Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 2.2.1

उद्धृत्याहवनीयम् पूर्णाहुतिं जुहोति । तद्यत्पूर्णाहुतिं जुहोत्यन्नादं वा एतमात्मनो जनयते यदग्निं तस्मा एतदन्नाद्यमपिदधाति यथा कुमाराय वा जाताय वत्साय वा स्तनमपिदध्यादेवमस्मा एतदन्नाद्यमपिदधाति

uddhṛtyāhavanīyam pūrṇāhutiṃ juhoti | tadyatpūrṇāhutiṃ juhotyannādaṃ vā etamātmano janayate yadagniṃ tasmā etadannādyamapidadhāti yathā kumārāya vā jātāya vatsāya vā stanamapidadhyādevamasmā etadannādyamapidadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एतेनान्नेन शान्तः । उत्तराणि हवींषि श्रप्यमाणान्युपरमति शश्वद्ध वा अध्वर्युं वा यजमानं वा प्रदहेत्तौ ह्यस्य नेदिष्ठं चरतो यदस्मिन्नेतामाहुतिं न जुहुयात्तस्माद्वा एतामाहुतिं जुहोति

sa etenānnena śāntaḥ | uttarāṇi havīṃṣi śrapyamāṇānyuparamati śaśvaddha vā adhvaryuṃ vā yajamānaṃ vā pradahettau hyasya nediṣṭhaṃ carato yadasminnetāmāhutiṃ na juhuyāttasmādvā etāmāhutiṃ juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां वै पूर्णां जुहोति । सर्वं वै पूर्णं सर्वेणैवैनमेतचमयति स्वाहाकारेण जुहोत्यनिरुक्तो वै स्वाहाकारः सर्वं वा अनिरुक्तं सर्वेणैवैनमेतचमयति

tāṃ vai pūrṇāṃ juhoti | sarvaṃ vai pūrṇaṃ sarveṇaivainametacamayati svāhākāreṇa juhotyanirukto vai svāhākāraḥ sarvaṃ vā aniruktaṃ sarveṇaivainametacamayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यां वै प्रजापतिः । प्रथमामाहुतिमजुहोत्स्वाहेति वै तामजुहोत्सो स्विदेषा निदानेन तस्मात्स्वाहेति जुहोति तस्यां वरं ददाति सर्वं वै वरः सर्वेणैवैनमेतचमयति

yāṃ vai prajāpatiḥ | prathamāmāhutimajuhotsvāheti vai tāmajuhotso svideṣā nidānena tasmātsvāheti juhoti tasyāṃ varaṃ dadāti sarvaṃ vai varaḥ sarveṇaivainametacamayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः । एतामेवाहुतिं हुत्वाथोत्तराणि हवींषि नाद्रियेतैतयैव तं काममाप्नोति यमभिकाममुत्तराणि हवींषि निर्वपतीति

tadāhuḥ | etāmevāhutiṃ hutvāthottarāṇi havīṃṣi nādriyetaitayaiva taṃ kāmamāpnoti yamabhikāmamuttarāṇi havīṃṣi nirvapatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वा अग्नये पवमानाय निर्वपति । प्राणो वै पवमानः प्राणमेवास्मिन्नेतद्दधाति तद्वेतयैवास्मिंस्तद्दधात्यन्नं हि प्राणो ऽन्नमेषाहुतिः

sa vā agnaye pavamānāya nirvapati | prāṇo vai pavamānaḥ prāṇamevāsminnetaddadhāti tadvetayaivāsmiṃstaddadhātyannaṃ hi prāṇo 'nnameṣāhutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाग्नये पावकाय निर्वपति । अन्नं वै पावकमन्नमेवास्मिन्नेतद्दधाति तद्वेतयैवास्मिंस्तद्दधात्येषा ह्येव प्रत्यक्षमन्नमाहुतिः

athāgnaye pāvakāya nirvapati | annaṃ vai pāvakamannamevāsminnetaddadhāti tadvetayaivāsmiṃstaddadhātyeṣā hyeva pratyakṣamannamāhutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाग्नये शुचये निर्वपति । वीर्यं वै शुचि यद्वा अस्यैतदुज्ज्वलत्येतदस्य वीर्यं शुचि वीर्यमेवास्मिन्नेतद्दधाति तद्वेतयैवास्मिंस्तद्दधाति यदा ह्येवास्मिन्नेतामाहुतिं जुहोत्यथास्यैतद्वीर्यं शुच्युज्ज्वलति

