Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 7.2.1

अथातो नैरृतीर्हरन्ति । एतद्वै देवा गार्हपत्यं चित्वा समारोहन्नयं वै लोको गार्हपत्य इममेव तं लोकं संस्कृत्य समारोहंस्ते तम एवानतिदृश्यमपश्यन्

athāto nairṛtīrharanti | etadvai devā gārhapatyaṃ citvā samārohannayaṃ vai loko gārhapatya imameva taṃ lokaṃ saṃskṛtya samārohaṃste tama evānatidṛśyamapaśyan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽब्रुवन् । उप तज्जानीत यथेदं तमः पाप्मानमपहनामहा इति ते ऽब्रुवंश्चेतयध्वमिति चितिमिचतेति वाव तदब्रुवंस्तदिचित यथेदं तमः पाप्मानमपहनामहा इति

te 'bruvan | upa tajjānīta yathedaṃ tamaḥ pāpmānamapahanāmahā iti te 'bruvaṃścetayadhvamiti citimicateti vāva tadabruvaṃstadicita yathedaṃ tamaḥ pāpmānamapahanāmahā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते चेतयमानाः । एता इष्टका अपश्यन्नैरृतीस्ता उपादधत ताभिस्तत्तमः पाप्मानमपाघ्नत पाप्मा वै निरृतिस्तद्यदेताभिः पाप्मानं निरृतिम पाघ्नत तस्मादेता नैरृत्यः

te cetayamānāḥ | etā iṣṭakā apaśyannairṛtīstā upādadhata tābhistattamaḥ pāpmānamapāghnata pāpmā vai nirṛtistadyadetābhiḥ pāpmānaṃ nirṛtima pāghnata tasmādetā nairṛtyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वा एतत्क्रियते । यद्देवा अकुर्वन्निदं नु तत्तम स पाप्मा देवैरेवापहतो यत्त्वेतत्करोति यद्देवा अकुर्वंस्तत्करवाणीत्यथो य एव पाप्मा या निरृतिस्तमेताभिरपहते तद्य !देताभिः पाप्मानं निरृतिमपहते तस्मादेता नैरृत्यः

tadvā etatkriyate | yaddevā akurvannidaṃ nu tattama sa pāpmā devairevāpahato yattvetatkaroti yaddevā akurvaṃstatkaravāṇītyatho ya eva pāpmā yā nirṛtistametābhirapahate tadya !detābhiḥ pāpmānaṃ nirṛtimapahate tasmādetā nairṛtyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवैता नैरृतीर्हरन्ति । प्रजापतिं विस्रस्तं यत्र देवाः समस्कुर्वंस्तमुखायां योनौ रेतो भूतमसिञ्चन्योनिर्वा उखा तस्मा एतां संवत्सरे प्रतिष्ठां समस्कुर्वन्निममेव लोकमयं वै लोको गार्हपत्यस्तस्मिन्नेनम् प्राजनयंस्तस्य यः पाप्मा यः श्लेष्मा यदुल्बं यज्जरायु तदस्यैताभिरपाघ्नंस्तद्यदस्यैताभिः पाप्मानं निरृतिमपाघ्नंस्तस्मादेता नैरृत्यः

yadvevaitā nairṛtīrharanti | prajāpatiṃ visrastaṃ yatra devāḥ samaskurvaṃstamukhāyāṃ yonau reto bhūtamasiñcanyonirvā ukhā tasmā etāṃ saṃvatsare pratiṣṭhāṃ samaskurvannimameva lokamayaṃ vai loko gārhapatyastasminnenam prājanayaṃstasya yaḥ pāpmā yaḥ śleṣmā yadulbaṃ yajjarāyu tadasyaitābhirapāghnaṃstadyadasyaitābhiḥ pāpmānaṃ nirṛtimapāghnaṃstasmādetā nairṛtyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवैतद्यजमानः । आत्मानमुखायां योनौ रेतो भूतं सिञ्चति योनिर्वा उखा तस्मा एतां संवत्सरे प्रतिष्ठां संस्करोतीममेव लोकमयं वै लोको गार्हपत्यस्तस्मिन्नेनम् प्रजनयति तस्य यः पाप्मा यः श्लेष्मा यदुल्बं यज्जरायु तदस्यैताभिरपहन्ति तद्यदस्यैताभिः पाप्मानं निरृतिमपहन्ति तस्मादेता नैरृत्यः

