Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 4.3.5

त्रया वै देवाः । वसवो रुद्रा आदित्यास्तेषां विभक्तानि सवनानि वसूनामेव प्रातःसवनं रुद्राणाम् माध्यन्दिनं सवनमादित्यानां तृतीयसवनं तद्वा अमिश्रमेव वसूनाम् प्रातःसवनममिश्रं रुद्राणाम् माध्यन्दिनं सवनम् मिश्रमादित्यानां तृतीयसवनम्

trayā vai devāḥ | vasavo rudrā ādityāsteṣāṃ vibhaktāni savanāni vasūnāmeva prātaḥsavanaṃ rudrāṇām mādhyandinaṃ savanamādityānāṃ tṛtīyasavanaṃ tadvā amiśrameva vasūnām prātaḥsavanamamiśraṃ rudrāṇām mādhyandinaṃ savanam miśramādityānāṃ tṛtīyasavanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते हादित्या ऊचुः । यथेदममिश्रं वसूनां प्रातःसवनममिश्रं रुद्राणाम् माध्यन्दिनं सवनमेवं न इमम् पुरा मिश्राद्ग्रहं जुहुथेति तथेति देवा अब्रुवंस्ते संस्थित एव माध्यन्दिने सवने पुरा तृतीयसवनादेतमजुहवुः स एषो ऽप्येतर्हि तथैव ग्रहो हूयते संस्थित एव माध्यन्दिने सवने पुरा तृतीयसवनात्

te hādityā ūcuḥ | yathedamamiśraṃ vasūnāṃ prātaḥsavanamamiśraṃ rudrāṇām mādhyandinaṃ savanamevaṃ na imam purā miśrādgrahaṃ juhutheti tatheti devā abruvaṃste saṃsthita eva mādhyandine savane purā tṛtīyasavanādetamajuhavuḥ sa eṣo 'pyetarhi tathaiva graho hūyate saṃsthita eva mādhyandine savane purā tṛtīyasavanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते हादित्या ऊचुः । नेव वा इतरस्मिन्त्सवने स्मो नेवेतरस्मिन्यद्वै नो रक्षांसि न हिंस्युरिति

te hādityā ūcuḥ | neva vā itarasmintsavane smo nevetarasminyadvai no rakṣāṃsi na hiṃsyuriti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ह द्विदेवत्यानूचुः । रक्षोभ्यो वै बिभीमो हन्त युष्मान्प्रविशामेति

te ha dvidevatyānūcuḥ | rakṣobhyo vai bibhīmo hanta yuṣmānpraviśāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ह द्विदेवत्या ऊचुः । किमस्माकं ततः स्यादित्यस्माभिरनुवषट्कृता भविष्यथेत्यु हादित्या ऊचुस्तथेति ते द्विदेवत्यान्प्राविशन्

te ha dvidevatyā ūcuḥ | kimasmākaṃ tataḥ syādityasmābhiranuvaṣaṭkṛtā bhaviṣyathetyu hādityā ūcustatheti te dvidevatyānprāviśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यत्र प्रातःससवने । द्विदेवत्यैः प्रचरति तत्प्रतिप्रस्थातादित्यपात्रेण द्रोणकलशात्प्रतिनिगृह्णीत उपयामगृहीतो ऽसीत्येतावताध्वर्युरेवाश्रावयत्यध्वर्योरनु होमं जुहोति प्रतिप्रस्थातादित्येभ्यस्त्वेति संस्रवमवनयत्येतावतैवमेव सर्वेषु

sa yatra prātaḥsasavane | dvidevatyaiḥ pracarati tatpratiprasthātādityapātreṇa droṇakalaśātpratinigṛhṇīta upayāmagṛhīto 'sītyetāvatādhvaryurevāśrāvayatyadhvaryoranu homaṃ juhoti pratiprasthātādityebhyastveti saṃsravamavanayatyetāvataivameva sarveṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यत्प्रतिप्रस्थाता प्रतिनिगृह्णीते । द्विदेवत्यान्वै प्राविशन्नस्माभिरनुवषट्कृता भविष्यथेत्यु हादित्या ऊचुर्यां वा अमूं द्वितीयामाहुतिं जुहोति स्विष्टकृते वै तां जुहोति स्विष्टकृतो वा एते ऽनुवषट्क्रियन्ते तथो हास्यैते ऽनुवषट्कृता इष्टस्विष्टकृतो भवन्त्युत्तरार्धे जुहोत्येषा ह्येतस्य देवस्य दिक्तस्मादुत्तरार्धे जुहोति

