Library·Siva-Purana·7·7.2·7.2.39
उपमन्युरुवाच श्रीकंठनाथं स्मरतां सद्यः सर्वार्थसिद्धयः प्रसिध्यंतीति मत्वैके तं वै ध्यायंति योगिनः
upamanyuruvāca śrīkaṃṭhanāthaṃ smaratāṃ sadyaḥ sarvārthasiddhayaḥ prasidhyaṃtīti matvaike taṃ vai dhyāyaṃti yoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थित्यर्थं मनसः केचित्स्थूलध्यानं प्रकुर्वते स्थूलं तु निश्चलं चेतो भवेत्सूक्ष्मे तु तत्स्थिरम्
sthityarthaṃ manasaḥ kecitsthūladhyānaṃ prakurvate sthūlaṃ tu niścalaṃ ceto bhavetsūkṣme tu tatsthiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवे तु चिंतिते साक्षात्सर्वाः सिध्यन्ति सिद्धयः मूर्त्यंतरेषु ध्यातेषु शिवरूपं विचिंतयेत्
śive tu ciṃtite sākṣātsarvāḥ sidhyanti siddhayaḥ mūrtyaṃtareṣu dhyāteṣu śivarūpaṃ viciṃtayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षयेन्मनसः स्थैर्यं तत्तद्ध्यायेत्पुनः पुनः ध्यानमादौ सविषयं ततो निर्विषयं जगुः
lakṣayenmanasaḥ sthairyaṃ tattaddhyāyetpunaḥ punaḥ dhyānamādau saviṣayaṃ tato nirviṣayaṃ jaguḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र निर्विषयं ध्यानं नास्तीत्येव सतां मतम् बुद्धेर्हि सन्ततिः काचिद्ध्यानमित्यभिधीयते
tatra nirviṣayaṃ dhyānaṃ nāstītyeva satāṃ matam buddherhi santatiḥ kāciddhyānamityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन निर्विषया बुद्धिः केवलेह प्रवर्तते तस्मात्सविषयं ध्यानं बालार्ककिरणाश्रयम्
tena nirviṣayā buddhiḥ kevaleha pravartate tasmātsaviṣayaṃ dhyānaṃ bālārkakiraṇāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्ष्माश्रयं निर्विषयं नापरं परमार्थतः यद्वा सविषयं ध्यानं तत्साकारसमाश्रयम्
sūkṣmāśrayaṃ nirviṣayaṃ nāparaṃ paramārthataḥ yadvā saviṣayaṃ dhyānaṃ tatsākārasamāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराकारात्मसंवित्तिर्ध्यानं निर्विषयं मतम् निर्बीजं च सबीजं च तदेव ध्यानमुच्यते
nirākārātmasaṃvittirdhyānaṃ nirviṣayaṃ matam nirbījaṃ ca sabījaṃ ca tadeva dhyānamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराकारश्रयत्वेन साकाराश्रयतस्तथा तस्मात्सविषयं ध्यानमादौ कृत्वा सबीजकम्
nirākāraśrayatvena sākārāśrayatastathā tasmātsaviṣayaṃ dhyānamādau kṛtvā sabījakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंते निर्विषयं कुर्यान्निर्बीजं सर्वसिद्धये प्राणायामेन सिध्यंति देव्याः शांत्यादयः क्रमात्
aṃte nirviṣayaṃ kuryānnirbījaṃ sarvasiddhaye prāṇāyāmena sidhyaṃti devyāḥ śāṃtyādayaḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शांतिः प्रशांतिर्दीप्तिश्च प्रसादश्च ततः परम् शमः सर्वापदां चैव शांतिरित्यभिधीयते
śāṃtiḥ praśāṃtirdīptiśca prasādaśca tataḥ param śamaḥ sarvāpadāṃ caiva śāṃtirityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमसो ऽन्तबहिर्नाशः प्रशान्तिः परिगीयते बहिरन्तःप्रकाशो यो दीप्तिरित्यभिधीयते
