Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 6.1.3

प्रजापतिर्वा इदमग्र आसीत् । एक एव सो ऽकामयत स्याम् प्रजायेयेति सो ऽश्राम्यत्स तपो ऽतप्यत तस्माच्रान्तात्तेपानादापो ऽसृज्यन्त तस्मात्पुरुषात्तप्तादापो जायन्ते

prajāpatirvā idamagra āsīt | eka eva so 'kāmayata syām prajāyeyeti so 'śrāmyatsa tapo 'tapyata tasmācrāntāttepānādāpo 'sṛjyanta tasmātpuruṣāttaptādāpo jāyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपो ऽब्रुवन् । क्व वयम् भवामेति तप्यध्वमित्यब्रवीत्ता अतप्यन्त ताः फेनमसृजन्त तस्मादपां तप्तानाम् फेनो जायते

āpo 'bruvan | kva vayam bhavāmeti tapyadhvamityabravīttā atapyanta tāḥ phenamasṛjanta tasmādapāṃ taptānām pheno jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फेनो ऽब्रवीत् । क्वाहम् भवानीति तप्यस्वेत्यब्रवीत्सो ऽतप्यत स मृदमसृजतैतद्वै फेनस्तप्यते यदप्स्वावेष्टमानः प्लवते स यदोपहन्यते मृदेव भवति

pheno 'bravīt | kvāham bhavānīti tapyasvetyabravītso 'tapyata sa mṛdamasṛjataitadvai phenastapyate yadapsvāveṣṭamānaḥ plavate sa yadopahanyate mṛdeva bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदब्रवीत् । क्वाहम् भवानीति तप्यस्वेत्यब्रवीत्सातप्यत सा सिकता असृजतैतद्वै मृत्तप्यते यदेनां विकृषन्ति तस्माद्यद्यपि सुमार्त्स्नं विकृषन्ति सैकतमिवैव भवत्येतावन्नु तद्यत्क्वाहम् भवानि क्वाह भवानीति

mṛdabravīt | kvāham bhavānīti tapyasvetyabravītsātapyata sā sikatā asṛjataitadvai mṛttapyate yadenāṃ vikṛṣanti tasmādyadyapi sumārtsnaṃ vikṛṣanti saikatamivaiva bhavatyetāvannu tadyatkvāham bhavāni kvāha bhavānīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिकताभ्यः शर्करामसृजत । तस्मात्सिकताः शर्करैवान्ततो भवति शर्कराया अश्मानं तस्माचर्कराश्मैवान्ततो भवत्यश्मनो ऽयस्तस्मादश्मनो ऽयो धमन्त्ययसो हिरण्यं तस्मादयो बहुध्मातं हिरण्यसंकाशमिवैव भवति

sikatābhyaḥ śarkarāmasṛjata | tasmātsikatāḥ śarkaraivāntato bhavati śarkarāyā aśmānaṃ tasmācarkarāśmaivāntato bhavatyaśmano 'yastasmādaśmano 'yo dhamantyayaso hiraṇyaṃ tasmādayo bahudhmātaṃ hiraṇyasaṃkāśamivaiva bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यदसृज्यताक्षरत् तद्यदक्षरत्तस्मादक्षरं यदष्टौ कृत्वो ऽक्षरत्सैवाष्टाक्षरा गायत्र्य भवत्

tadyadasṛjyatākṣarat tadyadakṣarattasmādakṣaraṃ yadaṣṭau kṛtvo 'kṣaratsaivāṣṭākṣarā gāyatrya bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभूद्वा इयम् प्रतिष्ठेति । तद्भृमिरभवत्तामप्रथयत्सा पृथिव्यभवत्तस्यामस्याम् प्रतिष्ठायाम् भूतानि च भूतानां च प्रतिः संवत्सरायादीक्षन्त भूतानाम् प्रतिर्गृहपतिरासीदुषाः पत्नी

abhūdvā iyam pratiṣṭheti | tadbhṛmirabhavattāmaprathayatsā pṛthivyabhavattasyāmasyām pratiṣṭhāyām bhūtāni ca bhūtānāṃ ca pratiḥ saṃvatsarāyādīkṣanta bhūtānām pratirgṛhapatirāsīduṣāḥ patnī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यानि तानि भूतानि । ऋतवस्ते ऽथ यः स भूतानाम् पतिः संवत्सरः सो ऽथ या सोषाः पत्न्यौषसी सा तानीमानि भूतानि च भूतानां च पतिः संवत्सर उषसि रेतो ऽसिञ्चन्त्स संवत्सरे कुमारो ऽजायत सो ऽरोदीत्

