Siva-Purana 7.1.24

ऋषय ऊचुः अन्तर्धानगतो देव्या सह सानुचरो हरः क्व यातः कुत्र वासः किं कृत्वा विरराम ह

ṛṣaya ūcuḥ antardhānagato devyā saha sānucaro haraḥ kva yātaḥ kutra vāsaḥ kiṃ kṛtvā virarāma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुरुवाच महीधरवरः श्रीमान् मंदरश्चित्रकंदरः दयितो देवदेवस्य निवासस्तपसो ऽभवत्

vāyuruvāca mahīdharavaraḥ śrīmān maṃdaraścitrakaṃdaraḥ dayito devadevasya nivāsastapaso 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपो महत्कृतं तेन वोढुं स्वशिरसा शिवौ चिरेण लब्धं तत्पादपंकजस्पर्शजं सुखम्

tapo mahatkṛtaṃ tena voḍhuṃ svaśirasā śivau cireṇa labdhaṃ tatpādapaṃkajasparśajaṃ sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य शैलस्य सौन्दर्यं सहस्रवदनैरपि न शक्यं विस्तराद्वक्तुं वर्षकोटिशतैरपि

tasya śailasya saundaryaṃ sahasravadanairapi na śakyaṃ vistarādvaktuṃ varṣakoṭiśatairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्यमप्यस्य सौन्दर्यं न वर्णयितुमुत्सहे पर्वतान्तरसौन्दर्यं साधारणविधारणात्

śakyamapyasya saundaryaṃ na varṇayitumutsahe parvatāntarasaundaryaṃ sādhāraṇavidhāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदन्तु शक्यते वक्तुमस्मिन्पर्वतसुन्दरे ऋद्ध्या कयापि सौन्दर्यमीश्वरावासयोग्यता

idantu śakyate vaktumasminparvatasundare ṛddhyā kayāpi saundaryamīśvarāvāsayogyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत एव हि देवेन देव्याः प्रियचिकीर्षया अतीव रमणीयोयं गिरिरन्तःपुरीकृतः

ata eva hi devena devyāḥ priyacikīrṣayā atīva ramaṇīyoyaṃ girirantaḥpurīkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेखलाभूमयस्तस्य विमलोपलपादपाः शिवयोर्नित्यसान्निध्यान्न्यक्कुर्वंत्यखिलंजगत्

mekhalābhūmayastasya vimalopalapādapāḥ śivayornityasānnidhyānnyakkurvaṃtyakhilaṃjagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृभ्यां जगतो नित्यं स्नानपानोपयोगतः अवाप्तपुण्यसंस्कारः प्रसरद्भिरितस्ततः

pitṛbhyāṃ jagato nityaṃ snānapānopayogataḥ avāptapuṇyasaṃskāraḥ prasaradbhiritastataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघुशीतलसंस्पर्शैरच्छाच्छैर्निर्झराम्बुभिः अधिराज्येन चाद्रीणामद्रीरेषो ऽभिषिच्यते

laghuśītalasaṃsparśairacchācchairnirjharāmbubhiḥ adhirājyena cādrīṇāmadrīreṣo 'bhiṣicyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशासु शिखरप्रान्तर्वर्तिना स शिलोच्चयः चंद्रेणाचल साम्राज्यच्छत्रेणेव विराजते

niśāsu śikharaprāntarvartinā sa śiloccayaḥ caṃdreṇācala sāmrājyacchatreṇeva virājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शैलश्चंचलीभूतैर्बालैश्चामरयोषिताम् सर्वपर्वतसाम्राज्यचामरैरिव वीज्यते

sa śailaścaṃcalībhūtairbālaiścāmarayoṣitām sarvaparvatasāmrājyacāmarairiva vījyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातरभ्युदिते भानौ भूधरो रत्नभूषितः दर्पणे देहसौभाग्यं द्रष्टुकाम इव स्थितः

prātarabhyudite bhānau bhūdharo ratnabhūṣitaḥ darpaṇe dehasaubhāgyaṃ draṣṭukāma iva sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूजद्विहंगवाचालैर्वातोद्धृतलताभुजैः विमुक्तपुष्पैः सततं व्यालम्बिमृदुपल्लवैः

kūjadvihaṃgavācālairvātoddhṛtalatābhujaiḥ vimuktapuṣpaiḥ satataṃ vyālambimṛdupallavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लताप्रतानजटिलैस्तरुभिस्तपसैरिव जयाशिषा सहाभ्यर्च्य निषेव्यत इवाद्रिराट्

