Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 1.7.1

स वै पर्णशाखया वत्सानपाकरोति । तद्यत्पर्णशाखया वत्सानपाकरोति यत्र वै गायत्री सोममचापतत्तदस्या आहरन्त्या अपादस्ताभ्यायत्य पर्णम् प्रचिचेद गायत्र्यै वा सोमस्य वा राज्ञस्तत्पतित्वा पर्णो ऽभवत्तस्मात्पर्णो नाम तद्यदेवात्र सोमस्य न्यक्तं तदिहाप्यसदिति तस्मात्पर्णशाखया वत्सानपाकरोति

sa vai parṇaśākhayā vatsānapākaroti | tadyatparṇaśākhayā vatsānapākaroti yatra vai gāyatrī somamacāpatattadasyā āharantyā apādastābhyāyatya parṇam praciceda gāyatryai vā somasya vā rājñastatpatitvā parṇo 'bhavattasmātparṇo nāma tadyadevātra somasya nyaktaṃ tadihāpyasaditi tasmātparṇaśākhayā vatsānapākaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमाचिनत्ति । इषे त्वोर्जे त्वेति वृष्ट्यै तदाह यदाहेषे त्वेत्यूर्जे त्वेति यो वृष्टादूर्ग्रसो जायते तस्मै तदाह

tamācinatti | iṣe tvorje tveti vṛṣṭyai tadāha yadāheṣe tvetyūrje tveti yo vṛṣṭādūrgraso jāyate tasmai tadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मातृभिर्वत्सान्त्समवार्जन्ति । स वत्सं शाखयोपस्पृशति वायव स्थेत्ययं वै वायुर्यो ऽयम् पवत एष वा इदं सर्वम् प्रप्यायति यदिदं किं च वर्षत्येष वा एतासाम् प्रप्याययिता तस्मादाह वायव स्थेत्युपायव स्थेत्यु हैक आहुरूप हि द्वितीयो ऽयतीति तदु तथा न ब्रूयात्

atha mātṛbhirvatsāntsamavārjanti | sa vatsaṃ śākhayopaspṛśati vāyava sthetyayaṃ vai vāyuryo 'yam pavata eṣa vā idaṃ sarvam prapyāyati yadidaṃ kiṃ ca varṣatyeṣa vā etāsām prapyāyayitā tasmādāha vāyava sthetyupāyava sthetyu haika āhurūpa hi dvitīyo 'yatīti tadu tathā na brūyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मातृणामेकां शाखयोपस्पृशति । वत्सेन व्याकृत्य देवो वः सविता प्रार्पयत्विति सविता वै देवानाम् प्रसविता सवितृप्रसूता यज्ञं सम्भरानिति तस्मादाह देवो वः सविता प्रार्पयत्विति

atha mātṛṇāmekāṃ śākhayopaspṛśati | vatsena vyākṛtya devo vaḥ savitā prārpayatviti savitā vai devānām prasavitā savitṛprasūtā yajñaṃ sambharāniti tasmādāha devo vaḥ savitā prārpayatviti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रेष्ठतमाय कर्मण इति । यज्ञो वै श्रेष्ठतमं कर्म यज्ञाय हि तस्मादाह श्रेष्ठतमाय कर्मण इति

śreṣṭhatamāya karmaṇa iti | yajño vai śreṣṭhatamaṃ karma yajñāya hi tasmādāha śreṣṭhatamāya karmaṇa iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आप्यायध्वमघ्न्या इन्द्राय भागमिति । तद्यथैवादो देवतायै हविर्गृह्णन्नादिशत्येवमेवैतद्देवताया आदिशति यदाहाप्यायध्वमघ्न्या इन्द्राय भागमिति

āpyāyadhvamaghnyā indrāya bhāgamiti | tadyathaivādo devatāyai havirgṛhṇannādiśatyevamevaitaddevatāyā ādiśati yadāhāpyāyadhvamaghnyā indrāya bhāgamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजावतीरनमीवा अयक्ष्मा इति । नात्र तिरोहितमिवास्ति मा व स्तेन ईशत माघशंस इति मा वो नाष्ट्रा रक्षांसीशतेत्येवैतदाह ध्रुवा अस्मिन्गोपतौ स्यात बह्वीरित्यनपक्रमिण्यो ऽस्मिन्यजमाने बह्व्यः स्यातेत्येवैतदाह

prajāvatīranamīvā ayakṣmā iti | nātra tirohitamivāsti mā va stena īśata māghaśaṃsa iti mā vo nāṣṭrā rakṣāṃsīśatetyevaitadāha dhruvā asmingopatau syāta bahvīrityanapakramiṇyo 'sminyajamāne bahvyaḥ syātetyevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाहवनीयागारस्य वा पुरस्तात् । गार्हपत्यागारस्य वा शाखामुपगूहति यजमानस्य पशून्पाहीति तद्ब्रह्मणैवैतद्यजमानस्य पशून्परिददाति गुप्त्यै

