Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 7.2.2

अथ प्रायणीयं निर्वपति । तस्य हविष्कृता वाचं विसृजते वाचं विसृज्य स्तम्बयजुर्हरति स्तम्बयजुर्हृत्वा पूर्वेण परिग्रहेण परिगृह्य लिखित्वाह हर त्रिरिति हरति त्रिराग्नीध्रः

atha prāyaṇīyaṃ nirvapati | tasya haviṣkṛtā vācaṃ visṛjate vācaṃ visṛjya stambayajurharati stambayajurhṛtvā pūrveṇa parigraheṇa parigṛhya likhitvāha hara tririti harati trirāgnīdhraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येत्य प्रायणीयेन प्रचरति । प्रायणीयेन प्रचर्य सीरं युनक्त्येतद्वा एनं देवाः संस्करिष्यन्तः पुरस्तादन्नेन समार्धयंस्तथैवैनमयमेतत्संस्करिष्यन्पुरस्तादन्नेन समर्धयति सीरम् भवति सेरं हैतद्यत्सीरमिरामेवास्मिन्नेतद्दधाति

pratyetya prāyaṇīyena pracarati | prāyaṇīyena pracarya sīraṃ yunaktyetadvā enaṃ devāḥ saṃskariṣyantaḥ purastādannena samārdhayaṃstathaivainamayametatsaṃskariṣyanpurastādannena samardhayati sīram bhavati seraṃ haitadyatsīramirāmevāsminnetaddadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औदुम्बरम् भवति । ऊर्ग्वै रस उदुम्बर ऊर्जैवैनमेतद्रसेन समर्धयति मौञ्जम् परिसीर्यं त्रिवृत्तस्योक्तो बन्धुः

audumbaram bhavati | ūrgvai rasa udumbara ūrjaivainametadrasena samardhayati mauñjam parisīryaṃ trivṛttasyokto bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽग्नेर्दक्षिणां श्रोणिम् । जघनेन तिष्ठन्नुत्तरस्यांसस्य पुरस्ताद्युज्यमानमभिमन्त्रयते सीरा युञ्जन्ति कवयो युगा वितन्वते पृथगिति ये विद्वांसस्ते कवयस्ते सीरं च युञ्जन्ति युगानि च वितन्वते पृथग्धीरा देवेषु सुम्नयेति यज्ञो वै सुम्नं धीरा देवेषु यज्ञं तन्वाना इत्येतत्

so 'gnerdakṣiṇāṃ śroṇim | jaghanena tiṣṭhannuttarasyāṃsasya purastādyujyamānamabhimantrayate sīrā yuñjanti kavayo yugā vitanvate pṛthagiti ye vidvāṃsaste kavayaste sīraṃ ca yuñjanti yugāni ca vitanvate pṛthagdhīrā deveṣu sumnayeti yajño vai sumnaṃ dhīrā deveṣu yajñaṃ tanvānā ityetat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युनक्त सीरा वि युगा तनुध्वमिति । युञ्जन्ति हि सीरं वि युगानि तन्वन्ति कृते योनौ वपतेह बीजमिति बीजाय वा एषा योनिष्क्रियते यत्सीता यथा ह वा अयोनौ रेतः सिञ्चेदेवं तद्यदकृष्टे वपति गिरा च श्रुष्टिः सभरा असन्न इति वाग्वै गीरन्नं श्रुष्टिर्नेदीय इत्सृण्यः पक्वमेयादिति यदा वा अन्नम् पच्यते ऽथ तत्सृण्योपचरन्ति द्वाभ्यां युनक्ति गायत्र्या च त्रिष्टुभा च तस्योक्तो बन्धुः

yunakta sīrā vi yugā tanudhvamiti | yuñjanti hi sīraṃ vi yugāni tanvanti kṛte yonau vapateha bījamiti bījāya vā eṣā yoniṣkriyate yatsītā yathā ha vā ayonau retaḥ siñcedevaṃ tadyadakṛṣṭe vapati girā ca śruṣṭiḥ sabharā asanna iti vāgvai gīrannaṃ śruṣṭirnedīya itsṛṇyaḥ pakvameyāditi yadā vā annam pacyate 'tha tatsṛṇyopacaranti dvābhyāṃ yunakti gāyatryā ca triṣṭubhā ca tasyokto bandhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दक्षिणमेवाग्रे युनक्ति । अथ सव्यमेवं देवत्रेतरथा मानुषे षड्गवम् भवति द्वादशगवं वा चतुर्विंशतिगवं वा संवत्सरमेवाभिसम्पदम्

sa dakṣiṇamevāgre yunakti | atha savyamevaṃ devatretarathā mānuṣe ṣaḍgavam bhavati dvādaśagavaṃ vā caturviṃśatigavaṃ vā saṃvatsaramevābhisampadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनं विकृषति । अन्नं वै कृषिरेतद्वा अस्मिन्देवाः संस्करिष्यन्तः पुरस्तादन्नमदधुस्तथैवास्मिन्नयमेतत्संस्करिष्यन्पुरस्तादन्नं दधाति

