Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 3.9.1

प्रजापतिर्वै प्रजाः ससृजानो रिरिचान इवामन्यत । तस्मात्पराच्यः प्रजा आसुर्नास्य प्रजाः श्रिये ऽन्नाद्याय तस्थिरे

prajāpatirvai prajāḥ sasṛjāno riricāna ivāmanyata | tasmātparācyaḥ prajā āsurnāsya prajāḥ śriye 'nnādyāya tasthire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ऐक्षतारिक्ष्यहम् । अस्मा उ कामायासृक्षि न मे स कामः समार्धि पराच्यो मत्प्रजा अभूवन्न मे प्रजाः श्रिये ऽन्नाद्यायास्थिषतेति

sa aikṣatārikṣyaham | asmā u kāmāyāsṛkṣi na me sa kāmaḥ samārdhi parācyo matprajā abhūvanna me prajāḥ śriye 'nnādyāyāsthiṣateti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ऐक्षत प्रजापतिः । कथं नु पुनरात्मानमाप्याययेयोप मा प्रजाः समावर्तेरंस्तिष्ठेरन्मे प्रजाः श्रिये ऽन्नाद्यायेति

sa aikṣata prajāpatiḥ | kathaṃ nu punarātmānamāpyāyayeyopa mā prajāḥ samāvarteraṃstiṣṭheranme prajāḥ śriye 'nnādyāyeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽर्चञ्च्राम्यंश्चचार प्रजाकामः । स एतामेकादशिनीमपश्यत्स एकादशिन्येष्ट्वा प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययतोपैनम् प्रजाः समावर्तन्तातिष्ठन्तास्य प्रजाः श्रिये ऽन्नाद्याय स वसीयानेवेष्ट्वाभवत्

so 'rcañcrāmyaṃścacāra prajākāmaḥ | sa etāmekādaśinīmapaśyatsa ekādaśinyeṣṭvā prajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayatopainam prajāḥ samāvartantātiṣṭhantāsya prajāḥ śriye 'nnādyāya sa vasīyāneveṣṭvābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै कमेकादशिन्या यजेत । एवं हैव प्रजया पशुभिराप्यायत उपैनम् प्रजाः समावर्तन्ते तिष्ठन्ते ऽस्य प्रजाः श्रिये ऽन्नाद्याय स वसीयानेवेष्ट्वा भवत्येतस्मै कमेकादशिन्या यजते

tasmai kamekādaśinyā yajeta | evaṃ haiva prajayā paśubhirāpyāyata upainam prajāḥ samāvartante tiṣṭhante 'sya prajāḥ śriye 'nnādyāya sa vasīyāneveṣṭvā bhavatyetasmai kamekādaśinyā yajate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स आग्नेयम् प्रथमम् पशुमालभते । अग्निर्वै देवतानाम् मुखम् प्रजनयिता स प्रजापतिः स उ एव यजमानस्तस्मादाग्नेयो भवति

sa āgneyam prathamam paśumālabhate | agnirvai devatānām mukham prajanayitā sa prajāpatiḥ sa u eva yajamānastasmādāgneyo bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सारस्वतम् । वाग्वै सरस्वती वाचैव तत्प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययत वागेनमुपसमावर्तत वाचमनुकामात्मनो ऽकुरुत वाचो एवैष एतदाप्यायते वागेनमुपसमावर्तते वाचमनुकामात्मनः कुरुते

atha sārasvatam | vāgvai sarasvatī vācaiva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata vāgenamupasamāvartata vācamanukāmātmano 'kuruta vāco evaiṣa etadāpyāyate vāgenamupasamāvartate vācamanukāmātmanaḥ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सौम्यम् । अन्नं वै सोमो ऽन्नेनैव तत्प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययतान्नमेनमुपसमावर्ततान्नमनुकमात्मनो ऽकुरुतान्नेनो एवैष एतदाप्यायते ऽन्नमेनमुपसमावर्तते ऽन्नमनुकमात्मनः कुरुते

atha saumyam | annaṃ vai somo 'nnenaiva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayatānnamenamupasamāvartatānnamanukamātmano 'kurutānneno evaiṣa etadāpyāyate 'nnamenamupasamāvartate 'nnamanukamātmanaḥ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यत्सारस्वतमनु भवति । वाग्वै सरस्वत्यन्नं सोमस्तस्माद्यो वाचा प्रसाम्यन्नादो हैव भवति

