Library·Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina)·5·5.2
अथ स्रुवं चाज्यविलापनीं चादाय । आहवनीयमभ्यैति स एता द्वादशाप्तीर्जुहोति वा वाचयति वा यदि जुहोति यदि वाचयति समान एव बन्धुः
atha sruvaṃ cājyavilāpanīṃ cādāya | āhavanīyamabhyaiti sa etā dvādaśāptīrjuhoti vā vācayati vā yadi juhoti yadi vācayati samāna eva bandhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जुहोति । आपये स्वाहा स्वापये स्वाहापिजायं स्वाहा क्रतवे स्वाहा वसवे स्वाहाहर्पतये स्वाहाह्ने मुग्धाय स्वाहा मुग्धाय वैनंशिनाय स्वाहा विनंशिन आन्त्यायनाय स्वाहान्त्याय भौवनाय स्वाहा भुवनस्य पतये स्वाहाधिपतये स्वाहेत्येता द्वादशाप्तीर्जुहोति द्वादश वै मासाः संवत्सरस्य संवत्सरः प्रजापतिः प्रजापतिर्यज्ञस्तद्यैवास्याप्तिर्या सम्पत्तामेवैतदुज्जयति तामात्मन्कुरुते
sa juhoti | āpaye svāhā svāpaye svāhāpijāyaṃ svāhā kratave svāhā vasave svāhāharpataye svāhāhne mugdhāya svāhā mugdhāya vainaṃśināya svāhā vinaṃśina āntyāyanāya svāhāntyāya bhauvanāya svāhā bhuvanasya pataye svāhādhipataye svāhetyetā dvādaśāptīrjuhoti dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsarasya saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ prajāpatiryajñastadyaivāsyāptiryā sampattāmevaitadujjayati tāmātmankurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ षट् क्ल्!प्तीः । जुहोति वा वाचयति वा यदि जुहोति यदि वाचयति समान एव बन्धुः
atha ṣaṭ kL!ptīḥ | juhoti vā vācayati vā yadi juhoti yadi vācayati samāna eva bandhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वाचयति । आयुर्यज्ञेन कल्पताम् प्राणो यज्ञेन कल्पतां चक्षुर्यज्ञेन कल्पतां श्रोत्रं यज्ञेन कल्पताम् पृष्ठं यज्ञेन कल्पतां यज्ञो यज्ञेन कल्पतामित्येताः षट्क्ल्!प्तीर्वाचयति षड्वा ऋतवः संवत्सरस्य संवत्सरः प्रजापतिः प्रजापतिर्यज्ञस्तद्यैवास्य क्ल्!प्तिर्या सम्पत्तामेवैतदुज्जयति तामात्मन्कुरुते
sa vācayati | āyuryajñena kalpatām prāṇo yajñena kalpatāṃ cakṣuryajñena kalpatāṃ śrotraṃ yajñena kalpatām pṛṣṭhaṃ yajñena kalpatāṃ yajño yajñena kalpatāmityetāḥ ṣaṭkL!ptīrvācayati ṣaḍvā ṛtavaḥ saṃvatsarasya saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ prajāpatiryajñastadyaivāsya kL!ptiryā sampattāmevaitadujjayati tāmātmankurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाश्रिर्यूपो भवति । अष्टाक्षरा वै गायत्री गायत्रमग्नेश्चन्दो देवलोकमेवैतेनोज्जयति सप्तदशभिर्वासोभिर्यूपो वेष्टितो वा विग्रथितो वा भवति सप्तदशो वै प्रजापतिस्तत्प्रजापतिमुज्जयति
aṣṭāśriryūpo bhavati | aṣṭākṣarā vai gāyatrī gāyatramagneścando devalokamevaitenojjayati saptadaśabhirvāsobhiryūpo veṣṭito vā vigrathito vā bhavati saptadaśo vai prajāpatistatprajāpatimujjayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौधूमं चषालम् भवति । पुरुषो वै प्रजापतेर्नेदिष्ठं सो ऽयमत्वगेते वै पुरुषस्यौषधीनां नेदिष्ठतमां यद्गोधूमास्तेषां न त्वगस्ति मनुष्यलोकमेवैतेनोज्जयति
gaudhūmaṃ caṣālam bhavati | puruṣo vai prajāpaternediṣṭhaṃ so 'yamatvagete vai puruṣasyauṣadhīnāṃ nediṣṭhatamāṃ yadgodhūmāsteṣāṃ na tvagasti manuṣyalokamevaitenojjayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्तन्वान्यूपो ऽतीक्ष्णाग्रो भवति । पितृदेवत्यो वै गर्तः पितृलोकमेवै सप्तदशारत्निर्भवति सप्तदशो वै प्रजापतिस्तत्प्रजापतिमुज्जयति
gartanvānyūpo 'tīkṣṇāgro bhavati | pitṛdevatyo vai gartaḥ pitṛlokamevai saptadaśāratnirbhavati saptadaśo vai prajāpatistatprajāpatimujjayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नेष्टा पत्नीमुदानेष्यन् । कौशं वासः परिधापयति कौशं वा चण्डातकमन्तरं दीक्षितवसनाज्जघनार्धो वा एष यज्ञस्य यत्पत्नी तामेतत्प्राचीं यज्ञम् प्रसादयिष्यन्भवत्यस्ति वै पत्न्या अमेध्यं यदवाचीनं नाभेर्मेध्या वै दर्भास्तद्यदेवास्या अमेध्यं तदेवास्या एतद्दर्भैर्मेध्यं कृत्वाथैनाम् प्राचीं यज्ञम् प्रसादयति तस्मान्नेष्टा पत्नीमुदानेस्यन्कौशं वासः परिधापयति कौस्=अं वा चण्डातकमन्तरं दीक्षितवसनात्
atha neṣṭā patnīmudāneṣyan | kauśaṃ vāsaḥ paridhāpayati kauśaṃ vā caṇḍātakamantaraṃ dīkṣitavasanājjaghanārdho vā eṣa yajñasya yatpatnī tāmetatprācīṃ yajñam prasādayiṣyanbhavatyasti vai patnyā amedhyaṃ yadavācīnaṃ nābhermedhyā vai darbhāstadyadevāsyā amedhyaṃ tadevāsyā etaddarbhairmedhyaṃ kṛtvāthainām prācīṃ yajñam prasādayati tasmānneṣṭā patnīmudānesyankauśaṃ vāsaḥ paridhāpayati kaus=aṃ vā caṇḍātakamantaraṃ dīkṣitavasanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ निश्रयणो निश्रयति । स दक्षिणत उदङ् रोहेदुत्तरतो वा दक्षिणा दक्षिणतस्त्वेवोदङ् रोहेत्तथा ह्युदग्भवति
atha niśrayaṇo niśrayati | sa dakṣiṇata udaṅ roheduttarato vā dakṣiṇā dakṣiṇatastvevodaṅ rohettathā hyudagbhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रोक्ष्यन्जायामामन्त्रयते । जाय एहि स्वो रोहावेति रोहावेत्याह जाया तद्यज्जायामामन्त्रयते ऽर्धो ह वा एष आत्मनो यज्जाया तस्माद्यावज्जायां न विन्दते नैव तावत्प्रजायते ऽसर्वो हि तावद्भवत्यथ यदैव जायां विन्दते ऽथ प्रजायते तर्हि हि सर्वो भवति सर्व एतां गतिं गचानीति तस्माज्जायामामन्त्रयते
sa rokṣyanjāyāmāmantrayate | jāya ehi svo rohāveti rohāvetyāha jāyā tadyajjāyāmāmantrayate 'rdho ha vā eṣa ātmano yajjāyā tasmādyāvajjāyāṃ na vindate naiva tāvatprajāyate 'sarvo hi tāvadbhavatyatha yadaiva jāyāṃ vindate 'tha prajāyate tarhi hi sarvo bhavati sarva etāṃ gatiṃ gacānīti tasmājjāyāmāmantrayate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रोहति । प्रजापतेः प्रजा अभूमेति प्रजापतेर्ह्येष प्रजा भवति यो वाजपेयेन यजते
sa rohati | prajāpateḥ prajā abhūmeti prajāpaterhyeṣa prajā bhavati yo vājapeyena yajate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गोधूमानुपस्पृशति । स्वर्देवा अगन्मेति स्वर्ह्येष गचति यो वाजपेयेन यजते
atha godhūmānupaspṛśati | svardevā aganmeti svarhyeṣa gacati yo vājapeyena yajate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यद्गोधूमानुपस्पृशति । अन्नं वै गोधूमा अन्नं वा एष उज्जयति यो वाजपेयेन यजते ऽन्नपेयं ह वै नामैतद्यद्वाजपेयं तद्यदेवैतदन्नमुदजैषीत्तेनैवैतदेतां गतिं गत्वा संस्पृशते तदात्मन्कुरुते तस्माद्गोधूमानुपस्पृशति
