Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 3.6.3

सर्वं वा एषो ऽभि दीक्षते । यो दीक्षते यज्ञं ह्यभि दीक्षते यज्ञं ह्येवेदं सर्वमनु तं यज्ञं सम्भृत्य यमिममभि दीक्षते सर्वमिदं विसृजते

sarvaṃ vā eṣo 'bhi dīkṣate | yo dīkṣate yajñaṃ hyabhi dīkṣate yajñaṃ hyevedaṃ sarvamanu taṃ yajñaṃ sambhṛtya yamimamabhi dīkṣate sarvamidaṃ visṛjate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वैसर्जिनानि जुहोति । स यदिदं सर्वं विसृजते तस्माद्वैसर्जिनानि नाम तस्माद्यो ऽपिव्रतः स्यात्सो ऽन्वारभेत यद्यु अन्यत्र चरेन्नाद्रियेत यद्वै जुहोति तदेवेदं सर्वं विसृजते

yadvaisarjināni juhoti | sa yadidaṃ sarvaṃ visṛjate tasmādvaisarjināni nāma tasmādyo 'pivrataḥ syātso 'nvārabheta yadyu anyatra carennādriyeta yadvai juhoti tadevedaṃ sarvaṃ visṛjate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव वैसर्जिनानि जुहोति । यज्ञो वै विष्णुः स देवेभ्य इमां विक्रान्तिं विचक्रमे यैषामियं विक्रान्तिरिदमेव प्रथमेन पदेन पस्पाराथेदमन्तरिक्षं द्वितीयेन दिवमुत्तमेनैताम्वेवैष एतस्मै विष्णुर्यज्ञो विक्रान्तिं विक्रमते यज्जुहोति तस्माद्वैसर्जिनानि जुहोति

yadveva vaisarjināni juhoti | yajño vai viṣṇuḥ sa devebhya imāṃ vikrāntiṃ vicakrame yaiṣāmiyaṃ vikrāntiridameva prathamena padena paspārāthedamantarikṣaṃ dvitīyena divamuttamenaitāmvevaiṣa etasmai viṣṇuryajño vikrāntiṃ vikramate yajjuhoti tasmādvaisarjināni juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपराह्णे वेदिं स्तीर्त्वा । अर्धव्रतम् प्रदाय सम्प्रपद्यन्त इध्ममभ्यादधत्युपयमनीरुपकल्पयन्त्याज्यमधिश्रयति स्रुचः सम्मार्ष्ट्युपस्थे राजानं यजमानः कुरुते ऽथ सोमक्रयण्यै पदं जघनेन गार्हपत्यम् परिकिरति पदा वै प्रतितिष्ठति प्रतिष्ठित्या एव

so 'parāhṇe vediṃ stīrtvā | ardhavratam pradāya samprapadyanta idhmamabhyādadhatyupayamanīrupakalpayantyājyamadhiśrayati srucaḥ sammārṣṭyupasthe rājānaṃ yajamānaḥ kurute 'tha somakrayaṇyai padaṃ jaghanena gārhapatyam parikirati padā vai pratitiṣṭhati pratiṣṭhityā eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धैके । चतुर्धा कुर्वन्ति यत्राहवनीयमुद्धरन्ति तासूपयमनीषु चतुर्भागमक्षं चतुर्भागेणोपाञ्जन्त्येतासूपयमनीषु चतुर्भागं जघनेन गार्हपत्यं चतुर्भागम् परिकिरति

taddhaike | caturdhā kurvanti yatrāhavanīyamuddharanti tāsūpayamanīṣu caturbhāgamakṣaṃ caturbhāgeṇopāñjantyetāsūpayamanīṣu caturbhāgaṃ jaghanena gārhapatyaṃ caturbhāgam parikirati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदु तथा न कुर्यात् । सार्धमेव परिकिरेज्जघनेन गार्हपत्यमथोत्पूयाज्यं चतुर्गृहीते जुह्वां चोपभृति च गृह्णाति पञ्चगृहीतम् पृषदाज्यं ज्योतिरसि विश्वरूपं विश्वेषां देवानां वैश्वदेवं हि पृषदाज्यं धारयन्ति स्रुचो यदा प्रदीप्त इध्मो भवति

