Siva-Purana 7.2.8

कृष्ण उवाच भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि शिवेन परिभाषितम् वेदसारे शिवज्ञानं स्वाश्रितानां विमुक्तये

kṛṣṇa uvāca bhagavañchrotumicchāmi śivena paribhāṣitam vedasāre śivajñānaṃ svāśritānāṃ vimuktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभक्तानामबुद्धीनामयुक्तानामगोचरम् अर्थैर्दशर्धैः संयुक्तं गूढमप्राज्ञनिंदितम्

abhaktānāmabuddhīnāmayuktānāmagocaram arthairdaśardhaiḥ saṃyuktaṃ gūḍhamaprājñaniṃditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णाश्रमकृतैर्धर्मैर्विपरीतं क्वचित्समम् वेदात्षडंगादुद्धृत्य सांख्याद्योगाच्च कृत्स्नशः

varṇāśramakṛtairdharmairviparītaṃ kvacitsamam vedātṣaḍaṃgāduddhṛtya sāṃkhyādyogācca kṛtsnaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतकोटिप्रमाणेन विस्तीर्णं ग्रंथसंख्यया कथितं परमेशेन तत्र पूजा कथं प्रभोः

śatakoṭipramāṇena vistīrṇaṃ graṃthasaṃkhyayā kathitaṃ parameśena tatra pūjā kathaṃ prabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्याधिकारः पूजादौ ज्ञानयोगादयः कथम् तत्सर्वं विस्तरादेव वक्तुमर्हसि सुव्रत

kasyādhikāraḥ pūjādau jñānayogādayaḥ katham tatsarvaṃ vistarādeva vaktumarhasi suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपमन्युरुवाच शैवं संक्षिप्य वेदोक्तं शिवेन परिभाषितम् स्तुतिनिंदादिरहितं सद्यः प्रत्ययकारणम्

upamanyuruvāca śaivaṃ saṃkṣipya vedoktaṃ śivena paribhāṣitam stutiniṃdādirahitaṃ sadyaḥ pratyayakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुप्रसादजं दिव्यमनायासेन मुक्तिदम् कथयिष्ये समासेन तस्य शक्यो न विस्तरः

guruprasādajaṃ divyamanāyāsena muktidam kathayiṣye samāsena tasya śakyo na vistaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिसृक्षया पुराव्यक्ताच्छिवः स्थाणुर्महेश्वरः सत्कार्यकारणोपेतस्स्वयमाविरभूत्प्रभुः

sisṛkṣayā purāvyaktācchivaḥ sthāṇurmaheśvaraḥ satkāryakāraṇopetassvayamāvirabhūtprabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनयामास च तदा ऋषिर्विश्वाधिकः प्रभुः देवानां प्रथमं देवं ब्रह्माणं ब्रह्मणस्पतिम्

janayāmāsa ca tadā ṛṣirviśvādhikaḥ prabhuḥ devānāṃ prathamaṃ devaṃ brahmāṇaṃ brahmaṇaspatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मापि पितरं देवं जायमानं न्यवैक्षत तं जायमानं जनको देवः प्रापश्यदाज्ञया

brahmāpi pitaraṃ devaṃ jāyamānaṃ nyavaikṣata taṃ jāyamānaṃ janako devaḥ prāpaśyadājñayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टो रुद्रेण देवो ऽसावसृजद्विश्वमीश्वरः वर्णाश्रमव्यवस्थां च चकार स पृथक्पृथक्

dṛṣṭo rudreṇa devo 'sāvasṛjadviśvamīśvaraḥ varṇāśramavyavasthāṃ ca cakāra sa pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमं ससर्ज यज्ञार्थे सोमाद्द्यौस्समजायत धरा च वह्निः सूर्यश्च यज्ञो विष्णुश्शचीपतिः

somaṃ sasarja yajñārthe somāddyaussamajāyata dharā ca vahniḥ sūryaśca yajño viṣṇuśśacīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते चान्ये च सुरा रुद्रं रुद्राध्यायेन तुष्टुवुः प्रसन्नवदनस्तस्थौ देवानामग्रतः प्रभुः