tadyadgodhūmānupaspṛśati | annaṃ vai godhūmā annaṃ vā eṣa ujjayati yo vājapeyena yajate 'nnapeyaṃ ha vai nāmaitadyadvājapeyaṃ tadyadevaitadannamudajaiṣīttenaivaitadetāṃ gatiṃ gatvā saṃspṛśate tadātmankurute tasmādgodhūmānupaspṛśati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ शीर्ष्णा यूपमत्युज्जिहीते । अमृता अभूमेति देवलोकमेवैतेनोज्जयति
atha śīrṣṇā yūpamatyujjihīte | amṛtā abhūmeti devalokamevaitenojjayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दिशो ऽनुवीक्षमाणो जपति । अस्मे वो अस्त्विन्द्रियमस्मे नृम्णमुत क्रतुरस्मे वर्चांसि सन्तु व इति सर्वं वा एष इदमुज्जयति यो वाजपेयेन यजते प्रजापतिं ह्युज्जयति सर्वमु ह्येवेदम् प्रजापतिः सो ऽस्य सर्वस्य यश इन्द्रियं वीर्यं संवृज्य तदात्मन्धत्ते तदात्मन्कुरुते तस्माद्दिशो ऽनुवीक्षमाणो जपति
atha diśo 'nuvīkṣamāṇo japati | asme vo astvindriyamasme nṛmṇamuta kraturasme varcāṃsi santu va iti sarvaṃ vā eṣa idamujjayati yo vājapeyena yajate prajāpatiṃ hyujjayati sarvamu hyevedam prajāpatiḥ so 'sya sarvasya yaśa indriyaṃ vīryaṃ saṃvṛjya tadātmandhatte tadātmankurute tasmāddiśo 'nuvīkṣamāṇo japati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनमूषपुटैरनूदस्यन्ति । पशवो वा ऊषा अन्नं वै पशवो ऽन्नं वा एष उज्जयति यो वाजपेयेन यजते ऽन्नपेयं ह वै नामैतद्यद्वाजपेयं तद्यदेवैतदन्नमुदजैषीत्तेनैवैतदेतां गतिं गत्वा संस्पृशते तदात्मन्कुरुते तस्मादेनमूषपुटैरनूदस्यन्ति
athainamūṣapuṭairanūdasyanti | paśavo vā ūṣā annaṃ vai paśavo 'nnaṃ vā eṣa ujjayati yo vājapeyena yajate 'nnapeyaṃ ha vai nāmaitadyadvājapeyaṃ tadyadevaitadannamudajaiṣīttenaivaitadetāṃ gatiṃ gatvā saṃspṛśate tadātmankurute tasmādenamūṣapuṭairanūdasyanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्वत्थेषु पलाशेषूपनद्धा भवन्ति । स यदेवादो ऽश्वत्थे तिष्ठत इन्द्रो मरुत उपामन्त्रयत तस्मादाश्वत्थेषु पलाशेषूपनद्धा भवन्ति विशो ऽनूदस्यन्ति विशो वै मरुतो ऽन्नं विशस्तस्माद्विशो ऽनूदस्यन्ति सप्तदश भवन्ति सप्तदशो वै प्रजापतिस्तत्प्रजापतिमुज्जयति
āśvattheṣu palāśeṣūpanaddhā bhavanti | sa yadevādo 'śvatthe tiṣṭhata indro maruta upāmantrayata tasmādāśvattheṣu palāśeṣūpanaddhā bhavanti viśo 'nūdasyanti viśo vai maruto 'nnaṃ viśastasmādviśo 'nūdasyanti saptadaśa bhavanti saptadaśo vai prajāpatistatprajāpatimujjayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेमामुपावेक्षमाणो जपति । नमो मात्रे पृथिव्यै नमो मात्रे पृथिव्या इति बृहस्पतेर्ह वा अभिषिषिचानात्पृथिवी बिभयां चकार महद्वा अयमभूद्यो ऽभ्यषेचि यद्वै मायं नावदृणीयादिति बृहस्पतिर्ह पृथिव्यै बिभयां चकार यद्वै मेयं नावधून्वीतेति तदनयैवैतन्मित्रधेयमकुरुत न हि माता पुत्रं हिनस्ति न पुत्रो मातरम्
athemāmupāvekṣamāṇo japati | namo mātre pṛthivyai namo mātre pṛthivyā iti bṛhaspaterha vā abhiṣiṣicānātpṛthivī bibhayāṃ cakāra mahadvā ayamabhūdyo 'bhyaṣeci yadvai māyaṃ nāvadṛṇīyāditi bṛhaspatirha pṛthivyai bibhayāṃ cakāra yadvai meyaṃ nāvadhūnvīteti tadanayaivaitanmitradheyamakuruta na hi mātā putraṃ hinasti na putro mātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिसवो वा एष यद्वाजपेयम् । पृथिव्यु हैतस्माद्बिभेति महद्वा अयमभूद्यो ऽभ्यषेचि यद्वै मायं नावदृणीयादित्येष उ हास्यै बिभेति यद्वै मेयं नावधून्वीतेति तदनयैवैतन्मित्रधेयं कुरुते न हि माता पुत्रं हिनस्ति न पुत्रो मातरम्
bṛhaspatisavo vā eṣa yadvājapeyam | pṛthivyu haitasmādbibheti mahadvā ayamabhūdyo 'bhyaṣeci yadvai māyaṃ nāvadṛṇīyādityeṣa u hāsyai bibheti yadvai meyaṃ nāvadhūnvīteti tadanayaivaitanmitradheyaṃ kurute na hi mātā putraṃ hinasti na putro mātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ हिरण्यमभ्यवरोहति । अमृतमायुर्हिरण्यं तदमृत आयुषि प्रतितिष्ठति
atha hiraṇyamabhyavarohati | amṛtamāyurhiraṇyaṃ tadamṛta āyuṣi pratitiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाजर्षभस्याजिनमुपस्तृणाति । तदुपरिष्टाद्रुक्मं निदधाति तमभ्यवरोहतीमां वैव
athājarṣabhasyājinamupastṛṇāti | tadupariṣṭādrukmaṃ nidadhāti tamabhyavarohatīmāṃ vaiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथास्मा आसन्दीमाहरन्ति । उपरिसद्यं वा एष जयति यो जयत्यन्तरिक्षसद्यं तदेनमुपर्यासीनमधस्तादिमाः प्रजा उपासते तस्मादस्मा आसन्दीमाहरन्ति
athāsmā āsandīmāharanti | uparisadyaṃ vā eṣa jayati yo jayatyantarikṣasadyaṃ tadenamuparyāsīnamadhastādimāḥ prajā upāsate tasmādasmā āsandīmāharanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औदुम्बरी भवति । अन्नं वा ऊर्गुदुम्बर ऊर्जो ऽन्नाद्यस्यावरुद्ध्यै तस्मादौदुम्बरी भवति तामग्रेण हविर्धाने जघनेनाहवनीयं निदधाति
audumbarī bhavati | annaṃ vā ūrgudumbara ūrjo 'nnādyasyāvaruddhyai tasmādaudumbarī bhavati tāmagreṇa havirdhāne jaghanenāhavanīyaṃ nidadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाजर्षभस्याजिनमास्तृणाति । प्रजापतिर्वा एष यदजर्षभ एता वै प्रजापतेः प्रत्यक्षतमां यदजास्तस्मादेतास्त्रिः संवत्सरस्य विजायमाना द्वौ त्रीनिति जनयन्ति तत्प्रजापतिमेवैतत्करोति तस्मादजर्षबस्याजिनमास्तृणाति
athājarṣabhasyājinamāstṛṇāti | prajāpatirvā eṣa yadajarṣabha etā vai prajāpateḥ pratyakṣatamāṃ yadajāstasmādetāstriḥ saṃvatsarasya vijāyamānā dvau trīniti janayanti tatprajāpatimevaitatkaroti tasmādajarṣabasyājinamāstṛṇāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स आस्तृणाति । इयं ते राडिति राज्यमेवास्मिन्नेतद्दधात्यथैनमासादयति यन्तासि यमन इति यन्तारमेवैनमेतद्यमनमासाम् प्रजानां करोति ध्रुवो ऽसि धरुण इति ध्रुवमेवैनमेतद्धरुणमस्मिंलोके करोति कृष्यै त्वा क्षेमाय त्वा रय्यै त्वा पोषाय त्वेति साधवे त्वेत्येवैतदाह
sa āstṛṇāti | iyaṃ te rāḍiti rājyamevāsminnetaddadhātyathainamāsādayati yantāsi yamana iti yantāramevainametadyamanamāsām prajānāṃ karoti dhruvo 'si dharuṇa iti dhruvamevainametaddharuṇamasmiṃloke karoti kṛṣyai tvā kṣemāya tvā rayyai tvā poṣāya tveti sādhave tvetyevaitadāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बार्हस्पत्येन चरुणा प्रचरति । तस्यानिष्ट एव स्विष्टकृद्भवत्यथास्मा अन्नं सम्भरत्यन्नं वा एष उज्जयति यो वाजपेयेन यजते ऽन्नपेयं ह वै नामैतद्यद्वाजपेयं तद्यदेवैतदन्नमुदजैषीत्तदेवास्मा एतत्सम्भरति
