Śatapatha Brāhmaṇa (Mādhyandina) 8.4.3

अथ सृष्टीरुपदधाति । एतद्वै प्रजापतिः सर्वाणि भूतानि पाप्मनो मृत्योर्मुक्त्वाकामयत प्रजाः सृजेय प्रजायेयेति

atha sṛṣṭīrupadadhāti | etadvai prajāpatiḥ sarvāṇi bhūtāni pāpmano mṛtyormuktvākāmayata prajāḥ sṛjeya prajāyeyeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्राणानब्रवीत् । युष्माभिः सहेमाः प्रजाः प्रजनयानीति ते वै केन स्तोष्यामह इति मया चैव युष्माभिश्चेति तथेति ते प्राणैश्चैव प्रजापतिना चास्तुवत यदु ह किं च देवाः कुर्वते स्तोमेनैव तत्कुर्वते यज्ञो वै स्तोमो यज्ञेनैव तत्कुर्वते तस्मादु सर्वास्वेवास्तुवतास्तुवतेत्यनुवर्तते

sa prāṇānabravīt | yuṣmābhiḥ sahemāḥ prajāḥ prajanayānīti te vai kena stoṣyāmaha iti mayā caiva yuṣmābhiśceti tatheti te prāṇaiścaiva prajāpatinā cāstuvata yadu ha kiṃ ca devāḥ kurvate stomenaiva tatkurvate yajño vai stomo yajñenaiva tatkurvate tasmādu sarvāsvevāstuvatāstuvatetyanuvartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकयास्तुवतेति । वाग्वा एका वाचैव तदस्तुवत प्रजा अधीयन्तेति प्रजा अत्राधीयन्त प्रजापतिरधिपतिरासीदिति प्रजापतिरत्राधिपतिरासीत्

ekayāstuvateti | vāgvā ekā vācaiva tadastuvata prajā adhīyanteti prajā atrādhīyanta prajāpatiradhipatirāsīditi prajāpatiratrādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिसृभिरस्तुवतेति । त्रयो वै प्राणाः प्राण उदानो व्यानस्तैरेव तदस्तुवत ब्रह्मासृज्यतेति ब्रह्मात्रासृज्यत ब्रह्मणस्पतिरधिपतिरासीदिति ब्रह्मणस्पतिरत्राधिपतिरासीत्

tisṛbhirastuvateti | trayo vai prāṇāḥ prāṇa udāno vyānastaireva tadastuvata brahmāsṛjyateti brahmātrāsṛjyata brahmaṇaspatiradhipatirāsīditi brahmaṇaspatiratrādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभिरस्तुवतेति । य एवेमे मनःपञ्चमाः प्राणास्तैरेव तदस्तुवत भूतान्यसृज्यन्तेति भूतान्यत्रासृज्यन्त भूतानाम् पतिरधिपतिरासीदिति भूतानाम् पतिरत्राधिपतिरासीत्

pañcabhirastuvateti | ya eveme manaḥpañcamāḥ prāṇāstaireva tadastuvata bhūtānyasṛjyanteti bhūtānyatrāsṛjyanta bhūtānām patiradhipatirāsīditi bhūtānām patiratrādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तभिरस्तुवतेति । य एवेमे सप्त शीर्षन्प्राणास्तैरेव तदस्तुवत सप्त ऋषयो ऽसृज्यन्तेति सप्त ऽर्षयो ऽत्रासृज्यन्त धाताधिपतिरासीदिति धातात्राधिपतिरासीत्

saptabhirastuvateti | ya eveme sapta śīrṣanprāṇāstaireva tadastuvata sapta ṛṣayo 'sṛjyanteti sapta 'rṣayo 'trāsṛjyanta dhātādhipatirāsīditi dhātātrādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवभिरस्तुवतेति । नव वै प्राणाः सप्त शीर्षन्नवाञ्चौ द्वौ तैरेव तदस्तुवत पितरो ऽसृज्यन्तेति पितरो ऽत्रासृज्यन्तादितिरधिपत्न्यासीदित्यदितिरत्राधिपत्न्यासीत्

navabhirastuvateti | nava vai prāṇāḥ sapta śīrṣannavāñcau dvau taireva tadastuvata pitaro 'sṛjyanteti pitaro 'trāsṛjyantāditiradhipatnyāsīdityaditiratrādhipatnyāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशभिरस्तुवतेति । दश प्राणा आत्मैकादशस्तेनैव तदस्तुवत ऋतवो ऽसृज्यन्तेत्यृतवो ऽत्रासृज्यन्तार्तवा अधिपतय आसन्नित्यार्तवा अत्राधिपतय आसन्

