpratyupavasatyanaddhā vai saṃkrāntayoryadītaro vetaramabhibhavatītaro vetaramatha ya uttarāmupavasati yathā parāñcamāvṛttaṃ saṃpiṃṣyādapratyālabhamānaṃ so 'nyatoghātyeva syādevaṃ tadya uttarāmupavasati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै संप्रत्येवोपवसेत् । यथा वा अन्यस्य हतं संपिंष्यादेवं तद्य उत्तरामुपवसति सो ऽन्यस्यैव कृतानुकरो ऽन्यस्योपावसायी भवति तस्मादु संप्रत्येवोपवसेत्
sa vai saṃpratyevopavaset | yathā vā anyasya hataṃ saṃpiṃṣyādevaṃ tadya uttarāmupavasati so 'nyasyaiva kṛtānukaro 'nyasyopāvasāyī bhavati tasmādu saṃpratyevopavaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतेर्ह वै प्रजाः ससृजानस्य । पर्वाणि विसस्रंसुः स वै संवत्सर एव प्रजापतिस्तस्यैतानि पर्वाण्यहोरात्रयोः संधी पौर्णमासी चामावास्या चर्तुमुखानि
prajāpaterha vai prajāḥ sasṛjānasya | parvāṇi visasraṃsuḥ sa vai saṃvatsara eva prajāpatistasyaitāni parvāṇyahorātrayoḥ saṃdhī paurṇamāsī cāmāvāsyā cartumukhāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विस्रस्तैः पर्वभिः । न शशाक संहातुं तमेतैर्हविर्यज्ञैर्देवा अभिषज्यन्नग्निहोत्रेणैवाहोरात्रयोः संधी तत्पर्वाभिषज्यंस्तत्समदधुः पौर्णमासेन चैवामावास्येन च पौर्णमासीं चामावास्यां च तत्पर्वाभिषज्यंस्तत्समदधुश्चातुर्मास्यैरेवर्तुमुखानि तत्पर्वाभिषज्यंस्तत्समदधुः
sa visrastaiḥ parvabhiḥ | na śaśāka saṃhātuṃ tametairhaviryajñairdevā abhiṣajyannagnihotreṇaivāhorātrayoḥ saṃdhī tatparvābhiṣajyaṃstatsamadadhuḥ paurṇamāsena caivāmāvāsyena ca paurṇamāsīṃ cāmāvāsyāṃ ca tatparvābhiṣajyaṃstatsamadadhuścāturmāsyairevartumukhāni tatparvābhiṣajyaṃstatsamadadhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स संहितैः पर्वाभिः । इदमन्नाद्यमभ्युत्तस्थौ यदिदम् प्रजापतेरन्नाद्यं स यो हैवं विद्वान्त्संप्रत्युपवसति संप्रति हैव प्रजापतेः पर्व भिषज्यत्यवति हैनं प्रजापतिः स एवमेवान्नादो भवति य एवं विद्वान्त्संप्रत्युपवसति तस्मादु संप्रत्येवोपवसेत्
sa saṃhitaiḥ parvābhiḥ | idamannādyamabhyuttasthau yadidam prajāpaterannādyaṃ sa yo haivaṃ vidvāntsaṃpratyupavasati saṃprati haiva prajāpateḥ parva bhiṣajyatyavati hainaṃ prajāpatiḥ sa evamevānnādo bhavati ya evaṃ vidvāntsaṃpratyupavasati tasmādu saṃpratyevopavaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुषी ह वा एते यज्ञस्य यदाज्यभागौ । तस्मात्पुरस्ताज्जुहोति पुरस्ताद्धीमे चक्षुषी तत्पुरस्तादेवैतच्चक्षुषी दधाति तस्मादिमे पुरस्ताच्चक्षुषी
cakṣuṣī ha vā ete yajñasya yadājyabhāgau | tasmātpurastājjuhoti purastāddhīme cakṣuṣī tatpurastādevaitaccakṣuṣī dadhāti tasmādime purastāccakṣuṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरार्धपूर्वार्धे हैके । आग्नेयमाज्यभागं जुह्वति दक्षिणार्धपूर्वार्धे सौम्यमाज्यभागमेतत्पुरस्ताच्चक्षुषी दध्म इति वदन्तस्तदु तदाविज्ञान्यमिव हवींषि ह वा आत्मा यज्ञस्य स यदेव पुरस्ताद्धविषां जुहोति तत्पुरस्ताच्चक्षुषी दधाति यत्रो एव समिद्धतम् मन्येत तदाहुतीर्जुहुयात्समिद्धहोमेन ह्येव समृद्धा आहुतयः
uttarārdhapūrvārdhe haike | āgneyamājyabhāgaṃ juhvati dakṣiṇārdhapūrvārdhe saumyamājyabhāgametatpurastāccakṣuṣī dadhma iti vadantastadu tadāvijñānyamiva havīṃṣi ha vā ātmā yajñasya sa yadeva purastāddhaviṣāṃ juhoti tatpurastāccakṣuṣī dadhāti yatro eva samiddhatam manyeta tadāhutīrjuhuyātsamiddhahomena hyeva samṛddhā āhutayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वा ऋचमनूच्य जुषाणेन यजति । तस्मादिमे अस्थन्त्सत्यनस्थिके चक्षुषी आश्लिष्टे अथ यदृचमनूच्यर्चा यजेदस्थि हैव कुर्यान्न चक्षुः
sa vā ṛcamanūcya juṣāṇena yajati | tasmādime asthantsatyanasthike cakṣuṣī āśliṣṭe atha yadṛcamanūcyarcā yajedasthi haiva kuryānna cakṣuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वा एते । अग्नीषोमयोरेव रूपमन्वायत्ते यचुक्लं तदाग्नेयं यत्कृष्णं तत्सौम्यं यदि वेतरथा यदेव कृष्णं तदाग्नेयं यचुक्लं तत्सौम्यं यदेव वीक्षते तदाग्नेयं रूपं शुष्के इव हि वीक्षमाणस्याक्षिणी भवतः शुष्कमिव ह्याग्नेयंयदेव स्वपिति तत्सौम्यं रूपमार्द्रे इव हि सुषुपुषो ऽक्षिणी भवत आर्द्र इव हि सोम आजरसं ह वा अस्मिं लोके चक्षुष्मान्भवति सचक्षुरमुष्मिंलोके सम्भवति य एवमेतौ चक्षुषी आज्यभागौ वेद
te vā ete | agnīṣomayoreva rūpamanvāyatte yacuklaṃ tadāgneyaṃ yatkṛṣṇaṃ tatsaumyaṃ yadi vetarathā yadeva kṛṣṇaṃ tadāgneyaṃ yacuklaṃ tatsaumyaṃ yadeva vīkṣate tadāgneyaṃ rūpaṃ śuṣke iva hi vīkṣamāṇasyākṣiṇī bhavataḥ śuṣkamiva hyāgneyaṃyadeva svapiti tatsaumyaṃ rūpamārdre iva hi suṣupuṣo 'kṣiṇī bhavata ārdra iva hi soma ājarasaṃ ha vā asmiṃ loke cakṣuṣmānbhavati sacakṣuramuṣmiṃloke sambhavati ya evametau cakṣuṣī ājyabhāgau veda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.