bārhaspatyena caruṇā pracarati | tasyāniṣṭa eva sviṣṭakṛdbhavatyathāsmā annaṃ sambharatyannaṃ vā eṣa ujjayati yo vājapeyena yajate 'nnapeyaṃ ha vai nāmaitadyadvājapeyaṃ tadyadevaitadannamudajaiṣīttadevāsmā etatsambharati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औदुम्बरे पात्रे । अन्नं वा ऊर्गुदुम्बर ऊर्जो ऽन्नाद्यस्यावरुद्ध्यै तस्मादौदुम्बरे पात्रे सो ऽप एव प्रथमाः सम्भरत्यथ पयो ऽथ यथोपस्मारमन्नानि
audumbare pātre | annaṃ vā ūrgudumbara ūrjo 'nnādyasyāvaruddhyai tasmādaudumbare pātre so 'pa eva prathamāḥ sambharatyatha payo 'tha yathopasmāramannāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्धैके । सप्तदशान्नानि सम्भरन्ति सप्तदशः प्रजापतिरिति वदन्तस्तदु तथा न कुर्यात्प्रजापतेर्न्वेव सर्वमन्नमनवरुद्धं क उ तस्मै मनुष्यो यः सर्वमन्नमवरुन्धीत तस्मादु सर्वमेवान्नं यथोपस्मारं सम्भरन्नेकमन्नं न सम्भरेत्
taddhaike | saptadaśānnāni sambharanti saptadaśaḥ prajāpatiriti vadantastadu tathā na kuryātprajāpaternveva sarvamannamanavaruddhaṃ ka u tasmai manuṣyo yaḥ sarvamannamavarundhīta tasmādu sarvamevānnaṃ yathopasmāraṃ sambharannekamannaṃ na sambharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यन्न सम्भरति । तस्योद्ब्रुवीत तस्य नाश्नीयाद्यावज्जीवं तथा नान्तमेति तथा ज्योग्जीवति स एतस्य सर्वस्यान्नाद्यस्य सम्भृतस्य स्रुवेणोपघातं वाजप्रसवीयानि जुहोति तद्याभ्य एवैतद्देवताभ्यो जुहोति ता अस्मै प्रसुवन्ति ताभिः प्रसूत उज्जयति तस्माद्वाजप्रसवीयानि जुहोति
sa yanna sambharati | tasyodbruvīta tasya nāśnīyādyāvajjīvaṃ tathā nāntameti tathā jyogjīvati sa etasya sarvasyānnādyasya sambhṛtasya sruveṇopaghātaṃ vājaprasavīyāni juhoti tadyābhya evaitaddevatābhyo juhoti tā asmai prasuvanti tābhiḥ prasūta ujjayati tasmādvājaprasavīyāni juhoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जुहोति । वाजस्येमम् प्रसवः सुषुवे ऽग्रे सोमं राजानमोषधीष्वप्सु ता अस्मभ्यम् मधुमतीर्भवन्तु वयं राष्ट्रे जागृयाम पुरोहिताः स्वाहा
sa juhoti | vājasyemam prasavaḥ suṣuve 'gre somaṃ rājānamoṣadhīṣvapsu tā asmabhyam madhumatīrbhavantu vayaṃ rāṣṭre jāgṛyāma purohitāḥ svāhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाजस्येमाम् । प्रसवः शिश्रिये दिवमिमा च विश्वा भुवनानि सम्राट् अदित्सन्तं दापयति प्रजानन्त्स नो रयिं सर्ववीरं नियचतु स्वाहा
vājasyemām | prasavaḥ śiśriye divamimā ca viśvā bhuvanāni samrāṭ aditsantaṃ dāpayati prajānantsa no rayiṃ sarvavīraṃ niyacatu svāhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाजस्य नु । प्रसव आबभूवेमा च विश्वा भुवनानि सर्वतः सनेमि राजा परियाति विद्वान्प्रजाम् पुष्टिं वर्धयमानो अस्मे स्वाहा
vājasya nu | prasava ābabhūvemā ca viśvā bhuvanāni sarvataḥ sanemi rājā pariyāti vidvānprajām puṣṭiṃ vardhayamāno asme svāhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमं राजानम् अवसे ऽग्निमन्वारभामहे । आदित्यान्विष्णुं सूर्यम् ब्रह्माणं च बृहस्पतिं स्वाहा
somaṃ rājānam avase 'gnimanvārabhāmahe | ādityānviṣṇuṃ sūryam brahmāṇaṃ ca bṛhaspatiṃ svāhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्यमणम् बृहस्पतिम् । इन्द्रं दानाय चोदाय वाचं विष्णुं सरस्वतीं सवितारं च वाजिनं स्वाहा
aryamaṇam bṛhaspatim | indraṃ dānāya codāya vācaṃ viṣṇuṃ sarasvatīṃ savitāraṃ ca vājinaṃ svāhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्ने अचा । वदेह नः प्रति नः सुमना भव प्र नो यच सहस्रजित्त्वं हि धनदा असि स्वाहा
agne acā | vadeha naḥ prati naḥ sumanā bhava pra no yaca sahasrajittvaṃ hi dhanadā asi svāhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्र नः । यचत्वर्यमा प्र पूषा प्र बृहस्पतिः प्र वाग्देवी ददातु नः स्वाहेति
pra naḥ | yacatvaryamā pra pūṣā pra bṛhaspatiḥ pra vāgdevī dadātu naḥ svāheti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनम् परिशिष्टेनाभिषिञ्चति । अन्नाद्येनैवैनमेतदभिषिञ्चत्यन्नाद्यमेवास्मिन्नेतद्दधाति तस्मादेनम् परिशिष्टेनाभिषिञ्चति
athainam pariśiṣṭenābhiṣiñcati | annādyenaivainametadabhiṣiñcatyannādyamevāsminnetaddadhāti tasmādenam pariśiṣṭenābhiṣiñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽभिषिञ्चति । देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर्बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्यामिति देवहस्तैरेवैनमेतदभिषिञ्चति सरस्वत्यै वाचो यन्तुर्यन्त्रिये दधामीति वाग्वै सरस्वती तदेनं वाच एव यन्तुर्यन्त्रिये दधाति
so 'bhiṣiñcati | devasya tvā savituḥ prasave 'śvinorbāhubhyām pūṣṇo hastābhyāmiti devahastairevainametadabhiṣiñcati sarasvatyai vāco yanturyantriye dadhāmīti vāgvai sarasvatī tadenaṃ vāca eva yanturyantriye dadhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदु हैक आहुः । विश्वेषां त्वा देवानां यन्तुर्यन्त्रिये दधामीति सर्वं वै विश्वे देवास्तदेनं सर्वस्यैव यन्तुर्यन्त्रिये दधाति तदु तथा न ब्रूयात्सरस्वत्यै त्वा वाचो यन्तुर्यन्त्रिये दधामीत्येव ब्रूयाद्वाग्वै सरस्वती तदेनं वाच एव यन्तुर्यन्त्रिये दधाति बृहस्पतेष्ट्वा साम्राज्येनाभिषिञ्चाम्यसाविति नाम गृह्णाति तद्बृहस्पतेरेवैनमेतत्सायुज्यं सलोकतां गमयति
tadu haika āhuḥ | viśveṣāṃ tvā devānāṃ yanturyantriye dadhāmīti sarvaṃ vai viśve devāstadenaṃ sarvasyaiva yanturyantriye dadhāti tadu tathā na brūyātsarasvatyai tvā vāco yanturyantriye dadhāmītyeva brūyādvāgvai sarasvatī tadenaṃ vāca eva yanturyantriye dadhāti bṛhaspateṣṭvā sāmrājyenābhiṣiñcāmyasāviti nāma gṛhṇāti tadbṛhaspaterevainametatsāyujyaṃ salokatāṃ gamayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाह । सम्राडयमसौ सम्राडयमसाविति निवेदितमेवैनमेतत्सन्तं देवेभ्यो निवेदयत्ययम् महावीर्यो यो ऽभ्यषेचीत्ययं युष्माकैको ऽभूत्तं गोपायतेत्येवैतदाह त्रिष्कृत्व आह त्रिवृद्धि यज्ञः
athāha | samrāḍayamasau samrāḍayamasāviti niveditamevainametatsantaṃ devebhyo nivedayatyayam mahāvīryo yo 'bhyaṣecītyayaṃ yuṣmākaiko 'bhūttaṃ gopāyatetyevaitadāha triṣkṛtva āha trivṛddhi yajñaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोज्जितीः । जुहोति वा वाचयति वा यदि जुहोति यदि वाचयति समान एव बन्धुः