tathaivaitadyajamānaḥ | ātmānamukhāyāṃ yonau reto bhūtaṃ siñcati yonirvā ukhā tasmā etāṃ saṃvatsare pratiṣṭhāṃ saṃskarotīmameva lokamayaṃ vai loko gārhapatyastasminnenam prajanayati tasya yaḥ pāpmā yaḥ śleṣmā yadulbaṃ yajjarāyu tadasyaitābhirapahanti tadyadasyaitābhiḥ pāpmānaṃ nirṛtimapahanti tasmādetā nairṛtyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादमात्र्यो भवन्ति । अधस्पदमेव तत्पाप्मानं निरृतिं कुरुते ऽलक्षणा भवन्ति यद्वै नास्ति तदलक्षणमसन्तमेव तत्पाप्मानं निरृतिं कुरुते तुषपक्वा भवन्ति नैरृता वै तुषा नैरृतैरेव तन्नैरृतं कर्म करोति कृष्णा भवन्ति कृष्णं हि तत्तम आसीदथो कृष्णा वै निरृतिः

pādamātryo bhavanti | adhaspadameva tatpāpmānaṃ nirṛtiṃ kurute 'lakṣaṇā bhavanti yadvai nāsti tadalakṣaṇamasantameva tatpāpmānaṃ nirṛtiṃ kurute tuṣapakvā bhavanti nairṛtā vai tuṣā nairṛtaireva tannairṛtaṃ karma karoti kṛṣṇā bhavanti kṛṣṇaṃ hi tattama āsīdatho kṛṣṇā vai nirṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभिरेतां दिशं यन्ति । एषा वै नैरृती दिङ्नैरृत्यामेव तद्दिशि निरृतिं दधाति स यत्र स्वकृतं वेरिणं श्वभ्रप्रदरो वा स्यात्तदेना उपदध्याद्यत्र वा अस्या अवदीर्यते यत्र वास्या ओषधयो न जायन्ते निरृतीर्हास्यै तद्गृह्णाति नैऋत एव तद्भूमेर्निरृतिं दधाति ताः पराचीर्लोकभाजः कृत्वोपदधाति

tābhiretāṃ diśaṃ yanti | eṣā vai nairṛtī diṅnairṛtyāmeva taddiśi nirṛtiṃ dadhāti sa yatra svakṛtaṃ veriṇaṃ śvabhrapradaro vā syāttadenā upadadhyādyatra vā asyā avadīryate yatra vāsyā oṣadhayo na jāyante nirṛtīrhāsyai tadgṛhṇāti naiṛta eva tadbhūmernirṛtiṃ dadhāti tāḥ parācīrlokabhājaḥ kṛtvopadadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असुन्वन्तमयजमानमिचेति । यो वै न सुनोति न यजते तं निरृतिरृचति स्तेनस्येत्यामन्विहि तस्करस्येति स्तेनस्य चेत्यामन्विहि तस्करस्य चेत्येतदथो यथा स्तेनस्तस्करः प्रलायमेत्येवम् प्रलायमिहीत्यन्यमस्मदिच सा त इत्येत्यनित्थंविद्वांसमिचेत्येतन्नमो देवि निरृते तुभ्यमस्त्विति नमस्कारेणैवैनामपहते

asunvantamayajamānamiceti | yo vai na sunoti na yajate taṃ nirṛtirṛcati stenasyetyāmanvihi taskarasyeti stenasya cetyāmanvihi taskarasya cetyetadatho yathā stenastaskaraḥ pralāyametyevam pralāyamihītyanyamasmadica sā ta ityetyanitthaṃvidvāṃsamicetyetannamo devi nirṛte tubhyamastviti namaskāreṇaivaināmapahate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमः सु ते निरृते तिग्मतेज इति । तिग्मतेजा वै निरृतिस्तस्या एतन्नमस्करोत्ययस्मयं विचृता बन्धमेतमित्ययस्मयेन ह वै तम् बन्धेन निरृतिर्बध्नाति यम् बध्नाति यमेन त्वं यम्या संविदानेत्यग्निर्वै यम इयं यम्याभ्यां हीदं सर्वं यतमाभ्यां त्वं संविदानेत्येतदुत्तमे नाके अधि रोहयैनमिति स्वर्गो वै लोको नाकः स्वर्गे लोके यजमानमधिरोहयेत्यतत्