tadyāni tāni bhūtāni | ṛtavaste 'tha yaḥ sa bhūtānām patiḥ saṃvatsaraḥ so 'tha yā soṣāḥ patnyauṣasī sā tānīmāni bhūtāni ca bhūtānāṃ ca patiḥ saṃvatsara uṣasi reto 'siñcantsa saṃvatsare kumāro 'jāyata so 'rodīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् प्रजापतिरब्रवीत् । कुमार किं रोदिषि यच्रमात्तपसो ऽधि जातो ऽसीति सो ऽब्रवीदनपहतपाप्मा वा अस्म्यहितनामा नाम म धेहीति तस्मात्पुत्रस्य जातस्य नाम कुर्यात्पाप्मानमेवास्य तदपहन्त्यपि द्वितीयमपि तृतीयमभिपूर्वमेवास्य तत्पाप्मानमपहन्ति

tam prajāpatirabravīt | kumāra kiṃ rodiṣi yacramāttapaso 'dhi jāto 'sīti so 'bravīdanapahatapāpmā vā asmyahitanāmā nāma ma dhehīti tasmātputrasya jātasya nāma kuryātpāpmānamevāsya tadapahantyapi dvitīyamapi tṛtīyamabhipūrvamevāsya tatpāpmānamapahanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीद्रुद्रो ऽसीति । तद्यदस्य तन्नामाकरोदग्निस्तद्रूपमभवदग्निव रुद्रो यदरोदीत्तस्माद्रुद्रः सो ऽब्रवीज्ज्यायान्वा अतो ऽस्मि धेह्येव मे नामेति

tamabravīdrudro 'sīti | tadyadasya tannāmākarodagnistadrūpamabhavadagniva rudro yadarodīttasmādrudraḥ so 'bravījjyāyānvā ato 'smi dhehyeva me nāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीत्सर्वो ऽसीति । तद्यदस्य तन्नामाकरोदापस्तद्रूपमभवन्नापो वै सर्वो ऽद्भ्यो हीदं सर्वं जायते सो ऽब्रवीज्ज्यायान्वा अतो ऽस्मि धेह्येव मे नामेति

tamabravītsarvo 'sīti | tadyadasya tannāmākarodāpastadrūpamabhavannāpo vai sarvo 'dbhyo hīdaṃ sarvaṃ jāyate so 'bravījjyāyānvā ato 'smi dhehyeva me nāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीत्पशुपतिरसीति । तद्यदस्य तन्नामाकरोदोषधयस्तद्रूपमभवन्नोषधयो वै पशुपतिस्तस्माद्यदा पशव ओषधीर्लभन्ते ऽथ पतीयन्ति सो ऽब्रवीज्ज्यायान्वा अतो ऽस्मि धेह्येव मे नामेति

tamabravītpaśupatirasīti | tadyadasya tannāmākarodoṣadhayastadrūpamabhavannoṣadhayo vai paśupatistasmādyadā paśava oṣadhīrlabhante 'tha patīyanti so 'bravījjyāyānvā ato 'smi dhehyeva me nāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीदुग्रो ऽसीति । तद्यदस्य तन्नामाकरोद्वायुस्तद्रूपम्भवद्वायुर्वा उग्रस्तस्माद्यदा बलवद्वायुग्रो वातोत्याहुः सो ऽब्रवीज्ज्यायान्वा अतो ऽस्मि धेह्येव मे नामेति

tamabravīdugro 'sīti | tadyadasya tannāmākarodvāyustadrūpambhavadvāyurvā ugrastasmādyadā balavadvāyugro vātotyāhuḥ so 'bravījjyāyānvā ato 'smi dhehyeva me nāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीदशनिरसीति । तद्यदस्य तन्नामाकरोद्विद्युत्तद्रूपमभवद्विद्युद्वा अशनिस्तस्माद्यं विद्युद्धन्त्यशनिरबधीदित्याहुः सो ऽब्रवीज्ज्यायान्वा अतो ऽस्मि धेह्येव मे नामेति