athojjitīḥ | juhoti vā vācayati vā yadi juhoti yadi vācayati samāna eva bandhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वाचयति । अग्निरेकाक्षरेण प्राणमुदजयत्तमुज्जेषम् प्रजापतिः सप्तदशाक्षरेण सप्तदशं स्तोममुदजयत्तमुज्जेषमिति तद्यदेवैताभिरेता देवता उदजयंस्तदेवैष एताभिरुज्जयति सप्तदश भवन्ति सप्तदशो वै प्रजापतिस्तत्प्रजापतिमुज्जयति
sa vācayati | agnirekākṣareṇa prāṇamudajayattamujjeṣam prajāpatiḥ saptadaśākṣareṇa saptadaśaṃ stomamudajayattamujjeṣamiti tadyadevaitābhiretā devatā udajayaṃstadevaiṣa etābhirujjayati saptadaśa bhavanti saptadaśo vai prajāpatistatprajāpatimujjayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाहाग्नये स्विष्टकृते ऽनुब्रूहीति । तद्यदन्तरेणाहुती एतत्कर्म क्रियत एष वै प्रजापतिर्य एष यज्ञस्तायते यस्मादिमाः प्रजाः प्रजाता एतम्वेवाप्येतर्ह्यनु प्रजायन्ते तन्मध्यत एवैतत्प्रजापतिमुज्जयति तस्मादन्तरेणाहुती एतत्कर्म क्रियत आश्राव्याहाग्निं स्विष्टकृतं यजेति वषट्कृते जुहोति
athāhāgnaye sviṣṭakṛte 'nubrūhīti | tadyadantareṇāhutī etatkarma kriyata eṣa vai prajāpatirya eṣa yajñastāyate yasmādimāḥ prajāḥ prajātā etamvevāpyetarhyanu prajāyante tanmadhyata evaitatprajāpatimujjayati tasmādantareṇāhutī etatkarma kriyata āśrāvyāhāgniṃ sviṣṭakṛtaṃ yajeti vaṣaṭkṛte juhoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेडामादधाति । उपहूतायामिडायामप उपस्पृश्य माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति माहेन्द्रं ग्रहं गृहीत्वा स्तोत्रमुपाकरोति तं स्तोत्राय प्रमीवति स उपावरोहति सो ऽन्ते स्तोत्रस्य भवत्यन्ते शस्त्रस्य
atheḍāmādadhāti | upahūtāyāmiḍāyāmapa upaspṛśya māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti māhendraṃ grahaṃ gṛhītvā stotramupākaroti taṃ stotrāya pramīvati sa upāvarohati so 'nte stotrasya bhavatyante śastrasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्धैके । एतत्कृत्वाथैतत्कुर्वन्ति तदु तथा न कुर्यादात्मा वै स्तोत्रम् प्रजा शस्त्रमेतस्माद्ध स यजमानम् प्रणाशयति स जिह्म एति स ह्वलति तस्मादेतदेव कृत्वाथैतत्कुर्यात्
taddhaike | etatkṛtvāthaitatkurvanti tadu tathā na kuryādātmā vai stotram prajā śastrametasmāddha sa yajamānam praṇāśayati sa jihma eti sa hvalati tasmādetadeva kṛtvāthaitatkuryāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेडामादधाति । उपहूतायामिडायामप उपस्पृश्य माहेन्द्रं ग्रहं गृह्णाति माहेन्द्रं ग्रहं गृहीत्वा स्तोत्रमुपाकरोति तं स्तोत्राय प्रमीवति स उपावरोहति सो ऽन्ते स्तोत्रस्य भवत्यन्ते शस्त्रस्य
atheḍāmādadhāti | upahūtāyāmiḍāyāmapa upaspṛśya māhendraṃ grahaṃ gṛhṇāti māhendraṃ grahaṃ gṛhītvā stotramupākaroti taṃ stotrāya pramīvati sa upāvarohati so 'nte stotrasya bhavatyante śastrasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णाहुतिं जुहोति । सर्वं वै पूर्णं सर्वम् परिगृह्य सूया इति तस्यां वरं ददाति सर्वं वै वरः सर्वम् परिगृह्य सूया इति स यदि कामयेत जुहुयादेतां यद्यु कामयेतापि नाद्रियेत
pūrṇāhutiṃ juhoti | sarvaṃ vai pūrṇaṃ sarvam parigṛhya sūyā iti tasyāṃ varaṃ dadāti sarvaṃ vai varaḥ sarvam parigṛhya sūyā iti sa yadi kāmayeta juhuyādetāṃ yadyu kāmayetāpi nādriyeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्वो भूते । अनुमत्यै हविरष्टाकपालम् पुरोडाशं निर्वपति स ये जघनेन शम्याम् पिष्यमाणानामवशीयन्ते पिष्टानि वा तण्डुला वा तान्त्स्रुवे सार्धं संवपत्यन्वाहार्यपचनादुल्मुकमाददते तेन दक्षिणा यन्ति स यत्र स्वकृतं वेरिणं विन्दति श्वभ्रप्रदरं वा
atha śvo bhūte | anumatyai haviraṣṭākapālam puroḍāśaṃ nirvapati sa ye jaghanena śamyām piṣyamāṇānāmavaśīyante piṣṭāni vā taṇḍulā vā tāntsruve sārdhaṃ saṃvapatyanvāhāryapacanādulmukamādadate tena dakṣiṇā yanti sa yatra svakṛtaṃ veriṇaṃ vindati śvabhrapradaraṃ vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदग्निं समाधाय जुहोति । एष ते निरृते भागस्तं जुषस्वस्वाहेतीयं वै निरृतिः सा यम् पाप्मना गृह्णाति तं निरृत्या गृह्णाति तद्यदेवास्या अत्र नैरृतं रूपं तदेवैतचमयति तथो हैनं सूयमानं निरृतिर्न गृह्णात्यथ यत्स्वकृते वेरिणे जुहोति श्वभ्रप्रदरे वैतदु ह्यस्यै निरृतिगृहीतम्
tadagniṃ samādhāya juhoti | eṣa te nirṛte bhāgastaṃ juṣasvasvāhetīyaṃ vai nirṛtiḥ sā yam pāpmanā gṛhṇāti taṃ nirṛtyā gṛhṇāti tadyadevāsyā atra nairṛtaṃ rūpaṃ tadevaitacamayati tatho hainaṃ sūyamānaṃ nirṛtirna gṛhṇātyatha yatsvakṛte veriṇe juhoti śvabhrapradare vaitadu hyasyai nirṛtigṛhītam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाप्रतीक्षम् पुनरायन्ति । अथानुमत्या अष्टाकपालेन पुरोडाशेन प्रचरतीयं वा अनुमतिः स यस्तत्कर्म शक्नोति कर्तुं यच्चिकीर्षतीयं हास्मै तदनुमन्यते तदिमामेवैतत्प्रीणात्यनयानुमत्यानुमतः सूया इति
athāpratīkṣam punarāyanti | athānumatyā aṣṭākapālena puroḍāśena pracaratīyaṃ vā anumatiḥ sa yastatkarma śaknoti kartuṃ yaccikīrṣatīyaṃ hāsmai tadanumanyate tadimāmevaitatprīṇātyanayānumatyānumataḥ sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदष्टाकपालो भवति । अष्टाक्षरा वै गायत्री गायत्री वा इयम् पृथिव्यथ यत्समानस्य हविष उभयत्र जुहोत्येषा ह्येवैतदुभयं तस्य वासो दक्षिणा यद्वै सवासा अरण्यं नोदाशंसते निधाय वै तद्वासो ऽतिमुच्यते तथो हैनं सूयमानमासङ्गो न विन्दति
atha yadaṣṭākapālo bhavati | aṣṭākṣarā vai gāyatrī gāyatrī vā iyam pṛthivyatha yatsamānasya haviṣa ubhayatra juhotyeṣā hyevaitadubhayaṃ tasya vāso dakṣiṇā yadvai savāsā araṇyaṃ nodāśaṃsate nidhāya vai tadvāso 'timucyate tatho hainaṃ sūyamānamāsaṅgo na vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्वो भूते । आग्नावैष्णवमेकादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपति तेन यथेष्ट्यैवं यजते तद्यदेवादः प्रजातमाग्नावैष्णवं दीक्षणीयं हविस्तदेवैतदग्निर्वै सर्वा देवता अग्नौ हि सर्वाभ्यो देवताभ्यो जुह्वत्यग्निर्वै यज्ञस्यावरार्ध्यो विष्णुः परार्ध्यस्तत्सर्वाश्चैवैतद्देवताः परिगृह्य सर्वं च यज्ञम् परिगृह्य सूया इति तस्मादाग्नावैष्णव एकादशकपालः पुरोडाशो भवति तस्य हिरण्यं दक्षिणाग्नेयो वा एष यज्ञो भवत्यग्ने रेतो हिरण्यं यो वै विष्णुः स यज्ञो ऽग्निरु वै यज्ञ एव तदु तदाग्नेयमेव तस्माद्धिरण्यं दक्षिणा
