Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 11.4.1

उद्दालको हारुणिः उदीच्यान्वृतो धावयां चकार तस्य निष्क उपाहित आसैतद्ध स्म वै तत्पूर्वेषां वृतानां धावयतामेकधनमुपाहितम् भवत्युपवल्हाय बिभ्यतां तान्होदीच्यानाम् ब्राह्मणान्भीर्विवेद

uddālako hāruṇiḥ udīcyānvṛto dhāvayāṃ cakāra tasya niṣka upāhita āsaitaddha sma vai tatpūrveṣāṃ vṛtānāṃ dhāvayatāmekadhanamupāhitam bhavatyupavalhāya bibhyatāṃ tānhodīcyānām brāhmaṇānbhīrviveda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौरुपञ्चालो वा अयम् ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रः यद्वै नोऽयमर्धं न पर्याददीत हन्तैनम् ब्रह्मोद्यमाह्वयामहा इति केन वीरेणेति स्वैदायनेनेति शौनको ह स्वैदायन आस

kaurupañcālo vā ayam brahmā brahmaputraḥ yadvai no'yamardhaṃ na paryādadīta hantainam brahmodyamāhvayāmahā iti kena vīreṇeti svaidāyaneneti śaunako ha svaidāyana āsa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते होचुः स्वैदायन त्वया वीरेणेमम् प्रतिसंयतामहा इति स होवाचोपात्र खलु रमताहं न्वेनं वेदानीति तं हाभिप्रपेदे तं हाभिप्रपन्नमभ्युवाद स्वैदायना३ इति हो३ गौतमस्य पुत्रेतीतरः प्रतिशुश्राव तं ह तत एव प्रष्टुं दध्रे

te hocuḥ svaidāyana tvayā vīreṇemam pratisaṃyatāmahā iti sa hovācopātra khalu ramatāhaṃ nvenaṃ vedānīti taṃ hābhiprapede taṃ hābhiprapannamabhyuvāda svaidāyanā3 iti ho3 gautamasya putretītaraḥ pratiśuśrāva taṃ ha tata eva praṣṭuṃ dadhre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै गौतमस्य पुत्र वृतो जनं धावयेत् यो दर्शपूर्णमासयोरष्टौ पुरस्तादाज्यभागान्विद्यात्पञ्च मध्यतो हविर्भागान्षट् प्राजापत्यानष्टा उपरिष्टादाज्यभागान्

sa vai gautamasya putra vṛto janaṃ dhāvayet yo darśapūrṇamāsayoraṣṭau purastādājyabhāgānvidyātpañca madhyato havirbhāgānṣaṭ prājāpatyānaṣṭā upariṣṭādājyabhāgān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै गौतमस्य पुत्र वृतो जनं धावयेत् यस्तद्दर्शपूर्णमासयोर्विद्याद्यस्मादिमाः प्रजा अदन्तका जायन्ते यस्मादासां जायन्ते यस्मादासाम् प्रभिद्यन्ते यस्मादासां संस्तिष्ठन्ते यस्मादासाम् पुनरुत्तमे वयसि सर्व एव प्रभिद्यन्ते यस्मादधर एवाग्रे जायन्तेऽथोत्तरे यस्मादणीयांस एवाधरे प्रथीयांस उत्तरे यस्माद्दंष्ट्रा वर्षीयांसो यस्मात्समा एव जम्भ्याः

sa vai gautamasya putra vṛto janaṃ dhāvayet yastaddarśapūrṇamāsayorvidyādyasmādimāḥ prajā adantakā jāyante yasmādāsāṃ jāyante yasmādāsām prabhidyante yasmādāsāṃ saṃstiṣṭhante yasmādāsām punaruttame vayasi sarva eva prabhidyante yasmādadhara evāgre jāyante'thottare yasmādaṇīyāṃsa evādhare prathīyāṃsa uttare yasmāddaṃṣṭrā varṣīyāṃso yasmātsamā eva jambhyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै गौतमस्य पुत्र वृतो जनं धावयेत् यस्तद्दर्शपूर्णमासयोर्विद्याद्यस्मादिमाः प्रजा लोमशा जायन्ते यस्मादासाम् पुनरिव श्मश्रूण्यौपपक्ष्याणि दुर्बीरिणानि जायन्ते यस्माचीर्षण्येवाग्रे पलितो भवत्यथ पुनरुत्तमे वयसि सर्व एव पलितो भवति