tamaso 'ntabahirnāśaḥ praśāntiḥ parigīyate bahirantaḥprakāśo yo dīptirityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्थता या तु सा बुद्धः प्रसादः परिकीर्तितः कारणानि च सर्वाणि सबाह्याभ्यंतराणि च
svasthatā yā tu sā buddhaḥ prasādaḥ parikīrtitaḥ kāraṇāni ca sarvāṇi sabāhyābhyaṃtarāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धेः प्रसादतः क्षिप्रं प्रसन्नानि भवन्त्युत ध्याता ध्यानं तथा ध्येयं यद्वा ध्यानप्रयोजनम् एतच्चतुष्टयं ज्ञात्वा ध्याता ध्यानं समाचरेत्
buddheḥ prasādataḥ kṣipraṃ prasannāni bhavantyuta dhyātā dhyānaṃ tathā dhyeyaṃ yadvā dhyānaprayojanam etaccatuṣṭayaṃ jñātvā dhyātā dhyānaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानवैराग्यसंपन्नो नित्यमव्यग्रमानसः श्रद्दधानः प्रसन्नात्मा ध्याता सद्भिरुदाहृतः
jñānavairāgyasaṃpanno nityamavyagramānasaḥ śraddadhānaḥ prasannātmā dhyātā sadbhirudāhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यै चिंतायां स्मृतो धातुः शिवचिंता मुहुर्मुहुः
dhyai ciṃtāyāṃ smṛto dhātuḥ śivaciṃtā muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगाभ्यासस्तथाल्पे ऽपि यथा पापं विनाशयेत् ध्यायतः क्षणमात्रं वा श्रद्धया परमेश्वरम्
yogābhyāsastathālpe 'pi yathā pāpaṃ vināśayet dhyāyataḥ kṣaṇamātraṃ vā śraddhayā parameśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्याक्षिप्तेन मनसा ध्यानमित्यभिधीयते
avyākṣiptena manasā dhyānamityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिप्रवाहरूपस्य ध्यानस्यास्यावलंबनम् ध्येयमित्युच्यते सद्भिस्तच्च सांबः स्वयं शिवः
buddhipravāharūpasya dhyānasyāsyāvalaṃbanam dhyeyamityucyate sadbhistacca sāṃbaḥ svayaṃ śivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमुक्तिप्रत्ययं पूर्णमैश्वर्यं चाणिमादिकम् शिवध्यानस्य पूर्णस्य साक्षादुक्तं प्रयोजनम्
vimuktipratyayaṃ pūrṇamaiśvaryaṃ cāṇimādikam śivadhyānasya pūrṇasya sākṣāduktaṃ prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्सौख्यं च मोक्षं च ध्यानादभयमाप्नुयात् तस्मात्सर्वं परित्यज्य ध्यानयुक्तो भवेन्नरः
yasmātsaukhyaṃ ca mokṣaṃ ca dhyānādabhayamāpnuyāt tasmātsarvaṃ parityajya dhyānayukto bhavennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति ध्यानं विना ज्ञानं नास्ति ध्यानमयोगिनः ध्यानं ज्ञानं च यस्यास्ति तीर्णस्तेन भवार्णवः
nāsti dhyānaṃ vinā jñānaṃ nāsti dhyānamayoginaḥ dhyānaṃ jñānaṃ ca yasyāsti tīrṇastena bhavārṇavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानं प्रसन्नमेकाग्रमशेषोपाधिवर्जितम् योगाभ्यासेन युक्तस्य योगिनस्त्वेव सिध्यति
jñānaṃ prasannamekāgramaśeṣopādhivarjitam yogābhyāsena yuktasya yoginastveva sidhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षीणाशेषपापानां ज्ञाने ध्याने भवेन्मतिः पापोपहतबुद्धीनां तद्वार्तापि सुदुर्लभा
prakṣīṇāśeṣapāpānāṃ jñāne dhyāne bhavenmatiḥ pāpopahatabuddhīnāṃ tadvārtāpi sudurlabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथावह्निर्महादीप्तः शुष्कमार्द्रं च निर्दहेत् तथा शुभाशुभं कर्म ध्यानाग्निर्दहते क्षणात्
