Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 3.6.2

विजामानो हैवास्य धिष्ण्याः । इमे समङ्का ये वै समङ्कास्ते विजामान एत उ हैवास्यैत आत्मनः

vijāmāno haivāsya dhiṣṇyāḥ | ime samaṅkā ye vai samaṅkāste vijāmāna eta u haivāsyaita ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवि वै सोम आसीत । अथेह देवास्ते देवा अकामयन्ता नः सोमो गचेत्तेनागतेन यजेमहीति त एते माये असृजन्त सुपर्णीं च कद्रूं च वागेव सुपर्णीयं कद्रूस्ताभ्यां समदं चक्रुः

divi vai soma āsīta | atheha devāste devā akāmayantā naḥ somo gacettenāgatena yajemahīti ta ete māye asṛjanta suparṇīṃ ca kadrūṃ ca vāgeva suparṇīyaṃ kadrūstābhyāṃ samadaṃ cakruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते हर्तीयमाने ऊचतुः । यतरा नौ दवीयः परापश्यादात्मानं नौ सा जयादिति तथेति सा ह कद्रूरुवाच परेक्षस्वेति

te hartīyamāne ūcatuḥ | yatarā nau davīyaḥ parāpaśyādātmānaṃ nau sā jayāditi tatheti sā ha kadrūruvāca parekṣasveti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा ह सुपर्ण्युवाच । अस्य सलिलस्य पारे ऽश्वः श्वेत स्थाणौ सेवते तमहम् पश्यामीति तमेव त्वम् पश्यसीति तं हीत्यथ ह कद्रूरुवाच तस्य वालो न्यषञ्जि तममुं वातो धूनोति तमहम् पश्यामीति

sā ha suparṇyuvāca | asya salilasya pāre 'śvaḥ śveta sthāṇau sevate tamaham paśyāmīti tameva tvam paśyasīti taṃ hītyatha ha kadrūruvāca tasya vālo nyaṣañji tamamuṃ vāto dhūnoti tamaham paśyāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा यत्सुपर्ण्युवाच । अस्य सलिलस्य पार इति वेदिर्वै सलिलं वेदिमेव सा तदुवाचाश्वः श्वेत स्थाणौ सेवत इत्यग्निर्वा अश्वः श्वेतो यूप स्थाणुरथ यत्कद्रूरुवाच तस्य वालो न्यषञ्जि तममुं वातो धूनोति तमहम् पश्यामीति रशना हैव सा

sā yatsuparṇyuvāca | asya salilasya pāra iti vedirvai salilaṃ vedimeva sā taduvācāśvaḥ śveta sthāṇau sevata ityagnirvā aśvaḥ śveto yūpa sthāṇuratha yatkadrūruvāca tasya vālo nyaṣañji tamamuṃ vāto dhūnoti tamaham paśyāmīti raśanā haiva sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा ह सुपर्ण्युवाच । एहीदम् पताव वेदितुं यतरा नौ जयतीति सा ह कद्रूरुवाच त्वमेव पत त्वं वै न आख्यास्यसि यतरा नौ जयतीति

sā ha suparṇyuvāca | ehīdam patāva vedituṃ yatarā nau jayatīti sā ha kadrūruvāca tvameva pata tvaṃ vai na ākhyāsyasi yatarā nau jayatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा ह सुपर्णी पपात । तद्ध तथैवास यथा कद्रूरुवाच तामागतामभ्युवाद त्वमजैषीरहामिति त्वमिति होवाचैतद्व्याख्यानं सौपर्णीकाद्रवमिति

sā ha suparṇī papāta | taddha tathaivāsa yathā kadrūruvāca tāmāgatāmabhyuvāda tvamajaiṣīrahāmiti tvamiti hovācaitadvyākhyānaṃ sauparṇīkādravamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा ह कद्रूरुवाच । आत्मानं वै त्वाजैषं दिव्यसौ सोमस्तं देवेभ्य आहर तेन देवेभ्य आत्मानं निष्क्रीणीष्वेति तथेति सा चन्दांसि ससृजे सा गायत्री दिवः सोममाहरत्