athāgnaye śucaye nirvapati | vīryaṃ vai śuci yadvā asyaitadujjvalatyetadasya vīryaṃ śuci vīryamevāsminnetaddadhāti tadvetayaivāsmiṃstaddadhāti yadā hyevāsminnetāmāhutiṃ juhotyathāsyaitadvīryaṃ śucyujjvalati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादाहुः । एतामेवाहुतिं हुत्वाथोत्तराणि हवींषि नाद्रियेतैतयैव तं काममाप्नोति यमभिकाममुत्तराणि हवींषि निर्वपतीति तदु निर्वपेदेवोत्तराणि हवींषि परो ऽक्षमिव वा एतद्यददस्तदिदमितीव

tasmādāhuḥ | etāmevāhutiṃ hutvāthottarāṇi havīṃṣi nādriyetaitayaiva taṃ kāmamāpnoti yamabhikāmamuttarāṇi havīṃṣi nirvapatīti tadu nirvapedevottarāṇi havīṃṣi paro 'kṣamiva vā etadyadadastadidamitīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यदग्नये पवमानाय निर्वपति । प्राणा वै पवमानो यदा वै जायते ऽथ प्राणो ऽथ यावन्न जायते मातुर्वैव तावत्प्राणमनु प्राणिति यथा वा तज्जात एवास्मिन्नेतत्प्राणं दधाति

sa yadagnaye pavamānāya nirvapati | prāṇā vai pavamāno yadā vai jāyate 'tha prāṇo 'tha yāvanna jāyate māturvaiva tāvatprāṇamanu prāṇiti yathā vā tajjāta evāsminnetatprāṇaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदग्नये पावकाय निर्वपति । अन्नं वै पावकं तज्जात एवास्मिन्नेतदन्नं दधाति

atha yadagnaye pāvakāya nirvapati | annaṃ vai pāvakaṃ tajjāta evāsminnetadannaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदग्नये शुचये निर्वपति । वीर्यं वै शुचि यदा वा अन्नेन वर्धते ऽथ वीर्यं तदन्नेनैवैनमेतद्वर्धयित्वाथास्मिन्नेतद्वीर्यं शुचि दधाति तस्मादग्नये शुचये

atha yadagnaye śucaye nirvapati | vīryaṃ vai śuci yadā vā annena vardhate 'tha vīryaṃ tadannenaivainametadvardhayitvāthāsminnetadvīryaṃ śuci dadhāti tasmādagnaye śucaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वेतदेव सद्विपर्यस्तमिव । अग्निर्ह यत्र देवेभ्यो मनुष्यानभ्युपाववर्त तद्धेक्षां चक्रे मैव सर्वेणेवात्मना मनुष्यानभ्युपावृतमिति

tadvetadeva sadviparyastamiva | agnirha yatra devebhyo manuṣyānabhyupāvavarta taddhekṣāṃ cakre maiva sarveṇevātmanā manuṣyānabhyupāvṛtamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एतास्तिस्रस्तनूरेषु लोकेषु विन्यधत्त । यदस्य पवमानं रूपमासीत्तदस्याम् पृथिव्यां न्यधत्ताथ यत्पावकं तदन्तरिक्षे ऽथ यचुचि तद्दिवि तद्वा ऋषयः प्रतिबुबुधिरे य उ तर्ह्यृषय आसुरसर्वेण वै न आत्मनाग्निरभ्युपावृतदिति तस्मा एतानि हवींषि निरवपन्

sa etāstisrastanūreṣu lokeṣu vinyadhatta | yadasya pavamānaṃ rūpamāsīttadasyām pṛthivyāṃ nyadhattātha yatpāvakaṃ tadantarikṣe 'tha yacuci taddivi tadvā ṛṣayaḥ pratibubudhire ya u tarhyṛṣaya āsurasarveṇa vai na ātmanāgnirabhyupāvṛtaditi tasmā etāni havīṃṣi niravapan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यदग्नये पवमानाय निर्वपति । यदेवास्यास्याम् पृथिव्यां रूपं तदेवास्यैतेनाप्नोत्यथ यदग्नये पावकाय निर्वपति यदेवास्यान्तरिक्षे रूपं तदेवास्यैतेनाप्नोत्यथ यदग्नये शुचये निर्वपति यदेवास्य दिवि रूपं तदेवास्यैतेनाप्नोत्येवमु कृत्स्नमेवाग्निमनपनिहितमाधत्ते तस्मादु निर्वपेदेवोत्तराणि हवींषि

