Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 3.7.4

पाशं कृत्वा प्रतिमुञ्चति । ऋतस्य त्वा देवहविः पाशेन प्रतिमुञ्चामीति वरुण्या वा एषा यद्रज्जुस्तदेनमेतदृतस्यैव पाशे प्रतिमुञ्चति तथो हैनमेषा वरुण्या रज्जुर्न हिनस्ति

pāśaṃ kṛtvā pratimuñcati | ṛtasya tvā devahaviḥ pāśena pratimuñcāmīti varuṇyā vā eṣā yadrajjustadenametadṛtasyaiva pāśe pratimuñcati tatho hainameṣā varuṇyā rajjurna hinasti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्षा मानुष इति । न वा एतमग्रे मनुष्यो ऽधृष्णोत्स यदेवर्तस्य पाशेनैतद्देवहविः प्रतिमुञ्चत्यथैनम् मनुष्यो धृष्णोति तस्मादाह धर्षा मानुष इति

dharṣā mānuṣa iti | na vā etamagre manuṣyo 'dhṛṣṇotsa yadevartasya pāśenaitaddevahaviḥ pratimuñcatyathainam manuṣyo dhṛṣṇoti tasmādāha dharṣā mānuṣa iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ नियुनक्ति । देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर्बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्यामग्नीषोमाभ्यां जुष्टं नियुनज्मीति तद्यथैवादो देवतायै हविर्गृह्णन्नादिशत्येवमेवैतद्देवताभ्यामादिशत्यथ प्रोक्षत्येको वै प्रोक्षणस्य बन्धुर्मेध्यमेवैतत्करोति

atha niyunakti | devasya tvā savituḥ prasave 'śvinorbāhubhyām pūṣṇo hastābhyāmagnīṣomābhyāṃ juṣṭaṃ niyunajmīti tadyathaivādo devatāyai havirgṛhṇannādiśatyevamevaitaddevatābhyāmādiśatyatha prokṣatyeko vai prokṣaṇasya bandhurmedhyamevaitatkaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रोक्षति । अद्भ्यस्त्वौषधीभ्य इति तद्यत एव सम्भवति तत एवैतन्मेध्यं करोतीदं हि यदा वर्षत्यथौषधयो जायन्त ओषधीर्जग्ध्वापः पीत्वा तत एष रसः सम्भवति रसाद्रेतो रेतसः पशवस्तद्यत एव सम्भवति यतश्च जायते तत एवैतन्मेध्यं करोति

sa prokṣati | adbhyastvauṣadhībhya iti tadyata eva sambhavati tata evaitanmedhyaṃ karotīdaṃ hi yadā varṣatyathauṣadhayo jāyanta oṣadhīrjagdhvāpaḥ pītvā tata eṣa rasaḥ sambhavati rasādreto retasaḥ paśavastadyata eva sambhavati yataśca jāyate tata evaitanmedhyaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनु त्वा माता मन्यतामनु पितेति । स हि मातुश्चाधि पितुश्च जायते तद्यत एव जायते तत एवैतन्मेध्यं करोत्यनु भ्राता सगर्भ्यो ऽनु सखा सयूथ्य इति स यत्ते जन्म तेन त्वानुमतमारभ इत्येवैतदाहाग्नीषोमाभ्यां त्वा जुष्टम् प्रोक्षामीति तद्याभ्यां देवताभ्यामारभते ताभ्याम् मेध्यं करोति

anu tvā mātā manyatāmanu piteti | sa hi mātuścādhi pituśca jāyate tadyata eva jāyate tata evaitanmedhyaṃ karotyanu bhrātā sagarbhyo 'nu sakhā sayūthya iti sa yatte janma tena tvānumatamārabha ityevaitadāhāgnīṣomābhyāṃ tvā juṣṭam prokṣāmīti tadyābhyāṃ devatābhyāmārabhate tābhyām medhyaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपगृह्णाति । अपाम् पेरुरसीति तदेनमन्तरतो मेध्यं करोत्यथाधस्तादुपोक्षत्यापो देवीः स्वदन्तु स्वात्तं चित्सद्देवहविरिति तदेनं सर्वतो मेध्यं करोति

athopagṛhṇāti | apām perurasīti tadenamantarato medhyaṃ karotyathādhastādupokṣatyāpo devīḥ svadantu svāttaṃ citsaddevahaviriti tadenaṃ sarvato medhyaṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाहाग्नये समिध्यमानायानुब्रूहीति । स उत्तरमाघारमाघार्यासंस्पर्शयन्त्स्रुचौ पर्येत्य जुह्वा पशुं समनक्ति शिरो वै यज्ञस्योत्तर आघार एष वा अत्र यज्ञो भवति यत्पशुस्तद्यज्ञ एवैतचिरः प्रतिदधाति तस्माज्जुह्वा पशुं समनक्ति