latāpratānajaṭilaistarubhistapasairiva jayāśiṣā sahābhyarcya niṣevyata ivādrirāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधोमुखैरूर्ध्वमुखैश्शृंगैस्तिर्यङ्मुखैस्तथा प्रपतन्निव पाताले भूपृष्ठादुत्पतन्निव

adhomukhairūrdhvamukhaiśśṛṃgaistiryaṅmukhaistathā prapatanniva pātāle bhūpṛṣṭhādutpatanniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परीतः सर्वतो दिक्षु भ्रमन्निव विहायसि पश्यन्निव जगत्सर्वं नृत्यन्निव निरन्तरम्

parītaḥ sarvato dikṣu bhramanniva vihāyasi paśyanniva jagatsarvaṃ nṛtyanniva nirantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुहामुखैः प्रतिदिनं व्यात्तास्यो विपुलोदरैः अजीर्णलावण्यतया जृंभमाण इवाचलः

guhāmukhaiḥ pratidinaṃ vyāttāsyo vipulodaraiḥ ajīrṇalāvaṇyatayā jṛṃbhamāṇa ivācalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रसन्निव जगत्सर्वं पिबन्निव पयोनिधिम् वमन्निव तमोन्तस्थं माद्यन्निव खमम्बुदैः

grasanniva jagatsarvaṃ pibanniva payonidhim vamanniva tamontasthaṃ mādyanniva khamambudaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवास भूमयस्तास्ता दर्पणप्रतिमोदराः तिरस्कृतातपास्स्निग्धाश्रमच्छायामहीरुहाः

nivāsa bhūmayastāstā darpaṇapratimodarāḥ tiraskṛtātapāssnigdhāśramacchāyāmahīruhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरित्सरस्तडागादिसंपर्कशिशिरानिलाः तत्र तत्र निषण्णाभ्यां शिवाभ्यां सफलीकृताः

saritsarastaḍāgādisaṃparkaśiśirānilāḥ tatra tatra niṣaṇṇābhyāṃ śivābhyāṃ saphalīkṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमिमं सर्वतः श्रेष्ठं स्मृत्वा साम्बस्त्रियम्बकः रैभ्याश्रमसमीपस्थश्चान्तर्धानं गतो ययौ

tamimaṃ sarvataḥ śreṣṭhaṃ smṛtvā sāmbastriyambakaḥ raibhyāśramasamīpasthaścāntardhānaṃ gato yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोद्यानमनुप्राप्य देव्या सह महेश्वरः रराम रमणीयासु देव्यान्तःपुरभूमिषु

tatrodyānamanuprāpya devyā saha maheśvaraḥ rarāma ramaṇīyāsu devyāntaḥpurabhūmiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा गतेषु कालेषु प्रवृद्धासु प्रजासु च दैत्यौ शुंभनिशुंभाख्यौ भ्रातरौ संबभूवतुः

tathā gateṣu kāleṣu pravṛddhāsu prajāsu ca daityau śuṃbhaniśuṃbhākhyau bhrātarau saṃbabhūvatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां तपो बलाद्दत्तं ब्रह्मणा परमेष्टिना अवध्यत्वं जगत्यस्मिन्पुरुषैरखिलैरपि

tābhyāṃ tapo balāddattaṃ brahmaṇā parameṣṭinā avadhyatvaṃ jagatyasminpuruṣairakhilairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोनिजा तु या कन्या ह्यंबिकांशसमुद्भवा अजातपुंस्पर्शरतिरविलंघ्यपराक्रमा

ayonijā tu yā kanyā hyaṃbikāṃśasamudbhavā ajātapuṃsparśaratiravilaṃghyaparākramā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया तु नौ वधः संख्ये तस्यां कामाभिभूतयोः इति चाभ्यर्थितो ब्रह्मा ताभ्याम्प्राह तथास्त्विति

tayā tu nau vadhaḥ saṃkhye tasyāṃ kāmābhibhūtayoḥ iti cābhyarthito brahmā tābhyāmprāha tathāstviti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति शक्रादीन्विजित्य समरे सुरान् निःस्वाध्यायवषट्कारं जगच्चक्रतुरक्रमात्

tataḥ prabhṛti śakrādīnvijitya samare surān niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ jagaccakraturakramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोर्वधाय देवेशं ब्रह्माभ्यर्थितवान्पुनः विनिंद्यापि रहस्यं वां क्रोधयित्वा यथा तथा

