अथातो भस्मन एवाभ्यवहरणस्य । देवा वा एतदग्रे भस्मोदवपंस्ते ऽब्रुवन्यदि वा इदमित्थमेव सदात्मानमभिसंस्करिष्यामहे मर्याः कुणपा अनपहतपाप्मानो भविष्यामो यद्यु परावप्स्यामो यदत्राग्नेयम् बहिर्धा तदग्नेः करिष्याम उप तज्जानीत यथेदं करवामेति ते ऽब्रुवंश्चेतयध्वमिति चितिमिचतेति वाव तदब्रुवंस्तदिचत यथेदं करवामेति
athāto bhasmana evābhyavaharaṇasya | devā vā etadagre bhasmodavapaṃste 'bruvanyadi vā idamitthameva sadātmānamabhisaṃskariṣyāmahe maryāḥ kuṇapā anapahatapāpmāno bhaviṣyāmo yadyu parāvapsyāmo yadatrāgneyam bahirdhā tadagneḥ kariṣyāma upa tajjānīta yathedaṃ karavāmeti te 'bruvaṃścetayadhvamiti citimicateti vāva tadabruvaṃstadicata yathedaṃ karavāmeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते चेतयमानाः । एतदपश्यन्नप एवैनदभ्यवहरामापो वा अस्य सर्वस्य प्रतिष्ठा तद्यत्रास्य सर्वस्य प्रतिष्ठा तदेनत्प्रतिष्ठाप्य यदत्राग्नेयं तदद्भ्यो ऽधि जनयिष्याम इति तदपो ऽभ्यवाहरंस्तथैवैनदयमेतदपो ऽभ्यवहरति
te cetayamānāḥ | etadapaśyannapa evainadabhyavaharāmāpo vā asya sarvasya pratiṣṭhā tadyatrāsya sarvasya pratiṣṭhā tadenatpratiṣṭhāpya yadatrāgneyaṃ tadadbhyo 'dhi janayiṣyāma iti tadapo 'bhyavāharaṃstathaivainadayametadapo 'bhyavaharati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपो देवीः । प्रतिगृभ्णीत भस्मैतत्स्योने कृणुध्वं सुरभा उ लोक इति जग्धं वा एतद्यातयाम भवति तदेतदाह स्रभिष्ठ एनल्लोके कुरुध्वमिति तस्मै नमन्तां जनय इत्यापो वै जनयो ऽद्भ्यो हीदं सर्वं जायते सुपत्नीरित्यग्निना वा आपः सुपत्न्यो मातेव पुत्रम् बिभृताप्स्वेनदिनि यथा माता पुत्रमपस्थे बिभृयादेवमेनद्बिभृतेन्येतत्
āpo devīḥ | pratigṛbhṇīta bhasmaitatsyone kṛṇudhvaṃ surabhā u loka iti jagdhaṃ vā etadyātayāma bhavati tadetadāha srabhiṣṭha enalloke kurudhvamiti tasmai namantāṃ janaya ityāpo vai janayo 'dbhyo hīdaṃ sarvaṃ jāyate supatnīrityagninā vā āpaḥ supatnyo māteva putram bibhṛtāpsvenadini yathā mātā putramapasthe bibhṛyādevamenadbibhṛtenyetat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्स्वग्ने सधिष्टवेति । अप्स्वग्ने योनिष्टवेत्येतत्सौषधीरनुरुध्यस इत्योषधीर्ह्येषो ऽनुरुध्यते गर्भो सन्जायसे पुनरिति गर्भो ह्येष सन्जायते पुनर्गर्भो अस्योषधीनां गर्भो वनस्पतीनाम् गर्भो विश्वस्य भूतस्याग्ने गर्भो अपामसीति तदेनमस्य सर्वस्य गर्भं करोति
apsvagne sadhiṣṭaveti | apsvagne yoniṣṭavetyetatsauṣadhīranurudhyasa ityoṣadhīrhyeṣo 'nurudhyate garbho sanjāyase punariti garbho hyeṣa sanjāyate punargarbho asyoṣadhīnāṃ garbho vanaspatīnām garbho viśvasya bhūtasyāgne garbho apāmasīti tadenamasya sarvasya garbhaṃ karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिभिरभ्यवहरति । त्रिवृदग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवैनदेतदभ्यवहरत्येकेनाग्रे ऽथ द्वाभ्यां द्वाभ्यां वाग्रे ऽथैकेन द्विस्तु कृत्वो ऽभ्यवहरति तद्ये द्विपादाः पशवस्तैरेवैनदेतदभ्यवहरति
tribhirabhyavaharati | trivṛdagniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivainadetadabhyavaharatyekenāgre 'tha dvābhyāṃ dvābhyāṃ vāgre 'thaikena dvistu kṛtvo 'bhyavaharati tadye dvipādāḥ paśavastairevainadetadabhyavaharati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापादत्ते । तद्यदत्राग्नेयं तदेतदद्भ्यो ऽधि जनयत्यनयानया वै भेषजं क्रियते ऽनयैवैनमेतत्सम्भरति प्रसद्य भस्मना योनिमपश्च पृथिवीमग्न इति प्रसन्नो ह्येष भस्मना योनिमपश्च पृथिवीं च भवति संसृज्य मातृभिष्ट्वं ज्योतिष्मान्पुनरासद इति संगत्य मातृभिष्ट्वं ज्योतिष्मान्पुनरासद इत्येतत्पुनरासद्य सदनम् पुनरूर्जा सह रय्येत्येतेन मासर्वेणाभिनिवर्तस्वेत्येतत्