atha śvo bhūte | āgnāvaiṣṇavamekādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapati tena yatheṣṭyaivaṃ yajate tadyadevādaḥ prajātamāgnāvaiṣṇavaṃ dīkṣaṇīyaṃ havistadevaitadagnirvai sarvā devatā agnau hi sarvābhyo devatābhyo juhvatyagnirvai yajñasyāvarārdhyo viṣṇuḥ parārdhyastatsarvāścaivaitaddevatāḥ parigṛhya sarvaṃ ca yajñam parigṛhya sūyā iti tasmādāgnāvaiṣṇava ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati tasya hiraṇyaṃ dakṣiṇāgneyo vā eṣa yajño bhavatyagne reto hiraṇyaṃ yo vai viṣṇuḥ sa yajño 'gniru vai yajña eva tadu tadāgneyameva tasmāddhiraṇyaṃ dakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्वो भूते । अग्नीषोमीयमेकादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपति तेन यथेष्ट्यैवं यजत एतेन वा इन्द्रो वृत्रमहन्नेतेनो एव व्यजयत यास्येयं विजितिस्तां तथो एवैष एतेन पाप्मानं द्विषन्तम् भ्रातृव्यं हन्ति तथो एव विजयते विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे सूया इति तस्मादग्नीषोमीय एकादशकपालः पुरोडाशो भवति तस्योत्सृष्टो गौर्दक्षिणोत्सर्जं वा अमुं चन्द्रमसं घ्नन्ति पौर्णमासेनाह घ्नन्त्यामावास्येनोत्सृजन्ति तस्मादुत्सृष्टो गौर्दक्षिणा
atha śvo bhūte | agnīṣomīyamekādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapati tena yatheṣṭyaivaṃ yajata etena vā indro vṛtramahanneteno eva vyajayata yāsyeyaṃ vijitistāṃ tatho evaiṣa etena pāpmānaṃ dviṣantam bhrātṛvyaṃ hanti tatho eva vijayate vijite 'bhaye 'nāṣṭre sūyā iti tasmādagnīṣomīya ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati tasyotsṛṣṭo gaurdakṣiṇotsarjaṃ vā amuṃ candramasaṃ ghnanti paurṇamāsenāha ghnantyāmāvāsyenotsṛjanti tasmādutsṛṣṭo gaurdakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्वो भूते । ऐन्द्राग्नं द्वादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपति तेन यथेष्ट्यैवं यजते यत्र वा इन्द्रो वृत्रमहंस्तदस्य भीतस्येन्द्रियं वीर्यमपचक्राम स एतेन हविषेन्द्रियं वीर्यम् पुनरात्मन्नधत्त तथो एवैष एतेन हविषेन्द्रियं वीर्यमात्मन्धत्ते तेजो वा अग्निरिन्द्रियं वीर्यमिन्द्र उभे वीर्ये परिगृह्य सूया इति तस्मादैन्द्राग्नो द्वादशकपालः पुरोडाशो भवति तस्यर्षभो ऽनड्वान्दक्षिणा स हि वहेनाग्नेय आण्डाभ्यामैन्द्रस्तस्मादृषभो ऽनड्वान्दक्षिणा
atha śvo bhūte | aindrāgnaṃ dvādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapati tena yatheṣṭyaivaṃ yajate yatra vā indro vṛtramahaṃstadasya bhītasyendriyaṃ vīryamapacakrāma sa etena haviṣendriyaṃ vīryam punarātmannadhatta tatho evaiṣa etena haviṣendriyaṃ vīryamātmandhatte tejo vā agnirindriyaṃ vīryamindra ubhe vīrye parigṛhya sūyā iti tasmādaindrāgno dvādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavati tasyarṣabho 'naḍvāndakṣiṇā sa hi vahenāgneya āṇḍābhyāmaindrastasmādṛṣabho 'naḍvāndakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाग्रयणेष्ट्या यजते । सर्वान्वा एष यज्ञक्रतूनवरुन्द्धे सर्वा इष्टीरपि दर्विहोमान्यो राजसूयेन यजते देवसृष्टो वा एषेष्टिर्यदाग्रयणेष्टिरनया मे पीष्टमसदनयापि सूया इति तस्मादाग्रयणेष्ट्या यजत ओषधीर्वा एष सूयमानो ऽभि सूयते तदोषधीरेवैतदनमीवा अकिल्विषाः कुरुते ऽनमीवा अकिल्विषा ओषधीरभि सूया इति तस्य गौर्दक्षिणा
athāgrayaṇeṣṭyā yajate | sarvānvā eṣa yajñakratūnavarunddhe sarvā iṣṭīrapi darvihomānyo rājasūyena yajate devasṛṣṭo vā eṣeṣṭiryadāgrayaṇeṣṭiranayā me pīṣṭamasadanayāpi sūyā iti tasmādāgrayaṇeṣṭyā yajata oṣadhīrvā eṣa sūyamāno 'bhi sūyate tadoṣadhīrevaitadanamīvā akilviṣāḥ kurute 'namīvā akilviṣā oṣadhīrabhi sūyā iti tasya gaurdakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चातुर्मास्यैर्यजते । सर्वान्वा एष यज्ञक्रतूनवरुन्द्धे सर्वा इष्टीरपि दर्विहोमान्यो राजसूयेन यजते देवसृष्टो वा एष यज्ञक्रतुर्यच्चातुर्मास्यान्येभिर्मे ऽपीष्टमसदेभिरपि सूया इति तस्माच्चातुर्मास्यैर्यजते
atha cāturmāsyairyajate | sarvānvā eṣa yajñakratūnavarunddhe sarvā iṣṭīrapi darvihomānyo rājasūyena yajate devasṛṣṭo vā eṣa yajñakraturyaccāturmāsyānyebhirme 'pīṣṭamasadebhirapi sūyā iti tasmāccāturmāsyairyajate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्वदेवेन यजते । वैश्वदेवेन वै प्रजापतिर्भूमानम् प्रजाः ससृजे भूमानम् प्रजाः सृष्ट्वा सूया इति तथो एवैष एतद्वैश्वदेवेनैव भूमानम् प्रजाः सृजते भूमानम् प्रजाः सृष्ट्वा सूया इति
vaiśvadevena yajate | vaiśvadevena vai prajāpatirbhūmānam prajāḥ sasṛje bhūmānam prajāḥ sṛṣṭvā sūyā iti tatho evaiṣa etadvaiśvadevenaiva bhūmānam prajāḥ sṛjate bhūmānam prajāḥ sṛṣṭvā sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वरुणप्रघासैर्यजते । वरुणप्रघासैर्वै प्रजापतिः प्रजा वरुणपाशात्प्रामुञ्चत्ता अस्यानमीवा अकिल्विषाः प्रजा प्राजायन्तानमीवा अकिल्विषाः प्रजा अभि सूया इति तथो एवैष एतद्वरुणप्रघासैरेव प्रजा वरुणपाशात्प्रमुञ्चति ता अस्यानमीवा अकिल्विषाः प्रजाः प्रजायन्ते ऽनमीव अकिल्विषाः प्रजा अभि सूया इति
atha varuṇapraghāsairyajate | varuṇapraghāsairvai prajāpatiḥ prajā varuṇapāśātprāmuñcattā asyānamīvā akilviṣāḥ prajā prājāyantānamīvā akilviṣāḥ prajā abhi sūyā iti tatho evaiṣa etadvaruṇapraghāsaireva prajā varuṇapāśātpramuñcati tā asyānamīvā akilviṣāḥ prajāḥ prajāyante 'namīva akilviṣāḥ prajā abhi sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ साकमेधैर्यजते । साकमेधैर्वै देवा वृत्रमघ्नंस्तैर्वेव व्यजयन्त येयमेषां विजितिस्तां तथो एवैष एतैः पाप्मानं द्विषन्तम् भ्रातृव्यं हन्ति तथो एव विजयते विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे सूया इति
atha sākamedhairyajate | sākamedhairvai devā vṛtramaghnaṃstairveva vyajayanta yeyameṣāṃ vijitistāṃ tatho evaiṣa etaiḥ pāpmānaṃ dviṣantam bhrātṛvyaṃ hanti tatho eva vijayate vijite 'bhaye 'nāṣṭre sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ शुनासीर्येण यजते । उभौ रसौ परिगृह्य सूया इत्यथ पञ्चवीतीयं स पञ्चधाहवनीयं व्युह्य स्रुवेणो पघातं जुहोति