sa vai gautamasya putra vṛto janaṃ dhāvayet yastaddarśapūrṇamāsayorvidyādyasmādimāḥ prajā lomaśā jāyante yasmādāsām punariva śmaśrūṇyaupapakṣyāṇi durbīriṇāni jāyante yasmācīrṣaṇyevāgre palito bhavatyatha punaruttame vayasi sarva eva palito bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै गौतमस्य पुत्र वृतो जनं धावयेत् यस्तद्दर्शपूर्णमासयोर्विद्याद्यस्मात्कुमारस्य रेतः सिक्तं न सम्भवति यस्मादस्य मध्यमे वयसि सम्भवति यस्मादस्य पुनरुत्तमे वयसि न सम्भवति

sa vai gautamasya putra vṛto janaṃ dhāvayet yastaddarśapūrṇamāsayorvidyādyasmātkumārasya retaḥ siktaṃ na sambhavati yasmādasya madhyame vayasi sambhavati yasmādasya punaruttame vayasi na sambhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो गायत्रीं हरिणीम् ज्योतिष्पक्षां यजमानं स्वर्गं लोकमभिवहन्तीं विद्यादिति तस्मै ह निष्कम् प्रददावनूचानः स्वैदायनासि सुवर्णं वाव सुवर्णविदे ददतीति तं होपगुह्य निश्चक्राम तं ह पप्रचुः किमिवैष गौतमस्य पुत्रोऽभूदिति

yo gāyatrīṃ hariṇīm jyotiṣpakṣāṃ yajamānaṃ svargaṃ lokamabhivahantīṃ vidyāditi tasmai ha niṣkam pradadāvanūcānaḥ svaidāyanāsi suvarṇaṃ vāva suvarṇavide dadatīti taṃ hopaguhya niścakrāma taṃ ha papracuḥ kimivaiṣa gautamasya putro'bhūditi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स होवाच यथा ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो मूर्धास्य विपतेद्य एनमुपवल्हेतेति ते ह तत एव विप्रेयुस्तं ह तत एव समित्प्राणिः प्रतिचक्रम् उप त्वायानीति किमध्येष्यमाण इति यानेव मा प्रश्नानप्राक्षीस्तानेव मे विब्रूहीति स होवाचानुपेतायैव त एनान्ब्रवाणीति

sa hovāca yathā brahmā brahmaputro mūrdhāsya vipatedya enamupavalheteti te ha tata eva vipreyustaṃ ha tata eva samitprāṇiḥ praticakram upa tvāyānīti kimadhyeṣyamāṇa iti yāneva mā praśnānaprākṣīstāneva me vibrūhīti sa hovācānupetāyaiva ta enānbravāṇīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मा उ हैतदुवाच द्वावाघारौ पञ्च प्रयाजा आग्नेय आज्यभागोऽष्टम एतेऽष्टौ पुरस्तादाज्यभागाः सौम्य आज्यभागो हविर्भागाणाम् प्रथमो हविर्हि सोम आग्नेयः पुरोडाशोऽग्नीषोमीय उपांशुयाजोऽग्नीषोमीयः पुरोडाशोऽग्निः स्विष्टकृदेते पञ्च मध्यतो हविर्भागाः

tasmā u haitaduvāca dvāvāghārau pañca prayājā āgneya ājyabhāgo'ṣṭama ete'ṣṭau purastādājyabhāgāḥ saumya ājyabhāgo havirbhāgāṇām prathamo havirhi soma āgneyaḥ puroḍāśo'gnīṣomīya upāṃśuyājo'gnīṣomīyaḥ puroḍāśo'gniḥ sviṣṭakṛdete pañca madhyato havirbhāgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राशित्रं चेडा च यच्चाग्नीध आदधाति ब्रह्मभागो यजमानभागोऽन्वाहार्य एते षट् प्राजापत्यास्त्रयोऽनुयाजाश्चत्वारः पत्नीसंयाजाः समिष्टयजुरष्टममेतेऽष्टा उपरिष्टादाज्यभागाः

prāśitraṃ ceḍā ca yaccāgnīdha ādadhāti brahmabhāgo yajamānabhāgo'nvāhārya ete ṣaṭ prājāpatyāstrayo'nuyājāścatvāraḥ patnīsaṃyājāḥ samiṣṭayajuraṣṭamamete'ṣṭā upariṣṭādājyabhāgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदपुरोऽनुवाक्यकाः प्रयाजा भवन्ति तस्मादिमाः प्रजा अदन्तका जायन्तेऽथ यत्पुरोऽनुवाक्यवन्ति हवींषि भवन्ति तस्मादासां जायन्तेऽथ यदपुरोऽनुवाक्यका अनुयाजा भवन्ति तस्मादासाम् प्रभिद्यन्तेऽथ यत्पुरोऽनुवाक्यवन्तः पत्नीसंयाजा भवन्ति तस्मादासां संतिष्ठन्तेऽथ यदपुरोऽनुवाक्यकं समिष्टयजुर्भवति तस्मादासाम् पुनरुत्तमे वयसि सर्व एव प्रभिद्यन्ते

