Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 13.4.1

प्रजापतिरकामयत सर्वान्कामानाप्नुयां सर्वा व्यष्टीर्व्यश्नुवीयेति स एतमश्वमेधं त्रिरात्रं यज्ञक्रतुमपश्यत्तमाहरत्तेनायजत तेनेष्ट्वा सर्वान्कामानाप्नोत्सर्वा व्यष्टीर्व्याश्नुत सर्वान्ह वै कामानाप्नोति सर्वा व्यष्टीर्व्यश्नुते योऽश्वमेधेन यजते

prajāpatirakāmayata sarvānkāmānāpnuyāṃ sarvā vyaṣṭīrvyaśnuvīyeti sa etamaśvamedhaṃ trirātraṃ yajñakratumapaśyattamāharattenāyajata teneṣṭvā sarvānkāmānāpnotsarvā vyaṣṭīrvyāśnuta sarvānha vai kāmānāpnoti sarvā vyaṣṭīrvyaśnute yo'śvamedhena yajate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः कस्मिन्नृतावभ्यारम्भ इति ग्रीष्मेऽभ्यारभेतेत्यु हैक आहुर्ग्रीष्मो वै क्षत्रियस्यर्तुः क्षत्रिययज्ञ उ वा एष यदश्वमेध इति

tadāhuḥ kasminnṛtāvabhyārambha iti grīṣme'bhyārabhetetyu haika āhurgrīṣmo vai kṣatriyasyartuḥ kṣatriyayajña u vā eṣa yadaśvamedha iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वै वसन्त एवाभ्यारभेत वसन्तो वै ब्रह्मणस्यर्तुर्य उ वै कश्च यजते ब्राह्मणीभूयेवैव यजते तस्माद्वसन्त एवाभ्यारभेत

tadvai vasanta evābhyārabheta vasanto vai brahmaṇasyarturya u vai kaśca yajate brāhmaṇībhūyevaiva yajate tasmādvasanta evābhyārabheta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा यासौ फाल्गुनी पौर्णमासी भवति तस्यै पुरस्तात्षडहे वा सप्ताहे वर्त्विज उपसमायन्त्यध्वर्युश्च होता च ब्रह्मा चोद्गाता चैतान्वा अन्वन्य ऋत्विजः

sā yāsau phālgunī paurṇamāsī bhavati tasyai purastātṣaḍahe vā saptāhe vartvija upasamāyantyadhvaryuśca hotā ca brahmā codgātā caitānvā anvanya ṛtvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्योऽध्वर्युश्चातुष्प्राश्यम् ब्रह्मौदनं निर्वपति तस्योक्तम् ब्राह्मणं चतुरः पात्रांश्चतुरोऽञ्जलींश्चतुरः प्रसृतान्द्वादशविधं द्वादश मासाः संवत्सरः सर्वं संवत्सरः सर्वमश्वमेधः सर्वस्याप्त्यै सर्वस्यावरुद्ध्यै

tebhyo'dhvaryuścātuṣprāśyam brahmaudanaṃ nirvapati tasyoktam brāhmaṇaṃ caturaḥ pātrāṃścaturo'ñjalīṃścaturaḥ prasṛtāndvādaśavidhaṃ dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ sarvaṃ saṃvatsaraḥ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमेते चत्वार ऋत्विजः प्राश्नन्ति तेषामुक्तम् ब्राह्मणं तेभ्यश्चत्वारि सहस्राणि ददाति सर्वं वै सहस्रं सर्वमश्वमेधः सर्वस्याप्त्यै सर्वस्यावरुद्ध्यै चत्वारि च सुवर्णानि शतमानानि हिरण्यानि तस्यो एवोक्तम्

tamete catvāra ṛtvijaḥ prāśnanti teṣāmuktam brāhmaṇaṃ tebhyaścatvāri sahasrāṇi dadāti sarvaṃ vai sahasraṃ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai catvāri ca suvarṇāni śatamānāni hiraṇyāni tasyo evoktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्मा अध्वर्युर्निष्कम् प्रतिमुञ्चन्वाचयति तेजोऽसि शुक्रममृतमिति तेजो वै शुक्रममृतं हिरण्यं तेज एवास्मिञ्चुक्रममृतं दधात्यायुष्पा आयुर्मे पाहीत्यायुरेवास्मिन्दधात्यथैनमाह वाचं यचेति वाग्वै यज्ञो यज्ञस्यैवाभ्यारम्भाय

