Abhinanda: Kadambarikathasara 5

इति श्रीविपश्चिद्वराग्रगण्याचार्यभट्टश्रीजयन्तसूनोर् अभिनन्दस्य कृतौ कादम्बरीकथासारे चतुर्थः सर्गः पञ्चमः सर्गः इत्य् आवेदितनिर्व्याजनिजवृत्तान्तविस्तरा । विरराम महाश्वेता निःश्वासग्लपिताधरा

iti śrīvipaścidvarāgragaṇyācāryabhaṭṭaśrījayantasūnor abhinandasya kṛtau kādambarīkathāsāre caturthaḥ sargaḥ pañcamaḥ sargaḥ ity āveditanirvyājanijavṛttāntavistarā / virarāma mahāśvetā niḥśvāsaglapitādharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापीडस् तु तद्ध्यायन्मनोभवविजृम्भितम् । सकम्पविस्मयो ऽप्य् अन्तस् ताम् अवोचत सान्त्वयन्

candrāpīḍas tu taddhyāyanmanobhavavijṛmbhitam / sakampavismayo 'py antas tām avocata sāntvayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया ते चिरवृत्तो ऽपि परिणाममपश्यता । शोकः प्रत्यग्रतां नीतः कौतुकाविष्टचेतसा

mayā te ciravṛtto 'pi pariṇāmamapaśyatā / śokaḥ pratyagratāṃ nītaḥ kautukāviṣṭacetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा त्वमर्हसि कल्याणि न शोकं कर्तुम् ईदृशम् । आश्वासितासि देवेन नूनं चन्द्रमसा स्वयम्

sā tvamarhasi kalyāṇi na śokaṃ kartum īdṛśam / āśvāsitāsi devena nūnaṃ candramasā svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को ऽन्यस् तथाविधाकारस् तच्छक्तिर् मण्डलात् ततः । निर्गत्य तत्रैव विशन् निशि सम्भाव्यते नरः

ko 'nyas tathāvidhākāras tacchaktir maṇḍalāt tataḥ / nirgatya tatraiva viśan niśi sambhāvyate naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रूयन्ते गतयश् चित्रा देवतानाम् अनेकशः । वरशापतपःशक्तियोगवैचित्र्यनिर्मिताः

śrūyante gatayaś citrā devatānām anekaśaḥ / varaśāpatapaḥśaktiyogavaicitryanirmitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतकेतुश् च तस्यास्ते प्रजापतिसमः पिता । नास्त्य् एव तस्य तपसाम् असाध्यं नाम किञ्चन

śvetaketuś ca tasyāste prajāpatisamaḥ pitā / nāsty eva tasya tapasām asādhyaṃ nāma kiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादियुक्त्युपन्यासैर् इतिहासनिदर्शनैः । महाश्वेतां समाश्वास्य पुनः पप्रच्छ ताम् असौ

ityādiyuktyupanyāsair itihāsanidarśanaiḥ / mahāśvetāṃ samāśvāsya punaḥ papraccha tām asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा ते तरलिका नाम विस्रम्भनिभृता सखी । गता भगवति क्वाद्य न हि सा त्वां विमुञ्चति

sā te taralikā nāma visrambhanibhṛtā sakhī / gatā bhagavati kvādya na hi sā tvāṃ vimuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोवाच महाश्वेता क्वासौ याति तपस्विनी । शृण्वन्नापि निमित्तं ते यथा सा प्रहिता मया

athovāca mahāśvetā kvāsau yāti tapasvinī / śṛṇvannāpi nimittaṃ te yathā sā prahitā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः स चित्ररथो नाम गन्धर्वाधिपतिर्मया । वर्णितो येन देवो ऽयं प्रत्यष्टापि महेश्वरः

yaḥ sa citraratho nāma gandharvādhipatirmayā / varṇito yena devo 'yaṃ pratyaṣṭāpi maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन खानितम् अत्यच्छम् अच्छोदाख्यम् इदं सरः । येन चैत्ररथं नाम कृतम् एतच् च काननम्

