Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 6.8.1

वनीवाह्येताग्निम् बिभ्रदित्याहुः । देवाश्चासुराश्चोभये प्राजापत्या अस्पर्धन्त ते देवाश्चक्रमचरञ्चालमसुरा आसंस्ते देवाश्चक्रेण चरन्त एतत्कमापश्यंश्चक्रेण हि वै देवाश्चरन्त एतत्कर्मापश्यंस्तस्मादनस एव पौरोडाशेषु यजूंष्यनसो ऽग्नौ

vanīvāhyetāgnim bibhradityāhuḥ | devāścāsurāścobhaye prājāpatyā aspardhanta te devāścakramacarañcālamasurā āsaṃste devāścakreṇa caranta etatkamāpaśyaṃścakreṇa hi vai devāścaranta etatkarmāpaśyaṃstasmādanasa eva pauroḍāśeṣu yajūṃṣyanaso 'gnau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यो वनीवाह्यते । देवान्कर्मणैति दैवं हास्य कर्म कतम् भवत्यथ यो न वनीवाह्यते ऽसुरान्कर्मणैत्यसुर्यं हास्य कर्म कृतम् भवति

sa yo vanīvāhyate | devānkarmaṇaiti daivaṃ hāsya karma katam bhavatyatha yo na vanīvāhyate 'surānkarmaṇaityasuryaṃ hāsya karma kṛtam bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धैक आहुः । स्वयं वा एष वनीवाहितो विष्णुक्रमैर्वा एष प्रयाति वात्सप्रेणावस्यतीति न तथा विद्याद्दैवं वा अस्य तत्प्रयाणं यद्विष्णुक्रमा दैवमवसानं यद्वात्सप्रमथास्येदम् मानुषम् प्रयाणं यदिदम् प्रयाति मानुषमवसानं यदवस्यति

taddhaika āhuḥ | svayaṃ vā eṣa vanīvāhito viṣṇukramairvā eṣa prayāti vātsapreṇāvasyatīti na tathā vidyāddaivaṃ vā asya tatprayāṇaṃ yadviṣṇukramā daivamavasānaṃ yadvātsapramathāsyedam mānuṣam prayāṇaṃ yadidam prayāti mānuṣamavasānaṃ yadavasyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिरेषोग्निः । उभयम्वेतत्प्रजापतिर्यच्च देवा यच्च मनुष्यास्तद्यद्विष्णुक्रमवात्सप्रे भवतो यद्ववास्य दैवं रूपं तदस्य तेन संस्करोत्यथ यद्वनीवाह्यते यदेवास्य मानुषं रूपं तदस्यतेन संस्करोति स ह वा एतं सर्वं कृत्स्नम् प्रजापतिं संस्करोति य एवं विद्वान्वनीवाह्यते तस्मादु वनीवाह्येतैव

prajāpatireṣogniḥ | ubhayamvetatprajāpatiryacca devā yacca manuṣyāstadyadviṣṇukramavātsapre bhavato yadvavāsya daivaṃ rūpaṃ tadasya tena saṃskarotyatha yadvanīvāhyate yadevāsya mānuṣaṃ rūpaṃ tadasyatena saṃskaroti sa ha vā etaṃ sarvaṃ kṛtsnam prajāpatiṃ saṃskaroti ya evaṃ vidvānvanīvāhyate tasmādu vanīvāhyetaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यदहः प्रयास्यन्त्स्यात् । तदहरुत्तरतो ऽग्नेः प्रागन उपस्थाप्याथास्मिन्त्समिधमादधात्येतद्वा एनं देवा एष्यन्तम् पुरस्तादन्नेनाप्रीणन्नेतया समिधा तथैवैनमयमेतदेष्यन्तम् पुरस्तादन्नेन प्रीणात्येतया समिधा

