Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 2.6.3

अक्षय्यं ह वै सुकृतं चातुर्मास्ययाजिनो भवति । संवत्सरं हि जयति तेनास्याक्षय्यम् भवति तं वै त्रेधा विभज्य यजति त्रेधा विभज्य प्रजयति सर्वं वै संवत्सरः सर्वं वा अक्षय्यमेतेनो हास्याक्षय्यं सुकृतम् भवत्यृतुरु हैवैतद्भूत्वा देवानप्येत्यक्षय्यमु वैदेवानामेतेनो हैवास्याक्षय्यं सुकृतम् भवत्येतन्नु तद्यस्माच्चातुर्मास्यैर्यजते

akṣayyaṃ ha vai sukṛtaṃ cāturmāsyayājino bhavati | saṃvatsaraṃ hi jayati tenāsyākṣayyam bhavati taṃ vai tredhā vibhajya yajati tredhā vibhajya prajayati sarvaṃ vai saṃvatsaraḥ sarvaṃ vā akṣayyameteno hāsyākṣayyaṃ sukṛtam bhavatyṛturu haivaitadbhūtvā devānapyetyakṣayyamu vaidevānāmeteno haivāsyākṣayyaṃ sukṛtam bhavatyetannu tadyasmāccāturmāsyairyajate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यस्माचुनासीर्येण यजेते । या वै देवानां श्रीरासीत्साकमेधैरीजानानां विजिग्यानानां तचुनमथ यः संवत्सरस्य प्रजितस्य रस आसीत्तत्सीरं सा या चैव देवानां श्रीरासीत्साकमेधैरीजानानां विजिग्यानानां य उ च संवत्सरस्य प्रजितस्य रस आसीत्तमेवैतदुभयम् परिगृह्यात्मन् कुरुते तस्माचुनासीर्येण यजते

atha yasmācunāsīryeṇa yajete | yā vai devānāṃ śrīrāsītsākamedhairījānānāṃ vijigyānānāṃ tacunamatha yaḥ saṃvatsarasya prajitasya rasa āsīttatsīraṃ sā yā caiva devānāṃ śrīrāsītsākamedhairījānānāṃ vijigyānānāṃ ya u ca saṃvatsarasya prajitasya rasa āsīttamevaitadubhayam parigṛhyātman kurute tasmācunāsīryeṇa yajate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यावृत् । नोपकिरन्त्युत्तरवेदिं न गृह्णन्ति पृषदाज्यं न मन्थन्त्यग्निम् पञ्च प्रयाजा भवन्ति त्रयो ऽनुयाजा एकं समिष्टयजुः

tasyāvṛt | nopakirantyuttaravediṃ na gṛhṇanti pṛṣadājyaṃ na manthantyagnim pañca prayājā bhavanti trayo 'nuyājā ekaṃ samiṣṭayajuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतान्येव पञ्च हवींषि भवन्ति । एतैर्वै हविर्भिः प्रजापतिः प्रजा असृजतैतैरुभयतो वरुणपाशात्प्रजाः प्रामुञ्चदेतैर्वै देवा वृत्रमघ्नन्नेतैर्वेव व्यजयन्त येयमेषां विजितिस्तां तथो एवैष एतैर्या चैव देवानां श्रीरासीत्साकमेधैरीजानानां विजिग्यानानां य उ च संवत्सरस्य प्रजितस्य रस आसीत्तमेवैतदुभयम् परिगृह्यात्मन् कुरुते तस्माद्वा एतानि पञ्च हवींषि भवन्ति

athaitānyeva pañca havīṃṣi bhavanti | etairvai havirbhiḥ prajāpatiḥ prajā asṛjataitairubhayato varuṇapāśātprajāḥ prāmuñcadetairvai devā vṛtramaghnannetairveva vyajayanta yeyameṣāṃ vijitistāṃ tatho evaiṣa etairyā caiva devānāṃ śrīrāsītsākamedhairījānānāṃ vijigyānānāṃ ya u ca saṃvatsarasya prajitasya rasa āsīttamevaitadubhayam parigṛhyātman kurute tasmādvā etāni pañca havīṃṣi bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शुनासीर्यो द्वादशकपालः पुरोडाशो भवति । स बन्धुः शुनासीर्यस्य यम् पूर्वमवोचाम

atha śunāsīryo dvādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati | sa bandhuḥ śunāsīryasya yam pūrvamavocāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वायव्यम् पयो भवति । पयो ह वै प्रजा जाता अभिसंजानते विजिग्यानम् मा प्रजाः श्रियै यशसे ऽन्नाद्यायाभिसंजानान्ता इति तस्मात्पयो भवति

atha vāyavyam payo bhavati | payo ha vai prajā jātā abhisaṃjānate vijigyānam mā prajāḥ śriyai yaśase 'nnādyāyābhisaṃjānāntā iti tasmātpayo bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यद्वायव्यम् भवति । अयं वै वायुर्यो ऽयम् पवत एष वा इदं सर्वम् प्रप्याययति यदिदं किं च वर्षति वृष्टादोषधयो जायन्त ओषधीर्जग्ध्वापः पीत्वा तत एतदद्भ्यो ऽधि पयः सम्भवत्येष हि वा एतज्जनयति तस्माद्वायव्यम् भवति