sā ha kadrūruvāca | ātmānaṃ vai tvājaiṣaṃ divyasau somastaṃ devebhya āhara tena devebhya ātmānaṃ niṣkrīṇīṣveti tatheti sā candāṃsi sasṛje sā gāyatrī divaḥ somamāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्मय्योर्ह कुश्योरन्तरवहित आस । ते ह स्म क्षुरपवी निमेषं निमेषमभिसंधत्तो दीक्षातपसौ हैव ते आसतुस्तमेते गन्धर्वाः सोमरक्षा जुगुपुरिमे धिष्ण्या इमा होत्राः

hiraṇmayyorha kuśyorantaravahita āsa | te ha sma kṣurapavī nimeṣaṃ nimeṣamabhisaṃdhatto dīkṣātapasau haiva te āsatustamete gandharvāḥ somarakṣā jugupurime dhiṣṇyā imā hotrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोरन्यतरां कुशीमाचिचेद । तां देवेभ्यः प्रददौ सा दीक्षा तया देवा अदीक्षन्त

tayoranyatarāṃ kuśīmāciceda | tāṃ devebhyaḥ pradadau sā dīkṣā tayā devā adīkṣanta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ द्वितीयां कुशीमाचिचेद । तां देवेभ्यः प्रददौ तत्तपस्तया देवास्तप उपायन्नुपसदस्तपो ह्युपसदः

atha dvitīyāṃ kuśīmāciceda | tāṃ devebhyaḥ pradadau tattapastayā devāstapa upāyannupasadastapo hyupasadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खदिरेण ह सोममाचखाद । तस्मात्खदिरो यदेनेनाखिदत्तस्मात्खादिरो यूपो भवति खादिर स्फ्यो ऽचावाकस्य हैनं गोपनायां जहार सो ऽचावाको ऽहीयत

khadireṇa ha somamācakhāda | tasmātkhadiro yadenenākhidattasmātkhādiro yūpo bhavati khādira sphyo 'cāvākasya hainaṃ gopanāyāṃ jahāra so 'cāvāko 'hīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमिन्द्राग्नी अनुसमतनुताम् । प्रजानाम् प्रजात्यै तस्मादैन्द्राग्नो ऽचावाकः

tamindrāgnī anusamatanutām | prajānām prajātyai tasmādaindrāgno 'cāvākaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्दीक्षिता राजानं गोपायन्ति । नेन्नो ऽपहरानिति तस्मात्तत्र सुगुप्तं चिकीर्षेद्यस्य ह गोपनायामपहरन्ति हीयते ह

tasmāddīkṣitā rājānaṃ gopāyanti | nenno 'paharāniti tasmāttatra suguptaṃ cikīrṣedyasya ha gopanāyāmapaharanti hīyate ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्ब्रह्मचारिण आचार्यं गोपायन्ति । गृहान्पशून्नेन्नो ऽपहरानिति तस्मात्तत्र सुगुप्तं चिकीर्षेद्यस्य ह गोपनायामपहरन्ति हीयते ह तेनैतेन सुपर्णी देवेभ्य आत्मानं निरक्रीणीत तस्मादाहुः पुण्यलोक ईजान इति

tasmādbrahmacāriṇa ācāryaṃ gopāyanti | gṛhānpaśūnnenno 'paharāniti tasmāttatra suguptaṃ cikīrṣedyasya ha gopanāyāmapaharanti hīyate ha tenaitena suparṇī devebhya ātmānaṃ nirakrīṇīta tasmādāhuḥ puṇyaloka ījāna iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋणं ह वै पुरुषो जायमान एव । मृत्योरात्मना जायते सयद्यजते यथैव तत्सुपर्णी देवेभ्य आत्मानं निरक्रीणीतैवमेवैष एतन्मृत्योरात्मानं निष्क्रीणीते

