Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 8.2.3

अथ प्राणभृत उपदधाति । एतद्वै देवा अब्रुवंश्चेतयध्वमिति चितिमिचतेति वाव तदब्रुवंस्ते चेतयमाना वायुमेव चितिमपश्यंस्तामस्मिन्नदधुस्तथैवास्मिन्नयमेतद्दधाति

atha prāṇabhṛta upadadhāti | etadvai devā abruvaṃścetayadhvamiti citimicateti vāva tadabruvaṃste cetayamānā vāyumeva citimapaśyaṃstāmasminnadadhustathaivāsminnayametaddadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणभृत उपदधाति । प्राणो वै वायुर्वायुमेवास्मिन्नेतद्दधाति रेतःसिचोर्वेलयेमे वै रेतःसिचावनयोस्तद्वायुं दधाति तस्मादनयोर्वायुः सर्वत उपदधाति सर्वतस्तद्वायुं दधाति तस्मात्सर्वतो वायुः सर्वतः समीचीः सर्वतस्तत्सम्यञ्चं वायुं दधाति तस्मात्सर्वतः सम्यङ्भूत्वा सर्वाभ्यो दिग्भ्यो वाति दिश्या अनूपदधाति दिक्षु तद्वायुं दधाति तस्मात्सर्वासु दिक्षु वायुः

prāṇabhṛta upadadhāti | prāṇo vai vāyurvāyumevāsminnetaddadhāti retaḥsicorvelayeme vai retaḥsicāvanayostadvāyuṃ dadhāti tasmādanayorvāyuḥ sarvata upadadhāti sarvatastadvāyuṃ dadhāti tasmātsarvato vāyuḥ sarvataḥ samīcīḥ sarvatastatsamyañcaṃ vāyuṃ dadhāti tasmātsarvataḥ samyaṅbhūtvā sarvābhyo digbhyo vāti diśyā anūpadadhāti dikṣu tadvāyuṃ dadhāti tasmātsarvāsu dikṣu vāyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव प्राणभृत उपदधाति । आस्वेवैतत्प्रजासु प्राणान्दधाति ता अनन्तर्हिता वैश्वदेवीभ्य उपदधात्यनन्तर्हितांस्तत्प्रजाभ्यः प्राणान्दधाति प्राणम् मे पाह्यपानम् मे पाहि व्यानम् मे पाहि चक्षुर्म उर्व्या बिभाहि श्रोत्रम् मे श्लोकयेत्येतानेवास्वेतत्क्ल्प्तान्प्राणान्दधाति

yadveva prāṇabhṛta upadadhāti | āsvevaitatprajāsu prāṇāndadhāti tā anantarhitā vaiśvadevībhya upadadhātyanantarhitāṃstatprajābhyaḥ prāṇāndadhāti prāṇam me pāhyapānam me pāhi vyānam me pāhi cakṣurma urvyā bibhāhi śrotram me ślokayetyetānevāsvetatkLptānprāṇāndadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापस्या उपदधाति । एतद्वै देवा अब्रुवंश्चेतयध्वमिति चितिमिचतेति वाव तदब्रुवंस्ते चेतयमाना वृष्टिमेव चितिमपश्यंस्तामस्मिन्नदधुस्तथैवास्मिन्नयमेतद्दधाति

athāpasyā upadadhāti | etadvai devā abruvaṃścetayadhvamiti citimicateti vāva tadabruvaṃste cetayamānā vṛṣṭimeva citimapaśyaṃstāmasminnadadhustathaivāsminnayametaddadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपस्या उपदधाति । आपो वै वृष्टिर्वृष्टिमेवास्मिन्नेतद्दधाति रेतःसिचोर्वेलयेमे वै रेतःसिचावनयोस्तद्वृष्टिं दधाति तस्मादनयोर्वर्षति सर्वत उपदधाति सर्वतस्तद्वृष्टिं दधाति तस्मात्सर्वतो वर्षति सर्वतः समीचीः सर्वतस्तमीचीं वृष्टिं दधाति तस्मात्सर्वतः सम्यङ्भूत्वा सर्वाभ्यो दिग्भ्यो वर्षति वायव्या अनूपदधाति वायौ तद्वृष्टिं दधाति तस्माद्यां दिशं वायुरेति तां दिशं वृष्टिरन्वेति

