Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 14.1.1

ओम् देवा ह वै सत्त्रं निषेदुः अग्निरिन्द्रः सोमो मखो विष्णुर्विश्वे देवा अन्यत्रैवाश्विभ्याम्

om devā ha vai sattraṃ niṣeduḥ agnirindraḥ somo makho viṣṇurviśve devā anyatraivāśvibhyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् कुरुक्षेत्रम् देवयजनमास तस्मादाहुः कुरुक्षेत्रम् देवानां देवयजनमिति तस्माद्यत्र क्व च कुरुक्षेत्रस्य निगचति तदेव मन्यत इदम् देवयजनमिति तद्धि देवानां देवयजनम्

teṣām kurukṣetram devayajanamāsa tasmādāhuḥ kurukṣetram devānāṃ devayajanamiti tasmādyatra kva ca kurukṣetrasya nigacati tadeva manyata idam devayajanamiti taddhi devānāṃ devayajanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त आसत श्रियं गचेम यशः स्यामान्नादाः स्यामेति तथो एवेमे सत्त्रमासते श्रियं गचेम यशः स्यामान्नादाः स्यामेति

ta āsata śriyaṃ gacema yaśaḥ syāmānnādāḥ syāmeti tatho eveme sattramāsate śriyaṃ gacema yaśaḥ syāmānnādāḥ syāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते होचुः यो नः श्रमेण तपसा श्रद्धया यैञेनाहुतिभिर्यज्ञस्योदृचम् पूर्वोऽवगचात्स नः श्रेष्ठोऽसत्तदु नः सर्वेषां सहेति तथेति

te hocuḥ yo naḥ śrameṇa tapasā śraddhayā yaiñenāhutibhiryajñasyodṛcam pūrvo'vagacātsa naḥ śreṣṭho'sattadu naḥ sarveṣāṃ saheti tatheti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विष्णुः प्रथमः प्राप स देवानां श्रेष्ठोऽभवत्तस्मादाहुर्विष्णुर्देवानां श्रेष्ठ इति

tadviṣṇuḥ prathamaḥ prāpa sa devānāṃ śreṣṭho'bhavattasmādāhurviṣṇurdevānāṃ śreṣṭha iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यः स विष्णुर्यज्ञः स स यः स यज्ञोऽसौ स आदित्यस्तद्धेदं यशो विष्नुर्न शशाक संयन्तु तदिदमप्येतर्हि नैव सर्व-इव यशः शक्नोति संयन्तुम्

sa yaḥ sa viṣṇuryajñaḥ sa sa yaḥ sa yajño'sau sa ādityastaddhedaṃ yaśo viṣnurna śaśāka saṃyantu tadidamapyetarhi naiva sarva-iva yaśaḥ śaknoti saṃyantum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तिसृधन्वमादायापचक्राम स धनुरार्त्न्या शिर उपस्तभ्य तस्थौ तम् देवा अनभिधृष्णुवन्तः समन्तम् परिण्यविशन्त

sa tisṛdhanvamādāyāpacakrāma sa dhanurārtnyā śira upastabhya tasthau tam devā anabhidhṛṣṇuvantaḥ samantam pariṇyaviśanta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता ह वम्र्य ऊचुः इमा वै वम्र्यो यदुपदीका योऽस्य ज्यामप्यद्यात्किमस्मै प्रयचेतेत्यन्नाद्यमस्मै प्रयचेमापि धन्वन्नपोऽधिगचेत्तथास्मै सर्वमन्नाद्यम् प्रयचेमेति तथेति

tā ha vamrya ūcuḥ imā vai vamryo yadupadīkā yo'sya jyāmapyadyātkimasmai prayacetetyannādyamasmai prayacemāpi dhanvannapo'dhigacettathāsmai sarvamannādyam prayacemeti tatheti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योपपरासृत्य ज्यामपिजक्षुस्तस्यां चिन्नायां धनुरार्त्न्यौ विष्फुरन्त्यौ विष्णोः शिरः प्रचिचिदतुः

tasyopaparāsṛtya jyāmapijakṣustasyāṃ cinnāyāṃ dhanurārtnyau viṣphurantyau viṣṇoḥ śiraḥ pracicidatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्घृङ्ङिति पपात तत्पतित्वासावादित्योऽभवदथेतरः प्राङेव प्रावृज्यत तद्यद्घृङ्ङित्यपतत्तस्माद्घर्मोऽथ यत्प्रावृज्यत तस्मात्प्रवर्ग्यः

