Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 4.3.3

इहा इहा इत्यभिषुणोति । इन्द्रमेवैतदाच्यावयति बृहद्बृहदितीन्द्रमेवैतदाच्यावयति

ihā ihā ityabhiṣuṇoti | indramevaitadācyāvayati bṛhadbṛhaditīndramevaitadācyāvayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शुक्रामन्थिनौ प्रथमौ गृह्णाति । शुक्रवद्ध्येतत्सवनमथाग्रयणं सर्वेषु ह्येष सवनेषु गृह्यते ऽथ मरुत्वतीयमथोक्थ्यमुक्थानि ह्यत्रापि भवन्ति

sa śukrāmanthinau prathamau gṛhṇāti | śukravaddhyetatsavanamathāgrayaṇaṃ sarveṣu hyeṣa savaneṣu gṛhyate 'tha marutvatīyamathokthyamukthāni hyatrāpi bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धैके । उक्थ्यं गृहीत्वाथ मरुत्वतीयं गृह्णन्ति तदु तथा न कुर्यान्मरुत्वतीयमेव गृहीत्वाथोक्थ्यं गृह्णीयात्

taddhaike | ukthyaṃ gṛhītvātha marutvatīyaṃ gṛhṇanti tadu tathā na kuryānmarutvatīyameva gṛhītvāthokthyaṃ gṛhṇīyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्वा एतान् । पञ्च ग्रहान्गृह्णात्येष वै वज्रो यन्माध्यन्दिनः पवमानस्तस्मात्पञ्चदशः पञ्चसामा भवति पञ्चदशो हि वज्रः स एतैः पञ्चभिर्ग्रहैः पञ्च वा इमा अङ्गुलयो ऽङ्गुलिभिर्वै प्रहरति

tānvā etān | pañca grahāngṛhṇātyeṣa vai vajro yanmādhyandinaḥ pavamānastasmātpañcadaśaḥ pañcasāmā bhavati pañcadaśo hi vajraḥ sa etaiḥ pañcabhirgrahaiḥ pañca vā imā aṅgulayo 'ṅgulibhirvai praharati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रो वृत्राय वज्रम् प्रजहार । स वृत्रम् पाप्मानं हत्वा विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे दक्षिणा निनाय तस्मादप्येतर्हि यदैवैतेन माध्यन्दिनेन पवमानेन स्तुवते ऽथ विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे दक्षिणा नीयन्ते तथो एवैष एतैः पञ्चभिर्ग्रहैः पाप्मने द्विषते भ्रातृव्याय वज्रम् प्रहरति स वृत्रम् पाप्मानं हत्वा विजिते ऽभये नाष्ट्रे दक्षिणा नयति तस्माद्वा एतान्पञ्च ग्रहान्गृह्णाति

indro vṛtrāya vajram prajahāra | sa vṛtram pāpmānaṃ hatvā vijite 'bhaye 'nāṣṭre dakṣiṇā nināya tasmādapyetarhi yadaivaitena mādhyandinena pavamānena stuvate 'tha vijite 'bhaye 'nāṣṭre dakṣiṇā nīyante tatho evaiṣa etaiḥ pañcabhirgrahaiḥ pāpmane dviṣate bhrātṛvyāya vajram praharati sa vṛtram pāpmānaṃ hatvā vijite 'bhaye nāṣṭre dakṣiṇā nayati tasmādvā etānpañca grahāngṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यन्मरुत्वतीयान्गृह्णाति । एतद्वा इन्द्रस्य निष्केवल्यं सवनं यन्माध्यन्दिनं सवनं तेन वृत्रमजिघासत्तेन व्यजिगीषत मरुतो वा इत्यश्वत्थे ऽपक्रम्य तस्थुः क्षत्रं वा इन्द्रो विशो मरुतो विशा वै क्षत्रियो बलवान्भवति तस्मादाश्वत्थे ऋतुपात्रे स्यातां कार्ष्मर्यमये त्वेव भवतः