yathāvahnirmahādīptaḥ śuṣkamārdraṃ ca nirdahet tathā śubhāśubhaṃ karma dhyānāgnirdahate kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यल्पो ऽपि यथा दीपः सुमहन्नाशयेत्तमः योगाभ्यासस्तथाल्पो ऽपि महापापं विनाशयेत्
atyalpo 'pi yathā dīpaḥ sumahannāśayettamaḥ yogābhyāsastathālpo 'pi mahāpāpaṃ vināśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायतः क्षणमात्रं वा श्रद्धया परमेश्वरम् यद्भवेत्सुमहच्छ्रेयस्तस्यांतो नैव विद्यते
dhyāyataḥ kṣaṇamātraṃ vā śraddhayā parameśvaram yadbhavetsumahacchreyastasyāṃto naiva vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति ध्यानसमं तीर्थं नास्ति ध्यानसमं तपः नास्ति ध्यानसमो यज्ञस्तस्माद्ध्यानं समाचरेत्
nāsti dhyānasamaṃ tīrthaṃ nāsti dhyānasamaṃ tapaḥ nāsti dhyānasamo yajñastasmāddhyānaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थानि तोयपूर्णानि देवान्पाषाणमृन्मयान् योगिनो न प्रपद्यंते स्वात्मप्रत्ययकारणात्
tīrthāni toyapūrṇāni devānpāṣāṇamṛnmayān yogino na prapadyaṃte svātmapratyayakāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनां च वपुः सूक्ष्मं भवेत्प्रत्यक्षमैश्वरम् यथा स्थूलमयुक्तानां मृत्काष्ठाद्यैः प्रकल्पितम्
yogināṃ ca vapuḥ sūkṣmaṃ bhavetpratyakṣamaiśvaram yathā sthūlamayuktānāṃ mṛtkāṣṭhādyaiḥ prakalpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेहांतश्चरा राज्ञः प्रियाः स्युर्न बहिश्चराः तथांतर्ध्याननिरताः प्रियाश्शंभोर्न कर्मिणः
yathehāṃtaścarā rājñaḥ priyāḥ syurna bahiścarāḥ tathāṃtardhyānaniratāḥ priyāśśaṃbhorna karmiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिस्करा यथा लोके नातीव फलभोगिनः दृष्ट्वा नरेन्द्रभवने तद्वदत्रापि कर्मिणः
bahiskarā yathā loke nātīva phalabhoginaḥ dṛṣṭvā narendrabhavane tadvadatrāpi karmiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यंतरा विपद्यंते ज्ञानयोगार्थमुद्यतः योगस्योद्योगमात्रेण रुद्रलोकं गमिष्यति
yadyaṃtarā vipadyaṃte jñānayogārthamudyataḥ yogasyodyogamātreṇa rudralokaṃ gamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुभूय सुखं तत्र स जातो योगिनां कुले ज्ञानयोगं पुनर्लब्ध्वा संसारमतिवर्तते
anubhūya sukhaṃ tatra sa jāto yogināṃ kule jñānayogaṃ punarlabdhvā saṃsāramativartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिज्ञासुरपि योगस्य यां गतिं लभते नरः न तां गतिमवाप्नोति सर्वैरपि महामखैः
jijñāsurapi yogasya yāṃ gatiṃ labhate naraḥ na tāṃ gatimavāpnoti sarvairapi mahāmakhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजानां वेदविदुषां कोटिं संपूज्य यत्फलम् भिक्षामात्रप्रदानेन तत्फलं शिवयोगिने
dvijānāṃ vedaviduṣāṃ koṭiṃ saṃpūjya yatphalam bhikṣāmātrapradānena tatphalaṃ śivayogine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञाग्निहोत्रदानेन तीर्थहोमेषु यत्फलम् योगिनामन्नदानेन तत्समस्तं फलं लभेत्
