Library·Aryabhatiya·2

Aryabhatiya 2

आर्यभटस् तु इह निगदति कुसुम-पुरे अभ्यर्चितम् ज्ञानम्॥

āryabhaṭas tu iha nigadati kusuma-pure abhyarcitam jñānam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकम् दश च शतम् च सहस्रम् अयुत- नियुते तथा प्रयुतम्। कोटि- अर्बुदम् च वृन्दम् स्थानात् स्थानम् दश-गुणम् स्यात्॥

ekam daśa ca śatam ca sahasram ayuta- niyute tathā prayutam/ koṭi- arbudam ca vṛndam sthānāt sthānam daśa-guṇam syāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्गस् सम- चतुर्-अश्रस् फलम् च सदृश- द्वयस्य संवर्गस्। सदृश- त्रय-संवर्गस् घनस् तथा द्वादश-अश्रिस् स्यात्॥

vargas sama- catur-aśras phalam ca sadṛśa- dvayasya saṃvargas/ sadṛśa- traya-saṃvargas ghanas tathā dvādaśa-aśris syāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागम् हरेत् अवर्गान् नित्यम् द्वि-गुणेन वर्ग-मूलेन। वर्गात् वर्गे शुद्धे लब्धम् स्थान-अन्तरे मूलम्॥

bhāgam haret avargān nityam dvi-guṇena varga-mūlena/ vargāt varge śuddhe labdham sthāna-antare mūlam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अघनात् भजेत् द्वितीयात् त्रि-गुणेन घनस्य मूल-वर्गेण। वर्गस् त्रि-पूर्व-गुणितस् शोध्यस् प्रथमात् घनस् च घनात्॥

aghanāt bhajet dvitīyāt tri-guṇena ghanasya mūla-vargeṇa/ vargas tri-pūrva-guṇitas śodhyas prathamāt ghanas ca ghanāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रि-भुजस्य फल-शरीरम् सम-#दल-कोटी-भुजा- अर्ध-संवर्गस्। ऊर्ध्व-भुजा-तद्-संवर्ग- अर्धम् सस् घनस् षष्-अश्रिस् इति॥

tri-bhujasya phala-śarīram sama-#dala-koṭī-bhujā- ardha-saṃvargas/ ūrdhva-bhujā-tad-saṃvarga- ardham sas ghanas ṣaṣ-aśris iti//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम-परिणाहस्य- अर्धम् विष्कम्भ- अर्ध-हतम् एव वृत्त-फलम्। तद्-निज-मूलेन हतम् घन-गोल-फलम् निरवशेषम्॥

sama-pariṇāhasya- ardham viṣkambha- ardha-hatam eva vṛtta-phalam/ tad-nija-mūlena hatam ghana-gola-phalam niravaśeṣam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयाम-गुणे पार्श्वे तद्-योग-हृते स्व-पात-लेखे। विस्तर-योग- अर्ध-गुणे ज्ञेयम् क्षेत्र-फलम् आयामे॥

āyāma-guṇe pārśve tad-yoga-hṛte sva-pāta-lekhe/ vistara-yoga- ardha-guṇe jñeyam kṣetra-phalam āyāme//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषाम् क्षेत्राणाम् प्रसाध्य पार्श्वे फलम् तद्-अभ्यासस्। परिधेस् षष्-भाग-ज्या विष्कम्भ- अर्धेन सा तुल्या॥

sarveṣām kṣetrāṇām prasādhya pārśve phalam tad-abhyāsas/ paridhes ṣaṣ-bhāga-jyā viṣkambha- ardhena sā tulyā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्-अधिकम् शतम् अष्ट-गुणम् द्वाषष्टिस् तथा सहस्राणाम्। अयुत- द्वय-विष्कम्भस्य आसन्नस् वृत्त-परिणाहस्॥

catur-adhikam śatam aṣṭa-guṇam dvāṣaṣṭis tathā sahasrāṇām/ ayuta- dvaya-viṣkambhasya āsannas vṛtta-pariṇāhas//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम-वृत्त-परिधि-पादम् छिन्द्यात् त्रि-भुजात् चतुर्-भुजात् च एव। सम-चाप-ज्या- अर्धानि तु विष्कम्भ- अर्धे यथा इष्टानि॥

sama-vṛtta-paridhi-pādam chindyāt tri-bhujāt catur-bhujāt ca eva/ sama-cāpa-jyā- ardhāni tu viṣkambha- ardhe yathā iṣṭāni//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमात् चाप-ज्या- अर्धात् यैर् ऊनम् खण्डितम् द्वितीय- अर्धम्। तद्- प्रथम-ज्या- अर्ध-अंशैस् तैस् तैस् ऊनानि शेषाणि॥