athāpādatte | tadyadatrāgneyaṃ tadetadadbhyo 'dhi janayatyanayānayā vai bheṣajaṃ kriyate 'nayaivainametatsambharati prasadya bhasmanā yonimapaśca pṛthivīmagna iti prasanno hyeṣa bhasmanā yonimapaśca pṛthivīṃ ca bhavati saṃsṛjya mātṛbhiṣṭvaṃ jyotiṣmānpunarāsada iti saṃgatya mātṛbhiṣṭvaṃ jyotiṣmānpunarāsada ityetatpunarāsadya sadanam punarūrjā saha rayyetyetena māsarveṇābhinivartasvetyetat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्भिरपादत्ते । तद्ये चतुष्पादाः पशवस्तैरेवैनमेतत्सम्भरत्यथो अन्नं वै पशवो ऽन्नेनैवैनमेतत्सम्भरति त्रिभिरभ्यवहरति तत्सप्त सप्तचितिको ऽग्निः सप्त ऽर्तवः संवत्सरः संवत्सरो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावत्तद्भवति
caturbhirapādatte | tadye catuṣpādāḥ paśavastairevainametatsambharatyatho annaṃ vai paśavo 'nnenaivainametatsambharati tribhirabhyavaharati tatsapta saptacitiko 'gniḥ sapta 'rtavaḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपादाय भस्मनः प्रत्येत्य । उखायामोप्योपतिष्ठत एतद्वा एतदयथायथं करोति यदग्निमपो ऽभ्यवहरति तस्मा एवैतन्निह्नुते ऽहिंसाया आग्नेयीभ्यामग्नय एवैतन्निह्नुते बुद्धवतीभ्यां यथैवास्यैतदग्निर्वचो निबोधेत्
apādāya bhasmanaḥ pratyetya | ukhāyāmopyopatiṣṭhata etadvā etadayathāyathaṃ karoti yadagnimapo 'bhyavaharati tasmā evaitannihnute 'hiṃsāyā āgneyībhyāmagnaya evaitannihnute buddhavatībhyāṃ yathaivāsyaitadagnirvaco nibodhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधा मे अस्य वचसो यविष्ठेति । बोध मे ऽस्य वचसो यविष्ठेत्येतन्मंहिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधाव इति भूयिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधाव इत्येतत्पीयति त्वो अनु त्वो गृणातीति पीयत्येको ऽन्वेको गृणाति वन्दारुष्टे तन्वं वन्दे अग्न इति वन्दिता ते ऽहं तन्वं वन्दे ऽग्न इत्येतत्स बोधि सूरिर्मघवा वसुपते वसुदावन् युयोध्यस्मद्द्वेषांसीति यथैवास्माद्द्वेषांसि युयादेवमेतदाह द्वाभ्यामुपतिष्ठते गायत्र्या च त्रिष्टुभा च तस्योक्तो बन्धुः
bodhā me asya vacaso yaviṣṭheti | bodha me 'sya vacaso yaviṣṭhetyetanmaṃhiṣṭhasya prabhṛtasya svadhāva iti bhūyiṣṭhasya prabhṛtasya svadhāva ityetatpīyati tvo anu tvo gṛṇātīti pīyatyeko 'nveko gṛṇāti vandāruṣṭe tanvaṃ vande agna iti vanditā te 'haṃ tanvaṃ vande 'gna ityetatsa bodhi sūrirmaghavā vasupate vasudāvan yuyodhyasmaddveṣāṃsīti yathaivāsmāddveṣāṃsi yuyādevametadāha dvābhyāmupatiṣṭhate gāyatryā ca triṣṭubhā ca tasyokto bandhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि नव भवन्ति । नव दिशो दिशो ऽग्निर्नव प्राणाः प्राणा अग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावत्तद्भवति
tāni nava bhavanti | nava diśo diśo 'gnirnava prāṇāḥ prāṇā agniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ प्रायश्चित्ती करोति । सर्वेभ्यो वा एष एतं कामेभ्य आधत्ते तद्यदेवास्यात्र कामानां व्यवचिद्यते ऽग्नावपो ऽभ्यवह्रियमाणे तदेवैतत्संतनोति संदधात्युभे प्रायश्चित्ती करोति ये एवाग्नावनुगते तस्योक्तो बन्धुः
atha prāyaścittī karoti | sarvebhyo vā eṣa etaṃ kāmebhya ādhatte tadyadevāsyātra kāmānāṃ vyavacidyate 'gnāvapo 'bhyavahriyamāṇe tadevaitatsaṃtanoti saṃdadhātyubhe prāyaścittī karoti ye evāgnāvanugate tasyokto bandhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि दश भवन्ति । दशाक्षरा विराड्विराडग्निर्देश दिशो दिशो ऽग्निर्दश प्राणाः प्राणा अग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावत्तद्भवति
tāni daśa bhavanti | daśākṣarā virāḍvirāḍagnirdeśa diśo diśo 'gnirdaśa prāṇāḥ prāṇā agniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvattadbhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.