sa yadahaḥ prayāsyantsyāt | tadaharuttarato 'gneḥ prāgana upasthāpyāthāsmintsamidhamādadhātyetadvā enaṃ devā eṣyantam purastādannenāprīṇannetayā samidhā tathaivainamayametadeṣyantam purastādannena prīṇātyetayā samidhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समिधाग्निं दुवस्यतेति । समिधाग्निं नमस्यतेत्येतद्घृतैर्बोधयतातिथिमास्मिन्हव्या जुहोतनेति घृतैरह बोधयतातिथिमो अस्मिन्हव्यानि जुहुतेत्येतद्ब्रुद्धवत्येत्पायै ह्येनमेतद्बोधयति

samidhāgniṃ duvasyateti | samidhāgniṃ namasyatetyetadghṛtairbodhayatātithimāsminhavyā juhotaneti ghṛtairaha bodhayatātithimo asminhavyāni juhutetyetadbruddhavatyetpāyai hyenametadbodhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनमुद्यचति । उदु त्वा विश्वे देवा अग्ने भरन्तु चित्तिभिरिति विश्वे वा एतमग्रे देवाश्चित्तिभिरुदभरन्नेतद्ध्येषां तदा चित्तमासीत्तथैवैनमयमेतच्चितिभिरुद्भरत्येतद्ध्यस्य तदा चित्तम् भवति स नो भव शिवस्त्वं सुप्रतीको विभावसुरिति यथैव यजुस्तथा बन्धुस्तं दक्षिणत उदञ्चमादधाति तस्यो बन्धु स्थाल्यां गार्हपत्यं समुप्यापरमादधाति स यदि कामयेतोपाधिरोहेत्पार्श्वतो वा व्रजेत्

athainamudyacati | udu tvā viśve devā agne bharantu cittibhiriti viśve vā etamagre devāścittibhirudabharannetaddhyeṣāṃ tadā cittamāsīttathaivainamayametaccitibhirudbharatyetaddhyasya tadā cittam bhavati sa no bhava śivastvaṃ supratīko vibhāvasuriti yathaiva yajustathā bandhustaṃ dakṣiṇata udañcamādadhāti tasyo bandhu sthālyāṃ gārhapatyaṃ samupyāparamādadhāti sa yadi kāmayetopādhirohetpārśvato vā vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानड्वाहौ युनक्ति । दक्षिणमग्रे ऽथ सव्यमेवं देवत्रेतरथा मानुषे स यां कां च दिशं यास्यन्त्स्यात्प्राङेवाग्रे प्रयायात्प्राची हि दिगग्नेः स्वामेव तद्दिशमनु प्रयाति

athānaḍvāhau yunakti | dakṣiṇamagre 'tha savyamevaṃ devatretarathā mānuṣe sa yāṃ kāṃ ca diśaṃ yāsyantsyātprāṅevāgre prayāyātprācī hi digagneḥ svāmeva taddiśamanu prayāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेदग्ने ज्योतिष्मान्याहि । शिवेभिरर्चिभिष्ट्वामिति प्रेदग्ने त्वं ज्योतिष्मान्याहि शिवेभिरर्चिभिर्दीप्यमानैरित्येतद्बृहद्भिर्भानुभिर्भासन्मा हिंसीस्तन्वा प्रजा इति बृहद्भिरर्चिभिर्दीप्यमानैर्मा हिंसीरात्मना प्रजा इत्येतत्

predagne jyotiṣmānyāhi | śivebhirarcibhiṣṭvāmiti predagne tvaṃ jyotiṣmānyāhi śivebhirarcibhirdīpyamānairityetadbṛhadbhirbhānubhirbhāsanmā hiṃsīstanvā prajā iti bṛhadbhirarcibhirdīpyamānairmā hiṃsīrātmanā prajā ityetat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यदाक्ष उत्सर्जेत् । अथैतद्यजुर्जपेदसुर्या वा एषा वाग्याक्षस्य तामेतचमयति तामेतद्देवत्रा करोति