prathamāt cāpa-jyā- ardhāt yair ūnam khaṇḍitam dvitīya- ardham/ tad- prathama-jyā- ardha-aṃśais tais tais ūnāni śeṣāṇi//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तम् भ्रमेण साध्यम् च चतुर्-भुजम् च कर्णाभ्याम्। साध्या जलेन सम-भूस् अधस्-ऊर्ध्वम् लम्बकेन एव॥

vṛttam bhrameṇa sādhyam ca catur-bhujam ca karṇābhyām/ sādhyā jalena sama-bhūs adhas-ūrdhvam lambakena eva//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्कोस् प्रमाण-वर्गम् छाया-वर्गेण संयुतम् कृत्वा। यत् तस्य वर्ग-मूलम् विष्कम्भ- अर्धम् स्व-वृत्तस्य॥

śaṅkos pramāṇa-vargam chāyā-vargeṇa saṃyutam kṛtvā/ yat tasya varga-mūlam viṣkambha- ardham sva-vṛttasya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्कु-गुणम् शङ्कु-भुजा-विवरम् शङ्कु-भुजयोर् विशेष-हृतम्। यत् लब्धम् सा छाया ज्ञेया शङ्कोस् स्व-मूलात् हि॥

śaṅku-guṇam śaṅku-bhujā-vivaram śaṅku-bhujayor viśeṣa-hṛtam/ yat labdham sā chāyā jñeyā śaṅkos sva-mūlāt hi//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छाया-गुणितम् छाया-अग्र-विवरम् ऊनेन भाजितम् कोटी। शङ्कु-गुणा कोटी सा छाया-भक्ता भुजा भवति॥

chāyā-guṇitam chāyā-agra-vivaram ūnena bhājitam koṭī/ śaṅku-guṇā koṭī sā chāyā-bhaktā bhujā bhavati//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् च एव भुजा-वर्गस् कोटी-वर्गस् च कर्ण-वर्गस् सस्। वृत्ते शर-संवर्गस् अर्ध-ज्या-वर्गस् सस् खलु धनुषोस्॥

yas ca eva bhujā-vargas koṭī-vargas ca karṇa-vargas sas/ vṛtte śara-saṃvargas ardha-jyā-vargas sas khalu dhanuṣos//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रास-ऊने द्वे वृत्ते ग्रास-गुणे भाजयेत् पृथक्त्वेन। ग्रास-ऊन-योग-लब्धौ संपात-शरौ परस्पर-तस्॥

grāsa-ūne dve vṛtte grāsa-guṇe bhājayet pṛthaktvena/ grāsa-ūna-yoga-labdhau saṃpāta-śarau paraspara-tas//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्टम् वि- एकम् दलितम् स-पूर्वम् उत्तर-गुणम् स-मुखम् मध्यम्। इष्ट-गुणितम् इष्ट-धनम् तु अथ वा आदि-अन्तम् पद- अर्ध-हतम्॥

iṣṭam vi- ekam dalitam sa-pūrvam uttara-guṇam sa-mukham madhyam/ iṣṭa-guṇitam iṣṭa-dhanam tu atha vā ādi-antam pada- ardha-hatam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छस् अष्ट-उत्तर-गुणितात् द्वि-गुण-आदि-उत्तर-विशेष-वर्ग-युतात्। मूलम् द्वि-गुण-आदि-ऊनम् स्व-उत्तर-भजितम् स-#रूप-अर्धम्॥

gacchas aṣṭa-uttara-guṇitāt dvi-guṇa-ādi-uttara-viśeṣa-varga-yutāt/ mūlam dvi-guṇa-ādi-ūnam sva-uttara-bhajitam sa-#rūpa-ardham//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक-उत्तर-आदि-उपचितेस् गच्च-आदि- एक-उत्तर- त्रि-संवर्गस्। षष्-भक्तस् सस् चिति-घनस् स- एक-पद-घनस् वि-मूलस् वा॥

eka-uttara-ādi-upacites gacca-ādi- eka-uttara- tri-saṃvargas/ ṣaṣ-bhaktas sas citi-ghanas sa- eka-pada-ghanas vi-mūlas vā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स- एक-स-गच्छ-पदानाम् क्रमात् त्रि-संवर्गितस्य षष्ठस् अंशस्। वर्ग-चिति-घनस् सस् भवेत् चिति-वर्गस् घन-चिति-घनस् च॥