tadu tathā na kuryāt | sārdhameva parikirejjaghanena gārhapatyamathotpūyājyaṃ caturgṛhīte juhvāṃ copabhṛti ca gṛhṇāti pañcagṛhītam pṛṣadājyaṃ jyotirasi viśvarūpaṃ viśveṣāṃ devānāṃ vaiśvadevaṃ hi pṛṣadājyaṃ dhārayanti sruco yadā pradīpta idhmo bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ जुहोति । त्वं सोम तनूकृद्भ्यो द्वेषोभ्यो ऽन्यकृतेभ्य उरु यन्तासि वरूथं स्वाहेति तदेतेनैवास्याम् पृथिव्याम् प्रतिष्ठायाम् प्रतितिष्ठत्येतेनेमं लोकं स्पृणुते

atha juhoti | tvaṃ soma tanūkṛdbhyo dveṣobhyo 'nyakṛtebhya uru yantāsi varūthaṃ svāheti tadetenaivāsyām pṛthivyām pratiṣṭhāyām pratitiṣṭhatyetenemaṃ lokaṃ spṛṇute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाप्तवे द्वितीयामाहुतिं जुहोति । जुषाणो अप्तुराज्यस्य वेतु स्वाहेत्येष उ हैवैतदुवाच रक्षोभ्यो वै बिभेमि यथा मान्तरा नाष्ट्रा रक्षांसि न हिनसन्नेवम् मा कनीयांसमेव बधात्कृत्वातिनयत स्तोकमेव स्तोको ह्यप्तुरिति तमेतत्कनीयांसमेव बधात्कृत्वात्यनयन्त्स्तोकमेव स्तोको ह्यप्तू रक्षोभ्यो भीषा तस्मादप्तवे द्वितीयामाहुतिं जुहोति

athāptave dvitīyāmāhutiṃ juhoti | juṣāṇo apturājyasya vetu svāhetyeṣa u haivaitaduvāca rakṣobhyo vai bibhemi yathā māntarā nāṣṭrā rakṣāṃsi na hinasannevam mā kanīyāṃsameva badhātkṛtvātinayata stokameva stoko hyapturiti tametatkanīyāṃsameva badhātkṛtvātyanayantstokameva stoko hyaptū rakṣobhyo bhīṣā tasmādaptave dvitīyāmāhutiṃ juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्यचन्तीध्मम् । उपयचन्त्युपयमनीरथाहाग्नये प्रह्रियमाणायानुब्रूहि सोमाया प्रणीयमानायेति वाग्नये प्रह्रियमाणायानुब्रूहीति त्वेव ब्रूयात्

udyacantīdhmam | upayacantyupayamanīrathāhāgnaye prahriyamāṇāyānubrūhi somāyā praṇīyamānāyeti vāgnaye prahriyamāṇāyānubrūhīti tveva brūyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आददते ग्राव्णः । द्रोणकलशं वायव्यानीध्मं कार्ष्मर्यमयान्परिधीनाश्ववालम् प्रस्तरमैक्षव्यौ विधृती तद्बर्हिरुपसंनद्धम् भवति वपाश्रपण्यौ रशने अरणी अधिमन्थनः शकलो वृषणौ तत्समादाय प्राञ्च आयन्ति स एष ऊर्ध्वो यज्ञ एति

ādadate grāvṇaḥ | droṇakalaśaṃ vāyavyānīdhmaṃ kārṣmaryamayānparidhīnāśvavālam prastaramaikṣavyau vidhṛtī tadbarhirupasaṃnaddham bhavati vapāśrapaṇyau raśane araṇī adhimanthanaḥ śakalo vṛṣaṇau tatsamādāya prāñca āyanti sa eṣa ūrdhvo yajña eti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदायत्सु वाचयति । अग्ने नय सुपथा राय अस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नमौक्तिं विधेमेत्यग्निमेवैतत्पुरस्तात्करोत्यग्निः पुरस्तान्नाष्ट्रा रक्षांस्यपघ्नन्नेत्यथाभयेनानाष्ट्रेण हरन्ति त आयन्त्यागचन्त्याग्नीध्रं तमाग्नीध्रे निदधाति

tadāyatsu vācayati | agne naya supathā rāya asmānviśvāni deva vayunāni vidvān yuyodhyasmajjuhurāṇameno bhūyiṣṭhāṃ te namauktiṃ vidhemetyagnimevaitatpurastātkarotyagniḥ purastānnāṣṭrā rakṣāṃsyapaghnannetyathābhayenānāṣṭreṇa haranti ta āyantyāgacantyāgnīdhraṃ tamāgnīdhre nidadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स निहिते जुहोति । अयं नो अग्निर्वरिवस्कृणोत्वयम् मृधः पुर एतु प्रभिन्दन् अयं वाजाञ्जयतु वाजसातावयं शत्रूञ्जयतु जर्हृषाणः स्वाहेति तदेतेनैवैतस्मिन्नन्तरिक्षे प्रतिष्ठायाम् प्रतितिष्ठत्येतेनैतं लोकं स्पृणुते