yena khānitam atyaccham acchodākhyam idaṃ saraḥ / yena caitrarathaṃ nāma kṛtam etac ca kānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यामृतसमुद्भूते प्रसूताप्सरसां कुले । महिषी मदिरा नाम जीविताद् अपि वल्लभा

tasyāmṛtasamudbhūte prasūtāpsarasāṃ kule / mahiṣī madirā nāma jīvitād api vallabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोः कादम्बरी नाम कन्यास्ति नवयौवना । लक्ष्मीम् उपहसन्तीव रूपलावण्यविभ्रमैः

tayoḥ kādambarī nāma kanyāsti navayauvanā / lakṣmīm upahasantīva rūpalāvaṇyavibhramaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया सह महत् प्रेम बाल्यात् प्रभृति मे तथा । यथैकम् एव जानाति जनो जीवितम् आवयोः

tayā saha mahat prema bālyāt prabhṛti me tathā / yathaikam eva jānāti jano jīvitam āvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदित्वा दग्धवृत्तान्तम् इमं सपदि मामकम् । साग्रहीन् नियमं बाला वार्यमाणापि बन्धुभिः

viditvā dagdhavṛttāntam imaṃ sapadi māmakam / sāgrahīn niyamaṃ bālā vāryamāṇāpi bandhubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाश्वेतास्य दुःखस्य यावन् न लभते ऽवधिम् । तावन् मया न कर्तव्यं पाणिग्रहणम् आत्मनः

mahāśvetāsya duḥkhasya yāvan na labhate 'vadhim / tāvan mayā na kartavyaṃ pāṇigrahaṇam ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो यथा यथा तस्या यौवनश्रीर् विजृम्भते । तथा तथा ततो धत्ते खेदं चित्ररथः परम्

ato yathā yathā tasyā yauvanaśrīr vijṛmbhate / tathā tathā tato dhatte khedaṃ citrarathaḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संदिष्टं तेन मे पुत्रि यतस्वावहिता तथा । यथेमं दुर्ग्रहग्रन्थिं विमुञ्चति तव स्वसा

saṃdiṣṭaṃ tena me putri yatasvāvahitā tathā / yathemaṃ durgrahagranthiṃ vimuñcati tava svasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतस् तरलिका तत्र मया प्रकरणोचितम् । प्रहिता बहु संदिश्य श्वश् चागन्तेह सा पुनः

atas taralikā tatra mayā prakaraṇocitam / prahitā bahu saṃdiśya śvaś cāganteha sā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतीत्थं कथया नीत्वा महाश्वेताश्रमे दिनम् । चन्द्रापीडः प्रयाते ऽस्तम् अर्के संध्याविधिं व्यधात्

itītthaṃ kathayā nītvā mahāśvetāśrame dinam / candrāpīḍaḥ prayāte 'stam arke saṃdhyāvidhiṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रेन्द्रायुधम् आनीय संयम्य निचुले क्वचित् । महाश्वेतोदिते देशे पर्णशय्याम् अकल्पयत्

tatrendrāyudham ānīya saṃyamya nicule kvacit / mahāśvetodite deśe parṇaśayyām akalpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां तस्य निषण्णस्य श्रान्तस्यापि यथाश्रुताम् । कथाम् आश्चर्यबहुलां ताम् एव ध्यायतश् चिरम्

tasyāṃ tasya niṣaṇṇasya śrāntasyāpi yathāśrutām / kathām āścaryabahulāṃ tām eva dhyāyataś ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश् चिन्तयतः सेनां वैशम्पायनम् एव च । पत्त्रलेखां च सा रात्रिर् गता प्रायेण जाग्रतः