atha śunāsīryeṇa yajate | ubhau rasau parigṛhya sūyā ityatha pañcavītīyaṃ sa pañcadhāhavanīyaṃ vyuhya sruveṇo paghātaṃ juhoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पूर्वार्ध्ये जुहोति । अग्निनेत्रेभ्यो देवेभ्यः पुरःसद्भ्यः स्वाहेत्यथ दक्षिणार्ध्ये जुहोति यमनेत्रेभ्यो देवेभ्यो दक्षिणासद्भ्यः स्वाहेत्यथ पश्चार्ध्ये जुहोति विश्वदेवनेत्रेभ्यो देवेभ्यः पश्चात्सद्भ्यः स्वाहेत्यथोत्तरार्ध्ये जुहोति मित्रावरुणनेत्रेभ्यो वा मरुन्नेत्रेभ्यो वा देवेभ्यो उत्तरासद्भ्यः स्वाहेत्यथ मध्ये जुहोति सोमनेत्रेभ्यो देवेभ्य उपरिसद्भ्यो दुवस्वद्भ्यः स्वाहेति
sa pūrvārdhye juhoti | agninetrebhyo devebhyaḥ puraḥsadbhyaḥ svāhetyatha dakṣiṇārdhye juhoti yamanetrebhyo devebhyo dakṣiṇāsadbhyaḥ svāhetyatha paścārdhye juhoti viśvadevanetrebhyo devebhyaḥ paścātsadbhyaḥ svāhetyathottarārdhye juhoti mitrāvaruṇanetrebhyo vā marunnetrebhyo vā devebhyo uttarāsadbhyaḥ svāhetyatha madhye juhoti somanetrebhyo devebhya uparisadbhyo duvasvadbhyaḥ svāheti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सार्धं समुह्य जुहोति । ये देवा अग्निनेत्राः पुरःसदस्तेभ्यः स्वाहा ये देवा यमनेत्रा दक्षिणासदस्तेभ्यः स्वाहा ये देवा विश्वदेवनेत्राः पश्चात्सदस्तेभ्यः स्वाहा ये देवा मित्रावरुणनेत्रा वा मरुन्नेत्रा वोत्तरासदस्तेभ्यः स्वाहा ये देवाः सोमनेत्रा उपरिसदो दुवस्वन्तस्तेभ्यः स्वाहेति तद्यदेवं जुहोति
atha sārdhaṃ samuhya juhoti | ye devā agninetrāḥ puraḥsadastebhyaḥ svāhā ye devā yamanetrā dakṣiṇāsadastebhyaḥ svāhā ye devā viśvadevanetrāḥ paścātsadastebhyaḥ svāhā ye devā mitrāvaruṇanetrā vā marunnetrā vottarāsadastebhyaḥ svāhā ye devāḥ somanetrā uparisado duvasvantastebhyaḥ svāheti tadyadevaṃ juhoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र वै देवाः । साकमेधैर्व्यजयन्त येयमेषां विजितिस्तां तद्धोचुरुत्पिबन्ते वा इमानि दिक्षु नाष्ट्रा रक्षांसि हन्तैभ्यो वज्रम् प्रहरामेति वज्रो वा आज्यं त एतेन वज्रेणाज्येन दिक्षु नाष्ट्रा रक्षांस्यवाघ्नंस्ते व्यजयन्त येयमेषां विजितिस्तां तथो एवैष एतेन वज्रेणाज्येन दिक्षु नाष्ट्रा रक्षांस्यवहन्ति तथो एव विजयते विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे सूया इति
yatra vai devāḥ | sākamedhairvyajayanta yeyameṣāṃ vijitistāṃ taddhocurutpibante vā imāni dikṣu nāṣṭrā rakṣāṃsi hantaibhyo vajram praharāmeti vajro vā ājyaṃ ta etena vajreṇājyena dikṣu nāṣṭrā rakṣāṃsyavāghnaṃste vyajayanta yeyameṣāṃ vijitistāṃ tatho evaiṣa etena vajreṇājyena dikṣu nāṣṭrā rakṣāṃsyavahanti tatho eva vijayate vijite 'bhaye 'nāṣṭre sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदेता अपराः पञ्चाहुतीर्जुहोति । क्षण्वन्ति वा एतदग्नेर्विवृहन्ति यत्पञ्चधाहवनीयं व्यूहन्ति तदेवास्यैतेन संदधाति तस्मादेता अपराः पञ्चाहुतीर्जुहोति
atha yadetā aparāḥ pañcāhutīrjuhoti | kṣaṇvanti vā etadagnervivṛhanti yatpañcadhāhavanīyaṃ vyūhanti tadevāsyaitena saṃdadhāti tasmādetā aparāḥ pañcāhutīrjuhoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य प्रष्टिवाहनो ऽश्वरथो दक्षिणा । त्रयो ऽश्वा द्वौ सव्यष्ठृसारथी ते पञ्च प्राणा यो वै प्राणः स वातस्तद्यदेतस्य कर्मण एषा दक्षिणा तस्मात्पञ्चवातीयं नाम
tasya praṣṭivāhano 'śvaratho dakṣiṇā | trayo 'śvā dvau savyaṣṭhṛsārathī te pañca prāṇā yo vai prāṇaḥ sa vātastadyadetasya karmaṇa eṣā dakṣiṇā tasmātpañcavātīyaṃ nāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हैतेनापि भिषज्येत् । अयं वै प्राणो यो ऽयम् पवते यो वै प्राणः स आयुः सो ऽयमेक इवैव पवते सो ऽयम् पुरुषे ऽन्तः प्रविष्टो दशधा विहितो दश वा एता आहुतीर्जुहोति तदस्मिन्दश प्राणान्कृत्स्नमेव सर्वमायुर्दधाति स यदिहापि गतासुरिव बवत्या हैवैनेन हरति
sa haitenāpi bhiṣajyet | ayaṃ vai prāṇo yo 'yam pavate yo vai prāṇaḥ sa āyuḥ so 'yameka ivaiva pavate so 'yam puruṣe 'ntaḥ praviṣṭo daśadhā vihito daśa vā etā āhutīrjuhoti tadasmindaśa prāṇānkṛtsnameva sarvamāyurdadhāti sa yadihāpi gatāsuriva bavatyā haivainena harati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेन्द्रतुरीयम् । आग्नेयो ऽष्टाकपालः पुरोडाशो भवति वारुणो यवमयश्चरू रौद्रो गावेधुकश्चरुरनडुह्यै वहलाया ऐन्द्रं दधि तेनेन्द्रतुरीयेण यजत इन्द्राग्नी उ हैवैतत्समूदाते उत्पिबन्ते वा इमानि दिक्षु नाष्ट्रा रक्षांसि हन्तैभ्यो वज्रम् प्रहरावेति
athendraturīyam | āgneyo 'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati vāruṇo yavamayaścarū raudro gāvedhukaścaruranaḍuhyai vahalāyā aindraṃ dadhi tenendraturīyeṇa yajata indrāgnī u haivaitatsamūdāte utpibante vā imāni dikṣu nāṣṭrā rakṣāṃsi hantaibhyo vajram praharāveti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हाग्निरुवाच । त्रयो मम भागाः सन्त्वेकस्तवेति तथेति तावेतेन हविषा दिक्षु नाष्ट्रा रक्षांस्यवाहतां तौ व्यजयेतां यैनयोरियं विजितिस्तां तथो एवैष एतेन हविषा दिक्षु नाष्ट्रा रक्षांस्यवहन्ति तथो एव विजयते विजिते ऽभये नाष्ट्रे सूया इति
sa hāgniruvāca | trayo mama bhāgāḥ santvekastaveti tatheti tāvetena haviṣā dikṣu nāṣṭrā rakṣāṃsyavāhatāṃ tau vyajayetāṃ yainayoriyaṃ vijitistāṃ tatho evaiṣa etena haviṣā dikṣu nāṣṭrā rakṣāṃsyavahanti tatho eva vijayate vijite 'bhaye nāṣṭre sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स य एष आग्नेयो ऽष्टाकपालः पुरोडाशो भवति । सो ऽग्नेरेको भागो ऽथ यद्वारुणो यवमयश्चरुर्भवति यो वै वरुणः सो ऽग्निः सो ऽग्नेर्द्वितीयो भागो ऽथ यद्रौद्रो गावेधुकश्चरुर्भवति यो वै रुद्रः सो ऽग्निः सो ऽग्नेस्तृतीयो भागो ऽथ यद्गावेधुको भवति वास्तव्यो वा एष देवो वास्तव्या गवेधुकास्तस्माद्गावेधुको भवत्यथ यदनडुह्यै वहलाया ऐन्द्रं दधि भवति स इन्द्रस्य चतुर्थो भागो यद्वै चतुर्थं तत्तुरीयं तस्मादिन्द्रतुरीयं नाम तस्यैषैवानडुही वहला दक्षिणा सा हि वहेनाग्नेय्यग्निदग्धमिव ह्यस्यै वहम् भवत्यथ यत्स्त्री सती वहत्यधर्मेण तदस्यै वारुणं रूपमथ यद्गौस्तेन रौद्र्यथ यदस्या ऐन्द्रं दधि तेनैन्द्र्येषा हि वा एतत्सर्वं व्यश्नुते तस्मादेषैवानडुही वहला दक्षिणा
