Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 2.1.1

स यद्वा इतश्चेतश्च सम्भरति । तत्सम्भाराणां सम्भारत्वं यत्र यत्राग्नेर्न्यक्तं ततस्ततः सम्भरति तद्यशसेव त्वदेवैनमेतत्समर्धयति पशुभिरिव त्वन्मिथुनेनेव त्वत्सम्भरन्

sa yadvā itaścetaśca sambharati | tatsambhārāṇāṃ sambhāratvaṃ yatra yatrāgnernyaktaṃ tatastataḥ sambharati tadyaśaseva tvadevainametatsamardhayati paśubhiriva tvanmithuneneva tvatsambharan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोल्लिखति । तद्यदेवास्यै पृथिव्या अभिष्ठितं वाभिष्ठ्यूतं वा तदेवास्या एतदुद्धन्त्यथ यज्ञियायामेव पृथिव्यामाधत्ते तस्माद्वा उल्लिखति

athollikhati | tadyadevāsyai pṛthivyā abhiṣṭhitaṃ vābhiṣṭhyūtaṃ vā tadevāsyā etaduddhantyatha yajñiyāyāmeva pṛthivyāmādhatte tasmādvā ullikhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाद्भिरभ्युक्षति । एष वा अपां सम्भारो यदद्भिरभ्युक्षति तद्यदपः सम्भरत्यन्नं वा आपो ऽन्नं हि वा आपस्तस्माद्यदेमं लोकमाप आगचन्त्यथेहान्नाद्यं जायते तदन्नाद्येनैवैनमेतत्समर्धयति

athādbhirabhyukṣati | eṣa vā apāṃ sambhāro yadadbhirabhyukṣati tadyadapaḥ sambharatyannaṃ vā āpo 'nnaṃ hi vā āpastasmādyademaṃ lokamāpa āgacantyathehānnādyaṃ jāyate tadannādyenaivainametatsamardhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योषा वा आपः । वृषाग्निर्मिथुनेनैवैनमेतत्प्रजननेन समर्धयत्यद्भिर्वा इदं सर्वमाप्तमद्भिरेवैनमेतदाप्त्वाधत्ते तस्मादपः सम्भरति

yoṣā vā āpaḥ | vṛṣāgnirmithunenaivainametatprajananena samardhayatyadbhirvā idaṃ sarvamāptamadbhirevainametadāptvādhatte tasmādapaḥ sambharati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ हिरण्यं सम्भरति । अग्निर्ह वा अपो ऽभिदध्यौ मिथुन्याभिः स्यामिति ताः सम्बभूव तासु रेतः प्रासिञ्चत्तद्धिरण्यमभवत्तस्मादेतदग्निसंकाशमग्नेर्हि रेतस्तस्मादप्सु विन्दन्त्यप्सु हि प्रासिञ्चत्तस्मादेनेन न धावयति न किं चन करोत्यथ यशो देवरेतसं हि तद्यशसैवैनमेतत्समर्धयति सरेतसमेव कृत्स्नमग्निमाधत्ते तस्माद्धिरण्यं सम्भरति

atha hiraṇyaṃ sambharati | agnirha vā apo 'bhidadhyau mithunyābhiḥ syāmiti tāḥ sambabhūva tāsu retaḥ prāsiñcattaddhiraṇyamabhavattasmādetadagnisaṃkāśamagnerhi retastasmādapsu vindantyapsu hi prāsiñcattasmādenena na dhāvayati na kiṃ cana karotyatha yaśo devaretasaṃ hi tadyaśasaivainametatsamardhayati saretasameva kṛtsnamagnimādhatte tasmāddhiraṇyaṃ sambharati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोषान्त्सम्भरति । असौ ह वै द्यौरस्यै पृठिव्या एतान्पशून्प्रददौ तस्मात्पशव्यमूषरमित्याहुः पशवो ह्येवैते साक्षादेव तत्पशुभिरेवैनमेतत्समर्धयति ते ऽमुत आगता अस्याम् पृथिव्याम् प्रतिष्ठितास्तमनयोर्द्यावापृथिव्यो रसम् मन्यन्ते तदनयोरेवैनमेतद्द्यावापृथिव्यो रसेन समर्धयति तस्मादूषान्त्सम्भरति

athoṣāntsambharati | asau ha vai dyaurasyai pṛṭhivyā etānpaśūnpradadau tasmātpaśavyamūṣaramityāhuḥ paśavo hyevaite sākṣādeva tatpaśubhirevainametatsamardhayati te 'muta āgatā asyām pṛthivyām pratiṣṭhitāstamanayordyāvāpṛthivyo rasam manyante tadanayorevainametaddyāvāpṛthivyo rasena samardhayati tasmādūṣāntsambharati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाखुकरीषं सम्भरति । आखवो ह वा अस्यै पृथिव्यै रसं विदुस्तस्मात्ते ऽधो ऽध इमाम् पृथिवीं चरन्तः पीविष्ठा अस्यै हि रसं विदुस्ते यत्र ते ऽस्यै पृथिव्यै रसं विदुस्तत उत्किरन्ति तदस्या एवैनमेतत्पृथिव्यै रसेन समर्धयति तस्मादाखुकरीषं सम्भरति पुरीष्य इति वै तमाहुर्यः श्रियं गचति समानं वै पुरीषं च करीषं च तदेतस्यैवावरुद्धै तस्मादाखुकरीषं सम्भरति