sa yadagnaye pavamānāya nirvapati | yadevāsyāsyām pṛthivyāṃ rūpaṃ tadevāsyaitenāpnotyatha yadagnaye pāvakāya nirvapati yadevāsyāntarikṣe rūpaṃ tadevāsyaitenāpnotyatha yadagnaye śucaye nirvapati yadevāsya divi rūpaṃ tadevāsyaitenāpnotyevamu kṛtsnamevāgnimanapanihitamādhatte tasmādu nirvapedevottarāṇi havīṃṣi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलबर्हिः प्रथमं हविर्भवति । समानबर्हिषी उत्तरे अयंवै लोकः प्रथमं हविरथेदमन्तरिक्षं द्वितीयं द्यौरेव तृतीयम् बहुलेव वा इयम् पृथिवी लेलयेवान्तरिक्षं लेलयेवासौ द्यौरुभे चिदेनाम् प्रत्युद्यामिनी स्तामिति तस्मात्समानबर्हिषी

kevalabarhiḥ prathamaṃ havirbhavati | samānabarhiṣī uttare ayaṃvai lokaḥ prathamaṃ havirathedamantarikṣaṃ dvitīyaṃ dyaureva tṛtīyam bahuleva vā iyam pṛthivī lelayevāntarikṣaṃ lelayevāsau dyaurubhe cidenām pratyudyāminī stāmiti tasmātsamānabarhiṣī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाकपालाः सर्वे पुरोडाशा भवन्ति । अष्टाक्षरा वै गायत्री गायत्रमग्नेश्चन्दः स्वेनैवैनमेतच्चन्दसाधत्ते तानि सर्वाणि चतुर्विंशतिः कपालानि सम्पद्यन्ते चतुर्विंशत्यक्षरा वै गायत्री गायत्रमग्नेश्चन्दः स्वेनैवैनमेतच्चन्दसाधत्ते

aṣṭākapālāḥ sarve puroḍāśā bhavanti | aṣṭākṣarā vai gāyatrī gāyatramagneścandaḥ svenaivainametaccandasādhatte tāni sarvāṇi caturviṃśatiḥ kapālāni sampadyante caturviṃśatyakṣarā vai gāyatrī gāyatramagneścandaḥ svenaivainametaccandasādhatte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथादित्यै चरुं निर्वपति । प्रच्यवत इव वा एषो ऽस्माल्लोकाद्य एतानि हवींषि निर्वपतीमान्हि लोकान्त्समारोहन्नेति

athādityai caruṃ nirvapati | pracyavata iva vā eṣo 'smāllokādya etāni havīṃṣi nirvapatīmānhi lokāntsamārohanneti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यददित्यै चरुं निर्वपति । इयं वै पृथिव्यदितिः सेयम् प्रतिष्ठा तदस्यामेवैतत्प्रतिष्ठायाम् प्रतितिष्ठति तस्माददित्यै चरुं निर्वपति

sa yadadityai caruṃ nirvapati | iyaṃ vai pṛthivyaditiḥ seyam pratiṣṭhā tadasyāmevaitatpratiṣṭhāyām pratitiṣṭhati tasmādadityai caruṃ nirvapati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यै विराजौ संयाज्ये स्यातामित्याहुः । विराड्ढीयमित्यथो त्रिष्टुभौ त्रिष्टुब्भीयमित्यथो जगत्यौ जगती हीयमिति विराजावित्येव स्याताम्

tasyai virājau saṃyājye syātāmityāhuḥ | virāḍḍhīyamityatho triṣṭubhau triṣṭubbhīyamityatho jagatyau jagatī hīyamiti virājāvityeva syātām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यै धेनुर्दक्षिणा । धेनुरिव वा इयम् मनुष्येभ्यः सर्वान् कामान्दुहे माता धेनुर्मातेव वा इयम् मनुष्यान्बिभर्ति तस्माद्धेनुर्दक्षिणैतन्न्वेकमयनम्

tasyai dhenurdakṣiṇā | dhenuriva vā iyam manuṣyebhyaḥ sarvān kāmānduhe mātā dhenurmāteva vā iyam manuṣyānbibharti tasmāddhenurdakṣiṇaitannvekamayanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेदं द्वितीयम् । आग्नेयमेवाष्टाकपालम् पुरोडाशं निर्वपति परो ऽक्षमिव वाएतद्यदग्नये पवमानायाग्नये पावकायाग्नये शुचय इतीवाथाञ्जसैवैनमेतत्प्रत्यक्षमाधत्ते तस्मादग्नये ऽथादित्यै चरुं निर्वपति स य एव चरोर्बन्धुः स बन्धुः

athedaṃ dvitīyam | āgneyamevāṣṭākapālam puroḍāśaṃ nirvapati paro 'kṣamiva vāetadyadagnaye pavamānāyāgnaye pāvakāyāgnaye śucaya itīvāthāñjasaivainametatpratyakṣamādhatte tasmādagnaye 'thādityai caruṃ nirvapati sa ya eva carorbandhuḥ sa bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.