देवासुरा ह संयत्ता आसन् तान् अन्तरेण गौतमः शश्राम तम् इन्द्र उपेत्योवाचेह नो भवान्त् स्पशश् चरत्व् इति नाहम् उत्सह इति अथाहं भवतो रूपेण चराणीति स यथा मन्यस इति स यत् तत् गौतमो वा ब्रुवाणश् चचार गौतमरूपेण वा तद् एतद् आह गौतमेति

devāsurā ha saṃyattā āsan tān antareṇa gautamaḥ śaśrāma tam indra upetyovāceha no bhavānt spaśaś caratv iti nāham utsaha iti athāhaṃ bhavato rūpeṇa carāṇīti sa yathā manyasa iti sa yat tat gautamo vā bruvāṇaś cacāra gautamarūpeṇa vā tad etad āha gautameti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.1.26

इत्य् अहे सुत्याम् आगच्छ मघवन्न् इति

ity ahe sutyām āgaccha maghavann iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.1.27

तद् यथार्हतो ब्रूयाद् इत्य् अहे वः पक्तास्मि तद् आगच्छतेत्य् एवम् एवैतद् देवेभ्यः सुत्यां प्राह

tad yathārhato brūyād ity ahe vaḥ paktāsmi tad āgacchatety evam evaitad devebhyaḥ sutyāṃ prāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.1.28

देवा ब्रह्माण इति

devā brahmāṇa iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.1.29

देवा हैव देवा अथ हैते मनुष्यदेवा ये ब्राह्मणाः शुश्रुवांसो ऽनूचानास् ते मनुष्यदेवाः

devā haiva devā atha haite manuṣyadevā ye brāhmaṇāḥ śuśruvāṃso 'nūcānās te manuṣyadevāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.1.30

आहुतय एव भागधेयं देवानां दक्षिणा मनुष्यदेवानाम् आहुतिभिर् ह देवान् प्रीणाति दक्षिणाभिर् मनुष्यदेवान् शुश्रुवुषो ऽनूचानान् ब्राह्मणान् प्रीणाति

āhutaya eva bhāgadheyaṃ devānāṃ dakṣiṇā manuṣyadevānām āhutibhir ha devān prīṇāti dakṣiṇābhir manuṣyadevān śuśruvuṣo 'nūcānān brāhmaṇān prīṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.1

अथ यत्र सुब्रह्मण्यः सुब्रह्मण्याम् आह्वयत्य् एतस्मिन् ह काले ऽसुररक्षांसि देवानां यज्ञम् अजिघांसन्

atha yatra subrahmaṇyaḥ subrahmaṇyām āhvayaty etasmin ha kāle 'surarakṣāṃsi devānāṃ yajñam ajighāṃsan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.2

ते देवा निहवम् एवाकुर्वत ब्रह्मो३म् सुब्रह्मो३म् इति

te devā nihavam evākurvata brahmo3m subrahmo3m iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.3

तान् आदित्यः पर्जन्यः पुरोबलाको भूत्वाभिप्रैत् तान् वृष्ट्याशन्या विद्युताहन्

tān ādityaḥ parjanyaḥ purobalāko bhūtvābhiprait tān vṛṣṭyāśanyā vidyutāhan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.4

तद् आहुः स्त्री सुब्रह्मण्या३ पुमा३न् नपुंसका३म् इति

tad āhuḥ strī subrahmaṇyā3 pumā3n napuṃsakā3m iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.5

सर्वम् एवेति ब्रूयात्

sarvam eveti brūyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.6

यत् पर्जन्यः पुरोबलाको भूत्वाभिप्रैत् तेन पुमान् यद् वृष्ट्या यद् अशन्या तेन स्त्री यद् विद्युता तेन नपुंसकम् तस्मात् सर्वम् एवेति ब्रूयात्

yat parjanyaḥ purobalāko bhūtvābhiprait tena pumān yad vṛṣṭyā yad aśanyā tena strī yad vidyutā tena napuṃsakam tasmāt sarvam eveti brūyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.7

तद् आहुर् ऋक् सुब्रह्मण्या३ यजू३स् सामा३ इति सर्वम् एवेति ब्रूयात् ऋच इवास्या नामधेयं सुब्रह्मण्येति तस्माद् ऋक् मन्त्र एवं खल्व् अयं निगदभूतो भवति तस्माद् यजुः सामकारिणः कुर्वन्ति यथान्यैः सामभिः तस्मात् साम तस्मात् सर्वम् एवेति ब्रूयात्

tad āhur ṛk subrahmaṇyā3 yajū3s sāmā3 iti sarvam eveti brūyāt ṛca ivāsyā nāmadheyaṃ subrahmaṇyeti tasmād ṛk mantra evaṃ khalv ayaṃ nigadabhūto bhavati tasmād yajuḥ sāmakāriṇaḥ kurvanti yathānyaiḥ sāmabhiḥ tasmāt sāma tasmāt sarvam eveti brūyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.8