tadghṛṅṅiti papāta tatpatitvāsāvādityo'bhavadathetaraḥ prāṅeva prāvṛjyata tadyadghṛṅṅityapatattasmādgharmo'tha yatprāvṛjyata tasmātpravargyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते देवा अब्रुवन् महान्बत नो वीरोऽदादीति तस्मान्महावीरस्तस्य यो रसो व्यक्षरत्तं पाणिभिः सम्ममृजुस्तस्मात्सम्म्राट्

te devā abruvan mahānbata no vīro'dādīti tasmānmahāvīrastasya yo raso vyakṣarattaṃ pāṇibhiḥ sammamṛjustasmātsammrāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् देवा अभ्यमृज्यन्त यथा वित्तिम् वेत्स्यमाना एवम् तमिन्द्रः प्रथमः प्राप तमन्वङ्गमनुन्यपद्यत तम् पर्यगृह्णात्तम् परिगृह्येदं यशोऽभवद्यदिदमिन्द्रो यशो यशो ह भवति य एवम् वेद

tam devā abhyamṛjyanta yathā vittim vetsyamānā evam tamindraḥ prathamaḥ prāpa tamanvaṅgamanunyapadyata tam paryagṛhṇāttam parigṛhyedaṃ yaśo'bhavadyadidamindro yaśo yaśo ha bhavati ya evam veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स उ एव मखः स विष्णुः तत इन्द्रो मखवानभवन्मखवान्ह वै तम् मघवानित्याचक्षते परोऽक्षम् परोऽक्षकामा हि देवाः

sa u eva makhaḥ sa viṣṇuḥ tata indro makhavānabhavanmakhavānha vai tam maghavānityācakṣate paro'kṣam paro'kṣakāmā hi devāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यो वम्रीभ्योऽन्नाद्यम् प्रायचन् आपो वै सर्वमन्नं ताभिर्हीदमभिक्नूयमिवादन्ति यदिदं किम्वदन्ति

tābhyo vamrībhyo'nnādyam prāyacan āpo vai sarvamannaṃ tābhirhīdamabhiknūyamivādanti yadidaṃ kimvadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेमम् विष्णुं यज्ञम् त्रेधा व्यभजन्त वसवः प्रातःसवनं रुद्रा माध्यन्दिनं सवनमादित्यास्तृतीयसवनम्

athemam viṣṇuṃ yajñam tredhā vyabhajanta vasavaḥ prātaḥsavanaṃ rudrā mādhyandinaṃ savanamādityāstṛtīyasavanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निः प्रातःसवनम् इन्द्रो माध्यन्दिनं सवनम् विश्वे देवास्तृतीयसवनम्

agniḥ prātaḥsavanam indro mādhyandinaṃ savanam viśve devāstṛtīyasavanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्री प्रतःसवनम् त्रिष्टुम्माध्यन्दिनं सवनं जगती तृतीयसवनं तेनापशीर्ष्णा यज्ञेन देवा अर्चन्तः श्राम्यन्तश्चेरुः

gāyatrī prataḥsavanam triṣṭummādhyandinaṃ savanaṃ jagatī tṛtīyasavanaṃ tenāpaśīrṣṇā yajñena devā arcantaḥ śrāmyantaśceruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दध्यङ् ह वा आथर्वणः एतं शुक्रमेतं यज्ञम् विदां चकार यथा-यथैतद्यज्ञस्य शिरः प्रतिधीयते यथैष कृत्स्नो यज्ञो भवति

dadhyaṅ ha vā ātharvaṇaḥ etaṃ śukrametaṃ yajñam vidāṃ cakāra yathā-yathaitadyajñasya śiraḥ pratidhīyate yathaiṣa kṛtsno yajño bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हेन्द्रेणोक्त आस एतम् चेदन्यस्मा अनुब्रूयास्तत एव ते शिरश्चिन्द्यामिति

sa hendreṇokta āsa etam cedanyasmā anubrūyāstata eva te śiraścindyāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदु हाश्विनोरनुश्रुतमास दध्यङ्ङु ह वा आथर्वण एतं शुक्रमेतं यज्ञम् वेद यथायथैतद्यज्ञस्य शिरः प्रतिधीयते यथैष कृत्स्नो यज्ञो भवति

tadu hāśvinoranuśrutamāsa dadhyaṅṅu ha vā ātharvaṇa etaṃ śukrametaṃ yajñam veda yathāyathaitadyajñasya śiraḥ pratidhīyate yathaiṣa kṛtsno yajño bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ हेत्योचतुः उप त्वायावेति किमनुवक्ष्यमाणावित्येतं शुक्रमेतं यज्ञम् यथा-यथैतद्यज्ञस्य शिरः प्रतिधीयते यथैष कृत्स्नो यज्ञो भवतीति