te cānye ca surā rudraṃ rudrādhyāyena tuṣṭuvuḥ prasannavadanastasthau devānāmagrataḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपहृत्य स्वलीलार्थं तेषां ज्ञानं महेश्वरः तमपृच्छंस्ततो देवाः को भवानिति मोहिताः

apahṛtya svalīlārthaṃ teṣāṃ jñānaṃ maheśvaraḥ tamapṛcchaṃstato devāḥ ko bhavāniti mohitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीद्भगवान्रुद्रो ह्यहमेकः पुरातनः आसं प्रथममेवाहं वर्तामि १ च सुरोत्तमाः

so 'bravīdbhagavānrudro hyahamekaḥ purātanaḥ āsaṃ prathamamevāhaṃ vartāmi 1 ca surottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यामि च मत्तोन्यो व्यतिरिक्तो न कश्चन अहमेव जगत्सर्वं तर्पयामि स्वतेजसा

bhaviṣyāmi ca mattonyo vyatirikto na kaścana ahameva jagatsarvaṃ tarpayāmi svatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तो ऽधिकः समो नास्ति मां यो वेद स मुच्यते इत्युक्त्वा भगवान्रुद्रस्तत्रैवांतरधत्त स अपश्यंतस्तमीशानं स्तुवंतश्चैव सामभिः

matto 'dhikaḥ samo nāsti māṃ yo veda sa mucyate ityuktvā bhagavānrudrastatraivāṃtaradhatta sa apaśyaṃtastamīśānaṃ stuvaṃtaścaiva sāmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रतं पाशुपतं कृत्वा त्वथर्वशिरसि स्थितम् भस्मसंछन्नसर्वांगा बभूवुरमरास्तदा

vrataṃ pāśupataṃ kṛtvā tvatharvaśirasi sthitam bhasmasaṃchannasarvāṃgā babhūvuramarāstadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तेषां प्रसादार्थं पशूनां पतिरीश्वरः

atha teṣāṃ prasādārthaṃ paśūnāṃ patirīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगणश्चोमया सार्धं सान्निध्यमकरोत्प्रभुः यं विनिद्रा जितश्वासा योगिनो दग्धकिल्बिषाः

sagaṇaścomayā sārdhaṃ sānnidhyamakarotprabhuḥ yaṃ vinidrā jitaśvāsā yogino dagdhakilbiṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदि पश्यंति तं देवं ददृशुर्देवपुंगवाः यामाहुः परमां शक्तिमीश्वरेच्छानुवर्तिनीम्

hṛdi paśyaṃti taṃ devaṃ dadṛśurdevapuṃgavāḥ yāmāhuḥ paramāṃ śaktimīśvarecchānuvartinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामपश्यन्महेशस्य वामतो वामलोचनाम् ये विनिर्धूतसंसाराः प्राप्ताः शैवं परं पदम्

tāmapaśyanmaheśasya vāmato vāmalocanām ye vinirdhūtasaṃsārāḥ prāptāḥ śaivaṃ paraṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यसिद्धाश्च ये वान्यं ते च दृष्टा गणेश्वराः अथ तं तुष्टुवुर्देवा देव्या सह महेश्वरम्

nityasiddhāśca ye vānyaṃ te ca dṛṣṭā gaṇeśvarāḥ atha taṃ tuṣṭuvurdevā devyā saha maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तोत्रैर्माहेश्वरैर्दिव्यैः श्रोतैः पौराणिकैरपि देवो ऽपि देवानालोक्य घृणया वृषभध्वजः

stotrairmāheśvarairdivyaiḥ śrotaiḥ paurāṇikairapi devo 'pi devānālokya ghṛṇayā vṛṣabhadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टो ऽस्मीत्याह सुप्रीतस्स्वभावमधुरां गिरम् अथ सुप्रीतमनसं प्रणिपत्य वृषध्वजम् अर्थमहत्तमं देवाः पप्रच्छुरिममादरात्

tuṣṭo 'smītyāha suprītassvabhāvamadhurāṃ giram atha suprītamanasaṃ praṇipatya vṛṣadhvajam arthamahattamaṃ devāḥ papracchurimamādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवा ऊचुः भगवन्केन मार्गेण पूजनीयो ऽसि भूतले कस्याधिकारः पूजायां वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