tadyatsārasvatamanu bhavati | vāgvai sarasvatyannaṃ somastasmādyo vācā prasāmyannādo haiva bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पौष्णम् । पशवो वै पूषा पशुभिरेव तत्प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययत पशव एनमुपसमावर्तन्त पशूननुकानात्मनो ऽकुरुत पशुभिर्वेवैष एतदाप्यायते पशव एनमुपसमावर्तन्ते पशूननुकानात्मनः कुरुते

atha pauṣṇam | paśavo vai pūṣā paśubhireva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata paśava enamupasamāvartanta paśūnanukānātmano 'kuruta paśubhirvevaiṣa etadāpyāyate paśava enamupasamāvartante paśūnanukānātmanaḥ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ बार्हस्पत्यम् । ब्रह्म वै बृहस्पतिर्ब्रह्मणैवैतत्प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययत ब्रह्मैनमुपसमावर्तत ब्रह्मानुकमात्मनो ऽकुरुत ब्रह्मणो एवैष एतदाप्यायते ब्रह्मैनमुपसमावर्तते ब्रह्मानुकमात्मनः कुरुते

atha bārhaspatyam | brahma vai bṛhaspatirbrahmaṇaivaitatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata brahmainamupasamāvartata brahmānukamātmano 'kuruta brahmaṇo evaiṣa etadāpyāyate brahmainamupasamāvartate brahmānukamātmanaḥ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यत्पौष्णमनु भवति । पशवो वै पूषा ब्रह्म बृहस्पतिस्तस्माद्ब्राह्मणः पशूनभिधृष्णुतमः पुराहिता ह्यस्य भवन्ति मुख आहितास्तस्मादु तत्सर्वं दत्त्वाजिनवासी चरति

tadyatpauṣṇamanu bhavati | paśavo vai pūṣā brahma bṛhaspatistasmādbrāhmaṇaḥ paśūnabhidhṛṣṇutamaḥ purāhitā hyasya bhavanti mukha āhitāstasmādu tatsarvaṃ dattvājinavāsī carati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वैश्वदेवं । सर्वं वै विश्वे देवाः सर्वेणैव तत्प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययत सर्वमेनमुपसमावर्तत सर्वमनुकमात्मनो ऽकुरुत सर्वेणो एवैष एतदाप्यायते सर्वमेनमुपसमावर्तते सर्वमनुकमात्मनः कुरुते

atha vaiśvadevaṃ | sarvaṃ vai viśve devāḥ sarveṇaiva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata sarvamenamupasamāvartata sarvamanukamātmano 'kuruta sarveṇo evaiṣa etadāpyāyate sarvamenamupasamāvartate sarvamanukamātmanaḥ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यद्बार्हस्पत्यमनु भवति । ब्रह्म वै बृहस्पतिः सर्वमिदं विश्वे देवा अस्यैवैतत्सर्वस्य ब्रह्म मुखं करोति तस्मादस्य सर्वस्य ब्राह्मणो मुखम्

tadyadbārhaspatyamanu bhavati | brahma vai bṛhaspatiḥ sarvamidaṃ viśve devā asyaivaitatsarvasya brahma mukhaṃ karoti tasmādasya sarvasya brāhmaṇo mukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैन्द्रम् । इन्द्रियं वै वीर्यमिन्द्रम् इन्द्रियेणैव तद्वीर्येण प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययतेन्द्रियमेनं वीर्यमुपसमावर्ततेन्द्रियं वीर्यमनुकमात्मनो ऽकुरुतेन्द्रियेणो एवैष एतद्वीर्येणाप्यायत इन्द्रियमेनं वीर्यमुपसमावर्तत इन्द्रियं वीर्यमनुकमात्मनः कुरुते

athaindram | indriyaṃ vai vīryamindram indriyeṇaiva tadvīryeṇa prajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayatendriyamenaṃ vīryamupasamāvartatendriyaṃ vīryamanukamātmano 'kurutendriyeṇo evaiṣa etadvīryeṇāpyāyata indriyamenaṃ vīryamupasamāvartata indriyaṃ vīryamanukamātmanaḥ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यद्वैश्वदेवमनु भवति । क्षत्रं वा इन्द्रो विशो विश्वे देवा अन्नाद्यमेवास्मा एतत्पुरस्तात्करोति