atha yadapuro'nuvākyakāḥ prayājā bhavanti tasmādimāḥ prajā adantakā jāyante'tha yatpuro'nuvākyavanti havīṃṣi bhavanti tasmādāsāṃ jāyante'tha yadapuro'nuvākyakā anuyājā bhavanti tasmādāsām prabhidyante'tha yatpuro'nuvākyavantaḥ patnīsaṃyājā bhavanti tasmādāsāṃ saṃtiṣṭhante'tha yadapuro'nuvākyakaṃ samiṣṭayajurbhavati tasmādāsām punaruttame vayasi sarva eva prabhidyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदनुवाक्यामनूच्य याज्यया यजति तस्मादधर एवाग्रे जायन्तेऽथोत्तरेऽथ यद्गायत्रीमनूच्य त्रिष्टुभा यजति तस्मादणीयांस एवाधरे प्रथीयांस उत्तरेऽथ यत्प्राञ्चावाघारावाघारयति तस्माद्दंष्ट्रा वर्षीयांसोऽथ यत्सचन्दसावेव संयाज्ये भवतस्तस्मात्समा एव जम्भ्याः

atha yadanuvākyāmanūcya yājyayā yajati tasmādadhara evāgre jāyante'thottare'tha yadgāyatrīmanūcya triṣṭubhā yajati tasmādaṇīyāṃsa evādhare prathīyāṃsa uttare'tha yatprāñcāvāghārāvāghārayati tasmāddaṃṣṭrā varṣīyāṃso'tha yatsacandasāveva saṃyājye bhavatastasmātsamā eva jambhyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यद्बर्हि स्तृणाति तस्मादिमाः प्रजा लोमशा जायन्तेऽथ यत्पुनरिव प्रस्तरं स्तृणाति तस्मादासाम् पुनरिव श्मश्रूण्यौपपक्ष्याणि दुर्बीरिणानि जायन्तेऽथ यत्केवलमेवाग्रे प्रस्तरमनुप्रहरति तस्माचीर्षण्येवाग्रे पलितो भवत्यथ यत्सर्वमेव बर्हिरनुप्रहरति तस्मात्पुनरुत्तमे वयसि सर्व एव पलितो भवति

atha yadbarhi stṛṇāti tasmādimāḥ prajā lomaśā jāyante'tha yatpunariva prastaraṃ stṛṇāti tasmādāsām punariva śmaśrūṇyaupapakṣyāṇi durbīriṇāni jāyante'tha yatkevalamevāgre prastaramanupraharati tasmācīrṣaṇyevāgre palito bhavatyatha yatsarvameva barhiranupraharati tasmātpunaruttame vayasi sarva eva palito bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदाज्यहविषः प्रयाजा भवन्ति तस्मात्कुमारस्य रेतः सिक्तं न सम्भवत्युदकमिवैव भवत्युदकमिव ह्याज्यमथ यन्मध्ये यज्ञस्य दध्ना पुरोडाशेनेति यजन्ति तस्मादस्य मध्यमे वयसि सम्भवति द्रप्सीवैव भवति द्रप्सीव हि रेतोऽथ यदाज्यहविष एवानुयाजा भवन्ति तस्मादस्य पुनरुत्तमे वयसि न सम्भवत्युदकमिवैव भवत्युदकमिव ह्याज्यम्

atha yadājyahaviṣaḥ prayājā bhavanti tasmātkumārasya retaḥ siktaṃ na sambhavatyudakamivaiva bhavatyudakamiva hyājyamatha yanmadhye yajñasya dadhnā puroḍāśeneti yajanti tasmādasya madhyame vayasi sambhavati drapsīvaiva bhavati drapsīva hi reto'tha yadājyahaviṣa evānuyājā bhavanti tasmādasya punaruttame vayasi na sambhavatyudakamivaiva bhavatyudakamiva hyājyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदिरेव गायत्री तस्यै येऽष्टौ पुरस्तादाज्यभागाः स दक्षिणः पक्षो येऽष्टा उपरिष्टादाज्यभागाः स उत्तरः पक्षः सैषा गायत्री हरिणी ज्योतिष्पक्षा यजमानं स्वर्गं लोकमभिवहति य एवमेतद्वेद

vedireva gāyatrī tasyai ye'ṣṭau purastādājyabhāgāḥ sa dakṣiṇaḥ pakṣo ye'ṣṭā upariṣṭādājyabhāgāḥ sa uttaraḥ pakṣaḥ saiṣā gāyatrī hariṇī jyotiṣpakṣā yajamānaṃ svargaṃ lokamabhivahati ya evametadveda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.