tamabravīdaśanirasīti | tadyadasya tannāmākarodvidyuttadrūpamabhavadvidyudvā aśanistasmādyaṃ vidyuddhantyaśanirabadhīdityāhuḥ so 'bravījjyāyānvā ato 'smi dhehyeva me nāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीद्भवो ऽसीति । तद्यदस्य तन्नामाकरोत्पर्जन्यस्तद्रूपमभवत्पर्जन्यो वै भवः पर्जन्याद्धीदं सर्वम् भवति सो ऽब्रवीज्ज्यायान्वा अतो ऽस्मि धेह्येव मे नामेति

tamabravīdbhavo 'sīti | tadyadasya tannāmākarotparjanyastadrūpamabhavatparjanyo vai bhavaḥ parjanyāddhīdaṃ sarvam bhavati so 'bravījjyāyānvā ato 'smi dhehyeva me nāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीन्महान्देवो ऽसीति । तद्यदस्य तन्नामाकरोच्चन्द्रमास्तद्रूपमभवत्प्रजापतिर्वै चन्द्रमाः प्रजापतिर्वै महान्देवः सो ऽब्रवीज्ज्यायान्वा अतो ऽस्मि धेह्येव मे नामेति

tamabravīnmahāndevo 'sīti | tadyadasya tannāmākaroccandramāstadrūpamabhavatprajāpatirvai candramāḥ prajāpatirvai mahāndevaḥ so 'bravījjyāyānvā ato 'smi dhehyeva me nāmeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमब्रवीदीशानो ऽसीति । तद्यदस्य तन्नामाकरोदादित्यस्तद्रूपमभवदादित्यो वा ईशान आदित्यो ह्यस्य सर्वस्येष्टे सो ऽब्रवीदेतावान्वा अस्मि मा मेतः परो नाम धा इति

tamabravīdīśāno 'sīti | tadyadasya tannāmākarodādityastadrūpamabhavadādityo vā īśāna ādityo hyasya sarvasyeṣṭe so 'bravīdetāvānvā asmi mā metaḥ paro nāma dhā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्येतान्यष्टावग्निरूपाणि । कुमारो नवमः सैवाग्निस्त्रिवृत्ता

tānyetānyaṣṭāvagnirūpāṇi | kumāro navamaḥ saivāgnistrivṛttā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवाष्टावग्निरूपाणि । अष्टाक्षरा गायत्री तस्मादाहुर्गायत्रो ऽग्निरिति सो ऽयं कुमारो रूपाण्यनुप्राविशन्न वा अग्निं कुमारमिव पश्यन्त्येतान्येवास्य रूपाणि पश्यन्त्येतानि हि रूपाण्यनुप्राविशत्

yadvevāṣṭāvagnirūpāṇi | aṣṭākṣarā gāyatrī tasmādāhurgāyatro 'gniriti so 'yaṃ kumāro rūpāṇyanuprāviśanna vā agniṃ kumāramiva paśyantyetānyevāsya rūpāṇi paśyantyetāni hi rūpāṇyanuprāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमेतं संवत्सर एव चिनुयात् । संवत्सरे ऽनुब्रूयाद्दूयोरित्यु हैक आहुः संवत्सरे वै तद्रेतो ऽसिञ्चन्त्स संवत्सरे कुमारो ऽजायत तस्माद्दूयोरेव चिनुयाद्वूयोरनुब्रूयादिति संवत्सरे त्वेव चिनुयात्संवत्सरे ऽनुब्रूयाद्यद्वाव रेतः सिक्तं तदेव जायते तत्ततो विक्रियमाणमेव वर्धमानं शेते तस्मात्संवत्सर एव चिनुयात्संवत्सरे ऽनुब्रूयात्तस्य चितस्य नाम करोति पाप्मानमेवास्य तदपहन्ति चित्रनामानं करोति चित्रो ऽसीति सर्वाणि हि चित्राण्यग्निः

tametaṃ saṃvatsara eva cinuyāt | saṃvatsare 'nubrūyāddūyorityu haika āhuḥ saṃvatsare vai tadreto 'siñcantsa saṃvatsare kumāro 'jāyata tasmāddūyoreva cinuyādvūyoranubrūyāditi saṃvatsare tveva cinuyātsaṃvatsare 'nubrūyādyadvāva retaḥ siktaṃ tadeva jāyate tattato vikriyamāṇameva vardhamānaṃ śete tasmātsaṃvatsara eva cinuyātsaṃvatsare 'nubrūyāttasya citasya nāma karoti pāpmānamevāsya tadapahanti citranāmānaṃ karoti citro 'sīti sarvāṇi hi citrāṇyagniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.