Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 2.4.3

तदु होवाच कहोडः कौषीतकिः । अनयोर्वा अयं द्यावापृथिव्यो रसो ऽस्य रसस्य हुत्वा देवेभ्यो ऽथेममश्नामेति तस्माद्वा आग्रयणेष्ट्या यजत इति

tadu hovāca kahoḍaḥ kauṣītakiḥ | anayorvā ayaṃ dyāvāpṛthivyo raso 'sya rasasya hutvā devebhyo 'themamaśnāmeti tasmādvā āgrayaṇeṣṭyā yajata iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदु होवाच याज्ञवल्क्यः । देवाश्च वा असुराश्चोभये प्राजापत्याः पस्पृधिरे ततो ऽसुरा उभयीरोशधीर्याश्च मनुष्या उपजीवन्ति याश्च पशवः कृत्ययेव त्वद्विषेणेव त्वत्प्रलिलिपुरुतैवं चिद्देवानभिभवेमेति ततो न मनुष्या आशुर्न पशव आलिलिशिरे ता हेमाः प्रजा अनाशकेन नोत्पराबभूवुः

tadu hovāca yājñavalkyaḥ | devāśca vā asurāścobhaye prājāpatyāḥ paspṛdhire tato 'surā ubhayīrośadhīryāśca manuṣyā upajīvanti yāśca paśavaḥ kṛtyayeva tvadviṣeṇeva tvatpralilipurutaivaṃ ciddevānabhibhavemeti tato na manuṣyā āśurna paśava āliliśire tā hemāḥ prajā anāśakena notparābabhūvuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वै देवाः शुश्रुवुः । अनाशकेन ह वा इमाः प्रजाः पराभवन्तीति ते होचुर्हन्तेदमासामपजिघांसामेति केनेति यज्ञेनैवेति यज्ञेन ह स्म वै तद्देवाः कल्पयन्ते यदेषां कल्पमासर्षयश्च

tadvai devāḥ śuśruvuḥ | anāśakena ha vā imāḥ prajāḥ parābhavantīti te hocurhantedamāsāmapajighāṃsāmeti keneti yajñenaiveti yajñena ha sma vai taddevāḥ kalpayante yadeṣāṃ kalpamāsarṣayaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते होचुः । कस्य न इदम् भविष्यतीति ते मम-ममेत्येव न सम्पादयां चक्रुस्ते हासम्पाद्योचुराजिमेवास्मिन्नजामहै स यो न उज्जेष्यति तस्य न इदम् भविष्यतीति तथेति तस्मिन्नाजिमाजन्त

te hocuḥ | kasya na idam bhaviṣyatīti te mama-mametyeva na sampādayāṃ cakruste hāsampādyocurājimevāsminnajāmahai sa yo na ujjeṣyati tasya na idam bhaviṣyatīti tatheti tasminnājimājanta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताविन्द्राग्नी उदजयताम् । तस्मादैन्द्राग्नौ द्वादशकपालः पुरोडाशो भवतीन्द्राग्नी ह्यस्य भागधेयमुदजयतां तौ यत्रेन्द्राग्नी उज्जिगीवांसौ तस्थतुस्तद्विश्वे देवा अन्वाजग्मुः

tāvindrāgnī udajayatām | tasmādaindrāgnau dvādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavatīndrāgnī hyasya bhāgadheyamudajayatāṃ tau yatrendrāgnī ujjigīvāṃsau tasthatustadviśve devā anvājagmuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रं वा इन्द्राग्नी । विशो विश्वे देवा यत्र वै क्षत्रमुज्जयत्यन्वाभक्ता वै तत्र विट्तद्विश्वान्देवानन्वाभजतां तस्मादेष वैश्वदेवश्चरुर्भवति

kṣatraṃ vā indrāgnī | viśo viśve devā yatra vai kṣatramujjayatyanvābhaktā vai tatra viṭtadviśvāndevānanvābhajatāṃ tasmādeṣa vaiśvadevaścarurbhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं वै पुराणानां कुर्यादित्याहुः । क्षत्रं वा इन्द्राग्नी नेत्क्षत्रमभ्यारोहयाणीति तौ वा उभावेव नवानां स्यातां यद्धि पुरोडाश इतरश्चरुरितरस्तेनैव क्षत्रमनभ्यारूढं तस्मादुभावेव नवानां स्याताम्

taṃ vai purāṇānāṃ kuryādityāhuḥ | kṣatraṃ vā indrāgnī netkṣatramabhyārohayāṇīti tau vā ubhāveva navānāṃ syātāṃ yaddhi puroḍāśa itaraścaruritarastenaiva kṣatramanabhyārūḍhaṃ tasmādubhāveva navānāṃ syātām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त उ ह विश्वे देवा ऊचुः । अनयोर्वा अयं द्यावापृथिव्यो रसो हन्तेमे अस्मिन्नाभजामेति ताभ्यामेतम् भागमकल्पयन्नेतं द्यावापृथिव्यमेककपालम् पुरोडाशं तस्माद्द्यावापृथिव्य एककपालः पुरोडाशो भवति तस्येयमेव कपालमेकेव हीयं तस्मादेककपालो भवति

ta u ha viśve devā ūcuḥ | anayorvā ayaṃ dyāvāpṛthivyo raso hanteme asminnābhajāmeti tābhyāmetam bhāgamakalpayannetaṃ dyāvāpṛthivyamekakapālam puroḍāśaṃ tasmāddyāvāpṛthivya ekakapālaḥ puroḍāśo bhavati tasyeyameva kapālamekeva hīyaṃ tasmādekakapālo bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य परिचक्षा । यस्यै वै कस्यै च देवतायै हविर्गृह्यते सर्वत्रैव स्विष्टकृदन्वाभक्तो ऽथैतं सर्वमेव जुहोति न स्विष्टकृते ऽवद्यति सा परिचक्षोतो हुतः पर्यावर्तते