tadyatpratiprasthātā pratinigṛhṇīte | dvidevatyānvai prāviśannasmābhiranuvaṣaṭkṛtā bhaviṣyathetyu hādityā ūcuryāṃ vā amūṃ dvitīyāmāhutiṃ juhoti sviṣṭakṛte vai tāṃ juhoti sviṣṭakṛto vā ete 'nuvaṣaṭkriyante tatho hāsyaite 'nuvaṣaṭkṛtā iṣṭasviṣṭakṛto bhavantyuttarārdhe juhotyeṣā hyetasya devasya diktasmāduttarārdhe juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव प्रतिप्रस्थाता प्रतिनिगृह्णीते । द्विदेवत्यान्वै प्राविशन्त्स यानेव प्राविशंस्तेभ्य एवैतन्निर्मिमीते ऽथापिदधाति रक्षोभ्यो ह्यबिभयुर्विष्ण उरुगायैष ते सोमस्तं रक्षस्व मा त्वा दभन्निति यज्ञो वै विष्णुस्तद्यज्ञायैवैतत्परिददाति गुप्त्या अथाह संस्थित एव माध्यन्दिने सवने पुरा तृतीयसवनादेहि यजमानेति

yadveva pratiprasthātā pratinigṛhṇīte | dvidevatyānvai prāviśantsa yāneva prāviśaṃstebhya evaitannirmimīte 'thāpidadhāti rakṣobhyo hyabibhayurviṣṇa urugāyaiṣa te somastaṃ rakṣasva mā tvā dabhanniti yajño vai viṣṇustadyajñāyaivaitatparidadāti guptyā athāha saṃsthita eva mādhyandine savane purā tṛtīyasavanādehi yajamāneti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रपद्यन्ते । अध्वर्युश्च यजमानश्चाग्नीध्रश्च प्रतिप्रस्थाता चोन्नेताथ यो ऽन्यः परिचरो भवत्युभे द्वारे अपिदधति रक्षोभ्यो ह्यबिभयुरथाध्वर्युरादित्यस्थालीं चादित्यपात्रं चादत्ते स उपर्युपरि पूतभृतं विगृह्णाति नेद्व्यवश्चोतदिति

samprapadyante | adhvaryuśca yajamānaścāgnīdhraśca pratiprasthātā connetātha yo 'nyaḥ paricaro bhavatyubhe dvāre apidadhati rakṣobhyo hyabibhayurathādhvaryurādityasthālīṃ cādityapātraṃ cādatte sa uparyupari pūtabhṛtaṃ vigṛhṇāti nedvyavaścotaditi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ गृह्णाति । कदा चन स्तरीरसि नेन्द्र सश्चासि दाशुषे उपोपेन्नु मघवन्भूय इन्नु ते दानं देवस्य पृच्यत आदित्येभ्यस्त्वेति

atha gṛhṇāti | kadā cana starīrasi nendra saścāsi dāśuṣe upopennu maghavanbhūya innu te dānaṃ devasya pṛcyata ādityebhyastveti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं वै नोपयामेन गृह्णीयात् । अग्रे ह्येवैष उपयामेन गृहीतो भवत्यजामितायै जामि ह कुर्याद्यदेनमत्राप्युपयामेन गृह्णीयात्

taṃ vai nopayāmena gṛhṇīyāt | agre hyevaiṣa upayāmena gṛhīto bhavatyajāmitāyai jāmi ha kuryādyadenamatrāpyupayāmena gṛhṇīyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापगृह्य पुनरानयति । कदा चन प्रयुचस्युभे निपासि जन्मनी तुरीयादित्य सवनं त इन्द्रियमातस्थावमृतं दिव्यादित्येभ्यस्त्वेति