तद् वा एतत् सुब्रह्मण्याम् आहूय यजमानं वाचयति रक्षसाम् अपहत्यै

tad vā etat subrahmaṇyām āhūya yajamānaṃ vācayati rakṣasām apahatyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.9

सासि सुब्रह्मण्ये तस्यास् ते पृथिवी पाद इत्य् आह यान्य् एव पृथिव्याम् असुररक्षांसि तान्य् एव तेनापहते सासि सुब्रह्मण्ये तस्यास् ते ऽन्तरिक्षं पाद इत्य् आह यान्य् एवान्तरिक्षे ऽसुररक्षांसि तान्य् एव तेनापहते सासि सुब्रह्मण्ये तस्यास् ते द्यौः पाद इत्य् आह यान्य् एव दिव्य् असुररक्षांसि तान्य् एव तेनापहते सासि सुब्रह्मण्ये तस्यास् ते दिशः पाद इत्य् आह यान्य् एव दिक्ष्व् असुररक्षांसि तान्य् एव तेनापहते परोरजास् ते पञ्चमः पाद इत्य् आह परं रजसो वै ब्रह्मणः स्थानम् तद् एतद् आह सा न इषम् ऊर्जं धुक्ष्वेत्य् आह इषम् एवास्मा ऊर्जं दुग्धे वीर्यम् अन्नाद्यं धेहीत्य् आह वीर्यम् एवास्मा अन्नाद्यं दधाति

sāsi subrahmaṇye tasyās te pṛthivī pāda ity āha yāny eva pṛthivyām asurarakṣāṃsi tāny eva tenāpahate sāsi subrahmaṇye tasyās te 'ntarikṣaṃ pāda ity āha yāny evāntarikṣe 'surarakṣāṃsi tāny eva tenāpahate sāsi subrahmaṇye tasyās te dyauḥ pāda ity āha yāny eva divy asurarakṣāṃsi tāny eva tenāpahate sāsi subrahmaṇye tasyās te diśaḥ pāda ity āha yāny eva dikṣv asurarakṣāṃsi tāny eva tenāpahate parorajās te pañcamaḥ pāda ity āha paraṃ rajaso vai brahmaṇaḥ sthānam tad etad āha sā na iṣam ūrjaṃ dhukṣvety āha iṣam evāsmā ūrjaṃ dugdhe vīryam annādyaṃ dhehīty āha vīryam evāsmā annādyaṃ dadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.10

ब्रह्मश्री नामैतत् साम यत् सुब्रह्मण्या तस्मात् प्रातरनुवाक उपाकृते विसंस्थिते च यज्ञे सुब्रह्मण्यः सुब्रह्मण्याम् आह्वयति

brahmaśrī nāmaitat sāma yat subrahmaṇyā tasmāt prātaranuvāka upākṛte visaṃsthite ca yajñe subrahmaṇyaḥ subrahmaṇyām āhvayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.11

एष वै ब्रह्म सुब्रह्म चाप्नोति य एतद् अनो युक्तं सुब्रह्मण्याय ददाति

eṣa vai brahma subrahma cāpnoti ya etad ano yuktaṃ subrahmaṇyāya dadāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.12

ब्रह्मणा चैवास्य श्रिया च यज्ञं समर्धयति य एवं वेद

brahmaṇā caivāsya śriyā ca yajñaṃ samardhayati ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.2.13

अथो खल्व् आहुर् यच् चावगतं यच् चानवगतं सर्वस्यैषैव प्रायश्चित्तिर् इति तस्माद् एवंविदं सुब्रह्मण्यं कुर्वीत नानेवंविदम्

atho khalv āhur yac cāvagataṃ yac cānavagataṃ sarvasyaiṣaiva prāyaścittir iti tasmād evaṃvidaṃ subrahmaṇyaṃ kurvīta nānevaṃvidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.1

एकच्छन्दः प्रातःसवनम् तस्माद् एकपात् पुरुषो हरत्य् अन्यं प्रत्य् अन्येन तिष्ठति

ekacchandaḥ prātaḥsavanam tasmād ekapāt puruṣo haraty anyaṃ praty anyena tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.2

त्रिच्छन्दा माध्यंदिनः पवमानः तस्मात् त्रयो ऽधःप्राणाः

tricchandā mādhyaṃdinaḥ pavamānaḥ tasmāt trayo 'dhaḥprāṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.3

द्वे गायत्र्यां सामनी तस्माद् द्वयम् अधरेण प्राणेन करोति

dve gāyatryāṃ sāmanī tasmād dvayam adhareṇa prāṇena karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.4

द्वे बृहत्यां सामनी तस्माद् द्वयम् उत्तरेण

dve bṛhatyāṃ sāmanī tasmād dvayam uttareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.5

एकं त्रिष्टुभि साम तस्माद् एकैव नाभिः

ekaṃ triṣṭubhi sāma tasmād ekaiva nābhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.6