tadyadvaiśvadevamanu bhavati | kṣatraṃ vā indro viśo viśve devā annādyamevāsmā etatpurastātkaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मारुतम् । विशो वै मरुतो भूमो वै विड्भूम्नैव तत्प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययत भूमैनमुपसमावर्तत भूमानमनुकमात्मनो ऽकुरुत भूम्नो एवैष एतदाप्यायते भूमैनमुपसमावर्तते भूमानमनुकमात्मनः कुरुते

atha mārutam | viśo vai maruto bhūmo vai viḍbhūmnaiva tatprajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayata bhūmainamupasamāvartata bhūmānamanukamātmano 'kuruta bhūmno evaiṣa etadāpyāyate bhūmainamupasamāvartate bhūmānamanukamātmanaḥ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यदैन्द्रमनु भवति । क्षत्रं वा इन्द्रो विशो विश्वे देवा विशो वै मरुतो विशैवैतत्क्षत्रम् परिबृंहति तदिदं क्षत्रमुभयतो विशा परिबृढम्

tadyadaindramanu bhavati | kṣatraṃ vā indro viśo viśve devā viśo vai maruto viśaivaitatkṣatram paribṛṃhati tadidaṃ kṣatramubhayato viśā paribṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैन्द्राग्नम् । तेजो वा अग्निरिन्द्रियं वीर्यमिन्द्र उभाभ्यामेव तद्वीर्याभ्याम् प्रजापतिः पुनरात्मानमाप्याययतोभे एनं वीर्ये उपसमावर्तेतामुभे वीर्ये अनुके आत्मनो कुरुतोभाभ्याम्वेवैष एतद्वीर्याभ्यामाप्यायत उभे एनं वीर्ये उपसमावर्तेते उभे वीर्ये अनुके आत्मनः कुरुते

athaindrāgnam | tejo vā agnirindriyaṃ vīryamindra ubhābhyāmeva tadvīryābhyām prajāpatiḥ punarātmānamāpyāyayatobhe enaṃ vīrye upasamāvartetāmubhe vīrye anuke ātmano kurutobhābhyāmvevaiṣa etadvīryābhyāmāpyāyata ubhe enaṃ vīrye upasamāvartete ubhe vīrye anuke ātmanaḥ kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सावित्रम् । सविता वै देवानाम् प्रसविता तथो हास्मा एते सवितृप्रसूता एव सर्वे कामाः समृध्यन्ते

atha sāvitram | savitā vai devānām prasavitā tatho hāsmā ete savitṛprasūtā eva sarve kāmāḥ samṛdhyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वारुणमन्तत आलभते । तदेनं सर्वस्माद्वरुणपाशात्सर्वस्माद्वरुण्यात्प्रमुञ्चति

atha vāruṇamantata ālabhate | tadenaṃ sarvasmādvaruṇapāśātsarvasmādvaruṇyātpramuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्यदि यूपैकादशिनी स्यात् । आग्नेयमेवाग्निष्ठे नियुञ्ज्यादथेतरान्व्युपनयेयुर्यथापूर्वम्

tasmādyadi yūpaikādaśinī syāt | āgneyamevāgniṣṭhe niyuñjyādathetarānvyupanayeyuryathāpūrvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यु पश्वेकादशिनी स्यात् । आग्नेयमेव यूप आलभेरन्नथेतरान्यथापूर्वम्

yadyu paśvekādaśinī syāt | āgneyameva yūpa ālabherannathetarānyathāpūrvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्यत्रोदीचो नयन्ति । आग्नेयमेव प्रथमं नयन्त्यथेतरान्यथापूर्वम्

tānyatrodīco nayanti | āgneyameva prathamaṃ nayantyathetarānyathāpūrvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्यत्र निविध्यन्ति । आग्नेयमेव प्रथमं दक्षिणार्ध्यं निविध्यन्त्यथेतरानुदीचो ऽतिनीय यथापूर्वम्

tānyatra nividhyanti | āgneyameva prathamaṃ dakṣiṇārdhyaṃ nividhyantyathetarānudīco 'tinīya yathāpūrvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां यत्र वपाभिः प्रचरन्ति । आग्नेयस्यैव प्रथमस्य वपया प्रचरन्त्यथेतरेषां यथापूर्वम्

teṣāṃ yatra vapābhiḥ pracaranti | āgneyasyaiva prathamasya vapayā pracarantyathetareṣāṃ yathāpūrvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर्यत्र प्रचरन्ति । आग्नेयेनैव प्रथमेन प्रचरन्त्यथेतरैर्यथापूर्वम्

tairyatra pracaranti | āgneyenaiva prathamena pracarantyathetarairyathāpūrvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.