punaś cintayataḥ senāṃ vaiśampāyanam eva ca / pattralekhāṃ ca sā rātrir gatā prāyeṇa jāgrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रायुधस् तु बाष्पार्द्रां महाश्वेतामुखे दृशम् । सप्रत्यभिज्ञम् अश्वो ऽपि भृशं मानुषवद् ददौ

indrāyudhas tu bāṣpārdrāṃ mahāśvetāmukhe dṛśam / sapratyabhijñam aśvo 'pi bhṛśaṃ mānuṣavad dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयातायां तु यामिन्यां कृतप्राभातिकक्रिये । समाधेर् उत्थितां बुद्ध्वा महाश्वेतां तदन्तिकम्

prayātāyāṃ tu yāminyāṃ kṛtaprābhātikakriye / samādher utthitāṃ buddhvā mahāśvetāṃ tadantikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापीडे प्रविष्टे ऽथ नातिदूरोदिते रवौ । सगन्धर्वकुमारासौ ततस् तरलिका ययौ

candrāpīḍe praviṣṭe 'tha nātidūrodite ravau / sagandharvakumārāsau tatas taralikā yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा प्रविश्य महाश्वेतां प्रणिपत्योपविश्य च । सिद्धार्थासीति तत्पृष्टा वलितग्रीवम् अब्रवीत्

sā praviśya mahāśvetāṃ praṇipatyopaviśya ca / siddhārthāsīti tatpṛṣṭā valitagrīvam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वत्संदेशं निशम्योक्तं यत्तया भर्तृदारिके । तत्त्वं तच्छासनायातकेयूरकमुखाच्छृणु

tvatsaṃdeśaṃ niśamyoktaṃ yattayā bhartṛdārike / tattvaṃ tacchāsanāyātakeyūrakamukhācchṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ केयूरकः प्राह नानभिज्ञासि चेतसः । स्वस्य स्वमेव चेदं ते मन्मनः किं परीक्षसे

atha keyūrakaḥ prāha nānabhijñāsi cetasaḥ / svasya svameva cedaṃ te manmanaḥ kiṃ parīkṣase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा भूमिर् अस्याहम् उपालम्भस्य भूयसः । तपोवननिवासिन्यां त्वयि स्वगृहवर्तिनी

athavā bhūmir asyāham upālambhasya bhūyasaḥ / tapovananivāsinyāṃ tvayi svagṛhavartinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकर्ण्य तव संदेशवचस् तरलिकामुखात् । एष ते प्रतिसंदेशः प्रियसख्या निवेदितः

ākarṇya tava saṃdeśavacas taralikāmukhāt / eṣa te pratisaṃdeśaḥ priyasakhyā niveditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुत्वा महाश्वेता क्षणं निश्चललोचना । चिन्तयित्वा किम् अप्य् अन्तश् चन्द्रापीडम् अभाषत

iti śrutvā mahāśvetā kṣaṇaṃ niścalalocanā / cintayitvā kim apy antaś candrāpīḍam abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्र तवाकारः सदाचारश् च पेशलः । तनोति सर्वभावेन निःस्पृहाणाम् अपि स्पृहाम्

rājaputra tavākāraḥ sadācāraś ca peśalaḥ / tanoti sarvabhāvena niḥspṛhāṇām api spṛhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादम्बरीवचश् चेदं श्रुतं केयूरकात् त्वया । तत्र को वा प्रतीकारः स्वयं मद्गमनाद् ऋते

kādambarīvacaś cedaṃ śrutaṃ keyūrakāt tvayā / tatra ko vā pratīkāraḥ svayaṃ madgamanād ṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतो न दूरे गन्धर्वराजधानी तदद्य ताम् । पश्यास्मदनुसेधेन श्वो गन्तासि स्ववाहिनीम्

ito na dūre gandharvarājadhānī tadadya tām / paśyāsmadanusedhena śvo gantāsi svavāhinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदात्तमधुरामेतां दर्शयन्त्या तवाकृतिम् । बहु गन्धर्वलोकस्य मयाप्युपकृतं भवेत्