tadyadvāyavyam bhavati | ayaṃ vai vāyuryo 'yam pavata eṣa vā idaṃ sarvam prapyāyayati yadidaṃ kiṃ ca varṣati vṛṣṭādoṣadhayo jāyanta oṣadhīrjagdhvāpaḥ pītvā tata etadadbhyo 'dhi payaḥ sambhavatyeṣa hi vā etajjanayati tasmādvāyavyam bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सौर्य एककपालः पुरोडाशो भवति एष वै सूर्यो य एष तपत्येष वा इदं सर्वमभिगोपायति साधुना त्वदसाधुना त्वदेष इदं सर्वं विदधाति साधौ त्वदसाधौ त्वदेष मा विजिग्यानम् प्रीतः साधुना त्वदभिगोपायत्साधौ त्वद्विदधदिति तस्मात्सौर्य एककपालः पुरोडाशो भवति

atha saurya ekakapālaḥ puroḍāśo bhavati eṣa vai sūryo ya eṣa tapatyeṣa vā idaṃ sarvamabhigopāyati sādhunā tvadasādhunā tvadeṣa idaṃ sarvaṃ vidadhāti sādhau tvadasādhau tvadeṣa mā vijigyānam prītaḥ sādhunā tvadabhigopāyatsādhau tvadvidadhaditi tasmātsaurya ekakapālaḥ puroḍāśo bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्वः श्वेतो दक्षिणा । तदेतस्य रूपं क्रियते य एष तपति यद्यश्वं श्वेतं न विन्देदपि गौरेव श्वेतः स्यात्तदेतस्य रूपं क्रियते य एष तपति

tasyāśvaḥ śveto dakṣiṇā | tadetasya rūpaṃ kriyate ya eṣa tapati yadyaśvaṃ śvetaṃ na vindedapi gaureva śvetaḥ syāttadetasya rūpaṃ kriyate ya eṣa tapati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यत्रैव साकमेधैर्यजते । तचुनासीर्येण यजेत यद्वै त्रिः संवत्सरस्य यजते तेनैव संवत्सरमाप्नोति तस्माद्यदैव कदा चैतेन यजेत

sa yatraiva sākamedhairyajate | tacunāsīryeṇa yajeta yadvai triḥ saṃvatsarasya yajate tenaiva saṃvatsaramāpnoti tasmādyadaiva kadā caitena yajeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धैके । रात्रीरापिपयिषन्ति स यदि रात्रीरापिपयिषेद्यददः पुरस्तात्फाल्गुन्यै पौर्णमास्या उद्दृष्टं तचुनासीर्येण यजेत

taddhaike | rātrīrāpipayiṣanti sa yadi rātrīrāpipayiṣedyadadaḥ purastātphālgunyai paurṇamāsyā uddṛṣṭaṃ tacunāsīryeṇa yajeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दीक्षेत तं नानीजानम् पुनः फाल्गुनी पौर्णमास्यभिपर्येयात्पुनःप्रयागरूप इव ह स यदेनमनीजानम् पुनः फाल्गुनी पौर्णमास्यभिपर्येयात्तस्मादेनं नानीजानम् पुनः फाल्गुनी पौर्णमास्यभिपर्येयादिति नूत्सृजमानस्य

atha dīkṣeta taṃ nānījānam punaḥ phālgunī paurṇamāsyabhiparyeyātpunaḥprayāgarūpa iva ha sa yadenamanījānam punaḥ phālgunī paurṇamāsyabhiparyeyāttasmādenaṃ nānījānam punaḥ phālgunī paurṇamāsyabhiparyeyāditi nūtsṛjamānasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पुनः प्रयुञ्जानस्य । पूर्वेद्युः फाल्गुन्यै पौर्णमास्यै शुनासीर्येण यजेताथ प्रातर्वैश्वदेवेनाथ पौर्णमासेनैतदु पुनः प्रयुञ्जानस्य

atha punaḥ prayuñjānasya | pūrvedyuḥ phālgunyai paurṇamāsyai śunāsīryeṇa yajetātha prātarvaiśvadevenātha paurṇamāsenaitadu punaḥ prayuñjānasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातः । परिवर्तनस्यैव सर्वतोमुखो वा असावादित्य एष वा इदं सर्वं निर्धयति यदिदं किं च शुष्यति तेनैष सर्वतोमुखस्तेनान्नादः

athātaḥ | parivartanasyaiva sarvatomukho vā asāvāditya eṣa vā idaṃ sarvaṃ nirdhayati yadidaṃ kiṃ ca śuṣyati tenaiṣa sarvatomukhastenānnādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतोमुखो ऽयमग्निः । यतो ह्येव कुतश्चाग्नावभ्यादधति तत एव प्रदहति तेनैष सर्वतोमुखस्तेनान्नादः

sarvatomukho 'yamagniḥ | yato hyeva kutaścāgnāvabhyādadhati tata eva pradahati tenaiṣa sarvatomukhastenānnādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथायमन्यतोमुखः पुरुषः । स एतत्सर्वतोमुखो भवति यत्परिवर्तयते स एवमेवान्नादो भवति यथैतावेतद्य एवं विद्वान्परिवर्तयते तस्माद्वै परिवर्तयेत

athāyamanyatomukhaḥ puruṣaḥ | sa etatsarvatomukho bhavati yatparivartayate sa evamevānnādo bhavati yathaitāvetadya evaṃ vidvānparivartayate tasmādvai parivartayeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदु होवाचासुरिः । किं नु तत्र मुखस्य यदपि सर्वाण्येव लोमानि वपेत यद्वै त्रिः संवत्सरस्य यजते तेनैव सर्वतोमुखस्तेनान्नादस्तस्मान्नाद्रियेत परिवर्तयितुमिति

tadu hovācāsuriḥ | kiṃ nu tatra mukhasya yadapi sarvāṇyeva lomāni vapeta yadvai triḥ saṃvatsarasya yajate tenaiva sarvatomukhastenānnādastasmānnādriyeta parivartayitumiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.