yajñāgnihotradānena tīrthahomeṣu yatphalam yogināmannadānena tatsamastaṃ phalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये चापवादं कुर्वंति विमूढाश्शिवयोगिनाम् श्रोतृभिस्ते प्रपद्यन्ते नरकेष्वामहीक्षयात्
ye cāpavādaṃ kurvaṃti vimūḍhāśśivayoginām śrotṛbhiste prapadyante narakeṣvāmahīkṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सति श्रोतरि वक्तास्यादपवादस्य योगिनाम् तस्माच्छ्रोता च पापीयान्दण्ड्यस्सुमहतां मतः ये पुनः सततं भक्त्या भजंति शवयोगिनः
sati śrotari vaktāsyādapavādasya yoginām tasmācchrotā ca pāpīyāndaṇḍyassumahatāṃ mataḥ ye punaḥ satataṃ bhaktyā bhajaṃti śavayoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते विदंति महाभोगानंते योगं च शांकरम् भोगार्थिभिर्नरैस्तस्मात्संपूज्याः शिवयोगिनः
te vidaṃti mahābhogānaṃte yogaṃ ca śāṃkaram bhogārthibhirnaraistasmātsaṃpūjyāḥ śivayoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिश्रयान्नपानाद्यैः शय्याप्रावरणादिभिः योगधर्मः ससारत्वादभेद्यः पापमुद्गरैः
pratiśrayānnapānādyaiḥ śayyāprāvaraṇādibhiḥ yogadharmaḥ sasāratvādabhedyaḥ pāpamudgaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रतंदुलवज्ज्ञेयं तथा पापेन योगिनः न लिप्यंते च तापौघैः पद्मपत्रं यथांभसा
vajrataṃdulavajjñeyaṃ tathā pāpena yoginaḥ na lipyaṃte ca tāpaughaiḥ padmapatraṃ yathāṃbhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन्देशे वसेन्नित्यं शिवयोगरतो मुनिः सो ऽपि देशो भवेत्पूतः सपूत इति किं पुनः
yasmindeśe vasennityaṃ śivayogarato muniḥ so 'pi deśo bhavetpūtaḥ sapūta iti kiṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वं परित्यज्य कृत्यमन्यद्विचक्षणः सर्वदुःखप्रहाणाय शिवयोगं समभ्यसेत्
tasmātsarvaṃ parityajya kṛtyamanyadvicakṣaṇaḥ sarvaduḥkhaprahāṇāya śivayogaṃ samabhyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धयोगफलो योगी लोकानां हितकाम्यया भोगान्भुक्त्वा यथाकामं विहरेद्वात्र वर्तताम्
siddhayogaphalo yogī lokānāṃ hitakāmyayā bhogānbhuktvā yathākāmaṃ viharedvātra vartatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा क्षुद्रमित्येव मत्वा वैषयिकं सुखम् त्यक्त्वा विरागयोगेन स्वेच्छया कर्म मुच्यताम्
athavā kṣudramityeva matvā vaiṣayikaṃ sukham tyaktvā virāgayogena svecchayā karma mucyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्त्वासन्नां मृतिं मर्त्यो दृष्टारिष्टं च भूयसा स योगारम्भनिरतः शिवक्षेत्रं समाश्रयेत्
yastvāsannāṃ mṛtiṃ martyo dṛṣṭāriṣṭaṃ ca bhūyasā sa yogārambhanirataḥ śivakṣetraṃ samāśrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र निवसन्नेव यदि धीरमना नरः प्राणान्विनापि रोगाद्यैः स्वयमेव परित्यजेत्
sa tatra nivasanneva yadi dhīramanā naraḥ prāṇānvināpi rogādyaiḥ svayameva parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वाप्यनशनं चैव हुत्वा चांगं शिवानले क्षिप्त्वा वा शिवतीर्थेषु स्वदेहमवगाहनात्
