Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 5.1.3

आग्नेयमग्निष्टोम आलभते । अग्निर्वा अग्निष्टोमो ऽग्निष्टोममेवैतेनोज्जयत्यैन्द्राग्नमुक्थेभ्य आलभत ऐन्द्राग्नानि वा उक्थ्यान्युक्थान्येवैतेनोज्जयत्यैन्द्रं षोडशिन आलभत इन्द्रो वै षोडशी षोडशिनमेवैतेनोज्जयति

āgneyamagniṣṭoma ālabhate | agnirvā agniṣṭomo 'gniṣṭomamevaitenojjayatyaindrāgnamukthebhya ālabhata aindrāgnāni vā ukthyānyukthānyevaitenojjayatyaindraṃ ṣoḍaśina ālabhata indro vai ṣoḍaśī ṣoḍaśinamevaitenojjayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारस्वतं सप्तदशाय स्तोत्रायालभते । तदेतदनतिरात्रे सति रात्रे रूपं क्रियते प्रजापतिं वा एष उज्जयति यो वाजपेयेन यजते संवत्सरो वै प्रजापतिस्तदेतेन सारस्वतेन रात्रिमुज्जयति तस्मादेतदनतिरात्रे सति रात्रे रूपं क्रियते

sārasvataṃ saptadaśāya stotrāyālabhate | tadetadanatirātre sati rātre rūpaṃ kriyate prajāpatiṃ vā eṣa ujjayati yo vājapeyena yajate saṃvatsaro vai prajāpatistadetena sārasvatena rātrimujjayati tasmādetadanatirātre sati rātre rūpaṃ kriyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मरुद्भ्य उज्जेषेभ्यः । वशाम् पृश्निमालभत इयं वै वशा पृश्निर्यदिदमस्याम् मूलि चामूलं चान्नाद्यम् प्रतिष्टितं तेनेयं वशा पृश्निरन्नं वा एष उज्जयति यो वाजपेयेन यजते ऽन्नपेयं ह वै नामैतद्यद्वाजपेयं विशो वै मरुतो ऽन्नं वै विश उज्जेषेभ्य इत्युज्जित्या एव दुर्वेदे उज्जेषवत्यौ याज्यानुवाक्ये यद्युज्जेषवत्यौ न विन्देदपि ये एव के च मारुत्यौ स्यातां दुर्वेदो एव वशा पृश्निर्यदि वशाम् पृश्नि न विन्देदपि यैव का च वशा स्यात्

atha marudbhya ujjeṣebhyaḥ | vaśām pṛśnimālabhata iyaṃ vai vaśā pṛśniryadidamasyām mūli cāmūlaṃ cānnādyam pratiṣṭitaṃ teneyaṃ vaśā pṛśnirannaṃ vā eṣa ujjayati yo vājapeyena yajate 'nnapeyaṃ ha vai nāmaitadyadvājapeyaṃ viśo vai maruto 'nnaṃ vai viśa ujjeṣebhya ityujjityā eva durvede ujjeṣavatyau yājyānuvākye yadyujjeṣavatyau na vindedapi ye eva ke ca mārutyau syātāṃ durvedo eva vaśā pṛśniryadi vaśām pṛśni na vindedapi yaiva kā ca vaśā syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या आवृत् । यत्र होता माहेन्द्रं ग्रहमनुशंसति तदस्यै वपया प्रचरेयुरेष वा इन्द्रस्य निष्केवल्यो ग्रहो यन्माहेन्द्रो ऽप्यस्यैतन्निष्केवल्यमेव स्तोत्रं निष्केवल्यं शस्त्रमिन्द्रो वै यजमानस्तन्मध्यत एवैतद्यजमाने वीर्यं दधाति तस्मादस्या अत्र वपया प्रचरेयुः

tasyā āvṛt | yatra hotā māhendraṃ grahamanuśaṃsati tadasyai vapayā pracareyureṣa vā indrasya niṣkevalyo graho yanmāhendro 'pyasyaitanniṣkevalyameva stotraṃ niṣkevalyaṃ śastramindro vai yajamānastanmadhyata evaitadyajamāne vīryaṃ dadhāti tasmādasyā atra vapayā pracareyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वेधावदानानि श्रपयन्ति । ततो ऽर्धानां जुह्वामुपस्तीर्य द्विर्द्विरवद्यति सकृदभिघारयति प्रत्यनक्त्यवदानान्यथोपभृति सकृत्सकृदवद्यति द्विरभिघारयति न प्रत्यनक्त्यवदानानि तद्यदर्धानां द्विर्द्विरवद्यति तथैषा कृत्स्नाम् भवत्यथ यदेतैः प्रचरति तेन दैवीं विशमुज्जयत्यथार्धानि मानुष्यै विश उपहरति तेनो मानुषीं विशमुज्जयति

