तौल्य-आदेस् मीन-अन्तम् शेष- अर्धम् दक्षिणेन एव॥
taulya-ādes mīna-antam śeṣa- ardham dakṣiṇena eva//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Aryabhatiya 4
तारा-ग्रह-इन्दु-पातास् भ्रमन्ति अजस्रम् अपमण्डले अर्कस् च। अर्कात् च मण्डल- अर्धे भ्रमति हि तस्मिन् क्षिति-छाया॥
tārā-graha-indu-pātās bhramanti ajasram apamaṇḍale arkas ca/ arkāt ca maṇḍala- ardhe bhramati hi tasmin kṣiti-chāyā//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपमण्डलस्य चन्द्रस् पातात् याति उत्तरेण दक्षिण-तस्। कुज-गुरु-कोणास् च एवम् शीघ्र-उच्चेन अपि बुध-शुक्रौ॥
apamaṇḍalasya candras pātāt yāti uttareṇa dakṣiṇa-tas/ kuja-guru-koṇās ca evam śīghra-uccena api budha-śukrau//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रस् अंशैस् द्वादशभिस् अविक्षिप्तस् अर्क-अन्तर-स्थितस् दृश्यस्। नवभिस् भृगुस् भृगोस् तैस् द्वि-अधिकैस् द्वि-अधिकैस् यथा श्लक्ष्णास्॥
candras aṃśais dvādaśabhis avikṣiptas arka-antara-sthitas dṛśyas/ navabhis bhṛgus bhṛgos tais dvi-adhikais dvi-adhikais yathā ślakṣṇās//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भू-ग्रह-भानाम् गोल- अर्धानि स्व-छायया वि-वर्णानि। अर्धानि यथा-सारम् सूर्य-अभिमुखानि दीप्यन्ते॥
bhū-graha-bhānām gola- ardhāni sva-chāyayā vi-varṇāni/ ardhāni yathā-sāram sūrya-abhimukhāni dīpyante//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्त-भ-पञ्जर-मध्ये कक्ष्या-परिवेष्टितस् ख-मध्य-गतस्। मृद्-जल-शिखि-वायु-मयस् भू-गोलस् सर्वतस् वृत्तस्॥
vṛtta-bha-pañjara-madhye kakṣyā-pariveṣṭitas kha-madhya-gatas/ mṛd-jala-śikhi-vāyu-mayas bhū-golas sarvatas vṛttas//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्-वत् कदम्ब-पुष्प-ग्रन्थिस् प्रचितस् समन्ततस् कुसुमैस्। तद्-वत् हि सर्व-सत्त्वैस् जल-जैस् स्थल-जैस् च भू-गोलस्॥
yad-vat kadamba-puṣpa-granthis pracitas samantatas kusumais/ tad-vat hi sarva-sattvais jala-jais sthala-jais ca bhū-golas//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म-दिवसेन भूमेस् उपरिष्टात् योजनम् भवति वृद्धिस्। दिन-तुल्यया एक-रात्र्या मृद्-उपचिताया भवति हानिस्॥
brahma-divasena bhūmes upariṣṭāt yojanam bhavati vṛddhis/ dina-tulyayā eka-rātryā mṛd-upacitāyā bhavati hānis//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुलोम-गतिस् नौ-स्थस् पश्यति अचलम् विलोम-गम् यद्-वत्। अचलानि भानि तद्-वत् सम-पश्चिम-गानि लङ्कायाम्॥
anuloma-gatis nau-sthas paśyati acalam viloma-gam yad-vat/ acalāni bhāni tad-vat sama-paścima-gāni laṅkāyām//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदय-अस्तमय-निमित्तम् नित्यम् प्रवहेण वायुना क्षिप्तस्। लङ्का-सम-पश्चिम-गस् भ-पञ्जरस् स-ग्रहस् भ्रमति॥
udaya-astamaya-nimittam nityam pravaheṇa vāyunā kṣiptas/ laṅkā-sama-paścima-gas bha-pañjaras sa-grahas bhramati//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरुस् योजन-मात्रस् प्रभा-करस् हिम-वता परिक्षिप्तस्। नन्दन-वनस्य मध्ये रत्न-मयस् सर्व-तस् वृत्तस्॥