sa ya eṣa āgneyo 'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavati | so 'gnereko bhāgo 'tha yadvāruṇo yavamayaścarurbhavati yo vai varuṇaḥ so 'gniḥ so 'gnerdvitīyo bhāgo 'tha yadraudro gāvedhukaścarurbhavati yo vai rudraḥ so 'gniḥ so 'gnestṛtīyo bhāgo 'tha yadgāvedhuko bhavati vāstavyo vā eṣa devo vāstavyā gavedhukāstasmādgāvedhuko bhavatyatha yadanaḍuhyai vahalāyā aindraṃ dadhi bhavati sa indrasya caturtho bhāgo yadvai caturthaṃ tatturīyaṃ tasmādindraturīyaṃ nāma tasyaiṣaivānaḍuhī vahalā dakṣiṇā sā hi vahenāgneyyagnidagdhamiva hyasyai vaham bhavatyatha yatstrī satī vahatyadharmeṇa tadasyai vāruṇaṃ rūpamatha yadgaustena raudryatha yadasyā aindraṃ dadhi tenaindryeṣā hi vā etatsarvaṃ vyaśnute tasmādeṣaivānaḍuhī vahalā dakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापामार्गहोमं जुहोति । अपामार्गैर्वै देवा दिक्षु नाष्ट्रा रक्षांस्यपामृजत ते व्यजयन्त येयमेषां विजितिस्तां तथो एवैष एतदपामार्गैरेव दिक्षु नाष्ट्रा रक्षांस्यपमृष्टे तथो एव विजयते विजिते ऽभये ऽनाष्ट्रे सूया इति
athāpāmārgahomaṃ juhoti | apāmārgairvai devā dikṣu nāṣṭrā rakṣāṃsyapāmṛjata te vyajayanta yeyameṣāṃ vijitistāṃ tatho evaiṣa etadapāmārgaireva dikṣu nāṣṭrā rakṣāṃsyapamṛṣṭe tatho eva vijayate vijite 'bhaye 'nāṣṭre sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पालाशे वा स्रुवे वैकङ्कते वा । अपामार्गतण्डुलानादत्ते ऽन्वाहार्यपचनादुल्मुकमाददते तेन प्राञ्चो वोदञ्चो वा यन्ति तदग्निं समाधाय जुहोति
sa pālāśe vā sruve vaikaṅkate vā | apāmārgataṇḍulānādatte 'nvāhāryapacanādulmukamādadate tena prāñco vodañco vā yanti tadagniṃ samādhāya juhoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उल्मुकमादत्ते । अग्ने सहस्व पृतना इति युधो वै पृतना युधः सहस्वेत्येवैतदाहाभिमातीरपास्येति सपत्नो वा अभिमातिः सपत्नमपजहीत्येवैतदाह दुष्टरस्तरन्नरातीरिति दुस्तरो ह्येष रक्षोभिर्नाष्ट्राभिस्तरन्नरातीरिति सर्वं ह्येष पाप्मानं तरति तस्मादाह तरन्नरातीरिति वर्चो धा यज्ञवाहसीति साधु यजमानं दधदित्येवैतदाह
sa ulmukamādatte | agne sahasva pṛtanā iti yudho vai pṛtanā yudhaḥ sahasvetyevaitadāhābhimātīrapāsyeti sapatno vā abhimātiḥ sapatnamapajahītyevaitadāha duṣṭarastarannarātīriti dustaro hyeṣa rakṣobhirnāṣṭrābhistarannarātīriti sarvaṃ hyeṣa pāpmānaṃ tarati tasmādāha tarannarātīriti varco dhā yajñavāhasīti sādhu yajamānaṃ dadhadityevaitadāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदग्निं समाधाय जुहोति । देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर्बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्यामुपांशोर्वीर्येण जुहोमीति यज्ञमुखं वा उपांशुर्यज्ञमुखेनैवैतन्नाष्ट्रा रक्षांसि हन्ति हतं रक्षः स्वाहेति तन्नाष्ट्रा रक्षांसि हन्ति
tadagniṃ samādhāya juhoti | devasya tvā savituḥ prasave 'śvinorbāhubhyām pūṣṇo hastābhyāmupāṃśorvīryeṇa juhomīti yajñamukhaṃ vā upāṃśuryajñamukhenaivaitannāṣṭrā rakṣāṃsi hanti hataṃ rakṣaḥ svāheti tannāṣṭrā rakṣāṃsi hanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यदि पालाशः स्रुवो भवति । ब्रह्म वै पलाशो ब्रह्मणैवैतन्नाष्ट्रा रक्षांसि हन्ति यद्यु वैकङ्कतो वज्रो व विकङ्कतो वज्रेणैवैतन्नाष्ट्रा रक्षांसि हन्ति रक्षसां त्वा बधायेति तन्नाष्ट्रा रक्षांसि हन्ति
sa yadi pālāśaḥ sruvo bhavati | brahma vai palāśo brahmaṇaivaitannāṣṭrā rakṣāṃsi hanti yadyu vaikaṅkato vajro va vikaṅkato vajreṇaivaitannāṣṭrā rakṣāṃsi hanti rakṣasāṃ tvā badhāyeti tannāṣṭrā rakṣāṃsi hanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यदि प्राङित्वा जुहोति । प्राञ्चं स्रुवमस्यति यद्युदङ्ङित्वा जुहोत्युदञ्चं स्रुवमस्यत्यबधिष्म रक्ष इति तन्नाष्ट्रा रक्षांसि हन्ति
sa yadi prāṅitvā juhoti | prāñcaṃ sruvamasyati yadyudaṅṅitvā juhotyudañcaṃ sruvamasyatyabadhiṣma rakṣa iti tannāṣṭrā rakṣāṃsi hanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाप्रतीक्षम् पुनरायन्ति । स हैतेनापि प्रतिसरं कुर्वीत स यस्यां ततो दिशि भवति तत्प्रतीत्य जुहोति प्रतीचीनफलो वा अपामार्गः स यो हास्मै तत्र किंचित्करोति तमेव तत्प्रत्यग्धूर्वति तस्य नामादिशेदबधिष्मामुमसौ हत इति तन्नाष्ट्रा रक्षांसि हन्ति
athāpratīkṣam punarāyanti | sa haitenāpi pratisaraṃ kurvīta sa yasyāṃ tato diśi bhavati tatpratītya juhoti pratīcīnaphalo vā apāmārgaḥ sa yo hāsmai tatra kiṃcitkaroti tameva tatpratyagdhūrvati tasya nāmādiśedabadhiṣmāmumasau hata iti tannāṣṭrā rakṣāṃsi hanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नावैष्णवमेकादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपति । ऐन्द्रावैष्णवं चरुं वैष्णवं त्रिकपालं वा पुरोडाशं चरुं वा तेन त्रिषंयुक्तेन यजते पुरुषानेतद्देवा उपायंस्तथो एवैष एतत्पुरुषानेवोपैति
āgnāvaiṣṇavamekādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapati | aindrāvaiṣṇavaṃ caruṃ vaiṣṇavaṃ trikapālaṃ vā puroḍāśaṃ caruṃ vā tena triṣaṃyuktena yajate puruṣānetaddevā upāyaṃstatho evaiṣa etatpuruṣānevopaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यदाग्नावैष्णवः । एकादशकपालः पुरोडाशो भवत्यग्निर्वै दाता वैष्णवाः पुरुषास्तदस्मा अग्निर्दाता पुरुषान्ददाति
sa yadāgnāvaiṣṇavaḥ | ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavatyagnirvai dātā vaiṣṇavāḥ puruṣāstadasmā agnirdātā puruṣāndadāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदैन्द्रावैष्णवः । चरुर्भवतीन्द्रो वै यजमानो वैष्णवाः पुरुषास्तदस्मा अग्निर्दाता पुरुषान्ददाति तैरेवैतत्संस्पृशते तानात्मन्कुरुते
atha yadaindrāvaiṣṇavaḥ | carurbhavatīndro vai yajamāno vaiṣṇavāḥ puruṣāstadasmā agnirdātā puruṣāndadāti tairevaitatsaṃspṛśate tānātmankurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यद्वैष्णवः । त्रिकपालो वा पुरोडाशो भवति चरुर्वा यानेवास्मा अग्निर्दाता पुरुषान्ददाति तेष्वेवैतदन्ततः प्रतितिष्ठति यद्वै पुरुषवान्कर्म चिकीर्षति शक्नोति वै तत्कर्तुं तत्पुरुषानेवैतदुपैति पुरुषवान्त्सूया इति तस्य वामनो गौर्दक्षिणा स हि वैष्णवो यद्वामनः
atha yadvaiṣṇavaḥ | trikapālo vā puroḍāśo bhavati carurvā yānevāsmā agnirdātā puruṣāndadāti teṣvevaitadantataḥ pratitiṣṭhati yadvai puruṣavānkarma cikīrṣati śaknoti vai tatkartuṃ tatpuruṣānevaitadupaiti puruṣavāntsūyā iti tasya vāmano gaurdakṣiṇā sa hi vaiṣṇavo yadvāmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापरेण त्रिषंयुक्तेन यजते । स आग्नापौष्णमेकादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपत्यैन्द्रापौष्णं चरुम् पौष्णं चरुं तेन त्रिषंयुक्तेन यजते पशूनेव तद्देवा उपायंस्तथो एवैष एतत्पशूनेवोपैति