udāttamadhurāmetāṃ darśayantyā tavākṛtim / bahu gandharvalokasya mayāpyupakṛtaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापीडस् तु तां प्राह बहूक्त्वा भवगत्य् अलम् । अनतिक्रमणीयं मे मुनीनाम् अपि शासनम्

candrāpīḍas tu tāṃ prāha bahūktvā bhavagaty alam / anatikramaṇīyaṃ me munīnām api śāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रावर्तत ततो गन्तुं स महाश्वेतया सह । पद्भ्याम् एव नियुज्याश्वं प्रति केयूरकं दृशा

prāvartata tato gantuṃ sa mahāśvetayā saha / padbhyām eva niyujyāśvaṃ prati keyūrakaṃ dṛśā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केयूरको ऽग्रतो गत्वा कादम्बर्यै न्यवेदयत् । तस्यागमनम् आकारं गुणांश् चाहितविस्मयान्

keyūrako 'grato gatvā kādambaryai nyavedayat / tasyāgamanam ākāraṃ guṇāṃś cāhitavismayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा किञ्चिद् अध्वानं चन्द्रापीडः समासदत् । गन्धर्वराजनगरीम् अपराम् अमरावतीम्

sa gatvā kiñcid adhvānaṃ candrāpīḍaḥ samāsadat / gandharvarājanagarīm aparām amarāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसाद्य राजधानीं च तुङ्गस्फटिकतोरणाम् । सप्त कक्षा अतिक्रम्य कन्यान्तःपुरम् अभ्यगात्

āsādya rājadhānīṃ ca tuṅgasphaṭikatoraṇām / sapta kakṣā atikramya kanyāntaḥpuram abhyagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केयूरकोपदिष्टेन वर्त्मनाथ प्रविश्य सः । भास्वन्मणिमयस्तम्भं श्रीमण्डपम् अलोकयत्

keyūrakopadiṣṭena vartmanātha praviśya saḥ / bhāsvanmaṇimayastambhaṃ śrīmaṇḍapam alokayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मध्ये मणिपर्यङ्कमध्यासीनां महीयसा । रत्नाभरणचित्रेण स्त्रैणेन परिवारिताम्

tanmadhye maṇiparyaṅkamadhyāsīnāṃ mahīyasā / ratnābharaṇacitreṇa straiṇena parivāritām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहप्रभावितानेन रत्नकान्त्यभिभाविना । प्रतप्तकनकोद्द्योतधौता विदधतीं दिशः

dehaprabhāvitānena ratnakāntyabhibhāvinā / prataptakanakoddyotadhautā vidadhatīṃ diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तटस्थम् अप्य् आर्द्रयतः सदाचारम् अभिन्दतः । स्थितां नवस्य लावण्यसिन्धोर् अन्तस् तरङ्गिणः

taṭastham apy ārdrayataḥ sadācāram abhindataḥ / sthitāṃ navasya lāvaṇyasindhor antas taraṅgiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वोपमेयभावानाम् उपमानत्वम् आगताम् । कादम्बरीं ददर्शासौ दूरविस्फारितेक्षणः

sarvopameyabhāvānām upamānatvam āgatām / kādambarīṃ dadarśāsau dūravisphāritekṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परातिशयकोटिस्थरूपलावण्यसम्पदम् । तस्यां निरूपयन्न् अन्तर् अचिन्तयद् अथ क्षणम्

parātiśayakoṭistharūpalāvaṇyasampadam / tasyāṃ nirūpayann antar acintayad atha kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं न कश्चिद् आश्चर्यनिर्माणेष्व् अवधिर् विधेः । ईदृशान्य् अपि रत्नानि स्रष्टुं प्रभवति स्म यः

satyaṃ na kaścid āścaryanirmāṇeṣv avadhir vidheḥ / īdṛśāny api ratnāni sraṣṭuṃ prabhavati sma yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोघं याति हरेः कालो लक्ष्मीं वक्षसि बिभ्रतः । देहार्धेन वहन् गौरीं वञ्चितश् चन्द्रशेखरः