athāhavanīyāgārasya vā purastāt | gārhapatyāgārasya vā śākhāmupagūhati yajamānasya paśūnpāhīti tadbrahmaṇaivaitadyajamānasya paśūnparidadāti guptyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याम् पवित्रं करोति । वसोः पवित्रमसीति यज्ञो वै वसुस्तस्मादाह वसोः पवित्रमसीति

tasyām pavitraṃ karoti | vasoḥ pavitramasīti yajño vai vasustasmādāha vasoḥ pavitramasīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यवाग्वैतां रात्रिमग्निहोत्रं जुहोति । आदिष्टं वा एतद्देवतायै हविर्भवति यत्पयः स यत्पयसा जुहुयाद्यथान्यस्यै देवतायै हविर्गृहीतं तदन्यस्यै जुहुयादेवं तत्तस्माद्यवाग्वैतां रात्रिमग्निहोत्रं जुहोति जुह्वत्यग्निहोत्रमुपक्ल्प्तोखा भवत्यथाहोपसृष्टाम् प्रब्रूतादेति यदा प्राहोपसृष्टेति

atha yavāgvaitāṃ rātrimagnihotraṃ juhoti | ādiṣṭaṃ vā etaddevatāyai havirbhavati yatpayaḥ sa yatpayasā juhuyādyathānyasyai devatāyai havirgṛhītaṃ tadanyasyai juhuyādevaṃ tattasmādyavāgvaitāṃ rātrimagnihotraṃ juhoti juhvatyagnihotramupakLptokhā bhavatyathāhopasṛṣṭām prabrūtādeti yadā prāhopasṛṣṭeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोखामादत्ते द्यौरसि पृथिव्यसीत्युपस्तौत्येवैनामेतन्यहयत्येव यदाह द्यौरसि पृथिव्यसीति मातरिश्वनो घर्मो ऽसीति यज्ञमेवैतत्करोति यथा घर्मम् प्रवृञ्ज्यादेवम् प्रवृणक्ति विश्वधा असि परमेण धाम्ना दृंहस्व मा ह्वारिति दृंहत्येवैनामेतदशिथिलां करोति मा ते यज्ञपतिर्ह्वार्षीदिति यजमानो वै यज्ञपतिस्तद्यजमानायैवैतदह्वलामाशास्ते

athokhāmādatte dyaurasi pṛthivyasītyupastautyevaināmetanyahayatyeva yadāha dyaurasi pṛthivyasīti mātariśvano gharmo 'sīti yajñamevaitatkaroti yathā gharmam pravṛñjyādevam pravṛṇakti viśvadhā asi parameṇa dhāmnā dṛṃhasva mā hvāriti dṛṃhatyevaināmetadaśithilāṃ karoti mā te yajñapatirhvārṣīditi yajamāno vai yajñapatistadyajamānāyaivaitadahvalāmāśāste

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पवित्रं निदधति । तद्वै प्राङ्निदध्यात्प्राची हि देवानां दिगथो उदगुदीची हि मनुष्याणां दिगयं वै पवित्रं यो ऽयम् पवते सो ऽयमिमांल्लोकांस्तिर्यङ्ङनुपवते तस्मादुदङ्निदध्यात्

atha pavitraṃ nidadhati | tadvai prāṅnidadhyātprācī hi devānāṃ digatho udagudīcī hi manuṣyāṇāṃ digayaṃ vai pavitraṃ yo 'yam pavate so 'yamimāṃllokāṃstiryaṅṅanupavate tasmādudaṅnidadhyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथैवादः । सोमं राजानम् पवित्रेण सम्पावयन्त्येवमेवैतत्सम्पावयत्युदीचीनदशं वै तत्पवित्रम् भवति येन तत्सोमं राजानं सम्पावयन्ति तस्मादुदङ्निदध्यात्

tadyathaivādaḥ | somaṃ rājānam pavitreṇa sampāvayantyevamevaitatsampāvayatyudīcīnadaśaṃ vai tatpavitram bhavati yena tatsomaṃ rājānaṃ sampāvayanti tasmādudaṅnidadhyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्निदधाति । वसोः पवित्रमसीति यज्ञो वै वसुस्तस्मादाह वसोः पवित्रमसीति शतधारं सहस्रधारमित्युपस्तौत्येवैनदेतन्महयत्येव यदाह शतधारं सहस्रधारमिति

tannidadhāti | vasoḥ pavitramasīti yajño vai vasustasmādāha vasoḥ pavitramasīti śatadhāraṃ sahasradhāramityupastautyevainadetanmahayatyeva yadāha śatadhāraṃ sahasradhāramiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वाचंयमो भवति आ तिसृणां दोग्धोर्वाग्वै यज्ञो ऽविक्षुब्धो यज्ञं तनवा इति