athainaṃ vikṛṣati | annaṃ vai kṛṣiretadvā asmindevāḥ saṃskariṣyantaḥ purastādannamadadhustathaivāsminnayametatsaṃskariṣyanpurastādannaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वा आत्मानमेव विकृषति । न पक्षपुचान्यात्मंस्तदन्नं दधाति यदु वा आत्मन्नन्नं धीयते तदात्मानमवति तत्पक्षपुचान्यथ यत्पक्षपुचेषु नैव तदात्मानमवति न पक्षपुचानि

sa vā ātmānameva vikṛṣati | na pakṣapucānyātmaṃstadannaṃ dadhāti yadu vā ātmannannaṃ dhīyate tadātmānamavati tatpakṣapucānyatha yatpakṣapuceṣu naiva tadātmānamavati na pakṣapucāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दक्षिणार्धेनाग्नेः । अन्तरेण परिश्रितः प्राचीम् प्रथमां सीतां कृषति शुनं सु फाला विकृषन्तु भूमिं शुनं कीनाशा अभियन्तु वाहैरिति शुनं शुनमिति यद्वै समृद्धं तचुनं समर्धयत्येवैनामेतत्

sa dakṣiṇārdhenāgneḥ | antareṇa pariśritaḥ prācīm prathamāṃ sītāṃ kṛṣati śunaṃ su phālā vikṛṣantu bhūmiṃ śunaṃ kīnāśā abhiyantu vāhairiti śunaṃ śunamiti yadvai samṛddhaṃ tacunaṃ samardhayatyevaināmetat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ जघनार्धेनोदीचीम् । घृतेन सीता मधुना समज्यतामिति यथैव यजुस्तथा बन्धुर्विश्वैर्देवैरनुमता मरुद्भिरिति विश्वे च वै देवा मरुतश्च वर्षस्येशत ऊर्जस्वती पयसा पिन्वमानेति रसो वै पय ऊर्जस्वती रसेनान्नेन पिन्वमानेत्येतदस्मान्त्सीते पयसाभ्याववृत्स्वेत्यस्मान्त्सीते रसेनाभ्याववृत्स्वेत्येतत्

atha jaghanārdhenodīcīm | ghṛtena sītā madhunā samajyatāmiti yathaiva yajustathā bandhurviśvairdevairanumatā marudbhiriti viśve ca vai devā marutaśca varṣasyeśata ūrjasvatī payasā pinvamāneti raso vai paya ūrjasvatī rasenānnena pinvamānetyetadasmāntsīte payasābhyāvavṛtsvetyasmāntsīte rasenābhyāvavṛtsvetyetat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोत्तरार्धेन । लाङ्गलम् पवीरवदिति लाङ्गलं रयिमदित्येतत्सुशेवं सोमपित्सर्वित्यन्नं वै सोमस्तदुद्वपति गामविम् प्रफर्व्यं च पीवरीम् प्रस्थावद्रथवाहनमित्येतद्धि सर्वं सीतोद्वपति

athottarārdhena | lāṅgalam pavīravaditi lāṅgalaṃ rayimadityetatsuśevaṃ somapitsarvityannaṃ vai somastadudvapati gāmavim prapharvyaṃ ca pīvarīm prasthāvadrathavāhanamityetaddhi sarvaṃ sītodvapati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ पूर्वार्धेन दक्षिणाम् । कामं कामदुघे धुक्ष्व मित्राय वरुणाय च इन्द्रायाश्विभ्याम् पूष्णे प्रजाभ्य ओषधीभ्य इति सर्वदेवत्या वै कृषिरेताभ्यो देवताभ्यः सर्वान्कामान्धुक्ष्वेत्येतदित्यग्रे कृषत्यथेति अथेत्यथेति तद्दक्षिणावृत्तद्धि देवत्रा

atha pūrvārdhena dakṣiṇām | kāmaṃ kāmadughe dhukṣva mitrāya varuṇāya ca indrāyāśvibhyām pūṣṇe prajābhya oṣadhībhya iti sarvadevatyā vai kṛṣiretābhyo devatābhyaḥ sarvānkāmāndhukṣvetyetadityagre kṛṣatyatheti athetyatheti taddakṣiṇāvṛttaddhi devatrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतस्रः सीता यजुषा कृषति । तद्यच्चतसृषु दिक्ष्वन्नं तदस्मिन्नेतद्दधाति तद्वै यजुषाद्धा वै तद्यद्यजुरद्धो तद्यदिमा दिशः

catasraḥ sītā yajuṣā kṛṣati | tadyaccatasṛṣu dikṣvannaṃ tadasminnetaddadhāti tadvai yajuṣāddhā vai tadyadyajuraddho tadyadimā diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्मानं विकृषति । तद्यदेव संवत्सरे ऽन्नं तदस्मिन्नेतद्दधाति तूष्णीमनिरुक्तं वै तद्यत्तूष्णीं सर्वं वा अनिरुक्तं सर्वेणैवास्मिन्नेतदन्नं दधातीत्यग्रे कृषत्यथेति अथेत्यथेति तद्दक्षिणावृत्तद्धि देवत्रा