moghaṃ yāti hareḥ kālo lakṣmīṃ vakṣasi bibhrataḥ / dehārdhena vahan gaurīṃ vañcitaś candraśekharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतम् अक्ष्णां सहस्रेण निर्निमेषेण वज्रिणः । अनन्यकर्मणा येन नित्यम् एषा न दृश्यते

kṛtam akṣṇāṃ sahasreṇa nirnimeṣeṇa vajriṇaḥ / ananyakarmaṇā yena nityam eṣā na dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादि चिन्तयत्य् अस्मिन्न् अथ चित्ररथात्मजा । प्रत्युद्ययौ महाश्वेताम् अभ्युत्थाय ससम्भ्रमम्

ityādi cintayaty asminn atha citrarathātmajā / pratyudyayau mahāśvetām abhyutthāya sasambhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाश्वेता तु निःशङ्कम् आलिङ्ग्य स्नेहनिर्भरम् । तां चन्द्रापीडनिर्देशपुरःसरम् अभाषत

mahāśvetā tu niḥśaṅkam āliṅgya snehanirbharam / tāṃ candrāpīḍanirdeśapuraḥsaram abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं हि भारते वर्षे सार्वभौमस्य भूपतेः । तारापीडस्य तनयश् चन्द्रापीड इहागतः

ayaṃ hi bhārate varṣe sārvabhaumasya bhūpateḥ / tārāpīḍasya tanayaś candrāpīḍa ihāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेनेह प्रविष्टेन दृष्टेर् विषयवर्तिना । भवत्व् अखिलगन्धर्वकुटुम्बकमहोत्सवः

aneneha praviṣṭena dṛṣṭer viṣayavartinā / bhavatv akhilagandharvakuṭumbakamahotsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कादम्बरी तस्मिन् पक्ष्मोत्क्षेपविकासिनीम् । आकर्णप्रसृतापाङ्गां चिरं दृशम् अपातयत्

atha kādambarī tasmin pakṣmotkṣepavikāsinīm / ākarṇaprasṛtāpāṅgāṃ ciraṃ dṛśam apātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारेण विवृतेनाथ तेनैव निजमायया । मदनो ऽन्तः प्रविश्यास्या बबन्ध हृदये पदम्

dvāreṇa vivṛtenātha tenaiva nijamāyayā / madano 'ntaḥ praviśyāsyā babandha hṛdaye padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नपीठोपविष्टे तु चन्द्रापीडे तदन्तिके । अध्यासातां कथाम् एकां हंसचित्ररथात्मजे

ratnapīṭhopaviṣṭe tu candrāpīḍe tadantike / adhyāsātāṃ kathām ekāṃ haṃsacitrarathātmaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जास्तिमितम् आसीनाम् अथ कादम्बरीं बलात् । महाश्वेता गृहाचारं चन्द्रापीडे न्यधापयत्

lajjāstimitam āsīnām atha kādambarīṃ balāt / mahāśvetā gṛhācāraṃ candrāpīḍe nyadhāpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरनिर्विशेषास्याः कादम्बर्याः प्रिया सखी । मदलेखाभिधानास्य चरणाक्षालनं व्यधात्