apasyā upadadhāti | āpo vai vṛṣṭirvṛṣṭimevāsminnetaddadhāti retaḥsicorvelayeme vai retaḥsicāvanayostadvṛṣṭiṃ dadhāti tasmādanayorvarṣati sarvata upadadhāti sarvatastadvṛṣṭiṃ dadhāti tasmātsarvato varṣati sarvataḥ samīcīḥ sarvatastamīcīṃ vṛṣṭiṃ dadhāti tasmātsarvataḥ samyaṅbhūtvā sarvābhyo digbhyo varṣati vāyavyā anūpadadhāti vāyau tadvṛṣṭiṃ dadhāti tasmādyāṃ diśaṃ vāyureti tāṃ diśaṃ vṛṣṭiranveti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेवापस्या उपदधाति । एष्वेवैतत्प्राणेष्वपो दधाति ता अन्तर्हिताः प्राणभृद्भ्य उपदधात्यनन्तर्हितास्तत्प्राणेभ्यो ऽपो दधात्यथो अन्नं वा आपो ऽनन्तर्हितं तत्प्राणेभ्यो ऽन्नं दधात्यपः पिन्वौषधीर्जिन्व द्विपादव चतुष्पात्पाहि दिवो वृष्टिमेरयेत्येता एवैष्वेतत्क्ल्प्ता अपो दधाति

yadvevāpasyā upadadhāti | eṣvevaitatprāṇeṣvapo dadhāti tā antarhitāḥ prāṇabhṛdbhya upadadhātyanantarhitāstatprāṇebhyo 'po dadhātyatho annaṃ vā āpo 'nantarhitaṃ tatprāṇebhyo 'nnaṃ dadhātyapaḥ pinvauṣadhīrjinva dvipādava catuṣpātpāhi divo vṛṣṭimerayetyetā evaiṣvetatkLptā apo dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ चन्दस्या उपदधाति । एतद्वै देवा अब्रुवंश्चेतयध्वमिति चितिमिचतेति वाव तदब्रुवंस्ते चेतयमानाः पशूनेव चितिमपश्यंस्तामस्मिन्नदधुस्तथैवास्मिन्नयमेतद्दधाति

atha candasyā upadadhāti | etadvai devā abruvaṃścetayadhvamiti citimicateti vāva tadabruvaṃste cetayamānāḥ paśūneva citimapaśyaṃstāmasminnadadhustathaivāsminnayametaddadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्दस्या उपदधाति । पशवो वै चन्दांसि पशूनेवास्मिन्नेतद्दधाति सर्वत उपदधाति सर्वतस्तत्पशून्दधाति तस्मात्सर्वतः पशवो ऽपस्या अनूपदधात्यप्सु तत्पशून्प्रतिष्ठापयति तस्माद्यदा वर्षत्यथ पशवः प्रतितिष्ठन्ति

candasyā upadadhāti | paśavo vai candāṃsi paśūnevāsminnetaddadhāti sarvata upadadhāti sarvatastatpaśūndadhāti tasmātsarvataḥ paśavo 'pasyā anūpadadhātyapsu tatpaśūnpratiṣṭhāpayati tasmādyadā varṣatyatha paśavaḥ pratitiṣṭhanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वेव चन्दस्या उपदधाति । प्रजापतेर्विस्रस्तात्पशव उदक्रामंश्चन्दांसि भूत्वा तान्गायत्री चन्दो भूत्वा वयसाप्नोत्तद्यद्गायत्र्याप्नोदेतद्धि चन्द आशिष्ठं सा तद्भूत्वा प्रजापतिरेतान्पशून्वयसाप्नोत्