sa yadākṣa utsarjet | athaitadyajurjapedasuryā vā eṣā vāgyākṣasya tāmetacamayati tāmetaddevatrā karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवैतद्यजुर्जपति । यस्मिन्वै कस्मिंश्चाहिते ऽक्ष उत्सर्जति तस्यैव सा वाग्भवति तद्यदग्नावाहिते ऽक्ष उत्सर्जत्यग्नेरेव सा वाग्भवत्यग्निमेव तद्देवा उपास्तुवन्नुपामहयंस्तथैवैनमयमेतदुपस्तौत्युपमहयत्यक्रन्ददग्नि स्तनयन्निव द्यौरिति तस्योक्तो बन्धुः

yadvevaitadyajurjapati | yasminvai kasmiṃścāhite 'kṣa utsarjati tasyaiva sā vāgbhavati tadyadagnāvāhite 'kṣa utsarjatyagnereva sā vāgbhavatyagnimeva taddevā upāstuvannupāmahayaṃstathaivainamayametadupastautyupamahayatyakrandadagni stanayanniva dyauriti tasyokto bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स यदि पुरा वसत्यै विमुञ्चेत । अनस्येवाग्निः स्यादथ यदा वसत्यै विमुञ्चेत प्रागन उपस्थाप्योत्तरत उद्धत्यावोक्षति यत्रैनमुपावहरति तं दक्षिणत उदञ्चमुपावहरति तस्योक्तो बन्धुः

sa yadi purā vasatyai vimuñceta | anasyevāgniḥ syādatha yadā vasatyai vimuñceta prāgana upasthāpyottarata uddhatyāvokṣati yatrainamupāvaharati taṃ dakṣiṇata udañcamupāvaharati tasyokto bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्मिन्त्समिधमादधाति । एतद्वा एनं देवा ईयिवांसमुपरिष्टादन्नेनाप्रीणन्नेतया समिधा तथैवैनमयमेतदीयिवांसमुपरिष्टादन्नेन प्रीणात्येतया समिधा

athāsmintsamidhamādadhāti | etadvā enaṃ devā īyivāṃsamupariṣṭādannenāprīṇannetayā samidhā tathaivainamayametadīyivāṃsamupariṣṭādannena prīṇātyetayā samidhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्र प्रायमग्निर्भरतस्य शृण्व इति । प्रजापतिर्वै भरतः स हीदं सर्वम् बिभर्ति वि यत्सूर्यो न रोचते बृहद्भा इति वि यत्सूर्य इव रोचते बृहद्भा इत्येतदभि यः पूरुम् पृतनासु तस्थाविति पूरुर्ह नामासुररक्षसमास तमग्निः पृतनास्वभितष्ठौ दीदाय दैव्यो अतिथिः शिवो न इति दीप्यमानो दैवो ऽतिथिः शिवो न इत्येतत्स्थितवत्या वसत्यै ह्येनं तत्स्थापयति

pra prāyamagnirbharatasya śṛṇva iti | prajāpatirvai bharataḥ sa hīdaṃ sarvam bibharti vi yatsūryo na rocate bṛhadbhā iti vi yatsūrya iva rocate bṛhadbhā ityetadabhi yaḥ pūrum pṛtanāsu tasthāviti pūrurha nāmāsurarakṣasamāsa tamagniḥ pṛtanāsvabhitaṣṭhau dīdāya daivyo atithiḥ śivo na iti dīpyamāno daivo 'tithiḥ śivo na ityetatsthitavatyā vasatyai hyenaṃ tatsthāpayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातः सम्पदेव । समिधम् प्रथमेनादधात्युद्यचत्येकेन प्रयात्येकेनाक्षमेकेनानुमन्त्रयते समिधमेव पञएमेनादधाति तत्पञ्च पञ्चचितिको ऽग्निः पञ्च ऽर्तवः संवत्सरः संवत्सरो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावत्तद्भवति

athātaḥ sampadeva | samidham prathamenādadhātyudyacatyekena prayātyekenākṣamekenānumantrayate samidhameva pañaemenādadhāti tatpañca pañcacitiko 'gniḥ pañca 'rtavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.