śarīranirviśeṣāsyāḥ kādambaryāḥ priyā sakhī / madalekhābhidhānāsya caraṇākṣālanaṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादम्बरी तु सस्वेदप्रकम्पिकरपल्लवा । ताम्बूलच्छद्मनात्मानं स्वयम् अस्मै न्यवेदयत्

kādambarī tu sasvedaprakampikarapallavā / tāmbūlacchadmanātmānaṃ svayam asmai nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदङ्गुलितलस्पर्शमाधुर्यहृतमानसा । नालक्षयत सा रत्नवलयं स्खलितं करात्

tadaṅgulitalasparśamādhuryahṛtamānasā / nālakṣayata sā ratnavalayaṃ skhalitaṃ karāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापीडो ऽपि तत्पाणिसंस्पर्शसुखसम्पदा । तदा त्रिभुवनाधीशम् इवात्मानम् अमन्यत

candrāpīḍo 'pi tatpāṇisaṃsparśasukhasampadā / tadā tribhuvanādhīśam ivātmānam amanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तूष्णीम् उपासीने सर्वस्मिन् कन्यकाजने । शुकशारिकयोर् आसित् कलहः केलिकारणम्

tatas tūṣṇīm upāsīne sarvasmin kanyakājane / śukaśārikayor āsit kalahaḥ kelikāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रसङ्गे च सोत्प्रासं तयोः कलहवृद्धये । चन्द्रापीडो ऽब्रवीद् येन सर्वा जहसुरङ्गनाः

tatprasaṅge ca sotprāsaṃ tayoḥ kalahavṛddhaye / candrāpīḍo 'bravīd yena sarvā jahasuraṅganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताश् च दन्तप्रभाधौतदिङ्मुखा मधुरस्वराः । चन्द्रापीडगिरो जह्रुस्तरां कादम्बरीमनः

tāś ca dantaprabhādhautadiṅmukhā madhurasvarāḥ / candrāpīḍagiro jahrustarāṃ kādambarīmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणमात्रे व्यतीते ऽथ प्रविश्य प्राह कञ्चुकी । राजपुत्र्यौ युवां द्रष्टुं देवी निर्विघ्नम् इच्छति

kṣaṇamātre vyatīte 'tha praviśya prāha kañcukī / rājaputryau yuvāṃ draṣṭuṃ devī nirvighnam icchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडापर्वतके कृत्वा सुतारमणिमन्दिरे । चन्द्रापीडं सुखासीनम् आयातं मातुर् अन्तिकम्

krīḍāparvatake kṛtvā sutāramaṇimandire / candrāpīḍaṃ sukhāsīnam āyātaṃ mātur antikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राध्यासितपर्यङ्कं केयूरकपुरःसराः । मुख्याः कादम्बरीसख्यश् चन्द्रापीडं सिषेविरे

tatrādhyāsitaparyaṅkaṃ keyūrakapuraḥsarāḥ / mukhyāḥ kādambarīsakhyaś candrāpīḍaṃ siṣevire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानानुलेपनाहारक्रियाः स तदुपाहृतैः । चक्रे ऽमर्त्यपुरप्राप्यैर् विभवैर् उपपादिताः

snānānulepanāhārakriyāḥ sa tadupāhṛtaiḥ / cakre 'martyapuraprāpyair vibhavair upapāditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मन्दप्रभे भानौ भेजे कादबरी निजम् । मदलेखाद्वितीयैव महाप्रासादमस्तकम्

atha mandaprabhe bhānau bheje kādabarī nijam / madalekhādvitīyaiva mahāprāsādamastakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापीडं च तत्रस्था क्रीडापर्वतवर्तिनम् । निरवर्णयदाकर्णप्रसृतापाङ्गया दृशा

candrāpīḍaṃ ca tatrasthā krīḍāparvatavartinam / niravarṇayadākarṇaprasṛtāpāṅgayā dṛśā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापीडे तदा तस्याः कटाक्षास् तीक्ष्णकोटयः । समं निपेतुस् तस्यां च कुसुमायुधसायकाः

candrāpīḍe tadā tasyāḥ kaṭākṣās tīkṣṇakoṭayaḥ / samaṃ nipetus tasyāṃ ca kusumāyudhasāyakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटाक्षैर् उपनीतं च क्षिप्रं कृतसमागमैः । तल्लावण्यं पिबन्तीव मदलेखाम् उवाच सा