merus yojana-mātras prabhā-karas hima-vatā parikṣiptas/ nandana-vanasya madhye ratna-mayas sarva-tas vṛttas//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्-मेरू स्थल-मध्ये नरकस् बडवा-मुखम् च जल-मध्ये। अमर-मरास् मन्यन्ते परस्परम् अधस्-स्थितास् नियतम्॥
svar-merū sthala-madhye narakas baḍavā-mukham ca jala-madhye/ amara-marās manyante parasparam adhas-sthitās niyatam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदयस् यस् लङ्कायाम् सस् अस्तमयस् सवितुर् एव सिद्ध-पुरे। मध्य-अह्नस् यम-कोट्याम् रोमक-विषये अर्ध-रात्रस् स्यात्॥
udayas yas laṅkāyām sas astamayas savitur eva siddha-pure/ madhya-ahnas yama-koṭyām romaka-viṣaye ardha-rātras syāt//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थल-जल-मध्यात् लङ्का भू-कक्ष्यायास् भवेत् चतुर्-भागे। उज्जयिनी लङ्कायास् तद्- चतुर्-अंशे सम-उत्तरतस्॥
sthala-jala-madhyāt laṅkā bhū-kakṣyāyās bhavet catur-bhāge/ ujjayinī laṅkāyās tad- catur-aṃśe sama-uttaratas//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भू-व्यास- अर्धेन ऊनम् दृश्यम् देशात् समात् भ-गोल- अर्धम्। अर्धम् भूमि-छन्नम् भू-व्यास- अर्ध-अधिकम् च एव॥
bhū-vyāsa- ardhena ūnam dṛśyam deśāt samāt bha-gola- ardham/ ardham bhūmi-channam bhū-vyāsa- ardha-adhikam ca eva//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवास् पश्यन्ति भ-गोल- अर्धम् उदच्-मेरु-संस्थितास् सव्यम्। अर्धम् तु अपसव्य-गतम् दक्षिण-बडवा-मुखे प्रेतास्॥
devās paśyanti bha-gola- ardham udac-meru-saṃsthitās savyam/ ardham tu apasavya-gatam dakṣiṇa-baḍavā-mukhe pretās//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रवि-वर्ष- अर्धम् देवास् पश्यन्ति उदितम् रविम् तथा प्रेतास्। शशि-मास- अर्धम् पितरस् शशि-गास् कु-दिन- अर्धम् इह मनु-जास्॥
ravi-varṣa- ardham devās paśyanti uditam ravim tathā pretās/ śaśi-māsa- ardham pitaras śaśi-gās ku-dina- ardham iha manu-jās//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्व-अपरम् अधस्-ऊर्ध्वम् मण्डलम् अथ दक्षिण-उत्तरम् च एव। क्षिति-जम् सम-पार्श्व-स्थम् भानाम् यत्र उदय-अस्तमयौ॥
pūrva-aparam adhas-ūrdhvam maṇḍalam atha dakṣiṇa-uttaram ca eva/ kṣiti-jam sama-pārśva-stham bhānām yatra udaya-astamayau//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्व-अपर-दिश्-लग्नम् क्षिति-जात् अक्ष-अग्रयोस् च लग्नम् यत्। उन्मण्डलम् भवेत् तत् क्षय-वृद्धी यत्र दिवस-निशोस्॥
pūrva-apara-diś-lagnam kṣiti-jāt akṣa-agrayos ca lagnam yat/ unmaṇḍalam bhavet tat kṣaya-vṛddhī yatra divasa-niśos//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्व-अपर-दिश्-रेखा अधस् च ऊर्ध्वा दक्षिण-उत्तर-स्था च। एतासाम् सम्पातस् द्रष्टा यस्मिन् भवेत् देशे॥
pūrva-apara-diś-rekhā adhas ca ūrdhvā dakṣiṇa-uttara-sthā ca/ etāsām sampātas draṣṭā yasmin bhavet deśe//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वम् अधस्तात् द्रष्टुर् ज्ञेयम् दृश्-मण्डलम् ग्रह-अभिमुखम्। दृश्-क्षेप-मण्डलम् अपि प्राच्-लग्नम् स्यात् त्रि-राशि-ऊनम्॥