tau hetyocatuḥ upa tvāyāveti kimanuvakṣyamāṇāvityetaṃ śukrametaṃ yajñam yathā-yathaitadyajñasya śiraḥ pratidhīyate yathaiṣa kṛtsno yajño bhavatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स होवाच इन्द्रेण वा उक्तोऽस्म्येतं चेदन्यस्मा अनुब्रूयास्तत एव ते शिरश्चिन्द्यामिति तस्माद्वै बिभेमि यद्वै मे स शिरो न चिन्द्यान्न वामुपनेष्य इति

sa hovāca indreṇa vā ukto'smyetaṃ cedanyasmā anubrūyāstata eva te śiraścindyāmiti tasmādvai bibhemi yadvai me sa śiro na cindyānna vāmupaneṣya iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ होचतुः आवाम् त्वा तस्मात्त्रास्यावह इति कथम् मा त्रास्येथे इति यदा ना उपनेष्यसेऽथ ते शिरश्चित्त्वान्यत्रापनिधास्यावोऽथाश्वस्य शिर आहृत्य तत्ते प्रतिधास्यावस्तेन नावनुवक्ष्यसि स यदा नावनुवक्ष्यस्यथ ते शिरश्चेत्स्यत्यथ ते स्वं शिर आहृत्य तत्ते प्रतिधास्याव इति तथेति

tau hocatuḥ āvām tvā tasmāttrāsyāvaha iti katham mā trāsyethe iti yadā nā upaneṣyase'tha te śiraścittvānyatrāpanidhāsyāvo'thāśvasya śira āhṛtya tatte pratidhāsyāvastena nāvanuvakṣyasi sa yadā nāvanuvakṣyasyatha te śiraścetsyatyatha te svaṃ śira āhṛtya tatte pratidhāsyāva iti tatheti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ होपनिन्ये तौ यदोपनिन्येऽथास्य शिरश्चित्त्वान्यत्रापनिदधतुरथाश्वस्य शिर आहृत्य तद्धास्य प्रतिदधतुस्तेन हाभ्यामनूवाच स यदाभ्यामनूवाचाथास्य तदिन्द्रः शिरश्चिचेदाथास्य स्वं शिर आहृत्य तद्धास्य प्रतिदधतुः

tau hopaninye tau yadopaninye'thāsya śiraścittvānyatrāpanidadhaturathāśvasya śira āhṛtya taddhāsya pratidadhatustena hābhyāmanūvāca sa yadābhyāmanūvācāthāsya tadindraḥ śiraścicedāthāsya svaṃ śira āhṛtya taddhāsya pratidadhatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादेतदृषिणाभ्यनूक्तम् दध्यङ् ह यन्मध्वाथर्वणो वामश्वस्य शीर्ष्णा प्र यदीमुवाचेत्ययतं तदुवाचेति हैवैतदुक्तम्

tasmādetadṛṣiṇābhyanūktam dadhyaṅ ha yanmadhvātharvaṇo vāmaśvasya śīrṣṇā pra yadīmuvācetyayataṃ taduvāceti haivaitaduktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्न सर्वस्मा अनुब्रूयात् एनस्यं हि तदथो नेन्म इन्द्रः शिरश्चिनददिति यो न्वेव ज्ञातस्तस्मै ब्रूयादथ योऽनूचानोऽथ योऽस्य प्रियः स्यान्न त्वेव सर्वस्मा इव

tanna sarvasmā anubrūyāt enasyaṃ hi tadatho nenma indraḥ śiraścinadaditi yo nveva jñātastasmai brūyādatha yo'nūcāno'tha yo'sya priyaḥ syānna tveva sarvasmā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्वत्सरवासिनेऽनुब्रूयात् एष वै सम्वत्सरो य एष तपत्येष उ प्रवर्ग्यस्तदेतमेवैतत्प्रीणाति तस्मात्सम्वत्सरवासिनेऽनुब्रूयात्

samvatsaravāsine'nubrūyāt eṣa vai samvatsaro ya eṣa tapatyeṣa u pravargyastadetamevaitatprīṇāti tasmātsamvatsaravāsine'nubrūyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्रो रात्रीर्व्रतं चरति त्रयो वा ऋतवः सम्वत्सरस्य सम्वत्सर एष य एष तपत्येष उ प्रवर्ग्यस्तदेतमेवैतत्प्रीणाति तस्मात्तिस्रो रात्रीर्व्रतं चरति