athāsmā adhvaryurniṣkam pratimuñcanvācayati tejo'si śukramamṛtamiti tejo vai śukramamṛtaṃ hiraṇyaṃ teja evāsmiñcukramamṛtaṃ dadhātyāyuṣpā āyurme pāhītyāyurevāsmindadhātyathainamāha vācaṃ yaceti vāgvai yajño yajñasyaivābhyārambhāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतस्रो जाया उपक्ल्प्ता भवन्ति महिषी वावाता परिवृक्ता पालागली सर्वा निष्किन्योऽलङ्कृता मिथुनस्यैव सर्वत्वाय ताभिः सहाग्न्यगारम् प्रपद्यते पूर्वया द्वारा यजमानो दक्षिणया पत्न्यः

catasro jāyā upakLptā bhavanti mahiṣī vāvātā parivṛktā pālāgalī sarvā niṣkinyo'laṅkṛtā mithunasyaiva sarvatvāya tābhiḥ sahāgnyagāram prapadyate pūrvayā dvārā yajamāno dakṣiṇayā patnyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सायमाहुत्यां हुतायाम् जघनेन गार्हपत्यमुदङ्वावातया सह संविशति तदेवापीतराः संविशन्ति सोऽन्तरोरू असंवर्तमानः शेतेऽनेन तपसा स्वस्ति संवत्सरस्योदृचं समश्नवा इति

sāyamāhutyāṃ hutāyām jaghanena gārhapatyamudaṅvāvātayā saha saṃviśati tadevāpītarāḥ saṃviśanti so'ntarorū asaṃvartamānaḥ śete'nena tapasā svasti saṃvatsarasyodṛcaṃ samaśnavā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातराहुत्यां हुतायां अध्वर्युः पूर्णाहुतिं जुहोति सर्वं वै पूर्णं सर्वमश्वमेधः सर्वस्याप्त्यै सर्वस्यावरुद्ध्यै तस्यां वरेण वाचं विसृजते वरं ददामि ब्रह्मण इति सर्वं वै वरः सर्वमश्वमेधः सर्वस्याप्त्यै सर्वस्यावरुद्ध्यै

prātarāhutyāṃ hutāyāṃ adhvaryuḥ pūrṇāhutiṃ juhoti sarvaṃ vai pūrṇaṃ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai tasyāṃ vareṇa vācaṃ visṛjate varaṃ dadāmi brahmaṇa iti sarvaṃ vai varaḥ sarvamaśvamedhaḥ sarvasyāptyai sarvasyāvaruddhyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ योऽस्य निष्कः प्रतिमुक्तो भवति तमध्वर्यवे ददात्यध्वर्यवे दददमृतमायुरात्मन्धत्तेऽमृतं ह्यायुर्हिरण्यम्

atha yo'sya niṣkaḥ pratimukto bhavati tamadhvaryave dadātyadhvaryave dadadamṛtamāyurātmandhatte'mṛtaṃ hyāyurhiraṇyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाग्नेयीमिष्टिं निर्वपति पथश्च कामाय यज्ञमुखस्य चाचम्बट्कारायाथो अग्निमुखा उ वै सर्वा देवताः सर्वे कामा अश्वमेधे मुखतः सर्वान्देवान्प्रीत्वा सर्वान्कामानाप्नवानीति

athāgneyīmiṣṭiṃ nirvapati pathaśca kāmāya yajñamukhasya cācambaṭkārāyātho agnimukhā u vai sarvā devatāḥ sarve kāmā aśvamedhe mukhataḥ sarvāndevānprītvā sarvānkāmānāpnavānīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यै पञ्चदश सामिधेन्यो भवन्ति पञ्चदशो वै वज्रो वीर्यं वज्रो वज्रेणैवैतद्वीर्येण यजमानः पुरस्तात्पाप्मानमपहते वार्त्रघ्नावाज्यभागौ पाप्मा वै वृत्रः पाप्मनोऽपहत्या अग्निर्मूर्धा दिवः ककुद्भुवो यज्ञस्य रजसश्च नेतेत्युपांशु हविषो याज्यानुवाक्ये मूर्धन्वत्यन्या भवति सद्वत्यन्यैष वै मूर्धा य एष तपत्येतस्यैवावरुद्ध्या अथ यत्सद्वती सदेवावरुन्द्धे विराजौ संयाज्ये सर्वदेवत्यं वा एतच्चन्दो यद्विराट् सर्वे कामा अश्वमेधे सर्वान्देवान्प्रीत्वा सर्वान्कामानाप्नवानीति हिरण्यं दक्षिणा सुवर्णं शतमानं तस्योक्तम् ब्राह्मणम्