kaṭākṣair upanītaṃ ca kṣipraṃ kṛtasamāgamaiḥ / tallāvaṇyaṃ pibantīva madalekhām uvāca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मया मदनो नाम कथास्वपि सखि श्रुतः । अद्य प्रत्यक्षतो दृष्टः स चन्द्रापीडविग्रहः

na mayā madano nāma kathāsvapi sakhi śrutaḥ / adya pratyakṣato dṛṣṭaḥ sa candrāpīḍavigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न महाश्वेतया किञ्चिद् उक्तं प्रकृतवस्तुनि । अथ चेहानयन्त्यामुं सर्वम् उक्तम् अनक्षरम्

na mahāśvetayā kiñcid uktaṃ prakṛtavastuni / atha cehānayantyāmuṃ sarvam uktam anakṣaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि नाम विकारो मे तदानीं लक्षितस् तया । किं वा न लक्षयेद् एषा दृष्टमन्मथविक्रिया

api nāma vikāro me tadānīṃ lakṣitas tayā / kiṃ vā na lakṣayed eṣā dṛṣṭamanmathavikriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यापि निजसंकल्पविरुद्धां विक्रियाम् इमाम् । मनसः संहराम्य् एव स्थूलाम् अपि यथातथा

adyāpi nijasaṃkalpaviruddhāṃ vikriyām imām / manasaḥ saṃharāmy eva sthūlām api yathātathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं त्व् असौ शेषहारो ऽस्यास्तुल्यं मण्डनम् आकृतेः । उरस्य् अनिच्छतो ऽप्य् अस्य तूर्णम् आमुच्यतां त्वया

kiṃ tv asau śeṣahāro 'syāstulyaṃ maṇḍanam ākṛteḥ / urasy anicchato 'py asya tūrṇam āmucyatāṃ tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदलेखा गृहीत्वा तं हारं गत्वा तदन्तिके । तथोवाच यथा तेन प्रत्युक्ता सा न किञ्चन

madalekhā gṛhītvā taṃ hāraṃ gatvā tadantike / tathovāca yathā tena pratyuktā sā na kiñcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमुच्यत ततः कण्ठे हारो ऽस्य मदलेखया । शरदिन्दुकरोदारप्रभापूरितदिङ्मुखः

āmucyata tataḥ kaṇṭhe hāro 'sya madalekhayā / śaradindukarodāraprabhāpūritadiṅmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रापीडश् च हारेण रराज कृतमण्डनः । पूर्णेन्दुर् इव नक्षत्रकलापपरिवारितः

candrāpīḍaś ca hāreṇa rarāja kṛtamaṇḍanaḥ / pūrṇendur iva nakṣatrakalāpaparivāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादम्बरी चिरं त्व् एनम् अवलोक्य निशागमे । प्रासादशिखरात् तस्मान् मन्दमन्दम् अवातरत्

kādambarī ciraṃ tv enam avalokya niśāgame / prāsādaśikharāt tasmān mandamandam avātarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्थाय चन्द्रापीडो ऽथ कृतसंध्याविधिस् ततः । अवालम्बत देहेन शय्यां चिन्तां च चेतसा

utthāya candrāpīḍo 'tha kṛtasaṃdhyāvidhis tataḥ / avālambata dehena śayyāṃ cintāṃ ca cetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं स्युर् गन्धर्वकन्याया विलासाः सहजा इमे । उतेमं जनम् उद्दिश्य बालां नर्तयति स्मरः

kiṃ syur gandharvakanyāyā vilāsāḥ sahajā ime / utemaṃ janam uddiśya bālāṃ nartayati smaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टिर्निपुणदूतीव यथा त्वस्या विचेष्टते । तथा सम्भावना हीयं मम चेतसि वर्तते

dṛṣṭirnipuṇadūtīva yathā tvasyā viceṣṭate / tathā sambhāvanā hīyaṃ mama cetasi vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवैमि पुष्पितस् तावत् किंनरानुसृतिक्रमः । स कालपरिणामेन न जाने किं फलिष्यति