ṛṇaṃ ha vai puruṣo jāyamāna eva | mṛtyorātmanā jāyate sayadyajate yathaiva tatsuparṇī devebhya ātmānaṃ nirakrīṇītaivamevaiṣa etanmṛtyorātmānaṃ niṣkrīṇīte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन देवा अयजन्त । तमेते गन्धर्वाः सोमरक्षा अन्वाजग्मुस्ते ऽन्वागत्याब्रुवन्ननु नो यज्ञ आभजत मा नो यज्ञादन्तर्गातास्त्वेव नो ऽपि यज्ञे भाग इति

tena devā ayajanta | tamete gandharvāḥ somarakṣā anvājagmuste 'nvāgatyābruvannanu no yajña ābhajata mā no yajñādantargātāstveva no 'pi yajñe bhāga iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते होचुः । किं नस्ततः स्यादिति यथैवास्यामुत्र गोप्तारो ऽभूमैवमेवास्यापीह गोप्तारो भविष्याम इति

te hocuḥ | kiṃ nastataḥ syāditi yathaivāsyāmutra goptāro 'bhūmaivamevāsyāpīha goptāro bhaviṣyāma iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेति देवा अब्रुवन् । सोमक्रयणा व इति तानेभ्य एतत्सोमक्रयणाननुदिशत्यथैनानब्रुवंस्तृतीयसवने वो घृत्याहुतिः प्राप्स्यति न सौम्यापहृतो हि युष्मत्सोमपीथस्तेन सोमाहुतिं नार्हथेति सैनानेषा तृतीयसवन एव घृत्याहुतिः प्राप्नोति न सौम्या यचालाकैर्धिष्ण्यान्व्याघारयति

tatheti devā abruvan | somakrayaṇā va iti tānebhya etatsomakrayaṇānanudiśatyathainānabruvaṃstṛtīyasavane vo ghṛtyāhutiḥ prāpsyati na saumyāpahṛto hi yuṣmatsomapīthastena somāhutiṃ nārhatheti saināneṣā tṛtīyasavana eva ghṛtyāhutiḥ prāpnoti na saumyā yacālākairdhiṣṇyānvyāghārayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदग्नौ होष्यन्ति । तद्वो विष्यतीति स यदग्नौ जुह्वति तदेनानवत्यथ यद्वः सोमम् बिभ्रत उपर्युपरि चरिष्यन्ति तद्वो विष्यतीति स यदेनान्त्सोमम् बिभ्रत उपर्युपरि चरन्ति तदेनानवति तस्मादध्वर्युः समया धिष्ण्यान्नातीयादध्वर्युर्हि सोमम् बिभर्ति तमेते व्यात्तेन प्रत्यासते स एतेषां व्यात्तमापद्येत तमग्निर्वाभिदहेद्यो वायं देवः पशूनामीष्टे स वा हैनमभिमन्येत तस्माद्यद्यध्वर्योः शालायामर्थः स्यादुत्तरेणैवाग्नीध्रीयं संचरेत्

atha yadagnau hoṣyanti | tadvo viṣyatīti sa yadagnau juhvati tadenānavatyatha yadvaḥ somam bibhrata uparyupari cariṣyanti tadvo viṣyatīti sa yadenāntsomam bibhrata uparyupari caranti tadenānavati tasmādadhvaryuḥ samayā dhiṣṇyānnātīyādadhvaryurhi somam bibharti tamete vyāttena pratyāsate sa eteṣāṃ vyāttamāpadyeta tamagnirvābhidahedyo vāyaṃ devaḥ paśūnāmīṣṭe sa vā hainamabhimanyeta tasmādyadyadhvaryoḥ śālāyāmarthaḥ syāduttareṇaivāgnīdhrīyaṃ saṃcaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वा एते । सोमस्यैव गुप्त्यै न्युप्यन्त आहवनीयः पुरस्तान्मार्जालीयो दक्षिणत आग्नीध्रीय उत्तरतो ऽथ ये सदसि ते पश्चात्

te vā ete | somasyaiva guptyai nyupyanta āhavanīyaḥ purastānmārjālīyo dakṣiṇata āgnīdhrīya uttarato 'tha ye sadasi te paścāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां वा अर्धानुपकिरन्ति । अर्धाननुदिशन्त्येत उ हैवैतद्दध्रिरे ऽर्धान्न उपकिरन्त्वर्धाननुदिशन्तु तथा यस्माल्लोकादागताः स्मो दिवस्तथा तं लोकम् प्रतिप्रज्ञास्यामस्तथा न जिह्मा एष्याम इति