athāpagṛhya punarānayati | kadā cana prayucasyubhe nipāsi janmanī turīyāditya savanaṃ ta indriyamātasthāvamṛtaṃ divyādityebhyastveti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दधि गृह्णाति । आदित्यानां वै तृतीयसवनमादित्यान्वा अनु पशवस्तत्पशुष्वेवैतत्पयो दधाति तदिदम् पशुषु पयो हितम् मध्यत इव गृह्णीयादित्याहुर्मध्यत इव हीदम् पशूनाम् पय इति पश्चादिव त्वेव गृह्णीयात्पश्चादिव हीदम् पशूनाम् पयः

atha dadhi gṛhṇāti | ādityānāṃ vai tṛtīyasavanamādityānvā anu paśavastatpaśuṣvevaitatpayo dadhāti tadidam paśuṣu payo hitam madhyata iva gṛhṇīyādityāhurmadhyata iva hīdam paśūnām paya iti paścādiva tveva gṛhṇīyātpaścādiva hīdam paśūnām payaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव दधि गृह्णाति । हुतोचिष्टा वा एते संस्रवा भवन्ति नालमाहुत्यै तानेवैतत्पुनराप्याययति तथालमाहुत्यै भवन्ति तस्माद्दधि गृह्णाति

yadveva dadhi gṛhṇāti | hutociṣṭā vā ete saṃsravā bhavanti nālamāhutyai tānevaitatpunarāpyāyayati tathālamāhutyai bhavanti tasmāddadhi gṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गृह्णाति । यज्ञो देवानाम् प्रत्येति सुम्नमादित्यासो भवता मृडयन्तः आ वो ऽर्वाची सुमतिर्ववृत्यादंहोश्चिद्या वरिवोवित्तरासदादित्येभ्यस्त्वेति

sa gṛhṇāti | yajño devānām pratyeti sumnamādityāso bhavatā mṛḍayantaḥ ā vo 'rvācī sumatirvavṛtyādaṃhościdyā varivovittarāsadādityebhyastveti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमुपांशुसवनेन मेक्षयति । विवस्वान्वा एष आदित्यो निदानेन यदुपांशुसवन आदित्यग्रहो वा एष भवति तदेनं स्व एव भागे प्रीणाति

tamupāṃśusavanena mekṣayati | vivasvānvā eṣa ādityo nidānena yadupāṃśusavana ādityagraho vā eṣa bhavati tadenaṃ sva eva bhāge prīṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं न दशाभिर्न पवित्रेणोपस्पृशति एते वै शुक्रवती रसवती सवने यत्प्रातःसवनं च माध्यन्दिनं च सवनमथैतन्निर्धीतशुक्रं यत्तृतीयसवनं स यन्न दशाभिर्न पवित्रेणोपस्पृशति तेनो हास्यैतचुक्रवद्रसवत्तृतीयसवनम् भवति तस्मान्न दशाभिर्न पवित्रेणोपस्पृशति

taṃ na daśābhirna pavitreṇopaspṛśati ete vai śukravatī rasavatī savane yatprātaḥsavanaṃ ca mādhyandinaṃ ca savanamathaitannirdhītaśukraṃ yattṛtīyasavanaṃ sa yanna daśābhirna pavitreṇopaspṛśati teno hāsyaitacukravadrasavattṛtīyasavanam bhavati tasmānna daśābhirna pavitreṇopaspṛśati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मेक्षयति । विवस्वन्नादित्यैष ते सोमपीथस्तस्मिन्मत्स्वेत्यथोन्नेत्र उपांशुसवनम् प्रयचत्यथाहोन्नेतारमासृज ग्राव्ण इति तानाधवनीये वासृजति चमसे वा

sa mekṣayati | vivasvannādityaiṣa te somapīthastasminmatsvetyathonnetra upāṃśusavanam prayacatyathāhonnetāramāsṛja grāvṇa iti tānādhavanīye vāsṛjati camase vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजानमुन्नीय । आदित्यानां वै तृतीयसवनमादित्यान्वा अनु ग्रावाणस्तदेनान्त्स्व एव भागे प्रीणात्यपोर्णुवन्ति द्वारे