tayorvadhāya deveśaṃ brahmābhyarthitavānpunaḥ viniṃdyāpi rahasyaṃ vāṃ krodhayitvā yathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वर्णकोशजां शक्तिमकामां कन्यकात्मिकाम् निशुम्भशुंभयोर्हंत्रीं सुरेभ्यो दातुमर्हसि

tadvarṇakośajāṃ śaktimakāmāṃ kanyakātmikām niśumbhaśuṃbhayorhaṃtrīṃ surebhyo dātumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमभ्यर्थितो धात्रा भगवान्नीललोहितः कालीत्याह रहस्यं वां निन्दयन्निव सस्मितः

evamabhyarthito dhātrā bhagavānnīlalohitaḥ kālītyāha rahasyaṃ vāṃ nindayanniva sasmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रुद्धा तदा देवी सुवर्णा वर्णकारणात् स्मयन्ती चाह भर्तारमसमाधेयया गिरा

tataḥ kruddhā tadā devī suvarṇā varṇakāraṇāt smayantī cāha bhartāramasamādheyayā girā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्युवाच ईदृशो मम वर्णेस्मिन्न रतिर्भवतो ऽस्ति चेत् एवावन्तं चिरं कालं कथमेषा नियम्यते

devyuvāca īdṛśo mama varṇesminna ratirbhavato 'sti cet evāvantaṃ ciraṃ kālaṃ kathameṣā niyamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरत्या वर्तमानो ऽपि कथं च रमसे मया न ह्यशक्यं जगत्यस्मिन्नीश्वरस्य जगत्प्रभोः

aratyā vartamāno 'pi kathaṃ ca ramase mayā na hyaśakyaṃ jagatyasminnīśvarasya jagatprabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वात्मारामस्य भवतो रतिर्न सुखसाधनम् इति हेतोः स्मरो यस्मात्प्रसभं भस्मसात्कृतः

svātmārāmasya bhavato ratirna sukhasādhanam iti hetoḥ smaro yasmātprasabhaṃ bhasmasātkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या च नाभिमता भर्तुरपि सर्वांगसुन्दरी सा वृथैव हि जायेत सर्वैरपि गुणान्तरैः

yā ca nābhimatā bharturapi sarvāṃgasundarī sā vṛthaiva hi jāyeta sarvairapi guṇāntaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तुर्भोगैकशेषो हि सर्ग एवैष योषिताम् तथासत्यन्यथाभूता नारी कुत्रोपयुज्यते

bharturbhogaikaśeṣo hi sarga evaiṣa yoṣitām tathāsatyanyathābhūtā nārī kutropayujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्वर्णमिमं त्यक्त्वा त्वया रहसि निन्दितम् वर्णान्तरं भजिष्ये वा न भजिष्यामि वा स्वयम्

tasmādvarṇamimaṃ tyaktvā tvayā rahasi ninditam varṇāntaraṃ bhajiṣye vā na bhajiṣyāmi vā svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वोत्थाय शयनाद्देवी साचष्ट गद्गदम् ययाचे ऽनुमतिं भर्तुस्तपसे कृतनिश्चया

ityuktvotthāya śayanāddevī sācaṣṭa gadgadam yayāce 'numatiṃ bhartustapase kṛtaniścayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा प्रणयभंगेन भीतो भूतपतिः स्वयम् पादयोः प्रणमन्नेव भवानीं प्रत्यभाषत

tathā praṇayabhaṃgena bhīto bhūtapatiḥ svayam pādayoḥ praṇamanneva bhavānīṃ pratyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वर उवाच अजानती च क्रीडोक्तिं प्रिये किं कुपितासि मे रतिः कुतो वा जायेत त्वत्तश्चेदरतिर्मम

īśvara uvāca ajānatī ca krīḍoktiṃ priye kiṃ kupitāsi me ratiḥ kuto vā jāyeta tvattaścedaratirmama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माता त्वमस्य जगतः पिताहमधिपस्तथा कथं तदुत्पपद्येत त्वत्तो नाभिरतिर्मम

mātā tvamasya jagataḥ pitāhamadhipastathā kathaṃ tadutpapadyeta tvatto nābhiratirmama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवयोरभिकामो ऽपि किमसौ कामकारितः यतः कामसमुत्पत्तिः प्रागेव जगदुद्भवः