kṛtvāpyanaśanaṃ caiva hutvā cāṃgaṃ śivānale kṣiptvā vā śivatīrtheṣu svadehamavagāhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवशास्त्रोक्तविधिवत्प्राणान्यस्तु परित्यजेत् सद्य एव विमुच्येत नात्र कार्या विचारणा २
śivaśāstroktavidhivatprāṇānyastu parityajet sadya eva vimucyeta nātra kāryā vicāraṇā 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगाद्यैर्वाथ विवशः शिवक्षेत्रं समाश्रितः म्रियते यदि सोप्येवं मुच्यते नात्र संशयः
rogādyairvātha vivaśaḥ śivakṣetraṃ samāśritaḥ mriyate yadi sopyevaṃ mucyate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हि मरणं श्रेष्ठमुशंत्यनशनादिभिः शास्त्रविश्रंभधीरेण मनसा क्रियते यतः
yathā hi maraṇaṃ śreṣṭhamuśaṃtyanaśanādibhiḥ śāstraviśraṃbhadhīreṇa manasā kriyate yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवनिन्दारतं हत्वा पीडितः स्वयमेव वा यस्त्यजेद्दुस्त्यजान्प्राणान्न स भूयः प्रजायते
śivanindārataṃ hatvā pīḍitaḥ svayameva vā yastyajeddustyajānprāṇānna sa bhūyaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवनिन्दारतं हंतुमशक्तो यः स्वयं मृतः सद्य एव प्रमुच्येत त्रिः सप्तकुलसंयुतः
śivanindārataṃ haṃtumaśakto yaḥ svayaṃ mṛtaḥ sadya eva pramucyeta triḥ saptakulasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवार्थे यस्त्यजेत्प्राणाञ्छिवभक्तार्थमेव वा न तेन सदृशः कश्चिन्मुक्तिमार्गस्थितो नरः
śivārthe yastyajetprāṇāñchivabhaktārthameva vā na tena sadṛśaḥ kaścinmuktimārgasthito naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छीघ्रतरा मुक्तिस्तस्य संसारमंडलात् एतेष्वन्यतमोपायं कथमप्यवलम्ब्य वा
tasmācchīghratarā muktistasya saṃsāramaṃḍalāt eteṣvanyatamopāyaṃ kathamapyavalambya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षडध्वशुद्धिं विधिवत्प्राप्तो वा म्रियते यदि पशूनामिव तस्येह न कुर्यादौर्ध्वदैहिकम्
ṣaḍadhvaśuddhiṃ vidhivatprāpto vā mriyate yadi paśūnāmiva tasyeha na kuryādaurdhvadaihikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवाशौचं प्रपद्येत तत्पुत्रादिविशेषतः शिवचारार्थमथवा शिवविद्यार्थमेव वा खनेद्वा भुवि तद्देहं दहेद्वा शुचिनाग्निना
naivāśaucaṃ prapadyeta tatputrādiviśeṣataḥ śivacārārthamathavā śivavidyārthameva vā khanedvā bhuvi taddehaṃ dahedvā śucināgninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिपेद्वाप्सु शिवास्वेव त्यजेद्वा काष्ठलोष्टवत् अथैनमपि चोद्दिश्य कर्म चेत्कर्तुमीप्सितम्
kṣipedvāpsu śivāsveva tyajedvā kāṣṭhaloṣṭavat athainamapi coddiśya karma cetkartumīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्याणमेव कुर्वीत शक्त्या भक्तांश्च तर्पयेत् धनं तस्य भजेच्छैवः शैवी चेतस्य सन्ततिः
kalyāṇameva kurvīta śaktyā bhaktāṃśca tarpayet dhanaṃ tasya bhajecchaivaḥ śaivī cetasya santatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.