teṣāṃ vā ardhānupakiranti | ardhānanudiśantyeta u haivaitaddadhrire 'rdhānna upakirantvardhānanudiśantu tathā yasmāllokādāgatāḥ smo divastathā taṃ lokam pratiprajñāsyāmastathā na jihmā eṣyāma iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यानुपकिरन्ति । तेनास्मिंलोके प्रत्यक्षम् भवन्त्यथ याननुदिशन्ति तेनामुष्मिंलोके प्रत्यक्षम् भवन्ति

sa yānupakiranti | tenāsmiṃloke pratyakṣam bhavantyatha yānanudiśanti tenāmuṣmiṃloke pratyakṣam bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वै द्विनामानो भवन्ति । एत उ हैवैतद्दध्रिरे न वा एभिर्नामभिररात्स्म येषां नः सोममपाहार्षुर्हन्ति द्वितीयानि नामानि करवामहा इति ते द्वितीयानि नामान्यकुर्वत तैरराध्नुवन्यानपहृतसोमपीथान्त्सतो ऽथ यज्ञ आभजंस्तस्माद्द्विनामानस्तस्माद्ब्राह्मणो ऽनृध्यमाने द्वितीयं नाम कुर्वीत राध्नोति हैव य एवं विद्वान्द्वितीयं नाम कुरुते

te vai dvināmāno bhavanti | eta u haivaitaddadhrire na vā ebhirnāmabhirarātsma yeṣāṃ naḥ somamapāhārṣurhanti dvitīyāni nāmāni karavāmahā iti te dvitīyāni nāmānyakurvata tairarādhnuvanyānapahṛtasomapīthāntsato 'tha yajña ābhajaṃstasmāddvināmānastasmādbrāhmaṇo 'nṛdhyamāne dvitīyaṃ nāma kurvīta rādhnoti haiva ya evaṃ vidvāndvitīyaṃ nāma kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यदग्नौ जुहोति । तद्देवेषु जुहोति तस्माद्देवाः सन्त्यथ यत्सदसि भक्षयन्ति तन्मनुष्येषु जुहोति तस्मान्मनुष्याः सन्त्यथ यद्धविर्धानयोर्नाराशंसाः सीदन्ति तत्पितृषु जुहोति तस्मात्पितरः सन्ति

sa yadagnau juhoti | taddeveṣu juhoti tasmāddevāḥ santyatha yatsadasi bhakṣayanti tanmanuṣyeṣu juhoti tasmānmanuṣyāḥ santyatha yaddhavirdhānayornārāśaṃsāḥ sīdanti tatpitṛṣu juhoti tasmātpitaraḥ santi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या वै प्रजा यज्ञे ऽनन्वाभक्ताः । पराभूता वै ता एवमेवैतद्या इमाः प्रजा अपराभूतास्ता यज्ञ आभजति मनुष्याननु पशवो देवाननु वयांस्योषधयो वनस्पतयो यदिदं किं चैवमु तत्सर्वं यज्ञ आभक्तं ते ह स्मैत उभये देवमनुष्याः पितरः सम्पिबन्ते सैषा सम्पा ते ह स्म दृश्यमाना एव पुरा सम्पिबन्त उतैतर्ह्यदृश्यमानाः

yā vai prajā yajñe 'nanvābhaktāḥ | parābhūtā vai tā evamevaitadyā imāḥ prajā aparābhūtāstā yajña ābhajati manuṣyānanu paśavo devānanu vayāṃsyoṣadhayo vanaspatayo yadidaṃ kiṃ caivamu tatsarvaṃ yajña ābhaktaṃ te ha smaita ubhaye devamanuṣyāḥ pitaraḥ sampibante saiṣā sampā te ha sma dṛśyamānā eva purā sampibanta utaitarhyadṛśyamānāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.