devā ūcuḥ bhagavankena mārgeṇa pūjanīyo 'si bhūtale kasyādhikāraḥ pūjāyāṃ vaktumarhasi tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सस्मितमालोक्य देवीं देववरोहरः स्वरूपं दर्शयामास घोरं सूर्यात्मकं परम्

tataḥ sasmitamālokya devīṃ devavaroharaḥ svarūpaṃ darśayāmāsa ghoraṃ sūryātmakaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वैश्वर्यगुणोपेतं सर्वतेजोमयं परम् शक्तिभिर्मूर्तिभिश्चांगैर्ग्रहैर्देवैश्च संवृतम्

sarvaiśvaryaguṇopetaṃ sarvatejomayaṃ param śaktibhirmūrtibhiścāṃgairgrahairdevaiśca saṃvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टबाहुं चतुर्वक्त्रमर्धनारीकमद्भुतम् दृष्ट्वैवमद्भुताकारं देवा विष्णुपुरोगमाः

aṣṭabāhuṃ caturvaktramardhanārīkamadbhutam dṛṣṭvaivamadbhutākāraṃ devā viṣṇupurogamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्ध्वा दिवाकरं देवं देवीं चैव निशाकरम् पञ्चभूतानि शेषाणि तन्मयं च चराचरम्

buddhvā divākaraṃ devaṃ devīṃ caiva niśākaram pañcabhūtāni śeṣāṇi tanmayaṃ ca carācaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंदूरवर्णाय सुमण्डलाय सुवर्णवर्णाभरणाय तुभ्यम् पद्माभनेत्राय सपंकजाय ब्रह्मेन्द्रनारायणकारणाय

siṃdūravarṇāya sumaṇḍalāya suvarṇavarṇābharaṇāya tubhyam padmābhanetrāya sapaṃkajāya brahmendranārāyaṇakāraṇāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरत्नपूर्णं ससुवर्णतोयं सुकुंकुमाद्यं सकुशं सपुष्पम् प्रदत्तमादाय सहेमपात्रं प्रशस्तमर्घ्यं भगवन्प्रसीद

suratnapūrṇaṃ sasuvarṇatoyaṃ sukuṃkumādyaṃ sakuśaṃ sapuṣpam pradattamādāya sahemapātraṃ praśastamarghyaṃ bhagavanprasīda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमश्शिवाय शांताय सगणायादिहेतवे रुद्राय विष्णवे तुभ्यं ब्रह्मणे सूर्यमूर्तये

namaśśivāya śāṃtāya sagaṇāyādihetave rudrāya viṣṇave tubhyaṃ brahmaṇe sūryamūrtaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्शिवं मण्डले सौरे संपूज्यैव समाहितः प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने प्रदद्यादर्घ्यमुत्तमम्

yaśśivaṃ maṇḍale saure saṃpūjyaiva samāhitaḥ prātarmadhyāhnasāyāhne pradadyādarghyamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणमेद्वा पठेदेताञ्छ्लोकाञ्छ्रुतिमुखानिमान् न तस्य दुर्ल्लभं किंचिद्भक्तश्चेन्मुच्यते दृढम्

praṇamedvā paṭhedetāñchlokāñchrutimukhānimān na tasya durllabhaṃ kiṃcidbhaktaścenmucyate dṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादभ्यर्चयेनित्यं शिवमादित्यरूपिणम् धर्मकामार्थमुक्त्यर्थं मनसा कर्मणा गिरा

tasmādabhyarcayenityaṃ śivamādityarūpiṇam dharmakāmārthamuktyarthaṃ manasā karmaṇā girā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ देवान्समालोक्य मण्डलस्थो महेश्वरः सर्वागमोत्तरं दत्त्वा शास्त्रमंतरधाद्धरः

atha devānsamālokya maṇḍalastho maheśvaraḥ sarvāgamottaraṃ dattvā śāstramaṃtaradhāddharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र पूजाधिकारो ऽयं ब्रह्मक्षत्रविशामिति ज्ञात्वा प्रणम्य देवेशं देवा जग्मुर्यथागतम्