ūrdhvam adhastāt draṣṭur jñeyam dṛś-maṇḍalam graha-abhimukham/ dṛś-kṣepa-maṇḍalam api prāc-lagnam syāt tri-rāśi-ūnam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारत-तैल-जलैस् तम् भ्रमयेत् स्व-धिया च काल-समम्॥
pārata-taila-jalais tam bhramayet sva-dhiyā ca kāla-samam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्-गोल- अर्ध-कपाले ज्या- अर्धेन विकल्पयेत् भ-गोल- अर्धम्। विषुवत्-जीवा-अक्ष-भुजा तस्यास् तु अवलम्बक्स् कोटिस्॥
dṛś-gola- ardha-kapāle jyā- ardhena vikalpayet bha-gola- ardham/ viṣuvat-jīvā-akṣa-bhujā tasyās tu avalambaks koṭis//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्ट-अपक्रम-वर्गम् व्यास- अर्ध-कृतेस् विशोध्य यत् मूलम्। विषुवत्-उदच्-दक्षिणतस् तत् अहोरात्र- अर्ध-विष्कम्भस्॥
iṣṭa-apakrama-vargam vyāsa- ardha-kṛtes viśodhya yat mūlam/ viṣuvat-udac-dakṣiṇatas tat ahorātra- ardha-viṣkambhas//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्ट-ज्या-गुणितम् अहोरात्र-व्यास- अर्धम् एव काष्ठ-अन्त्यम्। स्व-अहोरात्र- अर्ध-हृतम् फलम् अजात् लङ्का-उदय-प्राच्-ज्यास्॥
iṣṭa-jyā-guṇitam ahorātra-vyāsa- ardham eva kāṣṭha-antyam/ sva-ahorātra- ardha-hṛtam phalam ajāt laṅkā-udaya-prāc-jyās//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्ट-अपक्रम-गुणिताम् अक्ष-ज्याम् लम्बकेन हृत्वा या। स्व-अहोरात्रे क्षिति-जा क्षय-वृद्धि-ज्या दिन-निशोस् सा॥
iṣṭa-apakrama-guṇitām akṣa-jyām lambakena hṛtvā yā/ sva-ahorātre kṣiti-jā kṣaya-vṛddhi-jyā dina-niśos sā//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदयति हि चक्र-पादस् चर-#दल-हीनेन दिवस-#पादेन। प्रथमस् अन्त्यस् च अथ अन्यौ तद्-सहितेन क्रम-उत्क्रमशस्॥
udayati hi cakra-pādas cara-#dala-hīnena divasa-#pādena/ prathamas antyas ca atha anyau tad-sahitena krama-utkramaśas//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-अहोरात्र-इष्ट-ज्या क्षिति-जात् अवलम्बक-आहताम् कृत्वा। विष्कम्भ- अर्ध-विभक्ते दिनस्य गत-शेष्सयोस् शङ्कुस्॥
sva-ahorātra-iṣṭa-jyā kṣiti-jāt avalambaka-āhatām kṛtvā/ viṣkambha- ardha-vibhakte dinasya gata-śeṣsayos śaṅkus//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषुवत्-जीवा-गुणितस् स्व-इष्टस् शङ्कुस् स्व-लम्बकेन हृतस्। अस्तमय-उदय-सूत्रात् दक्षिणतस् सूर्य-शङ्कु-अग्रम्॥
viṣuvat-jīvā-guṇitas sva-iṣṭas śaṅkus sva-lambakena hṛtas/ astamaya-udaya-sūtrāt dakṣiṇatas sūrya-śaṅku-agram//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परम-अपक्रम-जीवाम् इष्ट-ज्या- अर्ध-आहताम् ततस् विभजेत्। ज्या लम्बकेन लब्धा अर्क-अग्रा पूर्व-अपरे क्षिति-जे॥
parama-apakrama-jīvām iṣṭa-jyā- ardha-āhatām tatas vibhajet/ jyā lambakena labdhā arka-agrā pūrva-apare kṣiti-je//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा विषुवत्-ज्या-ऊना चेद् विषुवत्-उदच्-लम्बकेन सङ्गुणिता। विषुवत्-ज्यया विभक्ता लब्धस् पूर्व-अपरे शङ्कुस्॥