atha vācaṃyamo bhavati ā tisṛṇāṃ dogdhorvāgvai yajño 'vikṣubdho yajñaṃ tanavā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदानीयमानमभिमन्त्रयते । देवस्त्वा सविता पुनातु वसोः पवित्रेण शतधारेण सुप्वेति तद्यथैवादः सोमं राजानम् पवित्रेण सम्पावयन्त्येवमेवैतत्सम्पावयति

tadānīyamānamabhimantrayate | devastvā savitā punātu vasoḥ pavitreṇa śatadhāreṇa supveti tadyathaivādaḥ somaṃ rājānam pavitreṇa sampāvayantyevamevaitatsampāvayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाह कामधुक्ष इति अमूमिति सा विश्वायुरित्यथ द्वितीयाम् पृचति कामधुक्ष इत्यमूमिति सा विश्वकर्मेत्यथ तृतीयाम् पृचति कामधुक्ष इत्यमूमिति सा विश्वधाया इति तद्यत्पृचति वीर्याण्येवास्वेतद्दधाति तिस्रो दोग्धि त्रयो वा इमे लोका एभ्य एवैनदेतल्लोकेभ्यः सम्भरत्यथ कामं वदति

athāha kāmadhukṣa iti amūmiti sā viśvāyurityatha dvitīyām pṛcati kāmadhukṣa ityamūmiti sā viśvakarmetyatha tṛtīyām pṛcati kāmadhukṣa ityamūmiti sā viśvadhāyā iti tadyatpṛcati vīryāṇyevāsvetaddadhāti tisro dogdhi trayo vā ime lokā ebhya evainadetallokebhyaḥ sambharatyatha kāmaṃ vadati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोत्तमां दोहयित्वा । येन दोहयति पात्रेण तस्मिन्नुदस्तोकमानीय पल्यङ्य प्रत्यानयति यदत्र पयसो ऽहायि तदिहाप्यसदिति रसस्यो चैव सर्वत्वायेदं हि यदा वर्षत्यथौषधयो जायन्त ओषधीर्जग्ध्वापः पीत्वा तत एष रसः सम्भवति तस्मादु रसस्यो चैव सर्वत्वाय तदुद्वास्यातनक्ति तीव्रीकरोत्येवैनदेतत्तस्मादुद्वास्यातनक्ति

athottamāṃ dohayitvā | yena dohayati pātreṇa tasminnudastokamānīya palyaṅya pratyānayati yadatra payaso 'hāyi tadihāpyasaditi rasasyo caiva sarvatvāyedaṃ hi yadā varṣatyathauṣadhayo jāyanta oṣadhīrjagdhvāpaḥ pītvā tata eṣa rasaḥ sambhavati tasmādu rasasyo caiva sarvatvāya tadudvāsyātanakti tīvrīkarotyevainadetattasmādudvāsyātanakti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतनक्ति । इन्द्रस्य त्वा भागं सोमेनातनच्मीति तद्यथैवादो देवतायै हविर्गृह्णन्नादिशत्येवमेवैतद्देवताया आदिशति यदाहेन्द्रस्य त्वा भागमिति सोमेनातनच्मीति स्वदयत्येवैनदेतद्देवेभ्यः

ātanakti | indrasya tvā bhāgaṃ somenātanacmīti tadyathaivādo devatāyai havirgṛhṇannādiśatyevamevaitaddevatāyā ādiśati yadāhendrasya tvā bhāgamiti somenātanacmīti svadayatyevainadetaddevebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोदकवतोत्तानेन पात्रेणापिदधाति । नेदेनदुपरिष्टान्नाष्ट्रा रक्षांस्यवमृशानिति वज्रो वा आपस्तद्वज्रेणैवैतन्नाष्ट्रा रक्षांस्यतो ऽपहन्ति तस्मादुदकवतोत्तानेन पात्रेणापिदधाति

athodakavatottānena pātreṇāpidadhāti | nedenadupariṣṭānnāṣṭrā rakṣāṃsyavamṛśāniti vajro vā āpastadvajreṇaivaitannāṣṭrā rakṣāṃsyato 'pahanti tasmādudakavatottānena pātreṇāpidadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपिदधाति । विष्णो हव्यं रक्षेति यज्ञो वै विष्णुस्तद्यज्ञायैवैतद्धविः परिददाति गुप्त्यै तस्मादाह विष्णो हव्यं रक्षेति

so 'pidadhāti | viṣṇo havyaṃ rakṣeti yajño vai viṣṇustadyajñāyaivaitaddhaviḥ paridadāti guptyai tasmādāha viṣṇo havyaṃ rakṣeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.