प्राणानाम् इव तु विधृतिः

prāṇānām iva tu vidhṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.7

अथ यद् एव तत ऊर्ध्वं तानि पृष्ठानि

atha yad eva tata ūrdhvaṃ tāni pṛṣṭhāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.8

बार्हतान्य् एकगायत्रीकाणि तस्माद् बृहत्य एव पर्शवो बृहत्य एव कीकसाः पृष्ठम् अभिसमायन्ति

bārhatāny ekagāyatrīkāṇi tasmād bṛhatya eva parśavo bṛhatya eva kīkasāḥ pṛṣṭham abhisamāyanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.9

अथ यद् एव तत ऊर्ध्वं स आर्भवः पवमानः

atha yad eva tata ūrdhvaṃ sa ārbhavaḥ pavamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.10

प्राणो गायत्री श्रोत्रे उष्णिक्ककुभौ वाग् अनुष्टुप् चक्षुर् जगती

prāṇo gāyatrī śrotre uṣṇikkakubhau vāg anuṣṭup cakṣur jagatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.11

पुष्टिर् यद् अन्यत्

puṣṭir yad anyat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.12

द्वे गायत्र्यां सामनी तस्माद् द्वयं प्राणेन करोति प्राणिति चापानिति च एकं छन्दः ककुबुष्णिहौ द्वे सामनी तस्मात् समानं सत् श्रोत्रं द्वेधैव शृणोति द्वे अनुष्टुभि सामनी तस्माद् द्वयं वाचा करोति सत्यं चानृतं च वदति एकं जगत्यां साम तस्माद् द्वे अक्षिणी सती समानं पश्यतो न हि पश्चाद् आयन्तं पश्यति

dve gāyatryāṃ sāmanī tasmād dvayaṃ prāṇena karoti prāṇiti cāpāniti ca ekaṃ chandaḥ kakubuṣṇihau dve sāmanī tasmāt samānaṃ sat śrotraṃ dvedhaiva śṛṇoti dve anuṣṭubhi sāmanī tasmād dvayaṃ vācā karoti satyaṃ cānṛtaṃ ca vadati ekaṃ jagatyāṃ sāma tasmād dve akṣiṇī satī samānaṃ paśyato na hi paścād āyantaṃ paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.13

अथ यद् एव तत ऊर्ध्वं मूर्धा तद् यज्ञायज्ञीयम्

atha yad eva tata ūrdhvaṃ mūrdhā tad yajñāyajñīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.14

मूर्धा स्वानां भवति य एवं वेद

mūrdhā svānāṃ bhavati ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.15

अध इव वा अन्यान्य् अङ्गान्य् उपरीव मूर्धा अध इवास्माद् अन्ये स्वा भवन्त्य् उपरीव स्वानां भवति य एवं वेद

adha iva vā anyāny aṅgāny uparīva mūrdhā adha ivāsmād anye svā bhavanty uparīva svānāṃ bhavati ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.16

यज्ञो वा अथ जज्ञ इत्य् आहुर् एष वाव जात एषो ऽवलुप्तजरायुर् एष आर्त्विजीनो य एतं वेदम् अनुब्रूते यदा वा एतं वेदम् अनुब्रूते अथ हैनं शृण्वन्त्य् असाव् अन्ववोचतेति तद् वै स जायते

yajño vā atha jajña ity āhur eṣa vāva jāta eṣo 'valuptajarāyur eṣa ārtvijīno ya etaṃ vedam anubrūte yadā vā etaṃ vedam anubrūte atha hainaṃ śṛṇvanty asāv anvavocateti tad vai sa jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.17

ऊनाक्षरा गायत्री प्रातःसवने प्रजानां प्रजात्या ऊनाद् इव हि प्रजाः प्रजायन्ते

ūnākṣarā gāyatrī prātaḥsavane prajānāṃ prajātyā ūnād iva hi prajāḥ prajāyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.18

ऊनाक्षरा गायत्र्य् आमहीयवे प्रजानां प्रजात्या ऊनाद् इव हि प्रजाः प्रजायन्ते

ūnākṣarā gāyatry āmahīyave prajānāṃ prajātyā ūnād iva hi prajāḥ prajāyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.19

ऊनाक्षरा गायत्री पृष्ठेषु वामदेव्ये यजमानलोक एव स मध्ये हि यज्ञस्य यजमानः

ūnākṣarā gāyatrī pṛṣṭheṣu vāmadevye yajamānaloka eva sa madhye hi yajñasya yajamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.20

ऊनाक्षरा गायत्री संहिते प्राणापानयोः उच्चार ऊनाद् इव हि प्राणापानाव् उच्चरतः

ūnākṣarā gāyatrī saṃhite prāṇāpānayoḥ uccāra ūnād iva hi prāṇāpānāv uccarataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.21

ऊनाक्षरं यज्ञायज्ञीयं प्राणानाम् उत्सृष्ट्यै

ūnākṣaraṃ yajñāyajñīyaṃ prāṇānām utsṛṣṭyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.22