sā viṣuvat-jyā-ūnā ced viṣuvat-udac-lambakena saṅguṇitā/ viṣuvat-jyayā vibhaktā labdhas pūrva-apare śaṅkus//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिति-जात् उन्नत-भागानाम् या ज्या सा परस् भवेत् शङ्कुस्। मध्यात् नत-भाग-ज्या छाया शङ्कोस् तु तस्य एव॥
kṣiti-jāt unnata-bhāgānām yā jyā sā paras bhavet śaṅkus/ madhyāt nata-bhāga-jyā chāyā śaṅkos tu tasya eva//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्य-ज्या-उदय-जीवा-संवर्गे व्यास-#दल-हृते यत् स्यात्। तद्-मध्य-ज्या-कृत्योस् विशेष-मूलम् स्व-दृश्-क्षेपस्।
madhya-jyā-udaya-jīvā-saṃvarge vyāsa-#dala-hṛte yat syāt/ tad-madhya-jyā-kṛtyos viśeṣa-mūlam sva-dṛś-kṣepas/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्-दृश्-क्षेप-कृति-विशेषितस्य मूलम् स्व-दृश्-गतिस् कु-वशात्। क्षिति-जे स्वा दृश्-छाया भू-व्यास- अर्धम् नभस्-मध्यात्॥
dṛś-dṛś-kṣepa-kṛti-viśeṣitasya mūlam sva-dṛś-gatis ku-vaśāt/ kṣiti-je svā dṛś-chāyā bhū-vyāsa- ardham nabhas-madhyāt//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्षेप-गुण-अक्ष-ज्या लम्बक-भक्ता भवेत् ऋणम् उदच्-स्थे। उदये धनम् अस्तमये दक्षिण-गे धनम् ऋणम् चन्द्रे॥
vikṣepa-guṇa-akṣa-jyā lambaka-bhaktā bhavet ṛṇam udac-sthe/ udaye dhanam astamaye dakṣiṇa-ge dhanam ṛṇam candre//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्षेप-अपक्रम-गुणम् उत्क्रमणम् विस्तर- अर्ध-कृति-भक्तम्। उदच्-ऋण-धनम् उदच्-अयने दक्षिण-गे धनम् ऋणम् याम्ये॥
vikṣepa-apakrama-guṇam utkramaṇam vistara- ardha-kṛti-bhaktam/ udac-ṛṇa-dhanam udac-ayane dakṣiṇa-ge dhanam ṛṇam yāmye//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रस् जलम् अर्कस् अग्निस् मृद्-भू-छाया अपि या तमस् तत् हि। छादयति शशी सूर्यम् शशिनम् महती च भू-छाया॥
candras jalam arkas agnis mṛd-bhū-chāyā api yā tamas tat hi/ chādayati śaśī sūryam śaśinam mahatī ca bhū-chāyā//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फुट-शशि-मास-अन्ते अर्कम् पात-आसन्नस् यदा प्रविशति इन्दुस्। भू-छायाम् पक्ष-अन्ते तदा अधिक-ऊनम् ग्रहण-मध्यम्॥
sphuṭa-śaśi-māsa-ante arkam pāta-āsannas yadā praviśati indus/ bhū-chāyām pakṣa-ante tadā adhika-ūnam grahaṇa-madhyam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भू-रवि-विवरम् विभजेत् भू-गुणितम् तु रवि-भू-विशेषेण। भू-छाया-दीर्घत्वम् लब्धम् भू-गोल-विष्कम्भात्॥
bhū-ravi-vivaram vibhajet bhū-guṇitam tu ravi-bhū-viśeṣeṇa/ bhū-chāyā-dīrghatvam labdham bhū-gola-viṣkambhāt//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छाया-अग्र-चन्द्र-विवरम् भू-विष्कम्भेण तत् समभ्यस्तम्। भू-छायया विभक्तम् विद्यात् तमसस् स्व-विष्कम्भम्॥
chāyā-agra-candra-vivaram bhū-viṣkambheṇa tat samabhyastam/ bhū-chāyayā vibhaktam vidyāt tamasas sva-viṣkambham//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-शशि-सम्पर्क- अर्ध-कृतेस् शशि-विक्षेप-वर्गितम् शोध्यम्। स्थिति- अर्धम् अस्य मूलम् ज्ञेयम् चन्द्र-अर्क-दिन-भोगात्॥