sa nihite juhoti | ayaṃ no agnirvarivaskṛṇotvayam mṛdhaḥ pura etu prabhindan ayaṃ vājāñjayatu vājasātāvayaṃ śatrūñjayatu jarhṛṣāṇaḥ svāheti tadetenaivaitasminnantarikṣe pratiṣṭhāyām pratitiṣṭhatyetenaitaṃ lokaṃ spṛṇute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेव निदधति ग्राव्णः । द्रोणकलशं वायव्यान्यथेतरमादायायन्ति तदुत्तरेणाहवनीयमुपसादयन्ति

tadeva nidadhati grāvṇaḥ | droṇakalaśaṃ vāyavyānyathetaramādāyāyanti taduttareṇāhavanīyamupasādayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोक्षणीरध्वर्युरादत्ते । स इध्ममेवाग्रे प्रोक्षत्यथ वेदिमथास्मै बर्हिः प्रयचन्ति तत्पुरस्ताद्ग्रन्थ्यासादयति तत्प्रोक्ष्योपनिनीय विस्रंस्य ग्रन्थिमाश्ववालः प्रस्तर उपसंनद्धो भवति तं गृह्णाति गृहीत्वा प्रस्तरमेकवृद्बर्हि स्तृणाति स्तीर्त्वा बर्हिः कार्ष्मर्यमयान्परिधीन्परिदधाति परिधाय परिधीन्त्समिधावभ्यादधात्यभ्याधाय समिधौ

prokṣaṇīradhvaryurādatte | sa idhmamevāgre prokṣatyatha vedimathāsmai barhiḥ prayacanti tatpurastādgranthyāsādayati tatprokṣyopaninīya visraṃsya granthimāśvavālaḥ prastara upasaṃnaddho bhavati taṃ gṛhṇāti gṛhītvā prastaramekavṛdbarhi stṛṇāti stīrtvā barhiḥ kārṣmaryamayānparidhīnparidadhāti paridhāya paridhīntsamidhāvabhyādadhātyabhyādhāya samidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ जुहोति । उरु विष्णो विक्रमस्वोरु क्षयाय नस्कृधि घृतं घृतयोने पिब प्रप्र यज्ञपतिं तिर स्वाहेति तदेतेनैवैतस्यां दिवि प्रतिष्ठायाम् प्रतितिष्ठत्येतेनैतं लोकं स्पृणुत यदेतया जुहोति

atha juhoti | uru viṣṇo vikramasvoru kṣayāya naskṛdhi ghṛtaṃ ghṛtayone piba prapra yajñapatiṃ tira svāheti tadetenaivaitasyāṃ divi pratiṣṭhāyām pratitiṣṭhatyetenaitaṃ lokaṃ spṛṇuta yadetayā juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव वैष्णव्यर्चा जुहोति । कनीयांसं वा एनमेतद्बधात्कृत्वात्यनैषु स्तोकमेव स्तोको ह्यप्तुस्तमेतदभयम् प्राप्य य एवैष तं करोति यज्ञमेव यज्ञो हि विष्णुस्तस्माद्वैष्णव्यर्चा जुहोति

yadveva vaiṣṇavyarcā juhoti | kanīyāṃsaṃ vā enametadbadhātkṛtvātyanaiṣu stokameva stoko hyaptustametadabhayam prāpya ya evaiṣa taṃ karoti yajñameva yajño hi viṣṇustasmādvaiṣṇavyarcā juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथासाद्य स्रुचः । अप उपस्पृश्य राजानम् प्रपादयति तद्यदासाद्य स्रुचो ऽप उपस्पृश्य राजानम् प्रपादयति वज्रो वा आज्यं रेतः सोमो नेद्वज्रेणाज्येन रेतः सोमं हिनसानीति तस्मादासाद्य स्रुचो ऽप उपस्पृश्य राजानम् प्रपादयति

athāsādya srucaḥ | apa upaspṛśya rājānam prapādayati tadyadāsādya sruco 'pa upaspṛśya rājānam prapādayati vajro vā ājyaṃ retaḥ somo nedvajreṇājyena retaḥ somaṃ hinasānīti tasmādāsādya sruco 'pa upaspṛśya rājānam prapādayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दक्षिणस्य हविर्धानस्य नीडे कृष्णाजिनमास्तृणाति । तदेनमासादयति देव सवितरेष ते सोमस्तं रक्षस्व मा त्वा दभन्निति तदेनं देवायैव सवित्रे परिददाति गुप्त्यै