āvayorabhikāmo 'pi kimasau kāmakāritaḥ yataḥ kāmasamutpattiḥ prāgeva jagadudbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथग्जनानां रतये कामात्मा कल्पितो मया ततः कथमुपालब्धः कामदाहादहं त्वया

pṛthagjanānāṃ rataye kāmātmā kalpito mayā tataḥ kathamupālabdhaḥ kāmadāhādahaṃ tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां वै त्रिदशसामान्यं मन्यमानो मनोभवः मनाक्परिभवं कुर्वन्मया वै भस्मसात्कृतः

māṃ vai tridaśasāmānyaṃ manyamāno manobhavaḥ manākparibhavaṃ kurvanmayā vai bhasmasātkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहारोप्यावयोरस्य जगतस्त्राणकारणात् ततस्तदर्थं त्वय्यद्य क्रीडोक्तिं कृतवाहनम्

vihāropyāvayorasya jagatastrāṇakāraṇāt tatastadarthaṃ tvayyadya krīḍoktiṃ kṛtavāhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चायमचिरादर्थस्तवैवाविष्करिष्यते क्रोधस्य जनकं वाक्यं हृदि कृत्वेदमब्रवीत्

sa cāyamacirādarthastavaivāviṣkariṣyate krodhasya janakaṃ vākyaṃ hṛdi kṛtvedamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्युवाच श्रुतपूर्वं हि भगवंस्तव चाटु वचो मया येनैवमतिधीराहमपि प्रागभिवंचिता

devyuvāca śrutapūrvaṃ hi bhagavaṃstava cāṭu vaco mayā yenaivamatidhīrāhamapi prāgabhivaṃcitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणानप्यप्रिया भर्तुर्नारी या न परित्यजेत् कुलांगना शुभा सद्भिः कुत्सितैव हि गम्यते

prāṇānapyapriyā bharturnārī yā na parityajet kulāṃganā śubhā sadbhiḥ kutsitaiva hi gamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयसी च तवाप्रीतिरगौरमिति मे वपुः क्रीडोक्तिरपि कालीति घटते कथमन्यथा

bhūyasī ca tavāprītiragauramiti me vapuḥ krīḍoktirapi kālīti ghaṭate kathamanyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्भिर्विगर्हितं तस्मात्तव कार्ष्ण्यमसंमतम् अनुत्सृज्य तपोयोगात्स्थातुमेवेह नोत्सहे

sadbhirvigarhitaṃ tasmāttava kārṣṇyamasaṃmatam anutsṛjya tapoyogātsthātumeveha notsahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिव उवाच स यद्येवंविधतापस्ते तपसा किं प्रयोजनम् ममेच्छया स्वेच्छया वा वर्णान्तरवती भव

śiva uvāca sa yadyevaṃvidhatāpaste tapasā kiṃ prayojanam mamecchayā svecchayā vā varṇāntaravatī bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्युवाच नेच्छामि भवतो वर्णं स्वयं वा कर्तुमन्यथा ब्रह्माणं तपसाराध्य क्षिप्रं गौरी भवाम्यहम्

devyuvāca necchāmi bhavato varṇaṃ svayaṃ vā kartumanyathā brahmāṇaṃ tapasārādhya kṣipraṃ gaurī bhavāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वर उवाच मत्प्रसादात्पुरा ब्रह्मा ब्रह्मत्वं प्राप्तवान्पुरा तमाहूय महादेवि तपसा किं करिष्यसि

īśvara uvāca matprasādātpurā brahmā brahmatvaṃ prāptavānpurā tamāhūya mahādevi tapasā kiṃ kariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्युवाच त्वत्तो लब्धपदा एव सर्वे ब्रह्मादयः सुराः तथाप्याराध्य तपसा ब्रह्माणं त्वन्नियोगतः

devyuvāca tvatto labdhapadā eva sarve brahmādayaḥ surāḥ tathāpyārādhya tapasā brahmāṇaṃ tvanniyogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा किल सती नाम्ना दक्षस्य दुहिता ऽभवम् जगतां पतिमेवं त्वां पतिं प्राप्तवती तथा

purā kila satī nāmnā dakṣasya duhitā 'bhavam jagatāṃ patimevaṃ tvāṃ patiṃ prāptavatī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमद्यापि तपसा तोषयित्वा द्विजं विधिम् गौरी भवितुमिच्छामि को दोषः कथ्यतामिह

evamadyāpi tapasā toṣayitvā dvijaṃ vidhim gaurī bhavitumicchāmi ko doṣaḥ kathyatāmiha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तो महादेव्या वामदेवः स्मयन्निव न तां निर्बंधयामास देवकार्यचिकीर्षया

evamukto mahādevyā vāmadevaḥ smayanniva na tāṃ nirbaṃdhayāmāsa devakāryacikīrṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.