athākhukarīṣaṃ sambharati | ākhavo ha vā asyai pṛthivyai rasaṃ vidustasmātte 'dho 'dha imām pṛthivīṃ carantaḥ pīviṣṭhā asyai hi rasaṃ viduste yatra te 'syai pṛthivyai rasaṃ vidustata utkiranti tadasyā evainametatpṛthivyai rasena samardhayati tasmādākhukarīṣaṃ sambharati purīṣya iti vai tamāhuryaḥ śriyaṃ gacati samānaṃ vai purīṣaṃ ca karīṣaṃ ca tadetasyaivāvaruddhai tasmādākhukarīṣaṃ sambharati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शर्कराः सम्भरति । देवाश्च वा असुराश्चोभये प्राजापत्याः पस्पृधिरे सा हेयम् पृथिव्यलेलायद्यथा पुष्करपर्णमेवं तां ह स्म वातः संवहति सोपैव देवाञ्जगामोपासुरान्त्सा यत्र देवानुपजगाम

atha śarkarāḥ sambharati | devāśca vā asurāścobhaye prājāpatyāḥ paspṛdhire sā heyam pṛthivyalelāyadyathā puṣkaraparṇamevaṃ tāṃ ha sma vātaḥ saṃvahati sopaiva devāñjagāmopāsurāntsā yatra devānupajagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धोचुः । हन्तेमां प्रतिष्ठां दृंहामहै तस्यां ध्रुवायामशिथिलायामग्नी आदधामहै ततो ऽस्यै सपत्नान्निर्भक्ष्याम इति

taddhocuḥ | hantemāṃ pratiṣṭhāṃ dṛṃhāmahai tasyāṃ dhruvāyāmaśithilāyāmagnī ādadhāmahai tato 'syai sapatnānnirbhakṣyāma iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथा शङ्कुभिश्चर्म विहन्यात् । एवमिमाम् प्रतिष्ठाम् पर्यबृंहन्त सेयं ध्रुवाशिथिला प्रतिष्ठा तस्यां ध्रुवायामशिथिलायामग्नी आदधत ततो ऽस्यै सपत्नान्निरभजन्

tadyathā śaṅkubhiścarma vihanyāt | evamimām pratiṣṭhām paryabṛṃhanta seyaṃ dhruvāśithilā pratiṣṭhā tasyāṃ dhruvāyāmaśithilāyāmagnī ādadhata tato 'syai sapatnānnirabhajan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथो एवैष एतत् । इमाम् प्रतिष्ठां शर्कराभिः परिबृंहते तस्यां ध्रुवायामशिथिलायामग्नी आधत्ते ततो ऽस्यै सपत्नान्निर्भजति तस्माचर्कराः सम्भरति

tatho evaiṣa etat | imām pratiṣṭhāṃ śarkarābhiḥ paribṛṃhate tasyāṃ dhruvāyāmaśithilāyāmagnī ādhatte tato 'syai sapatnānnirbhajati tasmācarkarāḥ sambharati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्वा एतान् । पञ्च सम्भारान्त्सम्भरति पाङ्क्तो यज्ञः पाङ्क्तः पशुः पञ्चर्तवः संवत्सरस्य

tānvā etān | pañca sambhārāntsambharati pāṅkto yajñaḥ pāṅktaḥ paśuḥ pañcartavaḥ saṃvatsarasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः । षडेवर्तवः संवत्सरस्येति न्यूनमु तर्हि मिथुनम् प्रजननं क्रियते न्यूनाद्वा इमाः प्रजाः प्रजायन्ते तच्वःश्रेयसमुत्तरावत्तस्मात्पञ्च भवन्ति यद्यु षडेवर्तवः संवत्सरस्येत्यग्निरेवैतेषां षष्ठस्तथो एवैतदन्यूनम् भवति

tadāhuḥ | ṣaḍevartavaḥ saṃvatsarasyeti nyūnamu tarhi mithunam prajananaṃ kriyate nyūnādvā imāḥ prajāḥ prajāyante tacvaḥśreyasamuttarāvattasmātpañca bhavanti yadyu ṣaḍevartavaḥ saṃvatsarasyetyagnirevaiteṣāṃ ṣaṣṭhastatho evaitadanyūnam bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः । नैवैकं चन सम्भारं सम्भरेदित्यस्यां वा एते सर्वे पृथिव्याम् भवन्ति स यदेवास्यामाधत्ते तत्सर्वान्सम्भारानाप्नोति तस्मान्नैवैकं चन सम्भारं सम्भरेदिति तदु समेव भरेद्यदहैवास्यामाधत्ते तत्सर्वान्त्सम्भारानाप्नोति यदु सम्भारैः सम्भृतैर्भवति तदु भवति तस्मादु समेव भरेत्

tadāhuḥ | naivaikaṃ cana sambhāraṃ sambharedityasyāṃ vā ete sarve pṛthivyām bhavanti sa yadevāsyāmādhatte tatsarvānsambhārānāpnoti tasmānnaivaikaṃ cana sambhāraṃ sambharediti tadu sameva bharedyadahaivāsyāmādhatte tatsarvāntsambhārānāpnoti yadu sambhāraiḥ sambhṛtairbhavati tadu bhavati tasmādu sameva bharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.