athāpareṇa triṣaṃyuktena yajate | sa āgnāpauṣṇamekādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapatyaindrāpauṣṇaṃ carum pauṣṇaṃ caruṃ tena triṣaṃyuktena yajate paśūneva taddevā upāyaṃstatho evaiṣa etatpaśūnevopaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यदाग्नापौष्णः । एकादशकपालः पुरोडाशो भवत्यग्निर्वै दाता पौष्णाः पशवस्तदस्मा अग्निरेव दाता पशून्ददाति
sa yadāgnāpauṣṇaḥ | ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavatyagnirvai dātā pauṣṇāḥ paśavastadasmā agnireva dātā paśūndadāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदैन्द्रापौष्णः । चरुर्भवतीन्द्रो वै यजमानः पौष्णाः पशवः स यानेवास्मा अग्निर्दाता पशून्ददाति तैरेवैतत्संस्पृशते तानात्मन्कुरुते
atha yadaindrāpauṣṇaḥ | carurbhavatīndro vai yajamānaḥ pauṣṇāḥ paśavaḥ sa yānevāsmā agnirdātā paśūndadāti tairevaitatsaṃspṛśate tānātmankurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यत्पौष्णः । चरुर्भवति यानेवास्मा अग्निर्दाता पशून्ददाति तेष्वेवैतदन्ततः प्रतितिष्ठति यद्वै पशुमान्कर्म चिकीर्षति शक्नोति वै तत्कर्तुं तत्पशूनेवैतदुपैति पशुमान्त्सूया इति तस्य श्यामो गौर्दक्षिणा स हि पौष्णो यच्यामो द्वे वै श्यामस्य रूपे शुक्लं चैव लोम कृष्णं च द्वन्द्वं वै मिथुनम् प्रजननं वै पूषा पशवो हि पूषा पशवो हि प्रजननम् मिथुनमेवैतत्प्रजननं क्रियते तस्माच्यामो गौर्दक्षिणा
atha yatpauṣṇaḥ | carurbhavati yānevāsmā agnirdātā paśūndadāti teṣvevaitadantataḥ pratitiṣṭhati yadvai paśumānkarma cikīrṣati śaknoti vai tatkartuṃ tatpaśūnevaitadupaiti paśumāntsūyā iti tasya śyāmo gaurdakṣiṇā sa hi pauṣṇo yacyāmo dve vai śyāmasya rūpe śuklaṃ caiva loma kṛṣṇaṃ ca dvandvaṃ vai mithunam prajananaṃ vai pūṣā paśavo hi pūṣā paśavo hi prajananam mithunamevaitatprajananaṃ kriyate tasmācyāmo gaurdakṣiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापरेण त्रिषंयुक्तेन यजते । सो ऽग्नीषोमीयमेकादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपत्यैन्द्रासौम्यं चरुं सौम्यं चरुं तेन त्रिषंयुक्तेन यजते वर्च एव तद्देवा उपायंस्तथो एवैष एतद्वर्च एवोपैति
athāpareṇa triṣaṃyuktena yajate | so 'gnīṣomīyamekādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapatyaindrāsaumyaṃ caruṃ saumyaṃ caruṃ tena triṣaṃyuktena yajate varca eva taddevā upāyaṃstatho evaiṣa etadvarca evopaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यदग्नीषोमीयः । एकादशकपालः पुरोडाशो भवत्यग्निर्वै दाता वर्चः सोमस्तदस्मा अग्निरेव दाता वर्चो ददाति
sa yadagnīṣomīyaḥ | ekādaśakapālaḥ puroḍāśo bhavatyagnirvai dātā varcaḥ somastadasmā agnireva dātā varco dadāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यदैन्द्रासौम्यः । चरुर्भवतीन्द्रो वै यजमानो वर्चः सोमः स यदेवास्मा अग्निर्दाता वर्चो ददाति तेनैवैतत्संस्पृशते तदान्मन्कुरुते
atha yadaindrāsaumyaḥ | carurbhavatīndro vai yajamāno varcaḥ somaḥ sa yadevāsmā agnirdātā varco dadāti tenaivaitatsaṃspṛśate tadānmankurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यत्सौम्यः । चरुर्भवति यदेवास्मा अग्निर्दाता वर्चो ददाति तस्मिन्नेवैतदन्ततः प्रतितिष्ठति यद्वै वर्चस्वी कर्म चिकीर्षति शक्नोति वै तत्कर्तुं तद्वर्च एवैतदुपैति वर्चस्वी सूया इति नो ह्यवर्चसो व्याप्त्या चनार्थो ऽस्ति तस्य बभ्रुर्गौर्दक्षिणा स हि सौम्यो यद्बभ्रुः
atha yatsaumyaḥ | carurbhavati yadevāsmā agnirdātā varco dadāti tasminnevaitadantataḥ pratitiṣṭhati yadvai varcasvī karma cikīrṣati śaknoti vai tatkartuṃ tadvarca evaitadupaiti varcasvī sūyā iti no hyavarcaso vyāptyā canārtho 'sti tasya babhrurgaurdakṣiṇā sa hi saumyo yadbabhruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्वो भूते । वैश्वानरं द्वादशकपालम् पुरोडाशं निर्वपति वारुण यवमयं चरुं ताभ्यामनूचीनाहं वेष्टिभ्यां यजते समानबर्हिर्भ्यां वा
atha śvo bhūte | vaiśvānaraṃ dvādaśakapālam puroḍāśaṃ nirvapati vāruṇa yavamayaṃ caruṃ tābhyāmanūcīnāhaṃ veṣṭibhyāṃ yajate samānabarhirbhyāṃ vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यद्वैश्वानरो भवति । संवत्सरो वै वैश्वानरः संवत्सरः प्रजापतिः प्रजापतिरेव तद्भूमानम् प्रजाः ससृजे भूमानम् प्रजाः सृष्ट्वा सूया इति तथो एवैष एतद्भूमानम् प्रजाः सृजते भूमानम् प्रजाः सृष्ट्वा सूया इति
sa yadvaiśvānaro bhavati | saṃvatsaro vai vaiśvānaraḥ saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ prajāpatireva tadbhūmānam prajāḥ sasṛje bhūmānam prajāḥ sṛṣṭvā sūyā iti tatho evaiṣa etadbhūmānam prajāḥ sṛjate bhūmānam prajāḥ sṛṣṭvā sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यद्द्वादशकपालो भवति । द्वादश वै मासाः संवत्सरस्य संवत्सरो वैश्वानरस्तस्माद्द्वादशकपालो भवति
atha yaddvādaśakapālo bhavati | dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsarasya saṃvatsaro vaiśvānarastasmāddvādaśakapālo bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यद्वारुणो यवमयश्चरुर्भवति । तत्सर्वस्मादेवैतद्वरुणपाशात्सर्वस्माद्वरुण्यात्प्रजाः प्रमुञ्चति ता अस्यानमीवा अकिल्विषाः प्रजाः प्रजायन्ते ऽनमीवा अकिल्विषाः प्रजा अभि सूया इति
atha yadvāruṇo yavamayaścarurbhavati | tatsarvasmādevaitadvaruṇapāśātsarvasmādvaruṇyātprajāḥ pramuñcati tā asyānamīvā akilviṣāḥ prajāḥ prajāyante 'namīvā akilviṣāḥ prajā abhi sūyā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषभो वैश्वानरस्य दक्षिणा । संवत्सरो वै वैश्वानरः संवत्सरः प्रजापतिरृषभो वै पशूनाम् प्रजापतिस्तस्मादृषभो वैश्वानरस्य दक्षिणा कृष्णं वासो वारुणस्य तद्धि वारुणं यत्कृष्णं यदि कृष्णं न विन्देदपि यदेव किं च वासः स्याद्ग्रन्थिभिर्हि वासो वारुणं वरुण्यो हि ग्रन्थिः
ṛṣabho vaiśvānarasya dakṣiṇā | saṃvatsaro vai vaiśvānaraḥ saṃvatsaraḥ prajāpatirṛṣabho vai paśūnām prajāpatistasmādṛṣabho vaiśvānarasya dakṣiṇā kṛṣṇaṃ vāso vāruṇasya taddhi vāruṇaṃ yatkṛṣṇaṃ yadi kṛṣṇaṃ na vindedapi yadeva kiṃ ca vāsaḥ syādgranthibhirhi vāso vāruṇaṃ varuṇyo hi granthiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.