tadyanmarutvatīyāngṛhṇāti | etadvā indrasya niṣkevalyaṃ savanaṃ yanmādhyandinaṃ savanaṃ tena vṛtramajighāsattena vyajigīṣata maruto vā ityaśvatthe 'pakramya tasthuḥ kṣatraṃ vā indro viśo maruto viśā vai kṣatriyo balavānbhavati tasmādāśvatthe ṛtupātre syātāṃ kārṣmaryamaye tveva bhavataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानिन्द्र उपमन्त्रयां चक्रे । उप मावर्तध्वं युष्माभिर्बलेन वृत्रं हनानीति ते होचुः किं नस्ततः स्यादिति तेभ्य एतौ मरुत्वतीयौ ग्रहावगृह्णात्

tānindra upamantrayāṃ cakre | upa māvartadhvaṃ yuṣmābhirbalena vṛtraṃ hanānīti te hocuḥ kiṃ nastataḥ syāditi tebhya etau marutvatīyau grahāvagṛhṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते होचुः । अपनिधायैनमोज उपावर्तामहा इति त एनमपनिधायैवौज उपाववृतुस्तद्वा इन्द्रो ऽस्पुणुतापनिधाय वै मौज उपावृतन्निति

te hocuḥ | apanidhāyainamoja upāvartāmahā iti ta enamapanidhāyaivauja upāvavṛtustadvā indro 'spuṇutāpanidhāya vai mauja upāvṛtanniti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स होवाच । सहैव मौजसोपावर्तध्वमिति तेभ्यो वै नस्तृतीयं ग्रहं गृहाणेति तेभ्य एतं तृतीयं ग्रहमगृह्णादुपयामगृहीतो ऽसि मरुतां त्वौजस इति त एनं सहैवौजसोपावर्तन्त तैर्व्यजयत तैर्वृत्रमहन्क्षत्रं वा इन्द्रो विशो मरुतो विशा वै क्षत्रियो बलवान्भवति तत्क्षत्र एवैतद्बलं दधाति तस्मान्मरुत्वतीयान्गृह्णाति

sa hovāca | sahaiva maujasopāvartadhvamiti tebhyo vai nastṛtīyaṃ grahaṃ gṛhāṇeti tebhya etaṃ tṛtīyaṃ grahamagṛhṇādupayāmagṛhīto 'si marutāṃ tvaujasa iti ta enaṃ sahaivaujasopāvartanta tairvyajayata tairvṛtramahankṣatraṃ vā indro viśo maruto viśā vai kṣatriyo balavānbhavati tatkṣatra evaitadbalaṃ dadhāti tasmānmarutvatīyāngṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वा इद्रायैव मरुत्वते गृह्णीयात् । नापि मरुद्भ्यः स यद्धापि मरुद्भ्यो गृह्णीयात्प्रत्युद्यामिनीं ह क्षत्राय विशं कुर्यादथैतदिन्द्रमेवानु मरुत आभजति तत्क्षत्रायैवैतद्विशं कृतानुकरामनुवर्त्मानं करोति तस्मादिन्द्रायैव मरुत्वते गृह्णीयान्नापि मरुद्भ्यः

sa vā idrāyaiva marutvate gṛhṇīyāt | nāpi marudbhyaḥ sa yaddhāpi marudbhyo gṛhṇīyātpratyudyāminīṃ ha kṣatrāya viśaṃ kuryādathaitadindramevānu maruta ābhajati tatkṣatrāyaivaitadviśaṃ kṛtānukarāmanuvartmānaṃ karoti tasmādindrāyaiva marutvate gṛhṇīyānnāpi marudbhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपक्रमादु हैवैषामेतद्बिभयां चकार । यदिमे मन्नापक्रामेयुर्यन्नान्यद्ध्रियेरन्निति तानेवैतदनपक्रमिणो ऽकुरुत तस्मादिन्द्रायैव मरुत्वते गृह्णीयान्नापि मरुद्भ्यः

