Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 6.4.3

अथ तत्राप उपनिनयति । यद्वा अस्यै क्षतं यद्विलिष्टमद्भिर्वै तत्संधीयते ऽद्भिरेवास्या एतत्क्षतं विलिष्टं संतनोति संदधाति

atha tatrāpa upaninayati | yadvā asyai kṣataṃ yadviliṣṭamadbhirvai tatsaṃdhīyate 'dbhirevāsyā etatkṣataṃ viliṣṭaṃ saṃtanoti saṃdadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपो देवीरुपसृज । मधुमतीरयक्ष्माय प्रजाभ्य इति रसो वै मधु रसवतीरयक्ष्मत्वाय प्रजाभ्य इत्येतत्तासामास्थानादुज्जिहतामोषधयः सुपिप्पला इत्यपां वा आस्थानादुज्जिहत ओषधयः सुपिप्पलाः

apo devīrupasṛja | madhumatīrayakṣmāya prajābhya iti raso vai madhu rasavatīrayakṣmatvāya prajābhya ityetattāsāmāsthānādujjihatāmoṣadhayaḥ supippalā ityapāṃ vā āsthānādujjihata oṣadhayaḥ supippalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनां वायुना संदधाति । यद्वा अस्यै क्षतं यद्विलिष्टं वायुना वै तत्संधीयते वायुनैवास्या एतत्क्षतं विलिष्टं संतनोति संदधाति

athaināṃ vāyunā saṃdadhāti | yadvā asyai kṣataṃ yadviliṣṭaṃ vāyunā vai tatsaṃdhīyate vāyunaivāsyā etatkṣataṃ viliṣṭaṃ saṃtanoti saṃdadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सं ते वायुर्मातरिश्वा दधात्विति । अयं वै वायुर्मातरिश्वा यो ऽयम् पवत उत्तानाया हृदयं यद्विकस्तमित्युत्तानाया ह्यस्या एतद्धृदयं विकस्तं यो देवानां चरसि प्राणथेनेत्येष हि सर्वेषां देवानां चरति प्राणथेन कस्मै देव वषडस्तु तुभ्यमिति प्रजापतिर्वै कस्तस्मा एवैतदिमां वषट्करोति नो हैतावत्यन्याहुतिरस्ति यथैषा

saṃ te vāyurmātariśvā dadhātviti | ayaṃ vai vāyurmātariśvā yo 'yam pavata uttānāyā hṛdayaṃ yadvikastamityuttānāyā hyasyā etaddhṛdayaṃ vikastaṃ yo devānāṃ carasi prāṇathenetyeṣa hi sarveṣāṃ devānāṃ carati prāṇathena kasmai deva vaṣaḍastu tubhyamiti prajāpatirvai kastasmā evaitadimāṃ vaṣaṭkaroti no haitāvatyanyāhutirasti yathaiṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनां दिग्भिः संदधाति । यद्वा अस्यै क्षतं यद्विलिष्टं दिग्भिर्वै तत्संधीयते दिग्भिरेवास्या एतत्क्षतं विलिष्टं संतनोति संदधाति स इमां चेमां च दिशौ संदधाति तस्मादेते दिशौ संहिते अथेमां चेमां च तस्माद्वेवैते संहिते इत्यग्रे ऽथेति अथेत्यथेति तद्दक्षिणावृत्तद्धि देवत्रानयानया वै भेषजं क्रियते ऽनयैवैनामेतद्भिषज्यति

athaināṃ digbhiḥ saṃdadhāti | yadvā asyai kṣataṃ yadviliṣṭaṃ digbhirvai tatsaṃdhīyate digbhirevāsyā etatkṣataṃ viliṣṭaṃ saṃtanoti saṃdadhāti sa imāṃ cemāṃ ca diśau saṃdadhāti tasmādete diśau saṃhite athemāṃ cemāṃ ca tasmādvevaite saṃhite ityagre 'theti athetyatheti taddakṣiṇāvṛttaddhi devatrānayānayā vai bheṣajaṃ kriyate 'nayaivaināmetadbhiṣajyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कृष्णाजिनं च पुष्करपर्णं च समुद्गृह्णाति । योनिर्वै पुष्करपर्णं योन्या तद्रेतः सिक्तं समुद्गृह्णाति तस्माद्योन्या रेतः सिक्तं समुद्गृह्यते सुजातो ज्योतिषा सह शर्म वरूथमासदत्स्वरिति सुजातो ह्येष ज्योतिषा सह शर्म चैतद्वरूथं च स्वश्चासीदति