tasyai pañcadaśa sāmidhenyo bhavanti pañcadaśo vai vajro vīryaṃ vajro vajreṇaivaitadvīryeṇa yajamānaḥ purastātpāpmānamapahate vārtraghnāvājyabhāgau pāpmā vai vṛtraḥ pāpmano'pahatyā agnirmūrdhā divaḥ kakudbhuvo yajñasya rajasaśca netetyupāṃśu haviṣo yājyānuvākye mūrdhanvatyanyā bhavati sadvatyanyaiṣa vai mūrdhā ya eṣa tapatyetasyaivāvaruddhyā atha yatsadvatī sadevāvarunddhe virājau saṃyājye sarvadevatyaṃ vā etaccando yadvirāṭ sarve kāmā aśvamedhe sarvāndevānprītvā sarvānkāmānāpnavānīti hiraṇyaṃ dakṣiṇā suvarṇaṃ śatamānaṃ tasyoktam brāhmaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पौष्णीं निर्वपति पूषा वै पथीनामधिपतिरश्वायैवैतत्स्वस्त्ययनं करोत्यथो इयं वै पूषेमामेवास्मा एतद्गोप्त्रीं करोति तस्य हि नार्तिरस्ति न ह्वला यमियमध्वन्गोपायतीमामेवास्मा एतद्गोप्त्रीं करोति

atha pauṣṇīṃ nirvapati pūṣā vai pathīnāmadhipatiraśvāyaivaitatsvastyayanaṃ karotyatho iyaṃ vai pūṣemāmevāsmā etadgoptrīṃ karoti tasya hi nārtirasti na hvalā yamiyamadhvangopāyatīmāmevāsmā etadgoptrīṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यै सप्तदश सामिधेन्यो भवन्ति सप्तदशो वै प्रजापतिः प्रजापतिरश्वमेधोऽश्वमेधस्यैवाप्त्यै वृधन्वन्तावाज्यभागौ यजमानस्यैव वृद्ध्यै पूषंस्तव व्रते वयम् पथस्पथः परिपतिं वचस्येत्युपांशु हविषो याज्यानुवाक्ये व्रतवत्यन्या भवति पथन्वत्यन्या वीर्यं वै व्रतं वीर्यस्याप्त्यै वीर्यस्यावरुद्ध्या अथ यत्पथन्वत्यश्वायैवैतत्स्वस्त्ययनं करोत्यनुष्टुभौ संयाज्ये वाग्वा अनुष्टुब्वाग्वै प्रजापतिः प्रजापतिरश्वमेधोऽश्वमेधस्यैवाप्त्यै वासःशतं दक्षिणा रूपं वा एतत्पुरुषस्य यद्वासस्तस्माद्यमेव कं च सुवाससमाहुः को न्वयमिति रूपसमृद्धो हि भवति रूपेणैवैनं समर्धयति शतम् भवति शतायुर्वै पुरुषः शतेन्द्रिय आयुरेवेन्द्रियं वीर्यमात्मन्धत्ते

tasyai saptadaśa sāmidhenyo bhavanti saptadaśo vai prajāpatiḥ prajāpatiraśvamedho'śvamedhasyaivāptyai vṛdhanvantāvājyabhāgau yajamānasyaiva vṛddhyai pūṣaṃstava vrate vayam pathaspathaḥ paripatiṃ vacasyetyupāṃśu haviṣo yājyānuvākye vratavatyanyā bhavati pathanvatyanyā vīryaṃ vai vrataṃ vīryasyāptyai vīryasyāvaruddhyā atha yatpathanvatyaśvāyaivaitatsvastyayanaṃ karotyanuṣṭubhau saṃyājye vāgvā anuṣṭubvāgvai prajāpatiḥ prajāpatiraśvamedho'śvamedhasyaivāptyai vāsaḥśataṃ dakṣiṇā rūpaṃ vā etatpuruṣasya yadvāsastasmādyameva kaṃ ca suvāsasamāhuḥ ko nvayamiti rūpasamṛddho hi bhavati rūpeṇaivainaṃ samardhayati śatam bhavati śatāyurvai puruṣaḥ śatendriya āyurevendriyaṃ vīryamātmandhatte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.