namaḥ su te nirṛte tigmateja iti | tigmatejā vai nirṛtistasyā etannamaskarotyayasmayaṃ vicṛtā bandhametamityayasmayena ha vai tam bandhena nirṛtirbadhnāti yam badhnāti yamena tvaṃ yamyā saṃvidānetyagnirvai yama iyaṃ yamyābhyāṃ hīdaṃ sarvaṃ yatamābhyāṃ tvaṃ saṃvidānetyetaduttame nāke adhi rohayainamiti svargo vai loko nākaḥ svarge loke yajamānamadhirohayetyatat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यास्ते घोर आसन्जुहोमीति । घोरा वै निरृतिस्तस्या एतदासन्जुहोति यत्तद्देवत्यं कर्म करोत्येषाम् बन्धानामवसर्जनायेति यैर्बन्धैर्बद्धो भवति यां त्वा जनो भूमिरिति प्रमन्दत इतीयं वै भूमिरस्यां वै स भवति यो भवति निरृतिं त्वाहम् परिवेद विश्वत इति निरृतिरिति त्वाहम् परिवेद सर्वत इत्येतदियं वै निरृतिरियं वै ते निरर्पयति यो निरृचति तद्यथा वै ब्रूयादसावामुष्यायणो ऽसि वेद त्वा मा मा हिंसीरित्येवमेतदाह नतरां हि विदित आमन्त्रितो हिनस्ति

yasyāste ghora āsanjuhomīti | ghorā vai nirṛtistasyā etadāsanjuhoti yattaddevatyaṃ karma karotyeṣām bandhānāmavasarjanāyeti yairbandhairbaddho bhavati yāṃ tvā jano bhūmiriti pramandata itīyaṃ vai bhūmirasyāṃ vai sa bhavati yo bhavati nirṛtiṃ tvāham pariveda viśvata iti nirṛtiriti tvāham pariveda sarvata ityetadiyaṃ vai nirṛtiriyaṃ vai te nirarpayati yo nirṛcati tadyathā vai brūyādasāvāmuṣyāyaṇo 'si veda tvā mā mā hiṃsīrityevametadāha natarāṃ hi vidita āmantrito hinasti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोपस्पृशति । पाप्मा वै निरृतिर्नेत्पाप्मना संस्पृशा इति न सादयति प्रतिष्ठा वै सादनं नेत्पाप्मानम् प्रतिष्ठापयानीति न सूददोहसाधिवदति प्राणो वै सूददोहा नेत्पाप्मानम् प्राणेन संतनवानि संदधानीति

nopaspṛśati | pāpmā vai nirṛtirnetpāpmanā saṃspṛśā iti na sādayati pratiṣṭhā vai sādanaṃ netpāpmānam pratiṣṭhāpayānīti na sūdadohasādhivadati prāṇo vai sūdadohā netpāpmānam prāṇena saṃtanavāni saṃdadhānīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता हैके परस्तादर्वाचीरुपदधति । पाप्मा वै निरृतिर्नेत्पाप्मानं निरृतिमन्ववायामेति न तथा कुर्यात्पराचीरेवोपदध्यात्पराञ्चमेव तत्पाप्मानं निरृतिमपहते

tā haike parastādarvācīrupadadhati | pāpmā vai nirṛtirnetpāpmānaṃ nirṛtimanvavāyāmeti na tathā kuryātparācīrevopadadhyātparāñcameva tatpāpmānaṃ nirṛtimapahate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्र इष्टका उपदधाति । त्रिवृदग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैव तत्पाप्मानं निरृतिमपहते

tisra iṣṭakā upadadhāti | trivṛdagniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataiva tatpāpmānaṃ nirṛtimapahate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथासन्दीं शिक्यम् । रुक्भपाशमिण्ड्वे तत्परार्धे न्यस्यति नैरृतो वै पाशो निरृतिपाशादेव तत्प्रमुच्यते यं ते देवी निरृतिराबबन्ध पाशं ग्रीवास्वविचृत्यमित्यनेवंविदुषा हाविचृत्यस्तं ते विष्याम्यायुषो न मध्यादित्यग्निर्वा आयुस्तस्यैतन्मध्यं यच्चितो गार्हपत्यो भवत्यचित आहवनीयस्तस्माद्यदि युवाग्निं चिनुते यदि स्थविर आयुषो न मध्यादित्येवाहाथैतम् पितुमद्धि प्रसूत इत्यन्नं वै पितुरथैतदन्नमद्धि प्रमुक्त इत्येतत्त्रिष्टुब्भिर्वज्रो वै त्रिष्टुब्वज्रेणैव तत्पाप्मानं निरृतिमपहते