यो हि पूर्णम् उपधमेद् यदि प्रतीयाद् विपदेद् यदि न प्रतीयाद् विष्यन्देत

yo hi pūrṇam upadhamed yadi pratīyād vipaded yadi na pratīyād viṣyandeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.3.23

तद् आहुः सवनानां च वा एत उदानाः प्राणानां चोत्सृष्टिर् इति

tad āhuḥ savanānāṃ ca vā eta udānāḥ prāṇānāṃ cotsṛṣṭir iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.1

अध्वर्यव् इत्य् आहोद्गाता मा स्म मे ऽनिवेद्य होत्रे प्रातरनुवाकम् उपाकरोर् इति

adhvaryav ity āhodgātā mā sma me 'nivedya hotre prātaranuvākam upākaror iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.2

सो ऽध्वर्युः प्राह

so 'dhvaryuḥ prāha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.3

स हूतो व्रजति स पूर्वया द्वारा हविर्धाने प्रपद्यते

sa hūto vrajati sa pūrvayā dvārā havirdhāne prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.4

स दक्षिणस्य हविर्धानस्योत्तरं चक्रम् अभ्यपश्रयमाण उदङ्ङ् आसीनो विश्वरूपा गायति

sa dakṣiṇasya havirdhānasyottaraṃ cakram abhyapaśrayamāṇa udaṅṅ āsīno viśvarūpā gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.5

क्षत्रं वै स्तोत्रं विट् शस्त्रं क्षत्रेणैवास्मै विशम् अनुवीर्यम् अनुवर्त्मानं करोत्य् अथो स्तुतशस्त्रयोर् एव समारम्भायाव्यवस्रंसाय संतत्यै

kṣatraṃ vai stotraṃ viṭ śastraṃ kṣatreṇaivāsmai viśam anuvīryam anuvartmānaṃ karoty atho stutaśastrayor eva samārambhāyāvyavasraṃsāya saṃtatyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.6

एतद्ध स्माह ग्लावो मैत्रेयः प्राह्णे वा अद्याहं पापवसीयसं व्याकरिष्यामीति स ह स्म सदस्य् एवोपवसथ्ये ऽहन्य् उदङ् आसीनो विश्वरूपा गायति

etaddha smāha glāvo maitreyaḥ prāhṇe vā adyāhaṃ pāpavasīyasaṃ vyākariṣyāmīti sa ha sma sadasy evopavasathye 'hany udaṅ āsīno viśvarūpā gāyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.7

तदुपवादो ऽस्त्य् अध्वर्यो किं स्तुतं स्तोत्रं होता प्रातरनुवाकेनान्वशंसीद् इति स ब्रूयाद् अकार्षम् अहं तन् यन् मम कर्म होतारं पृच्छतेति होतः किं स्तुतं स्तोत्रं प्रातरनुवाकेनान्वशंसीर् इति स ब्रूयाद् अकार्षम् अहं तद् यन् मम कर्म उद्गातारं पृच्छतेति उद्गातः किं स्तुतं स्तोत्रं होता प्रातरनुवाकेनान्वशंसीद् इति स ब्रूयाद् अकार्षम् अहं तद् यन् मम कर्मागासिषं यद् गेयम् इति

tadupavādo 'sty adhvaryo kiṃ stutaṃ stotraṃ hotā prātaranuvākenānvaśaṃsīd iti sa brūyād akārṣam ahaṃ tan yan mama karma hotāraṃ pṛcchateti hotaḥ kiṃ stutaṃ stotraṃ prātaranuvākenānvaśaṃsīr iti sa brūyād akārṣam ahaṃ tad yan mama karma udgātāraṃ pṛcchateti udgātaḥ kiṃ stutaṃ stotraṃ hotā prātaranuvākenānvaśaṃsīd iti sa brūyād akārṣam ahaṃ tad yan mama karmāgāsiṣaṃ yad geyam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.8

तं चेद् ब्रूयुस् तमो वै त्वम् अगासीर् न ज्योतिर् इति

taṃ ced brūyus tamo vai tvam agāsīr na jyotir iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.9

स ब्रूयाज् ज्योतिस् तेन येन ज्योतिः ज्योतिस् तेन येनर्ग् ज्योतिस् तेन येन गायत्री ज्योतिस् तेन येन छन्दो ज्योतिस् तेन येन साम ज्योतिस् तेन येन देवता ज्योतिर् एवाहम् अगासिषं न तमो युष्मांस् तु पाप्मना तमसा विध्यानीत्य् आह पाप्मनैवैनांस् तत् तमसा विध्यति

sa brūyāj jyotis tena yena jyotiḥ jyotis tena yenarg jyotis tena yena gāyatrī jyotis tena yena chando jyotis tena yena sāma jyotis tena yena devatā jyotir evāham agāsiṣaṃ na tamo yuṣmāṃs tu pāpmanā tamasā vidhyānīty āha pāpmanaivaināṃs tat tamasā vidhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.10