apakramādu haivaiṣāmetadbibhayāṃ cakāra | yadime mannāpakrāmeyuryannānyaddhriyeranniti tānevaitadanapakramiṇo 'kuruta tasmādindrāyaiva marutvate gṛhṇīyānnāpi marudbhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतुपात्राभ्यां गृह्णाति । ऋतवो वै संवत्सरो यज्ञस्ते ऽदः प्रातःसवने प्रत्यक्षमवकल्प्यन्ते यदृतुग्रहान्गृह्णात्यथैतत्परो ऽक्षम् माध्यन्दिने सवने ऽवकल्पयन्ते यदृतुपात्राभ्याम् मरुत्वतीयान्गृह्णाति विशो वै मरुतो ऽन्नं वै विश ऋतवो वा इदं सर्वमन्नाद्यम् पचन्ति तस्मादृतुपात्राभ्याम् मरुत्वतीयान्गृह्णाति

ṛtupātrābhyāṃ gṛhṇāti | ṛtavo vai saṃvatsaro yajñaste 'daḥ prātaḥsavane pratyakṣamavakalpyante yadṛtugrahāngṛhṇātyathaitatparo 'kṣam mādhyandine savane 'vakalpayante yadṛtupātrābhyām marutvatīyāngṛhṇāti viśo vai maruto 'nnaṃ vai viśa ṛtavo vā idaṃ sarvamannādyam pacanti tasmādṛtupātrābhyām marutvatīyāngṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातो गृह्णात्येव । इन्द्र मरुत्व इह पाहि सोमं यथा शार्याते अपिबः सुतस्य । तव प्रणीती तव शूर शर्मन्नाविवासन्ति कवयः सुयज्ञाः । उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वामरुत्वत एष ते योनिरिन्द्राय त्वा मरुत्वते

athāto gṛhṇātyeva | indra marutva iha pāhi somaṃ yathā śāryāte apibaḥ sutasya | tava praṇītī tava śūra śarmannāvivāsanti kavayaḥ suyajñāḥ | upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvāmarutvata eṣa te yonirindrāya tvā marutvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरुत्वन्तं वृषभम् । वावृधानमकवारिं दिव्यं शासमिन्द्रम् विश्वासाहमवसे नूतनायोग्रं सहोदामिह तं हुवेम । उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा मरुत्वत एष ते योनिरिन्द्राय त्वा मरुत्वते उपयामगृहीतो ऽसि मरुतां त्वौजस इति तृतीयं ग्रहं गृह्णाति

marutvantaṃ vṛṣabham | vāvṛdhānamakavāriṃ divyaṃ śāsamindram viśvāsāhamavase nūtanāyograṃ sahodāmiha taṃ huvema | upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā marutvata eṣa te yonirindrāya tvā marutvate upayāmagṛhīto 'si marutāṃ tvaujasa iti tṛtīyaṃ grahaṃ gṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ महेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति । पाप्मना वा एतदिन्द्रः संसृष्टो ऽभूद्यद्विशा मरुद्भिः स यथा विजयस्य कामाय विशा समाने पात्रे ऽश्नीयादेवं तद्यदस्मा एतम् मरुद्भिः समानं ग्रहमगृह्णन्

atha mahendraṃ grahaṃ gṛhṇāti | pāpmanā vā etadindraḥ saṃsṛṣṭo 'bhūdyadviśā marudbhiḥ sa yathā vijayasya kāmāya viśā samāne pātre 'śnīyādevaṃ tadyadasmā etam marudbhiḥ samānaṃ grahamagṛhṇan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं देवाः । सर्वस्मिन्विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे यथेषीकाम् मुञ्जाद्विवृहेदेवं सर्वस्मात्पाप्मनो व्यवृहन्यन्माहेन्द्रं ग्रहमगृह्णंस्तथो एवैष एतद्यथेषीका विमुञ्जा स्यादेवं सर्वस्मात्पाप्मनो निर्मुच्यते यन्माहेन्द्रं ग्रहम् गृह्णाति