athāsandīṃ śikyam | rukbhapāśamiṇḍve tatparārdhe nyasyati nairṛto vai pāśo nirṛtipāśādeva tatpramucyate yaṃ te devī nirṛtirābabandha pāśaṃ grīvāsvavicṛtyamityanevaṃviduṣā hāvicṛtyastaṃ te viṣyāmyāyuṣo na madhyādityagnirvā āyustasyaitanmadhyaṃ yaccito gārhapatyo bhavatyacita āhavanīyastasmādyadi yuvāgniṃ cinute yadi sthavira āyuṣo na madhyādityevāhāthaitam pitumaddhi prasūta ityannaṃ vai piturathaitadannamaddhi pramukta ityetattriṣṭubbhirvajro vai triṣṭubvajreṇaiva tatpāpmānaṃ nirṛtimapahate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्र इष्टका भवन्ति । आसन्दी शिक्यं रुक्भपाश इण्ड्वे तदष्टावष्टाक्षरा गायत्री गायत्रो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैव तत्पाप्मानं निरृतिमपहते

tisra iṣṭakā bhavanti | āsandī śikyaṃ rukbhapāśa iṇḍve tadaṣṭāvaṣṭākṣarā gāyatrī gāyatro 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataiva tatpāpmānaṃ nirṛtimapahate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथान्तरेणोदचमसं निनयति । वज्रो वा आपो वज्रेणैव तत्पाप्मानं निरृतिमन्तर्धत्ते नमो भूत्यै येदं चकारेत्युपोत्तिष्ठन्ति भूत्यै वा एतदग्रे देवाः कर्माकुर्वत तस्या एतन्नमो ऽकुर्वन्भूत्या उ एवायमेतत्कर्म कुरुते तस्या एतन्नमस्करोत्यप्रतीक्षमायन्त्यप्रतीक्षमेव तत्पाप्मानं निरृतिं जहति

athāntareṇodacamasaṃ ninayati | vajro vā āpo vajreṇaiva tatpāpmānaṃ nirṛtimantardhatte namo bhūtyai yedaṃ cakāretyupottiṣṭhanti bhūtyai vā etadagre devāḥ karmākurvata tasyā etannamo 'kurvanbhūtyā u evāyametatkarma kurute tasyā etannamaskarotyapratīkṣamāyantyapratīkṣameva tatpāpmānaṃ nirṛtiṃ jahati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येत्याग्निमुपतिष्ठते । एतद्वा एतदयथायथं करोति यदग्नौ सामिचित एतां दिशमेति तस्मा एवैतन्निह्नुते ऽहिंसायै

pratyetyāgnimupatiṣṭhate | etadvā etadayathāyathaṃ karoti yadagnau sāmicita etāṃ diśameti tasmā evaitannihnute 'hiṃsāyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवोपतिष्ठते । अयं वै लोको गार्हपत्यः प्रतिष्ठा वै गार्हपत्य इयमु वै प्रतिष्ठाथैतदपथमिवैति यदेतां दिशमेति तद्यदुपतिष्ठत इमामेवैतत्प्रतिष्ठामभिप्रत्यैत्यस्यामेवैतत्प्रतिष्ठायाम् प्रतितिष्ठति

yadvevopatiṣṭhate | ayaṃ vai loko gārhapatyaḥ pratiṣṭhā vai gārhapatya iyamu vai pratiṣṭhāthaitadapathamivaiti yadetāṃ diśameti tadyadupatiṣṭhata imāmevaitatpratiṣṭhāmabhipratyaityasyāmevaitatpratiṣṭhāyām pratitiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेशनः संगमनो वसूनामिति । निवेशनो ह्ययं लोकः संगमनो वसूनां विश्वा रूपाभिचष्टे शचीभिरिति सर्वाणि रूपाण्यभिचष्टे शचीभिरित्येतद्देव इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे पथीनामिति यथैव यजुस्तथा बन्धुः

niveśanaḥ saṃgamano vasūnāmiti | niveśano hyayaṃ lokaḥ saṃgamano vasūnāṃ viśvā rūpābhicaṣṭe śacībhiriti sarvāṇi rūpāṇyabhicaṣṭe śacībhirityetaddeva iva savitā satyadharmendro na tasthau samare pathīnāmiti yathaiva yajustathā bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.