tad-śaśi-samparka- ardha-kṛtes śaśi-vikṣepa-vargitam śodhyam/ sthiti- ardham asya mūlam jñeyam candra-arka-dina-bhogāt//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्र-व्यास- अर्ध-ऊनस्य वर्गितम् यत् तमस्-मय- अर्धस्य। विक्षेप-कृति-विहीनम् तस्मात् मूलम् विमर्द- अर्धम्॥
candra-vyāsa- ardha-ūnasya vargitam yat tamas-maya- ardhasya/ vikṣepa-kṛti-vihīnam tasmāt mūlam vimarda- ardham//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमसस् विष्कम्भ- अर्धम् शशि-विष्कम्भ- अर्ध-वर्जितम् अपोह्य। विक्षेपात् यत् शेषम् न गृह्यते तत् शशाङ्कस्य॥
tamasas viṣkambha- ardham śaśi-viṣkambha- ardha-varjitam apohya/ vikṣepāt yat śeṣam na gṛhyate tat śaśāṅkasya//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्षेप-वर्ग-सहितात् स्थिति-मध्यात् इष्ट-वर्जितात् मूलम्। सम्पर्क- अर्धात् शोध्यम् शेषस् तात्कालिकस् ग्रासस्॥
vikṣepa-varga-sahitāt sthiti-madhyāt iṣṭa-varjitāt mūlam/ samparka- ardhāt śodhyam śeṣas tātkālikas grāsas//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्य-अह्न-उत्क्रम-गुणितस् अक्षस् दक्षिणतस् अर्ध-विस्तर-हृतस् दिक्। स्थिति- अर्धात् च अर्क-इन्द्वोस् त्रि-राशि-सहित-अयनात् स्पर्शे॥
madhya-ahna-utkrama-guṇitas akṣas dakṣiṇatas ardha-vistara-hṛtas dik/ sthiti- ardhāt ca arka-indvos tri-rāśi-sahita-ayanāt sparśe//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रग्रहण-अन्ते धूम्रस् खण्ड-ग्रहणे शशी भवति कृष्णस्। सर्व-ग्रासे कपिलस् स-कृष्ण-ताम्रस् तमस्-मध्ये॥
pragrahaṇa-ante dhūmras khaṇḍa-grahaṇe śaśī bhavati kṛṣṇas/ sarva-grāse kapilas sa-kṛṣṇa-tāmras tamas-madhye//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्य-इन्दु-परिधि-योगे अर्क- अष्टम-भागस् भवति अनादेश्यस्। भानोस् भास्वर-भावात् सु-अच्छ-तनुत्वात् च शशि-परिधेस्॥
sūrya-indu-paridhi-yoge arka- aṣṭama-bhāgas bhavati anādeśyas/ bhānos bhāsvara-bhāvāt su-accha-tanutvāt ca śaśi-paridhes//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिति-रवि-योगात् दिन-कृत् रवि-इन्दु-योगात् प्रसाधयेत् च इन्दुम्। शशि-तारा-ग्रह-योगात् तथा एव तारा-ग्रहास् सर्वे॥
kṣiti-ravi-yogāt dina-kṛt ravi-indu-yogāt prasādhayet ca indum/ śaśi-tārā-graha-yogāt tathā eva tārā-grahās sarve//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्-असत्-ज्ञान-समुद्रात् समुद्धृतम् ब्रह्मणस् प्रसादेन। सत्-ज्ञान-उत्तम-रत्नम् मया निमग्नम् स्व-मति-नावा॥
sat-asat-jñāna-samudrāt samuddhṛtam brahmaṇas prasādena/ sat-jñāna-uttama-ratnam mayā nimagnam sva-mati-nāvā//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्यभटीयम् नाम्ना पूर्वम् स्वायम्भुअवम् सदा नित्यम्। सु-कृत-आयुषोस् प्रणाशम् कुरुते प्रतिकञ्चुकम् यस् अस्य॥
āryabhaṭīyam nāmnā pūrvam svāyambhuavam sadā nityam/ su-kṛta-āyuṣos praṇāśam kurute pratikañcukam yas asya//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.