taṃ devāḥ | sarvasminvijite 'bhaye 'nāṣṭre yatheṣīkām muñjādvivṛhedevaṃ sarvasmātpāpmano vyavṛhanyanmāhendraṃ grahamagṛhṇaṃstatho evaiṣa etadyatheṣīkā vimuñjā syādevaṃ sarvasmātpāpmano nirmucyate yanmāhendraṃ graham gṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति । इन्द्रो वा एष पुरा वृत्रस्य बधादथ वृत्रं हत्वा यथा महाराजो विजिग्यान एवम् महेन्द्रो ऽभवत्तस्मान्माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति महान्तमु चैवैनमेतत्खलु करोति वृत्रस्य बधाय तस्माद्वेव माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति शु पात्रेण गृह्णात्येष वै शुक्रो य एष तपत्येष उ एव महांस्तस्माचुक्रपात्रेण गृह्णाति

yadveva māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti | indro vā eṣa purā vṛtrasya badhādatha vṛtraṃ hatvā yathā mahārājo vijigyāna evam mahendro 'bhavattasmānmāhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti mahāntamu caivainametatkhalu karoti vṛtrasya badhāya tasmādveva māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti śu pātreṇa gṛhṇātyeṣa vai śukro ya eṣa tapatyeṣa u eva mahāṃstasmācukrapātreṇa gṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातो गृह्णात्येव । महां इन्द्रो नृवदा चर्षणिप्रा उत द्विबर्हा अमिनः सहोभिः अस्मद्र्यग्वावृधे वीर्यायोरुः पृथुः सुकृतः कर्तृभिर्भूत् उपयामगृहीतो ऽसि महेन्द्राय त्वैष ते योनिर्महेन्द्राय त्वेति सादयति महेन्द्राय ह्येनं गृह्णाति

athāto gṛhṇātyeva | mahāṃ indro nṛvadā carṣaṇiprā uta dvibarhā aminaḥ sahobhiḥ asmadryagvāvṛdhe vīryāyoruḥ pṛthuḥ sukṛtaḥ kartṛbhirbhūt upayāmagṛhīto 'si mahendrāya tvaiṣa te yonirmahendrāya tveti sādayati mahendrāya hyenaṃ gṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपाकृत्यैतां वाचं वदति । अभिषोतारो ऽभिषुणुतौलूखलानुद्वादयताग्नीदाशिरं विनय सौम्यस्य वित्तादिति ते वै तृतीयसवनायैवाभिषोतारो ऽभिषुण्वन्ति तृतीयसवनायौलूखलानुद्वादयन्ति तृतीयसवनायाग्नीदाशिरं विनयति तृतीयसवनाय सौम्यं चरुं श्रपयत्येते वै शुक्रवती रसवती सवने यत्प्रातःसवनं च माध्यन्दिनं च सवनमथैतन्निर्धीतशुक्रं यत्तृतीयसवनं तदेवैतस्मान्माध्यन्दिनात्सवनान्निर्मिमीते तथो हास्यैतचुक्रवद्रसवत्तृतीयसवनम् भवति तस्मादेतामत्र वाचं वदति

athopākṛtyaitāṃ vācaṃ vadati | abhiṣotāro 'bhiṣuṇutaulūkhalānudvādayatāgnīdāśiraṃ vinaya saumyasya vittāditi te vai tṛtīyasavanāyaivābhiṣotāro 'bhiṣuṇvanti tṛtīyasavanāyaulūkhalānudvādayanti tṛtīyasavanāyāgnīdāśiraṃ vinayati tṛtīyasavanāya saumyaṃ caruṃ śrapayatyete vai śukravatī rasavatī savane yatprātaḥsavanaṃ ca mādhyandinaṃ ca savanamathaitannirdhītaśukraṃ yattṛtīyasavanaṃ tadevaitasmānmādhyandinātsavanānnirmimīte tatho hāsyaitacukravadrasavattṛtīyasavanam bhavati tasmādetāmatra vācaṃ vadati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.