yadveva candasyā upadadhāti | prajāpatervisrastātpaśava udakrāmaṃścandāṃsi bhūtvā tāngāyatrī cando bhūtvā vayasāpnottadyadgāyatryāpnodetaddhi canda āśiṣṭhaṃ sā tadbhūtvā prajāpatiretānpaśūnvayasāpnot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्धा वय इति । प्रजापतिर्वै मूर्धा स वयो ऽभवत्प्रजापतिश्चन्द इति प्रजापतिरेव चन्दो ऽभवत्

mūrdhā vaya iti | prajāpatirvai mūrdhā sa vayo 'bhavatprajāpatiścanda iti prajāpatireva cando 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रं वय इति । प्रजापतिर्वै क्षत्रं स वयो ऽभवन्मयंदं चन्द इति यद्वा अनिरुक्तं तन्मयंदमनिरुक्तो वै प्रजापतिः प्रजापतिरेव चन्दो ऽभवत्

kṣatraṃ vaya iti | prajāpatirvai kṣatraṃ sa vayo 'bhavanmayaṃdaṃ canda iti yadvā aniruktaṃ tanmayaṃdamanirukto vai prajāpatiḥ prajāpatireva cando 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्टम्भो वय इति । प्रजापतिर्वै विष्टम्भः स वयो ऽभवदधिपतिश्चन्द इति प्रजापतिर्वा अधिपतिः प्रजापतिरेव चन्दो ऽभवत्

viṣṭambho vaya iti | prajāpatirvai viṣṭambhaḥ sa vayo 'bhavadadhipatiścanda iti prajāpatirvā adhipatiḥ prajāpatireva cando 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वकर्मा वय इति । प्रजापरिर्वै विश्वकर्मा स वयो ऽभवत्परमेष्ठी चन्द इत्यापो वै प्रजापतिः परमेष्ठी ता हि परमे स्थाने तिष्ठन्ति प्रजापतिरेव परमेष्ठी चन्दो ऽभवत्

viśvakarmā vaya iti | prajāparirvai viśvakarmā sa vayo 'bhavatparameṣṭhī canda ityāpo vai prajāpatiḥ parameṣṭhī tā hi parame sthāne tiṣṭhanti prajāpatireva parameṣṭhī cando 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि वा एतानि । चत्वारि वयांसि चत्वारि चन्दांसि तदष्टावष्टाक्षरा गायत्र्येषा वै सा गायत्री या तद्भूत्वा प्रजापतिरेतान्पशून्वयसाप्नोत्तस्माज्जीर्णम् पशुं वयसाप्त इत्याचक्षते तस्मादु सर्वास्वेव वयो वय इत्यमुवर्तते ऽथ ये ऽस्मात्ते पशव उदक्रामन्नेते ते पञ्चदशोत्तरे वज्रो वै पशवो वज्रः पञ्चदशस्तस्माद्यस्य पशवो भवन्त्यपैव स पाप्मानं हते वज्रो हैव तस्य पाप्मानमपहन्ति तस्माद्यां कां च दिशम् पशुमानेति वज्रविहितां हैव तामन्वेति

tāni vā etāni | catvāri vayāṃsi catvāri candāṃsi tadaṣṭāvaṣṭākṣarā gāyatryeṣā vai sā gāyatrī yā tadbhūtvā prajāpatiretānpaśūnvayasāpnottasmājjīrṇam paśuṃ vayasāpta ityācakṣate tasmādu sarvāsveva vayo vaya ityamuvartate 'tha ye 'smātte paśava udakrāmannete te pañcadaśottare vajro vai paśavo vajraḥ pañcadaśastasmādyasya paśavo bhavantyapaiva sa pāpmānaṃ hate vajro haiva tasya pāpmānamapahanti tasmādyāṃ kāṃ ca diśam paśumāneti vajravihitāṃ haiva tāmanveti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.