युञ्जे वाचं शतपदीम् इत्य् आह वाग् वाव शतपद्य् ऋक् शतपदी शतसनिम् एव तद् आत्मानं च यजमानं च करोति

yuñje vācaṃ śatapadīm ity āha vāg vāva śatapady ṛk śatapadī śatasanim eva tad ātmānaṃ ca yajamānaṃ ca karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.11

गाये सहस्रवर्तनीति साम वै सहस्रवर्तनि सहस्रसनिम् एव तद् आत्मानं च यजमानं च करोति

gāye sahasravartanīti sāma vai sahasravartani sahasrasanim eva tad ātmānaṃ ca yajamānaṃ ca karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.12

गायत्रं त्रैष्टुभं जगद् इति गायत्रं वै प्रातःसवनं त्रैष्टुभं माध्यंदिनं सवनं जागतं तृतीयसवनं सवनान्य् एव तद् यथास्थानं यथारूपं कल्पयति

gāyatraṃ traiṣṭubhaṃ jagad iti gāyatraṃ vai prātaḥsavanaṃ traiṣṭubhaṃ mādhyaṃdinaṃ savanaṃ jāgataṃ tṛtīyasavanaṃ savanāny eva tad yathāsthānaṃ yathārūpaṃ kalpayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.13

विश्वा रूपाणि संभृता इति विश्वम् एव तद् वित्तम् आत्मने च यजमानाय च संभरति

viśvā rūpāṇi saṃbhṛtā iti viśvam eva tad vittam ātmane ca yajamānāya ca saṃbharati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.14

देवा ओकांसि चक्रिरे इति

devā okāṃsi cakrire iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.15

ओको हास्मिन् यज्ञः कुरुते य एवं वेद

oko hāsmin yajñaḥ kurute ya evaṃ veda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.4.16

असितमृगा ह स्म वै पुरा कश्यपा उद्गायन्त्य् अथ ह युवानम् अनूचानं कुसुरुबिन्दम् औद्दालकिं ब्राह्मणा उद्गीथाय वव्रे ते होचुः परि वै नो ऽयम् आर्त्विज्यम् आदत्ते हन्तेमम् अनुव्याहरामेति तं हानुव्याहरिष्यन्त उपनिषेदुः स होवाच ब्राह्मणा नमो वो अस्तु प्राह्णे वा अहं यज्ञं समस्थापयं यथा तु वै ग्रामस्य यातस्य शीर्णं वा भग्नं वा अनु समावहेद् एवं वा अहं यज्ञस्यातो ऽधिकरिष्यामीति ते ह हिंकृत्योत्तस्थुः क इदम् अस्मा अवोचद् इति

asitamṛgā ha sma vai purā kaśyapā udgāyanty atha ha yuvānam anūcānaṃ kusurubindam auddālakiṃ brāhmaṇā udgīthāya vavre te hocuḥ pari vai no 'yam ārtvijyam ādatte hantemam anuvyāharāmeti taṃ hānuvyāhariṣyanta upaniṣeduḥ sa hovāca brāhmaṇā namo vo astu prāhṇe vā ahaṃ yajñaṃ samasthāpayaṃ yathā tu vai grāmasya yātasya śīrṇaṃ vā bhagnaṃ vā anu samāvahed evaṃ vā ahaṃ yajñasyāto 'dhikariṣyāmīti te ha hiṃkṛtyottasthuḥ ka idam asmā avocad iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.1

इन्द्रो ह वै विश्वामित्रायोक्थम् उवाच वसिष्ठाय ब्रह्म वाग् उक्थम् इत्य् एव विश्वामित्राय मनो वाव ब्रह्म वसिष्ठाय

indro ha vai viśvāmitrāyoktham uvāca vasiṣṭhāya brahma vāg uktham ity eva viśvāmitrāya mano vāva brahma vasiṣṭhāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.2

तद् वा एतद् वासिष्ठं ब्रह्म

tad vā etad vāsiṣṭhaṃ brahma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.3

अपि हैवंविदं वा वासिष्ठं वा ब्रह्माणं कुर्वीत

api haivaṃvidaṃ vā vāsiṣṭhaṃ vā brahmāṇaṃ kurvīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.4

तद् यथोभयवर्तनिना रथेन यां यां दिशं प्रार्थयते तां ताम् अभिप्राप्नोत्य् एवम् एतेनोभयवर्तनिना यज्ञेन यं कामं कामयते तम् अभ्यश्नुते

tad yathobhayavartaninā rathena yāṃ yāṃ diśaṃ prārthayate tāṃ tām abhiprāpnoty evam etenobhayavartaninā yajñena yaṃ kāmaṃ kāmayate tam abhyaśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.5

अथार्धभाग् वै मनः प्राणानाम् स यद् व्याहरति वाचि तन् मनः प्रतिष्ठापयति तद् यथैकवर्तनिना रथेन न कांचन दिशं व्यश्नुते तादृग् एतत्

athārdhabhāg vai manaḥ prāṇānām sa yad vyāharati vāci tan manaḥ pratiṣṭhāpayati tad yathaikavartaninā rathena na kāṃcana diśaṃ vyaśnute tādṛg etat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.6