athāhāgnaye samidhyamānāyānubrūhīti | sa uttaramāghāramāghāryāsaṃsparśayantsrucau paryetya juhvā paśuṃ samanakti śiro vai yajñasyottara āghāra eṣa vā atra yajño bhavati yatpaśustadyajña evaitaciraḥ pratidadhāti tasmājjuhvā paśuṃ samanakti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ललाटे समनक्ति । सं ते प्राणो वातेन गचतामिति समङ्गानि यजत्रैरित्यंसयोः सं यज्ञपतिराशिषेति श्रोण्योः स यस्मै कामाय पशुमालभन्ते तत्प्राप्नुहीत्येवैतदाह

sa lalāṭe samanakti | saṃ te prāṇo vātena gacatāmiti samaṅgāni yajatrairityaṃsayoḥ saṃ yajñapatirāśiṣeti śroṇyoḥ sa yasmai kāmāya paśumālabhante tatprāpnuhītyevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं वै पशोः संज्ञप्यमानस्य । प्राणो वातमपिपद्यते तत्प्राप्नुहि यत्ते प्राणो वातमपिपद्याता इत्येवैतदाह समङ्गानि यजत्रैरित्यङ्गैर्वा अस्य यजन्ते तत्प्राप्नुहि यत्ते ऽङ्गैर्यजान्ता इत्येवैतदाह स यज्ञपतिराशिषेति यजमानस्य वा एतेनाशिषमाशास्ते तत्प्राप्नुहि यत्त्वया यजमानायाशिषमाशासान्ता इत्येवैतदाह सादयति स्रुचावथ प्रवरायाश्रावयति सो ऽसावेव बन्धुः

idaṃ vai paśoḥ saṃjñapyamānasya | prāṇo vātamapipadyate tatprāpnuhi yatte prāṇo vātamapipadyātā ityevaitadāha samaṅgāni yajatrairityaṅgairvā asya yajante tatprāpnuhi yatte 'ṅgairyajāntā ityevaitadāha sa yajñapatirāśiṣeti yajamānasya vā etenāśiṣamāśāste tatprāpnuhi yattvayā yajamānāyāśiṣamāśāsāntā ityevaitadāha sādayati srucāvatha pravarāyāśrāvayati so 'sāveva bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ द्वितीयमाश्रावयति । द्वौ ह्यत्र होतारौ भवतः स मैत्रावरुणायाहैवाश्रावयति यजमानं त्वेव प्रवृणीते ऽग्निर्ह दैवीनां विशाम् पुरएतेत्यग्निर्हि देवतानाम् मुखं तस्मादाहाग्निर्ह दैवीनां विशाम् पुरएतेत्ययं यजमानो मनुष्याणामिति तं हि सो ऽन्वर्धो भवति यस्मिन्नर्धे यजते तस्मादाहायं यजमानो मनुष्याणामिति तयोरस्थूरि गार्हपत्यं दीदयचतं हिमा द्वा यू इति तयोरनार्तानि गार्हपत्यानि शतं वर्षाणि सन्त्वित्येवैतदाह

atha dvitīyamāśrāvayati | dvau hyatra hotārau bhavataḥ sa maitrāvaruṇāyāhaivāśrāvayati yajamānaṃ tveva pravṛṇīte 'gnirha daivīnāṃ viśām puraetetyagnirhi devatānām mukhaṃ tasmādāhāgnirha daivīnāṃ viśām puraetetyayaṃ yajamāno manuṣyāṇāmiti taṃ hi so 'nvardho bhavati yasminnardhe yajate tasmādāhāyaṃ yajamāno manuṣyāṇāmiti tayorasthūri gārhapatyaṃ dīdayacataṃ himā dvā yū iti tayoranārtāni gārhapatyāni śataṃ varṣāṇi santvityevaitadāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राधांसीत्सम्पृञ्चानावसम्पृञ्चानौ तन्व इति । राधांस्येव सम्पृञ्चाथाम् नापि तनूरित्येवैतदाह तौ ह यत्तनूरपि सम्पृञ्चीयाताम् प्राग्निर्यजमानं दहेत्स यदग्नौ जुहोति तदेषो ऽग्नये प्रयचत्यथ यामेवात्रर्त्विजो यजमानायाशिषमाशासते तामस्मै सर्वामग्निः समर्धयति तद्राधांस्येव सम्पृञ्चाते नापि तनूस्तस्मादाह राधांसीत्सम्पृञ्चानावसम्पृञ्चानौ तन्व इति

rādhāṃsītsampṛñcānāvasampṛñcānau tanva iti | rādhāṃsyeva sampṛñcāthām nāpi tanūrityevaitadāha tau ha yattanūrapi sampṛñcīyātām prāgniryajamānaṃ dahetsa yadagnau juhoti tadeṣo 'gnaye prayacatyatha yāmevātrartvijo yajamānāyāśiṣamāśāsate tāmasmai sarvāmagniḥ samardhayati tadrādhāṃsyeva sampṛñcāte nāpi tanūstasmādāha rādhāṃsītsampṛñcānāvasampṛñcānau tanva iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.