sa dakṣiṇasya havirdhānasya nīḍe kṛṣṇājinamāstṛṇāti | tadenamāsādayati deva savitareṣa te somastaṃ rakṣasva mā tvā dabhanniti tadenaṃ devāyaiva savitre paridadāti guptyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानुसृज्योपतिष्ठते । एतत्त्वं देव सोम देवो देवान् उपागा इदमहम् मनुष्यान्त्सह रायस्पोषेणेत्यग्नीषोमौ वा एतमन्तर्जम्भ आदधाते यो दीक्षत आग्नावैष्णवं ह्यदो दीक्षणीयं हविर्भवति यो वै विष्णुः सोमः स हविर्वा एष देवानाम् भवति यो दीक्षते तदेनमन्तर्जम्भ आदधाते तत्प्रत्यक्षं सोमान्निर्मुच्यते यदाहैतत्त्वं देव सोम देवो देवान् उपागा इदमहम् मनुष्यान्त्सह रायस्पोषेणेति भूमा वै रायस्पोषः सह भूम्नेत्येवैतदाह

athānusṛjyopatiṣṭhate | etattvaṃ deva soma devo devān upāgā idamaham manuṣyāntsaha rāyaspoṣeṇetyagnīṣomau vā etamantarjambha ādadhāte yo dīkṣata āgnāvaiṣṇavaṃ hyado dīkṣaṇīyaṃ havirbhavati yo vai viṣṇuḥ somaḥ sa havirvā eṣa devānām bhavati yo dīkṣate tadenamantarjambha ādadhāte tatpratyakṣaṃ somānnirmucyate yadāhaitattvaṃ deva soma devo devān upāgā idamaham manuṣyāntsaha rāyaspoṣeṇeti bhūmā vai rāyaspoṣaḥ saha bhūmnetyevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपनिष्क्रामति । स्वाहा निर्वरुणस्य पाशान्मुच्य इति वरुणपाशे वा एषो ऽन्तर्भवति यो ऽन्यस्यासंस्तत्प्रत्यक्षं वरुणपाशान्निर्मुच्यते यदाह स्वाहा निर्वरुणस्य पाशान्मुच्य इति

athopaniṣkrāmati | svāhā nirvaruṇasya pāśānmucya iti varuṇapāśe vā eṣo 'ntarbhavati yo 'nyasyāsaṃstatpratyakṣaṃ varuṇapāśānnirmucyate yadāha svāhā nirvaruṇasya pāśānmucya iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेत्याहवनीये समिधमभ्यादधाति । अग्ने व्रतपास्त्वे व्रतपा इत्यग्निर्हि देवानां व्रतपतिस्तस्मादाहाग्ने व्रतपास्त्वे व्रतपा इति या तव तनूर्मय्यभूदेषा सा त्वयि यो मम तनूस्त्वय्यभूदियं सा मयि यथायथं नौ व्रतपते व्रतान्यनु मे दीक्षां दीक्षापतिरमंस्तानु तपस्तपस्पतिरिति तत्प्रत्यक्षमग्नेर्निर्मुच्यते स स्वेन सतात्मना यजते तस्मादस्यात्राश्नन्ति मानुषो हि भवति तस्मादस्यात्र नाम गृह्णन्ति मानुषो हि भवत्यथ यत्पुरा नाश्नन्ति यथा हविषो हुतस्य नाश्नीयादेवं तत्तस्माद्दीक्षितस्य नाश्नीयादथात्राङ्गुलीर्विसृजते

athetyāhavanīye samidhamabhyādadhāti | agne vratapāstve vratapā ityagnirhi devānāṃ vratapatistasmādāhāgne vratapāstve vratapā iti yā tava tanūrmayyabhūdeṣā sā tvayi yo mama tanūstvayyabhūdiyaṃ sā mayi yathāyathaṃ nau vratapate vratānyanu me dīkṣāṃ dīkṣāpatiramaṃstānu tapastapaspatiriti tatpratyakṣamagnernirmucyate sa svena satātmanā yajate tasmādasyātrāśnanti mānuṣo hi bhavati tasmādasyātra nāma gṛhṇanti mānuṣo hi bhavatyatha yatpurā nāśnanti yathā haviṣo hutasya nāśnīyādevaṃ tattasmāddīkṣitasya nāśnīyādathātrāṅgulīrvisṛjate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.