यावद् ऋचा यजुषा साम्ना कुर्युस् तावद् ब्रह्मा वाचंयमो बुभूषेत्

yāvad ṛcā yajuṣā sāmnā kuryus tāvad brahmā vācaṃyamo bubhūṣet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.7

प्रजापतिर् वा इमांस् त्रीन् वेदान् असृजत त एनं सृष्टा नाधिन्वन् तान् अभ्यपीडयत् तेभ्यो भूर् भुवः स्वर् इत्य् अक्षरत् भूर् इत्य् ऋग्भ्यो ऽक्षरत् सो ऽयं लोको ऽभवत् भुवर् इति यजुर्भ्यो ऽक्षरत् सो ऽन्तरिक्षलोको ऽभवत् स्वर् इति सामभ्यो ऽक्षरत् स स्वर्गो लोको ऽभवत्

prajāpatir vā imāṃs trīn vedān asṛjata ta enaṃ sṛṣṭā nādhinvan tān abhyapīḍayat tebhyo bhūr bhuvaḥ svar ity akṣarat bhūr ity ṛgbhyo 'kṣarat so 'yaṃ loko 'bhavat bhuvar iti yajurbhyo 'kṣarat so 'ntarikṣaloko 'bhavat svar iti sāmabhyo 'kṣarat sa svargo loko 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.8

तद् यद् ऋक्त उल्बणं क्रियेत गार्हपत्यं परेत्य भूः स्वाहेति जुहुयात् अयं वै लोको गार्हपत्यो ऽयं लोक ऋग्वेदस् तद् वा इमं च लोकम् ऋग्वेदं च स्वेन रसेन समर्धयति

tad yad ṛkta ulbaṇaṃ kriyeta gārhapatyaṃ paretya bhūḥ svāheti juhuyāt ayaṃ vai loko gārhapatyo 'yaṃ loka ṛgvedas tad vā imaṃ ca lokam ṛgvedaṃ ca svena rasena samardhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.9

अथ यदि यजुष्ट उल्बणं क्रियेतान्वाहार्यपचनं परेत्य भुवः स्वाहेति जुहुयात् अन्तरिक्षलोको वा अन्वाहार्यपचनो ऽन्तरिक्षलोको यजुर्वेदः तद् वा अन्तरिक्षलोकं च यजुर्वेदं च स्वेन रसेन समर्धयति

atha yadi yajuṣṭa ulbaṇaṃ kriyetānvāhāryapacanaṃ paretya bhuvaḥ svāheti juhuyāt antarikṣaloko vā anvāhāryapacano 'ntarikṣaloko yajurvedaḥ tad vā antarikṣalokaṃ ca yajurvedaṃ ca svena rasena samardhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.10

अथ यदि सामत उल्बणं क्रियेताहवनीयं परेत्य स्वः स्वाहेति जुहुयात् स्वर्गो वै लोक आहवनीयः स्वर्गो लोकः सामवेदः तद् वै स्वर्गं च लोकं सामवेदं च स्वेन रसेन समर्धयति

atha yadi sāmata ulbaṇaṃ kriyetāhavanīyaṃ paretya svaḥ svāheti juhuyāt svargo vai loka āhavanīyaḥ svargo lokaḥ sāmavedaḥ tad vai svargaṃ ca lokaṃ sāmavedaṃ ca svena rasena samardhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.11

अतो वाव यतमस्मिन्न् एव कतमस्मिंश्चोल्बणं क्रियेत सर्वेष्व् एवानुपर्यायं जुहुयात् तथा हास्य यज्ञो ऽस्कन्नः स्वगाकृतो भवतीति

ato vāva yatamasminn eva katamasmiṃścolbaṇaṃ kriyeta sarveṣv evānuparyāyaṃ juhuyāt tathā hāsya yajño 'skannaḥ svagākṛto bhavatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.12

अथ स्कन्नाद् वा भिन्नाद् वा त्रेधा यज्ञ उत्क्रामति देवान् दिवं तृतीयम् अन्तरिक्षं मनुष्यांस् तृतीयं पृथिवीं पितॄंस् तृतीयम्

atha skannād vā bhinnād vā tredhā yajña utkrāmati devān divaṃ tṛtīyam antarikṣaṃ manuṣyāṃs tṛtīyaṃ pṛthivīṃ pitṝṃs tṛtīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.13

तद् अभिमृशेद् देवान् दिवं यज्ञो ऽगात् ततो मा द्रविणम् अष्टु अन्तरिक्षं मनुष्यान् यज्ञो ऽगात् ततो मा द्रविणम् अष्टु पृथिवीं पितॄन् यज्ञो ऽगात् ततो मा द्रविणम् अष्टु यत्र क्व च यज्ञो ऽगात् ततो मा द्रविणम् अष्टु इति तद् वा आत्मानं च यजमानं च स्वेन रसेन समर्धयति

tad abhimṛśed devān divaṃ yajño 'gāt tato mā draviṇam aṣṭu antarikṣaṃ manuṣyān yajño 'gāt tato mā draviṇam aṣṭu pṛthivīṃ pitṝn yajño 'gāt tato mā draviṇam aṣṭu yatra kva ca yajño 'gāt tato mā draviṇam aṣṭu iti tad vā ātmānaṃ ca yajamānaṃ ca svena rasena samardhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.14