ekādaśabhirastuvateti | daśa prāṇā ātmaikādaśastenaiva tadastuvata ṛtavo 'sṛjyantetyṛtavo 'trāsṛjyantārtavā adhipataya āsannityārtavā atrādhipataya āsan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोदशभिरस्तुवतेति । दश प्राणा द्वे प्रतिष्ठे आत्मा त्रयोदशस्तेनैव तदस्तुवत मासा असृज्यन्तेति मासा अत्रासृज्यन्त संवत्सरो ऽधिपतिरासीदिति संवत्सरो ऽत्राधिपतिरासीत्

trayodaśabhirastuvateti | daśa prāṇā dve pratiṣṭhe ātmā trayodaśastenaiva tadastuvata māsā asṛjyanteti māsā atrāsṛjyanta saṃvatsaro 'dhipatirāsīditi saṃvatsaro 'trādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चदशभिरस्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयश्चत्वारि दोर्बाहवाणि यदूर्ध्वं नाभेस्तत्पञ्चदशं तेनैव तदस्तुवत क्षत्रमसृज्यतेति क्षत्रमसृज्यतेति क्षत्रमत्रासृज्यतेन्द्रो ऽधिपतिरासीदितीन्द्रो ऽत्राधिपतिरासीत्

pañcadaśabhirastuvateti | daśa hastyā aṅgulayaścatvāri dorbāhavāṇi yadūrdhvaṃ nābhestatpañcadaśaṃ tenaiva tadastuvata kṣatramasṛjyateti kṣatramasṛjyateti kṣatramatrāsṛjyatendro 'dhipatirāsīditīndro 'trādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तदशभिरस्तुवतेति । दश पाद्या अङ्गुलयश्चत्वार्यूर्वष्ठीवानि द्वे प्रतिष्ठे यदवाङ्नाभेस्तत्सप्तदशं तेनैव तदस्तुवत ग्राम्याः पशवो ऽसृज्यन्तेति ग्राम्याः पशवो ऽत्रासृज्यन्त बृहस्पतिरधिपतिरासीदिति बृहस्पतिरत्राधिपतिरासीत्

saptadaśabhirastuvateti | daśa pādyā aṅgulayaścatvāryūrvaṣṭhīvāni dve pratiṣṭhe yadavāṅnābhestatsaptadaśaṃ tenaiva tadastuvata grāmyāḥ paśavo 'sṛjyanteti grāmyāḥ paśavo 'trāsṛjyanta bṛhaspatiradhipatirāsīditi bṛhaspatiratrādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवदशभिरस्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयो नव प्राणास्तैरेव तदस्तुवत शूद्रार्यावसृज्येतामिति शूद्रार्यावत्रासृज्येतामहोरात्रे अधिपत्नी आस्तामित्यहोरात्रे अत्राधिपत्नी आस्ताम्

navadaśabhirastuvateti | daśa hastyā aṅgulayo nava prāṇāstaireva tadastuvata śūdrāryāvasṛjyetāmiti śūdrāryāvatrāsṛjyetāmahorātre adhipatnī āstāmityahorātre atrādhipatnī āstām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकविंशत्यास्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या आत्मैकविंशस्तेनैव तदस्तुवतैकशफाः पशवो ऽसृज्यन्तेत्येकशफाः पशवो ऽत्रासृज्यन्त वरुणो ऽधिपतिरासीदिति वरुणो ऽत्राधिपतिरासीत्

ekaviṃśatyāstuvateti | daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā ātmaikaviṃśastenaiva tadastuvataikaśaphāḥ paśavo 'sṛjyantetyekaśaphāḥ paśavo 'trāsṛjyanta varuṇo 'dhipatirāsīditi varuṇo 'trādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयोविंशत्यास्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या द्वे प्रतिष्ठे आत्मा त्रयोविंशस्तेनैव तदस्तुवत क्षुद्राः पशवो ऽसृज्यन्तेति क्षुद्राः पशवो ऽत्रासृज्यन्त पूषाधिपतिरासीदिति पूषाधिपतिरासीत्

trayoviṃśatyāstuvateti | daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā dve pratiṣṭhe ātmā trayoviṃśastenaiva tadastuvata kṣudrāḥ paśavo 'sṛjyanteti kṣudrāḥ paśavo 'trāsṛjyanta pūṣādhipatirāsīditi pūṣādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चविंशत्यास्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्याश्चत्वार्यङ्गान्यात्मा पश्चविंशस्तेनैव तदस्तुवतारण्याः पशवो ऽसृज्यन्तेत्यारण्याः पशवो ऽत्रासृज्यन्त वायुरधिपतिरासीदिति वायुरत्राधिपतिरासीत्