atha kṛṣṇājinaṃ ca puṣkaraparṇaṃ ca samudgṛhṇāti | yonirvai puṣkaraparṇaṃ yonyā tadretaḥ siktaṃ samudgṛhṇāti tasmādyonyā retaḥ siktaṃ samudgṛhyate sujāto jyotiṣā saha śarma varūthamāsadatsvariti sujāto hyeṣa jyotiṣā saha śarma caitadvarūthaṃ ca svaścāsīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनमुपनह्यति । योनौ तद्रेतो युनक्ति तस्माद्योनौ रेतो युक्तं न निष्पद्यते योक्त्रेण योक्त्रेण हि योग्यं युञ्जन्ति मौञ्जेन त्रिवृता तस्योक्तो बन्धुः

athainamupanahyati | yonau tadreto yunakti tasmādyonau reto yuktaṃ na niṣpadyate yoktreṇa yoktreṇa hi yogyaṃ yuñjanti mauñjena trivṛtā tasyokto bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पर्यस्यति । वासो अग्ने विश्वरूपं संव्ययस्व विभावसविति वरुण्या वै यज्ञे रज्जुरवरुण्यमेवैनदेतत्कृत्वा यथा वासः परिधापयेदेवम् परिधापयति

tatparyasyati | vāso agne viśvarūpaṃ saṃvyayasva vibhāvasaviti varuṇyā vai yajñe rajjuravaruṇyamevainadetatkṛtvā yathā vāsaḥ paridhāpayedevam paridhāpayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनमादायोत्तिष्ठति । असौ वा आदित्य एषो ऽग्निरमु तदादित्यमुत्थापयत्युदु तिष्ठ स्वध्वरेत्यध्वरो वै यज्ञ उदु तिष्ठ सुयज्ञियेत्येतदवा नो देव्या धियेति या ते दैवी धीस्तया नो ऽवेत्येतद्दूशे च भासा बृहता सुशुक्वनिरिति दर्शनाय च भासा बृहता सुशुक्वनिरित्येतदाग्ने याहि सुशस्तिभिरिति ये वोढारस्ते सुशस्तय आग्ने याहि वोढृभिरित्येतत्

athainamādāyottiṣṭhati | asau vā āditya eṣo 'gniramu tadādityamutthāpayatyudu tiṣṭha svadhvaretyadhvaro vai yajña udu tiṣṭha suyajñiyetyetadavā no devyā dhiyeti yā te daivī dhīstayā no 'vetyetaddūśe ca bhāsā bṛhatā suśukvaniriti darśanāya ca bhāsā bṛhatā suśukvanirityetadāgne yāhi suśastibhiriti ye voḍhāraste suśastaya āgne yāhi voḍhṛbhirityetat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनमित ऊर्ध्वम् प्राञ्चम् प्रगृह्णाति । असौ वा आदित्य एषो ऽग्निरमुं तदादित्यमित ऊर्ध्वम् प्राञ्चं दधाति तस्मादसावादित्य इत ऊर्ध्वः प्राङ् धीयत ऊर्ध्व ऊ षु ण ऊतये तिष्ठा देवो न सवितेति यथैव यजुस्तथा बन्धुरूर्ध्वो वाजस्य सनितेत्यूर्ध्वो वा एष तिष्ठन्वाजमन्नं सनोति यदञ्जिभिर्वाघद्भिर्विह्वयामह इति रश्मयो वा एतस्याञ्जयो वाघतस्तानेतदाह परोबाहु प्रगृह्णाति परोबाहु ह्येष इतो ऽथैनमुपावहरति तमुपावहृत्योपरिनाभि धारयति तस्योपरि बन्धुः

athainamita ūrdhvam prāñcam pragṛhṇāti | asau vā āditya eṣo 'gniramuṃ tadādityamita ūrdhvam prāñcaṃ dadhāti tasmādasāvāditya ita ūrdhvaḥ prāṅ dhīyata ūrdhva ū ṣu ṇa ūtaye tiṣṭhā devo na saviteti yathaiva yajustathā bandhurūrdhvo vājasya sanitetyūrdhvo vā eṣa tiṣṭhanvājamannaṃ sanoti yadañjibhirvāghadbhirvihvayāmaha iti raśmayo vā etasyāñjayo vāghatastānetadāha parobāhu pragṛhṇāti parobāhu hyeṣa ito 'thainamupāvaharati tamupāvahṛtyoparinābhi dhārayati tasyopari bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.