वरुणो वा एतद् विष्णौ यज्ञम् उपार्पयति

varuṇo vā etad viṣṇau yajñam upārpayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.5.15

यद् यज्ञ उल्बणं क्रियते तद् अप उपनिनयेद् ययोर् ओजसा स्कभिता रजांसि वीर्येभिर् वीरतमा शविष्ठा या पत्येते अप्रतीता सहोभिर् विष्णू अगन् वरुणा पूर्वहूतौ स्वाहेति तद् वा आत्मानं च यजमानं च स्वेन रसेन समर्धयति

yad yajña ulbaṇaṃ kriyate tad apa upaninayed yayor ojasā skabhitā rajāṃsi vīryebhir vīratamā śaviṣṭhā yā patyete apratītā sahobhir viṣṇū agan varuṇā pūrvahūtau svāheti tad vā ātmānaṃ ca yajamānaṃ ca svena rasena samardhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.1

ये विराजम् अतियजन्ते विराजम् एव त ईप्सन्तो ऽमुष्मिन् लोके श्राम्यन्ति अथ य एनाम् अर्वाग् दभ्नुवन्ति विराजम् एव त ईप्सन्तो ऽमुष्मिन् लोके श्राम्यन्ति तेषां तथा श्राम्यतां सुकृतं क्षीयते न हि तद् अमुष्मिन् लोके शक्नुवन्ति यद् अस्माल् लोकाद् अकृत्वा प्रयन्ति

ye virājam atiyajante virājam eva ta īpsanto 'muṣmin loke śrāmyanti atha ya enām arvāg dabhnuvanti virājam eva ta īpsanto 'muṣmin loke śrāmyanti teṣāṃ tathā śrāmyatāṃ sukṛtaṃ kṣīyate na hi tad amuṣmin loke śaknuvanti yad asmāl lokād akṛtvā prayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.2

एतद्ध स्माहोद्दालक आरुणिः कथं ते यजेरन् कथं वा याजयेयुर् ये यज्ञस्य व्यृद्धेन न नन्दन्ति नन्दन्ति यत् समृद्धेनेति

etaddha smāhoddālaka āruṇiḥ kathaṃ te yajeran kathaṃ vā yājayeyur ye yajñasya vyṛddhena na nandanti nandanti yat samṛddheneti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.3

अहं वाव काले यजेय अहं काले याजयेयम् यो ऽहं यज्ञस्य व्यृद्धेन न नन्दामि नन्दामि यत् समृद्धेनेति

ahaṃ vāva kāle yajeya ahaṃ kāle yājayeyam yo 'haṃ yajñasya vyṛddhena na nandāmi nandāmi yat samṛddheneti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.4

अपि ह स्वाद् एव कामाद् यज्ञस्य व्यर्धयति भूयसीर् उपाप्सीर् उपाप्स्यामि भिषक्कृत्वा

api ha svād eva kāmād yajñasya vyardhayati bhūyasīr upāpsīr upāpsyāmi bhiṣakkṛtvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.5

एतद्ध स्म वै तद् विद्वान् आह यावद् वा ऋचा होता करोति होतृष्व् एव तावद् यज्ञः यावद् यजुषाध्वर्युर् अध्वर्युष्व् एव तावत् यावत् साम्नोद्गातोद्गातृष्व् एव तावत् ब्रह्मण्य् एव तावद् यज्ञो यत्रोपरताः

etaddha sma vai tad vidvān āha yāvad vā ṛcā hotā karoti hotṛṣv eva tāvad yajñaḥ yāvad yajuṣādhvaryur adhvaryuṣv eva tāvat yāvat sāmnodgātodgātṛṣv eva tāvat brahmaṇy eva tāvad yajño yatroparatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.6

तस्मात् तस्मिन्न् अन्तर्धौ ब्रह्मा वाचंयमो बुभूषेत्

tasmāt tasminn antardhau brahmā vācaṃyamo bubhūṣet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.7

स यदि प्रमत्तो व्याहरेद् एता वा व्याहृतीर् मनसानुद्रवेत् भूर् भुवः स्वर् इति

sa yadi pramatto vyāhared etā vā vyāhṛtīr manasānudravet bhūr bhuvaḥ svar iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.8

वैष्णवीं वर्चम् इदं विष्णुर् विचक्रमे

vaiṣṇavīṃ varcam idaṃ viṣṇur vicakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.9

राज्ञो ह मितस्य मर्कटो ऽंशून् आदाय वृक्षम् आपुप्रुवे

rājño ha mitasya markaṭo 'ṃśūn ādāya vṛkṣam āpupruve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.10