dvedhāvadānāni śrapayanti | tato 'rdhānāṃ juhvāmupastīrya dvirdviravadyati sakṛdabhighārayati pratyanaktyavadānānyathopabhṛti sakṛtsakṛdavadyati dvirabhighārayati na pratyanaktyavadānāni tadyadardhānāṃ dvirdviravadyati tathaiṣā kṛtsnām bhavatyatha yadetaiḥ pracarati tena daivīṃ viśamujjayatyathārdhāni mānuṣyai viśa upaharati teno mānuṣīṃ viśamujjayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदु तथा न कुर्यात् । ह्वलति वा एष यो यज्ञपथादेत्येति वा एष यज्ञपथाद्य एवं करोति तस्माद्यत्रैवैतरेषाम् पशूनां वपाभिः प्रचरन्ति तदेवैतस्यै वपया प्रचरेयुरेकधावदानानि श्रपयन्ति न मानुष्यै विश उपहरन्ति

tadu tathā na kuryāt | hvalati vā eṣa yo yajñapathādetyeti vā eṣa yajñapathādya evaṃ karoti tasmādyatraivaitareṣām paśūnāṃ vapābhiḥ pracaranti tadevaitasyai vapayā pracareyurekadhāvadānāni śrapayanti na mānuṣyai viśa upaharanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सप्तदश प्राजापत्यान्पशूनालभते । ते वै सर्वे तूपरा भवन्ति सर्वे श्यामाः सर्वे मुष्कराः प्रजापतिं वा एष उज्जयति यो वाजपेयेन यजते ऽन्नं वै प्रजापतिः पशुर्वा अन्नं तत्प्रजापतिमुज्जयति सोमो वै प्रजापतिः पशुर्वै प्रत्यक्षं सोमस्तत्प्रत्यक्षम् प्रजापतिमुज्जयति सप्तदश भवन्ति सप्तदशो वै प्रजापतिस्तत्प्रजापतिमुज्जयति

atha saptadaśa prājāpatyānpaśūnālabhate | te vai sarve tūparā bhavanti sarve śyāmāḥ sarve muṣkarāḥ prajāpatiṃ vā eṣa ujjayati yo vājapeyena yajate 'nnaṃ vai prajāpatiḥ paśurvā annaṃ tatprajāpatimujjayati somo vai prajāpatiḥ paśurvai pratyakṣaṃ somastatpratyakṣam prajāpatimujjayati saptadaśa bhavanti saptadaśo vai prajāpatistatprajāpatimujjayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वै सर्वे तूपरा भवन्ति । पुरुषो वै प्रजापतेर्नेदिष्ठं सो ऽयं तूपरो ऽविषाणस्तूपरो वा अविषाणः प्रजापतिः प्राजापत्या एते तस्मात्सर्वे तूपरा भवन्ति

te vai sarve tūparā bhavanti | puruṣo vai prajāpaternediṣṭhaṃ so 'yaṃ tūparo 'viṣāṇastūparo vā aviṣāṇaḥ prajāpatiḥ prājāpatyā ete tasmātsarve tūparā bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे श्यामाः । द्वे वै श्यामस्य रूपे शुक्लं चैव लोम कृष्णं च द्वन्द्वं वै मिथुनम् प्रजननम् प्रजननम् प्रजापतिः प्राजापत्या एते तस्मात्सर्वे श्यामा भवन्ति

sarve śyāmāḥ | dve vai śyāmasya rūpe śuklaṃ caiva loma kṛṣṇaṃ ca dvandvaṃ vai mithunam prajananam prajananam prajāpatiḥ prājāpatyā ete tasmātsarve śyāmā bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे मुष्कराः । प्रजननं वै मुष्करः प्रजननम् प्रजापतिः प्राजापत्या एते तस्मात्सर्वे मुष्करा भवन्ति दुर्वेदा एवंसमृद्धाः पशवो यद्येवंसमृद्धान्न विन्देदपि कतिपया एवैवंसमृद्धाः स्युः सर्वमु ह्येवेदम् प्रजापतिः