tisro rātrīrvrataṃ carati trayo vā ṛtavaḥ samvatsarasya samvatsara eṣa ya eṣa tapatyeṣa u pravargyastadetamevaitatprīṇāti tasmāttisro rātrīrvrataṃ carati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तप्तमाचामति तपस्व्यनुब्रवा इत्यमांसाश्यनुब्रूते तपस्व्यनुब्रवा इति

taptamācāmati tapasvyanubravā ityamāṃsāśyanubrūte tapasvyanubravā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृन्मयपायी अस्ति वा अस्यां संसृष्टमिव यदस्यामनृतम् वदति तस्मादमृन्मयदायी

amṛnmayapāyī asti vā asyāṃ saṃsṛṣṭamiva yadasyāmanṛtam vadati tasmādamṛnmayadāyī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशूद्रोचिष्टी एष वै धर्मो य एष तपति सैषा श्रीः सत्यं ज्योतिरनृतं स्त्री शूद्रः श्वा कृष्णः शकुनिस्तानि न प्रेक्षेत नेच्रियं च पाप्मानं च नेज्ज्योतिश्च तमश्च नेत्सत्यानृते संसृजानीति

aśūdrociṣṭī eṣa vai dharmo ya eṣa tapati saiṣā śrīḥ satyaṃ jyotiranṛtaṃ strī śūdraḥ śvā kṛṣṇaḥ śakunistāni na prekṣeta necriyaṃ ca pāpmānaṃ ca nejjyotiśca tamaśca netsatyānṛte saṃsṛjānīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैष वाव यशः य एष तपति तद्यत्तदादित्यो यशो यज्ञो हैव तद्यशस्तद्यत्तद्यज्ञो यशो यजमानो हैव तद्यशस्तद्यत्तद्यजमानो यश ऋत्विजो हैव तद्यशस्तद्यत्तदृत्विजो यशो दक्षिणा हैव तद्यशस्तस्माद्यामस्मै दक्षिणामानयेयुर्न ता इत्सद्योऽन्यस्मा अतिदिशेन्नेद्यन्मेदं यश आगंस्तत्सद्योऽन्यस्मा अतिदिशानीति श्वो वैव भूते द्व्यहे वा तदात्मन्येवैतद्यशः कृत्वा यदेव तद्भवति तत्स ददाति हिरण्यं गाम् वासोऽश्वम् वा

athaiṣa vāva yaśaḥ ya eṣa tapati tadyattadādityo yaśo yajño haiva tadyaśastadyattadyajño yaśo yajamāno haiva tadyaśastadyattadyajamāno yaśa ṛtvijo haiva tadyaśastadyattadṛtvijo yaśo dakṣiṇā haiva tadyaśastasmādyāmasmai dakṣiṇāmānayeyurna tā itsadyo'nyasmā atidiśennedyanmedaṃ yaśa āgaṃstatsadyo'nyasmā atidiśānīti śvo vaiva bhūte dvyahe vā tadātmanyevaitadyaśaḥ kṛtvā yadeva tadbhavati tatsa dadāti hiraṇyaṃ gām vāso'śvam vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतद्वा आयुरेतज्ज्योतिः प्रविशति य एतमनु वा ब्रूतेभक्षयति वा तस्य व्रतचर्या नातपति प्रचादयेत नेदेतस्मात्तिरोऽसानीति नातपति निष्ठीवेन्नेदेतमभिनिष्ठीवानीति नातपति प्रस्रावयेत नेदेतमभिप्रस्रावया इति यावद्वा एष आतपति तावानेष नेदेतमेतैर्हिनसानीत्यवज्योत्य रात्रावश्नीयात्तदेतदस्य रूपं क्रियते य एष तपति तदु होवाचासुरिरेकं ह वै देवा व्रतं चरन्ति यत्सत्यम् तस्मादु सत्यमेव वदेत्

athaitadvā āyuretajjyotiḥ praviśati ya etamanu vā brūtebhakṣayati vā tasya vratacaryā nātapati pracādayeta nedetasmāttiro'sānīti nātapati niṣṭhīvennedetamabhiniṣṭhīvānīti nātapati prasrāvayeta nedetamabhiprasrāvayā iti yāvadvā eṣa ātapati tāvāneṣa nedetametairhinasānītyavajyotya rātrāvaśnīyāttadetadasya rūpaṃ kriyate ya eṣa tapati tadu hovācāsurirekaṃ ha vai devā vrataṃ caranti yatsatyam tasmādu satyameva vadet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.