sa- eka-sa-gaccha-padānām kramāt tri-saṃvargitasya ṣaṣṭhas aṃśas/ varga-citi-ghanas sas bhavet citi-vargas ghana-citi-ghanas ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पर्कस्य हि वर्गात् विशोधयेत् एव वर्ग-सम्पर्कम्। यत् तस्य भवति अर्धम् विद्यात् गुण-कार-संवर्गम्॥

samparkasya hi vargāt viśodhayet eva varga-samparkam/ yat tasya bhavati ardham vidyāt guṇa-kāra-saṃvargam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वि-कृति-गुणात् संवर्गात् द्वि-अन्तर-वर्गेण संयुतात् मूलम्। अन्तर-युक्तम् हीनम् तद्-गुण-कार- द्वयम् दलितम्॥

dvi-kṛti-guṇāt saṃvargāt dvi-antara-vargeṇa saṃyutāt mūlam/ antara-yuktam hīnam tad-guṇa-kāra- dvayam dalitam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूल-फलम् स-फलम् काल-मूल-गुणम् अर्ध-मूल-कृति-युक्तम्। तद्-मूलम् मूल- अर्ध-ऊनम् काल-हृतम् स्व-मूल-फलम्॥

mūla-phalam sa-phalam kāla-mūla-guṇam ardha-mūla-kṛti-yuktam/ tad-mūlam mūla- ardha-ūnam kāla-hṛtam sva-mūla-phalam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैराशिक-फल-राशिम् तम् अथ इच्छा-राशिना हतम् कृत्वा। लब्धम् प्रमाण-भजितम् तस्मात् इच्छा-फलम् इदम् स्यात्॥

trairāśika-phala-rāśim tam atha icchā-rāśinā hatam kṛtvā/ labdham pramāṇa-bhajitam tasmāt icchā-phalam idam syāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छेदास् परस्पर-हतास् भवन्ति गुण-कार-भाग-हाराणाम्। छेद-गुणम् स-छेदम् परस्परम् तत् सवर्णत्वम्॥

chedās paraspara-hatās bhavanti guṇa-kāra-bhāga-hārāṇām/ cheda-guṇam sa-chedam parasparam tat savarṇatvam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुण-कारास् भाग-हरास् भाग-हरास् ते भवन्ति गुण-कारास्। यस् क्षेपस् सस् अपचयस् अपचयस् क्षेपस् च विपरीते॥

guṇa-kārās bhāga-harās bhāga-harās te bhavanti guṇa-kārās/ yas kṣepas sas apacayas apacayas kṣepas ca viparīte//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राशि-ऊनम् राशि-ऊनम् गच्छ-धनम् पिण्डितम् पृथक्त्वेन। वि- एकेन पदेन हृतम् सर्व-धनम् तत् भवति एवम्॥

rāśi-ūnam rāśi-ūnam gaccha-dhanam piṇḍitam pṛthaktvena/ vi- ekena padena hṛtam sarva-dhanam tat bhavati evam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुलिका-अन्तरेण विभजेत् द्वयोस् पुरुषयोस् तु रूपक-विशेषम्। लब्धम् गुलिका-मूल्यम् यदि अर्थ-कृतम् भवति तुल्यम्॥

gulikā-antareṇa vibhajet dvayos puruṣayos tu rūpaka-viśeṣam/ labdham gulikā-mūlyam yadi artha-kṛtam bhavati tulyam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्ते विलोम-विवरे गति-योगेन अनुलोम-विवरे द्वौ। गति-अन्तरेण लब्धौ द्वि-योग-कालौ अतीत-ऐष्यौ॥

bhakte viloma-vivare gati-yogena anuloma-vivare dvau/ gati-antareṇa labdhau dvi-yoga-kālau atīta-aiṣyau//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिक-अग्र-भाग-हारम् छिन्द्यात् ऊन-अग्र-भाग-हारेण। शेष-परस्पर-भक्तम् मति-गुणम् अग्र-अन्तरे क्षिप्तम्॥

adhika-agra-bhāga-hāram chindyāt ūna-agra-bhāga-hāreṇa/ śeṣa-paraspara-bhaktam mati-guṇam agra-antare kṣiptam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधस्-उपरि-गुणितम् अन्त्य-युज्-ऊन-अग्र-छेद-भाजिते शेषम्। अधिक-अग्र-छेद-गुणम् द्वि-छेद-अग्रम् अधिक-अग्र-युतम्॥

adhas-upari-guṇitam antya-yuj-ūna-agra-cheda-bhājite śeṣam/ adhika-agra-cheda-guṇam dvi-cheda-agram adhika-agra-yutam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.