athātmānaṃ vikṛṣati | tadyadeva saṃvatsare 'nnaṃ tadasminnetaddadhāti tūṣṇīmaniruktaṃ vai tadyattūṣṇīṃ sarvaṃ vā aniruktaṃ sarveṇaivāsminnetadannaṃ dadhātītyagre kṛṣatyatheti athetyatheti taddakṣiṇāvṛttaddhi devatrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्रस्तिस्रः सीताः कृषति । त्रिवृदग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवास्मिन्नेतदन्नं दधाति

tisrastisraḥ sītāḥ kṛṣati | trivṛdagniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivāsminnetadannaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादश सीतास्तूष्णीं कृषति । द्वादश मासाः संवत्सरः संवत्सरो ऽग्निर्यावानग्निर्यावत्यस्य मात्रा तावतैवास्मिन्नेतदन्नं दधाति

dvādaśa sītāstūṣṇīṃ kṛṣati | dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsaro 'gniryāvānagniryāvatyasya mātrā tāvataivāsminnetadannaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता उभय्यः षोडश सम्पद्यन्ते । षोडशकलः प्रजापतिः प्रजापतिरग्निरात्मंसम्मितमेवास्मिन्नेतदन्नं दधाति यदु वा आत्मसम्मितमन्नं तदवति तन्न हिनस्ति यद्भूयो हिनस्ति तद्यत्कनीयो न तदवति

tā ubhayyaḥ ṣoḍaśa sampadyante | ṣoḍaśakalaḥ prajāpatiḥ prajāpatiragnirātmaṃsammitamevāsminnetadannaṃ dadhāti yadu vā ātmasammitamannaṃ tadavati tanna hinasti yadbhūyo hinasti tadyatkanīyo na tadavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवैनं विकृषति । एतद्वा अस्मिन्देवाः संस्करिष्यन्तः पुरस्तात्प्राणानदधुस्तथैवास्मिन्नयमेतत्संस्करिष्यन्पुरस्तात्प्राणान्दधाति लेखा भवन्ति लेखासु हीमे प्राणाः

yadvevainaṃ vikṛṣati | etadvā asmindevāḥ saṃskariṣyantaḥ purastātprāṇānadadhustathaivāsminnayametatsaṃskariṣyanpurastātprāṇāndadhāti lekhā bhavanti lekhāsu hīme prāṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतस्रः सीता यजुषा कृषति । तद्य इमे शीर्षम्श्चत्वारो निरुक्ताः प्राणास्तानस्मिन्नेतद्दधाति तद्वै यजुषाद्धा वै तद्यद्यजुरद्धो तद्यदिमे शीर्षन्प्राणाः

catasraḥ sītā yajuṣā kṛṣati | tadya ime śīrṣamścatvāro niruktāḥ prāṇāstānasminnetaddadhāti tadvai yajuṣāddhā vai tadyadyajuraddho tadyadime śīrṣanprāṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवात्मानं विकृषति । य एवेमे ऽन्तरात्मन्प्राणास्तानस्मिन्नेतद्दधाति तूष्णीं को हि तद्वेद यावन्त इमे ऽन्तरात्मन्प्राणाः

yadvevātmānaṃ vikṛṣati | ya eveme 'ntarātmanprāṇāstānasminnetaddadhāti tūṣṇīṃ ko hi tadveda yāvanta ime 'ntarātmanprāṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनान्विमुञ्चति । आप्त्वा तं कामं यस्मै कामायैनान्युङ्क्ते विमुच्यध्वमघ्न्या इत्यघ्न्या हैते देवत्रा देवयाना इति दैवं ह्येभिः कर्म करोत्यगन्म तमसस्पारमस्येत्यशनाया वै तमो ऽगन्मास्या अशनायायै पारमित्येतज्ज्योतिरापामेति ज्योतिर्ह्याप्नोति यो देवान्यो यज्ञमथैनानुदीचः प्राचः प्रसृजति तस्योक्तो बन्धुस्तानध्वर्यवे ददाति स हि तै करोति तांस्तु दक्षिणानां काले ऽनुदिशेत्

athainānvimuñcati | āptvā taṃ kāmaṃ yasmai kāmāyainānyuṅkte vimucyadhvamaghnyā ityaghnyā haite devatrā devayānā iti daivaṃ hyebhiḥ karma karotyaganma tamasaspāramasyetyaśanāyā vai tamo 'ganmāsyā aśanāyāyai pāramityetajjyotirāpāmeti jyotirhyāpnoti yo devānyo yajñamathainānudīcaḥ prācaḥ prasṛjati tasyokto bandhustānadhvaryave dadāti sa hi tai karoti tāṃstu dakṣiṇānāṃ kāle 'nudiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.