tatra pūjādhikāro 'yaṃ brahmakṣatraviśāmiti jñātvā praṇamya deveśaṃ devā jagmuryathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कालेन महता तस्मिञ्छास्त्रे तिरोहिते भर्तारं परिपप्रच्छ तदंकस्था महेश्वरी

atha kālena mahatā tasmiñchāstre tirohite bhartāraṃ paripapraccha tadaṃkasthā maheśvarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया स चोदितो देवो देव्या चन्द्रविभूषणः अवदत्करमुद्धृत्य शास्त्रं सर्वागमोत्तरम्

tayā sa codito devo devyā candravibhūṣaṇaḥ avadatkaramuddhṛtya śāstraṃ sarvāgamottaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवर्तितं च तल्लोके नियोगात्परमेष्ठिनः मयागस्त्येन गुरुणा दधीचेन महर्षिणा

pravartitaṃ ca talloke niyogātparameṣṭhinaḥ mayāgastyena guruṇā dadhīcena maharṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयमप्यवतीर्योर्व्यां युगावर्तेषु शूलधृक् स्वाश्रितानां विमुक्त्यर्थं कुरुते ज्ञानसंततिम्

svayamapyavatīryorvyāṃ yugāvarteṣu śūladhṛk svāśritānāṃ vimuktyarthaṃ kurute jñānasaṃtatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋभुस्सत्यो भार्गवश्च ह्यंगिराः सविता द्विजाः मृत्युः शतक्रतुर्धीमान्वसिष्ठो मुनिपुंगवः

ṛbhussatyo bhārgavaśca hyaṃgirāḥ savitā dvijāḥ mṛtyuḥ śatakraturdhīmānvasiṣṭho munipuṃgavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारस्वतस्त्रिधामा च त्रिवृतो मुनिपुंगवः शततेजास्स्वयं धर्मो नारायण इति श्रुतः

sārasvatastridhāmā ca trivṛto munipuṃgavaḥ śatatejāssvayaṃ dharmo nārāyaṇa iti śrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरक्षश्चारुणिर्धीमांस्तथा चैव कृतंजयः कृतंजयो भरद्वाजो गौतमः कविरुत्तमः

svarakṣaścāruṇirdhīmāṃstathā caiva kṛtaṃjayaḥ kṛtaṃjayo bharadvājo gautamaḥ kaviruttamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाचःस्रवा मुनिस्साक्षात्तथा सूक्ष्मायणिः शुचिः तृणबिंदुर्मुनिः कृष्णः शक्तिः शाक्तेय उत्तरः

vācaḥsravā munissākṣāttathā sūkṣmāyaṇiḥ śuciḥ tṛṇabiṃdurmuniḥ kṛṣṇaḥ śaktiḥ śākteya uttaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातूकर्ण्यो हरिस्साक्षात्कृष्णद्वैपायनो मुनिः व्यासावताराञ्छृण्वंतु कल्पयोगेश्वरान्क्रमात्

jātūkarṇyo harissākṣātkṛṣṇadvaipāyano muniḥ vyāsāvatārāñchṛṇvaṃtu kalpayogeśvarānkramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लैंगे व्यासावतारा हि द्वापरां तेषु सुव्रताः योगाचार्यावताराश्च तथा शिष्येषु शूलिनः

laiṃge vyāsāvatārā hi dvāparāṃ teṣu suvratāḥ yogācāryāvatārāśca tathā śiṣyeṣu śūlinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तत्र विभोः शिष्याश्चत्वारः स्युर्महौजसः शिष्यास्तेषां प्रशिष्याश्च शतशो ऽथ सहस्रशः

tatra tatra vibhoḥ śiṣyāścatvāraḥ syurmahaujasaḥ śiṣyāsteṣāṃ praśiṣyāśca śataśo 'tha sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां संभावनाल्लोके शैवाज्ञाकरणादिभिः भाग्यवंतो विमुच्यंते भक्त्या चात्यंतभाविताः

teṣāṃ saṃbhāvanālloke śaivājñākaraṇādibhiḥ bhāgyavaṃto vimucyaṃte bhaktyā cātyaṃtabhāvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.