pañcaviṃśatyāstuvateti | daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyāścatvāryaṅgānyātmā paścaviṃśastenaiva tadastuvatāraṇyāḥ paśavo 'sṛjyantetyāraṇyāḥ paśavo 'trāsṛjyanta vāyuradhipatirāsīditi vāyuratrādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तविंशत्यास्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्याश्चत्वार्यङ्गानि द्वे प्रतिष्ठे आत्मा सप्तविंशस्तेनैव तदस्तुवत द्यावापृथिवी व्यैतामिति द्यावापृथिवी अत्र व्यैतां वसवो रुद्रा आदित्या अनुव्यायन्निति वसवो रुद्रा आदित्या अत्रानुव्यायंस्त एवाधिपतय आसन्निति त उ एवात्राधिपतय आसन्

saptaviṃśatyāstuvateti | daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyāścatvāryaṅgāni dve pratiṣṭhe ātmā saptaviṃśastenaiva tadastuvata dyāvāpṛthivī vyaitāmiti dyāvāpṛthivī atra vyaitāṃ vasavo rudrā ādityā anuvyāyanniti vasavo rudrā ādityā atrānuvyāyaṃsta evādhipataya āsanniti ta u evātrādhipataya āsan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवविंशत्यास्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या नव प्राणास्तैरेव तदस्तुवत वनस्पतयो ऽसृज्यन्तेति वनस्पतयो ऽत्रासृज्यन्त सोमो ऽधिपतिरासीदिति सोमो ऽत्राधिपतिरासीत्

navaviṃśatyāstuvateti | daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā nava prāṇāstaireva tadastuvata vanaspatayo 'sṛjyanteti vanaspatayo 'trāsṛjyanta somo 'dhipatirāsīditi somo 'trādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकत्रिंशतास्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या दश प्राणा आत्मैकत्रिंशस्तेनैव तदस्तुवत प्रजा असृज्यन्तेति प्रजा अत्रासृज्यन्त यवाश्चायवाश्चाधिपतय आसन्निति पूर्वपक्षापरपक्षा एवात्राधिपतय आसन्

ekatriṃśatāstuvateti | daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā daśa prāṇā ātmaikatriṃśastenaiva tadastuvata prajā asṛjyanteti prajā atrāsṛjyanta yavāścāyavāścādhipataya āsanniti pūrvapakṣāparapakṣā evātrādhipataya āsan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयस्त्रिंशतास्तुवतेति । दश हस्त्या अङ्गुलयो दश पाद्या दश प्राणा द्वे प्रतिष्ठे आत्मा त्रयस्त्रिंशस्तेनैव तदस्तुवत भूतान्यशाम्यन्निति सर्वाणि भूतान्यत्राशाम्यन्प्रजापतिः परमेष्ठ्यधिपतिरासीदिति प्रजापतिः परमेष्ठ्यत्राधिपतिरासीत्

trayastriṃśatāstuvateti | daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā daśa prāṇā dve pratiṣṭhe ātmā trayastriṃśastenaiva tadastuvata bhūtānyaśāmyanniti sarvāṇi bhūtānyatrāśāmyanprajāpatiḥ parameṣṭhyadhipatirāsīditi prajāpatiḥ parameṣṭhyatrādhipatirāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता वा एताः । सप्तदशेष्टका उपदधाति सप्तदशो वै संवत्सरः प्रजापतिः स प्रजनयिता तदेतेन वै सप्तदशेन संवत्सरेण प्रजापतिना प्रजनयित्रैताः प्रजाः प्राजनयद्यत्प्राजनयदसृजत तद्यदसृजत तस्मात्सृष्टयस्ताः सृष्ट्वात्मन्प्रापादयत तथैवैतद्यजमान एतेन सप्तदशेन संवत्सरेण प्रजापतिना प्रजनयित्रैताः प्रजाः प्रजनयति ताः सृष्ट्वात्मन्प्रपादयते रेतःसिचोर्वेलया पृष्टयो वै रेतःसिचौ मध्यमु पृष्टयो मध्यत एवास्मिन्नेताः प्रजाः प्रपादयति सर्वत उपदधाति सर्वत एवास्मिन्नेताः प्रजाः प्रपादयति

tā vā etāḥ | saptadaśeṣṭakā upadadhāti saptadaśo vai saṃvatsaraḥ prajāpatiḥ sa prajanayitā tadetena vai saptadaśena saṃvatsareṇa prajāpatinā prajanayitraitāḥ prajāḥ prājanayadyatprājanayadasṛjata tadyadasṛjata tasmātsṛṣṭayastāḥ sṛṣṭvātmanprāpādayata tathaivaitadyajamāna etena saptadaśena saṃvatsareṇa prajāpatinā prajanayitraitāḥ prajāḥ prajanayati tāḥ sṛṣṭvātmanprapādayate retaḥsicorvelayā pṛṣṭayo vai retaḥsicau madhyamu pṛṣṭayo madhyata evāsminnetāḥ prajāḥ prapādayati sarvata upadadhāti sarvata evāsminnetāḥ prajāḥ prapādayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.