sarve muṣkarāḥ | prajananaṃ vai muṣkaraḥ prajananam prajāpatiḥ prājāpatyā ete tasmātsarve muṣkarā bhavanti durvedā evaṃsamṛddhāḥ paśavo yadyevaṃsamṛddhānna vindedapi katipayā evaivaṃsamṛddhāḥ syuḥ sarvamu hyevedam prajāpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धैके । वाच उत्तममालभन्ते यदि वै प्रजापतेः परमस्ति वागेव तदेतद्वाचमुज्जयाम इति वदन्तस्तदु तथा न कुर्यात्सर्वं वा इदम् प्रजापतिर्यदिमे लोका यदिदं किं च सा यदेवैषु लोकेषु वाग्वदति तद्वाचमुज्जयति तस्मादु तन्नाद्रियेत

taddhaike | vāca uttamamālabhante yadi vai prajāpateḥ paramasti vāgeva tadetadvācamujjayāma iti vadantastadu tathā na kuryātsarvaṃ vā idam prajāpatiryadime lokā yadidaṃ kiṃ ca sā yadevaiṣu lokeṣu vāgvadati tadvācamujjayati tasmādu tannādriyeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषामावृत् । यत्र मैत्रावरुणो वामदेव्यमनुशंसति तदेषां वपाभिः प्रचरेयुः प्रजननं वै वामदेव्यम् प्रजननम् प्रजापतिः प्राजापत्या एते तस्मादेषां वपाभिरत्र प्रचरेयुः

teṣāmāvṛt | yatra maitrāvaruṇo vāmadevyamanuśaṃsati tadeṣāṃ vapābhiḥ pracareyuḥ prajananaṃ vai vāmadevyam prajananam prajāpatiḥ prājāpatyā ete tasmādeṣāṃ vapābhiratra pracareyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेष्टा अनुयाजा भवन्ति । अव्यूढे स्रुचावथैषां हविर्भिः प्रचरन्ति सो ऽन्तो ऽन्तो वै प्रजापतिस्तदन्तत एवैतत्प्रजापतिमुज्जयत्यथ यत्पुरा प्रचरेद्यथा यमध्वानमेष्यन्त्स्यात्तं गत्वा स क्व ततः स्यादेवं तत्तस्मादेषामत्र हविर्भिः प्रचरन्ति

atheṣṭā anuyājā bhavanti | avyūḍhe srucāvathaiṣāṃ havirbhiḥ pracaranti so 'nto 'nto vai prajāpatistadantata evaitatprajāpatimujjayatyatha yatpurā pracaredyathā yamadhvānameṣyantsyāttaṃ gatvā sa kva tataḥ syādevaṃ tattasmādeṣāmatra havirbhiḥ pracaranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदु तथा न कुर्यात् । ह्वलति वा एष यो यज्ञपथादेत्येति वा एष यज्ञपथाद्य एवं करोति तस्माद्यत्रैवेतरेषाम् पशूनां वपाभिः प्रचरन्ति तदेवैतेषां वपाभिः प्रचरेयुर्यवेतरेषाम् पशूनां हविर्भिः प्रचरन्ति तदेवैतेषां हविषा प्रचरेयुरेकानुवाक्या एका याज्यैकदेवत्या हि प्रजापतय इत्युपांशूक्त्वा चागानां हविषो ऽनुब्रूहीति प्रजापतय इत्युपांशूक्त्वा चागानां हविः प्रस्थितम् प्रेष्येति वषट्कृते जुहोति

tadu tathā na kuryāt | hvalati vā eṣa yo yajñapathādetyeti vā eṣa yajñapathādya evaṃ karoti tasmādyatraivetareṣām paśūnāṃ vapābhiḥ pracaranti tadevaiteṣāṃ vapābhiḥ pracareyuryavetareṣām paśūnāṃ havirbhiḥ pracaranti tadevaiteṣāṃ haviṣā pracareyurekānuvākyā ekā yājyaikadevatyā hi prajāpataya ityupāṃśūktvā cāgānāṃ haviṣo 'nubrūhīti prajāpataya ityupāṃśūktvā cāgānāṃ haviḥ prasthitam preṣyeti vaṣaṭkṛte juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.