tasya paricakṣā | yasyai vai kasyai ca devatāyai havirgṛhyate sarvatraiva sviṣṭakṛdanvābhakto 'thaitaṃ sarvameva juhoti na sviṣṭakṛte 'vadyati sā paricakṣoto hutaḥ paryāvartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाहुः । पर्याभूद्वा अयमेककपालो मोहिष्यति राष्ट्रमिति नास्य सा परिचक्षाहवनीयो वा आहुतीनाम् प्रतिष्ठा स यदाहवनीयम् प्राप्यापि दश कृत्वः पर्यावर्तेत न तदाद्रियेत यदीत्त्वन्ये वदन्ति कस्तत्संधमुपेयात्तस्मादाज्यस्यैव यजेदाज्यं ह वा अनयोर्द्यावापृथिव्योः प्रत्यक्षं रसस्तत्प्रत्यक्षमेवैने एतत्स्वेन रसेन मेधेन प्रीणाति तस्मादाज्यस्यैव यजेत्

tadāhuḥ | paryābhūdvā ayamekakapālo mohiṣyati rāṣṭramiti nāsya sā paricakṣāhavanīyo vā āhutīnām pratiṣṭhā sa yadāhavanīyam prāpyāpi daśa kṛtvaḥ paryāvarteta na tadādriyeta yadīttvanye vadanti kastatsaṃdhamupeyāttasmādājyasyaiva yajedājyaṃ ha vā anayordyāvāpṛthivyoḥ pratyakṣaṃ rasastatpratyakṣamevaine etatsvena rasena medhena prīṇāti tasmādājyasyaiva yajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेन वै देवाः । यज्ञेनेष्ट्वोभयीनामोषधीनां याश्च मनुष्या उपजीवन्ति याश्च पशवः कृत्यामिव त्वद्विषमिव त्वदपजघ्रुस्तत आश्नन्मनुष्या आलिशन्त पशवः

etena vai devāḥ | yajñeneṣṭvobhayīnāmoṣadhīnāṃ yāśca manuṣyā upajīvanti yāśca paśavaḥ kṛtyāmiva tvadviṣamiva tvadapajaghrustata āśnanmanuṣyā āliśanta paśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदेष एतेन यजते । तन्नाह न्वेवैतस्य तथा कश्चन कृत्ययेव त्वद्विषेणेव त्वत्प्रलिम्पतीति देवा अकुर्वन्निति त्वेवैष एतत्करोति यमु चैव देवा भागमकल्पयन्त तमु चैवैभ्य एष एतद्भागं करोतीमा उ चैवैतदुभयीरोषधीर्याश्च मनुष्या उपजीवन्ति याश्च पशवस्ता अनमीवा अकिल्विषाः कुरुते ता अस्यानमीवा अकिल्विषा इमाः प्रजा उपजीवन्ति तस्माद्वा एष एतेन यजते

atha yadeṣa etena yajate | tannāha nvevaitasya tathā kaścana kṛtyayeva tvadviṣeṇeva tvatpralimpatīti devā akurvanniti tvevaiṣa etatkaroti yamu caiva devā bhāgamakalpayanta tamu caivaibhya eṣa etadbhāgaṃ karotīmā u caivaitadubhayīroṣadhīryāśca manuṣyā upajīvanti yāśca paśavastā anamīvā akilviṣāḥ kurute tā asyānamīvā akilviṣā imāḥ prajā upajīvanti tasmādvā eṣa etena yajate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रथमजो गौर्दक्षिणा । अग्र्यमिव हीदं स यदीजानः स्याद्दर्शपूर्णमासाभ्यां वा यजेताथैतेन यजेत यद्यु अनीजानः स्याच्चातुष्प्राश्यमेवैतमोदनमन्वाहार्यपचने पचेयुस्तम् ब्राह्मणा अश्नीयुः

tasya prathamajo gaurdakṣiṇā | agryamiva hīdaṃ sa yadījānaḥ syāddarśapūrṇamāsābhyāṃ vā yajetāthaitena yajeta yadyu anījānaḥ syāccātuṣprāśyamevaitamodanamanvāhāryapacane paceyustam brāhmaṇā aśnīyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वया वै देवा देवाः । अहैव देवा अथ ये ब्राह्मणाः शुश्रुवांसो ऽनूचानास्ते मनुष्यदेवास्तद्यथा वषट्कृतं हुतमेवमस्यैतद्भवति तत्रो यचक्नुयात्तद्दद्यान्नादक्षिणां हविः स्यादिति ह्याहुर्नाग्निहोत्रे जुहुयात्समदं ह कुर्याद्यदग्निहोत्रे जुहुयादन्यद्वा आग्रयणमन्यदग्निहोत्रं तस्मान्नाग्निहोत्रे जुहुयात्

dvayā vai devā devāḥ | ahaiva devā atha ye brāhmaṇāḥ śuśruvāṃso 'nūcānāste manuṣyadevāstadyathā vaṣaṭkṛtaṃ hutamevamasyaitadbhavati tatro yacaknuyāttaddadyānnādakṣiṇāṃ haviḥ syāditi hyāhurnāgnihotre juhuyātsamadaṃ ha kuryādyadagnihotre juhuyādanyadvā āgrayaṇamanyadagnihotraṃ tasmānnāgnihotre juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.