स हारुणिर् आहुतिम् उद्यत्योवाच पुनः वैनान् निवप्स्यस्य् अतो वाव मृतो ऽवपप्स्यस इति

sa hāruṇir āhutim udyatyovāca punaḥ vainān nivapsyasy ato vāva mṛto 'vapapsyasa iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.11

स होवाच किं होष्यसीति

sa hovāca kiṃ hoṣyasīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.12

प्रायश्चित्तम् इति

prāyaścittam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.13

किं प्रायश्चित्तम् इति

kiṃ prāyaścittam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.14

सर्वप्रायश्चित्तम् इति

sarvaprāyaścittam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.15

किं सर्वप्रायश्चित्तम् इति

kiṃ sarvaprāyaścittam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.16

महाव्याहृतीर् एव मघवन्न् इति

mahāvyāhṛtīr eva maghavann iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.17

स होवाचोम् आरुणे यद् आहुतिम् अनूचिषे कथं नु विदांचकर्थ मर्कटो ऽंशून् आदत्तेति

sa hovācom āruṇe yad āhutim anūciṣe kathaṃ nu vidāṃcakartha markaṭo 'ṃśūn ādatteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.18

स होवाच यच् चावगतं यच् चानवगतं सर्वस्यैषैव प्रायश्चित्तिर् इति

sa hovāca yac cāvagataṃ yac cānavagataṃ sarvasyaiṣaiva prāyaścittir iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.19

तस्माद् एताम् एव जुहुयात्

tasmād etām eva juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.20

अपि वाज्ञातं यद् अनाज्ञातं यज्ञस्य क्रियते मिथ्व् अग्ने कल्पय त्वम् हि वेत्थ यथायथं स्वाहेति अपि वा प्राजापत्यां प्रजापते न त्वद् एतान्य् अन्यो विश्वा जातानि परि ता बभूव यत्कामास् ते जुहुमस् तन् नो अस्तु वयं स्याम पतयो रयीणां स्वाहेति तद् वा आत्मानं च यजमानं च स्वेन रसेन समर्धयति

api vājñātaṃ yad anājñātaṃ yajñasya kriyate mithv agne kalpaya tvam hi vettha yathāyathaṃ svāheti api vā prājāpatyāṃ prajāpate na tvad etāny anyo viśvā jātāni pari tā babhūva yatkāmās te juhumas tan no astu vayaṃ syāma patayo rayīṇāṃ svāheti tad vā ātmānaṃ ca yajamānaṃ ca svena rasena samardhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.6.21

अथ यद् वै किंच यज्ञे मृन्मयं भिद्येत तद् अभिमृशेद् भूमिर् भूमिम् अगान् माता मातरम् अप्यगात् भूयाम पुत्रैः पशुभिर् यो ऽस्मान् द्वेष्टि स भिद्यताम् इति तद् वा आत्मानं च यजमानं च स्वेन रसेन समर्धयति

atha yad vai kiṃca yajñe mṛnmayaṃ bhidyeta tad abhimṛśed bhūmir bhūmim agān mātā mātaram apyagāt bhūyāma putraiḥ paśubhir yo 'smān dveṣṭi sa bhidyatām iti tad vā ātmānaṃ ca yajamānaṃ ca svena rasena samardhayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.7.1

घ्नन्तीव वा एतत् सोमं राजानं प्रेव मीयते यद् एनम् अभिषुण्वन्ति तस्यैताम् अनुस्तरणीं कुर्वन्ति यत् सौम्यं चरुम् तस्मात् पुरुषाय पुरुषायानुस्तरणी क्रियते

ghnantīva vā etat somaṃ rājānaṃ preva mīyate yad enam abhiṣuṇvanti tasyaitām anustaraṇīṃ kurvanti yat saumyaṃ carum tasmāt puruṣāya puruṣāyānustaraṇī kriyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ṢB 1.7.2

साध्यानां वै देवानां सत्त्रम् आसीनानां शर्करा अक्षसु जज्ञिरे ते हेन्द्रम् उपनिषेदुः कथं नु तेषां शर्करा अक्षसु जायेरन् यास् त्वं विद्या इति तेभ्य एतत् सौम्ये चरौ श्यावम् आज्यं प्रायच्छत् तद् अवेक्षन्त ते प्रापश्यन् प्रपश्यत्य् अनन्धो भवति य एवं विद्वान्त् सौम्यं चरुम् अवेक्षते

sādhyānāṃ vai devānāṃ sattram āsīnānāṃ śarkarā akṣasu jajñire te hendram upaniṣeduḥ kathaṃ nu teṣāṃ śarkarā akṣasu jāyeran yās tvaṃ vidyā iti tebhya etat saumye carau śyāvam ājyaṃ prāyacchat tad avekṣanta te prāpaśyan prapaśyaty anandho bhavati ya evaṃ vidvānt saumyaṃ carum avekṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.