rājānamunnīya | ādityānāṃ vai tṛtīyasavanamādityānvā anu grāvāṇastadenāntsva eva bhāge prīṇātyaporṇuvanti dvāre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापिधायोपनिष्क्रामति । रक्षोभ्यो ह्यबिभयुरथाहादित्येभ्यो ऽनुब्रूहीत्यत्र सम्पश्येद्यदि कामयेताश्राव्य त्वेव सम्पश्येदादित्येभ्यः प्रेश्य प्रियेभ्यः प्रियधामभ्यः प्रियव्रतेभ्यो महस्वसरस्य पतिभ्य उरोरन्तरिक्षस्याध्यक्षेभ्य इति वषट्कृते जुहोति नानुवषट्करोति नेत्पशूनग्नौ प्रवृणजानीति प्रयचति प्रतिप्रस्थात्रे संस्रवौ

athāpidhāyopaniṣkrāmati | rakṣobhyo hyabibhayurathāhādityebhyo 'nubrūhītyatra sampaśyedyadi kāmayetāśrāvya tveva sampaśyedādityebhyaḥ preśya priyebhyaḥ priyadhāmabhyaḥ priyavratebhyo mahasvasarasya patibhya urorantarikṣasyādhyakṣebhya iti vaṣaṭkṛte juhoti nānuvaṣaṭkaroti netpaśūnagnau pravṛṇajānīti prayacati pratiprasthātre saṃsravau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पुनः प्रपद्य । आग्रयणमादत्त उदीचीनदशम् पवित्रं वितन्वन्ति प्रस्कन्दयत्यध्वर्युराग्रयणस्यप्रतिप्रस्थाता सम्प्रगृह्णाति संस्रवावानयत्युन्नेता चमसेन वोदञ्चनेन वा

atha punaḥ prapadya | āgrayaṇamādatta udīcīnadaśam pavitraṃ vitanvanti praskandayatyadhvaryurāgrayaṇasyapratiprasthātā sampragṛhṇāti saṃsravāvānayatyunnetā camasena vodañcanena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं चतसृणां धाराणामाग्रयणं गृह्णाति । आदित्यानां वै तृतीयसवनमादित्यान्वा अनु गावस्तस्मादिदं गवां चतुर्धाविहितं पयस्तस्माच्चतसृणां धाराणामाग्रयणं गृह्णाति

taṃ catasṛṇāṃ dhārāṇāmāgrayaṇaṃ gṛhṇāti | ādityānāṃ vai tṛtīyasavanamādityānvā anu gāvastasmādidaṃ gavāṃ caturdhāvihitaṃ payastasmāccatasṛṇāṃ dhārāṇāmāgrayaṇaṃ gṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यत्प्रतिप्रस्थाता संस्रवौ सम्प्रगृह्णाति । आदित्यग्रहो वा एष भवति न वा आदित्यग्रहस्यानुवषट्करोत्येतस्माद्वै सावित्रं ग्रहं ग्रहीष्यन्भवति तदस्य सावित्रेणैवानुवषट्कृतो भवति

tadyatpratiprasthātā saṃsravau sampragṛhṇāti | ādityagraho vā eṣa bhavati na vā ādityagrahasyānuvaṣaṭkarotyetasmādvai sāvitraṃ grahaṃ grahīṣyanbhavati tadasya sāvitreṇaivānuvaṣaṭkṛto bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव प्रतिप्रस्थाता संस्रवौ सम्प्रगृह्णाति । पुरा वा एभ्य एतन्मिश्राद्ग्रहमहौषुः पुरा तृतीयसवनात्तृतीयसवनाय वा एष ग्रहो गृह्यते तदादित्यास्तृतीयसवनमपियन्ति तथा न बहिर्धा यज्ञाद्भवन्ति तस्मात्प्रतिप्रस्थाता संस्रवौ सम्प्रगृह्णाति

yadveva pratiprasthātā saṃsravau sampragṛhṇāti | purā vā ebhya etanmiśrādgrahamahauṣuḥ purā tṛtīyasavanāttṛtīyasavanāya vā eṣa graho gṛhyate tadādityāstṛtīyasavanamapiyanti tathā na bahirdhā yajñādbhavanti tasmātpratiprasthātā saṃsravau sampragṛhṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.