avaimi puṣpitas tāvat kiṃnarānusṛtikramaḥ / sa kālapariṇāmena na jāne kiṃ phaliṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा यौवनोन्मादकृत एष मम भ्रमः । क्व मानुष्यः क्व गन्धर्व इति किं तेन संगतम्

athavā yauvanonmādakṛta eṣa mama bhramaḥ / kva mānuṣyaḥ kva gandharva iti kiṃ tena saṃgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मसम्भावना चेयमास्तामसदृशक्रमा । कालेन व्यज्यते सर्वं कथं च मम सैनिकाः

ātmasambhāvanā ceyamāstāmasadṛśakramā / kālena vyajyate sarvaṃ kathaṃ ca mama sainikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिन्तयतस् तस्य निद्रा सुचिरसम्भृता । चकार मुकुलाकारे चक्षुषी आ निशात्ययात्

iti cintayatas tasya nidrā sucirasambhṛtā / cakāra mukulākāre cakṣuṣī ā niśātyayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरेद्युर् अथोत्थाय कृतप्राभातिकक्रमः । कादम्बरीमहाश्वेते दृष्ट्वा लब्ध्वा चिराद् इव

aparedyur athotthāya kṛtaprābhātikakramaḥ / kādambarīmahāśvete dṛṣṭvā labdhvā cirād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदनुज्ञां तदादिष्टगन्धर्वपरिवारितः । स इन्द्रायुधम् आरुह्य प्रतस्थे पृतनां प्रति

tadanujñāṃ tadādiṣṭagandharvaparivāritaḥ / sa indrāyudham āruhya pratasthe pṛtanāṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ केनाप्य् उपायेन लब्धमार्गम् असौ निजम् । संनिविष्टं सरस्तीरे स्कन्धावारं व्यलोकयत्

atha kenāpy upāyena labdhamārgam asau nijam / saṃniviṣṭaṃ sarastīre skandhāvāraṃ vyalokayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र दृष्ट्वा नृपान् सर्वान् मन्त्रिपुत्रं रहस्य् असौ । स्ववृत्तान्तविदं चक्रे पत्त्रलेखां विशेषतः

tatra dṛṣṭvā nṛpān sarvān mantriputraṃ rahasy asau / svavṛttāntavidaṃ cakre pattralekhāṃ viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशि तस्याम् अतीतायाम् अन्येद्युर् उदिते रवौ । केयूरकस्तम् आगत्य हेमकूटाद् अभाषत

niśi tasyām atītāyām anyedyur udite ravau / keyūrakastam āgatya hemakūṭād abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादम्बरी न पट्वीति त्वाम् अभीष्णं दिदृक्षते । विस्मृतं शयनीये च शेषहारम् उपाहरत्

kādambarī na paṭvīti tvām abhīṣṇaṃ didṛkṣate / vismṛtaṃ śayanīye ca śeṣahāram upāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केयूरकवचः श्रुत्वा समेतः पत्त्रलेखया । चन्द्रापीडः पुनस् तूर्णं हेमकूटम् अथागमत्

keyūrakavacaḥ śrutvā sametaḥ pattralekhayā / candrāpīḍaḥ punas tūrṇaṃ hemakūṭam athāgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिवन्द्य महाश्वेतां श्लाघितागमनस् तया । कादम्बरीम् अथापश्यत् पत्त्रलेखापुरःसरः

abhivandya mahāśvetāṃ ślāghitāgamanas tayā / kādambarīm athāpaśyat pattralekhāpuraḥsaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्याननलिनीतीरकल्पिते हिममन्दिरे । कदलीदलशय्यान्तर्निषण्णां म्लानविग्रहाम्

udyānanalinītīrakalpite himamandire / kadalīdalaśayyāntarniṣaṇṇāṃ mlānavigrahām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदालोकनमात्रेण मुहुर् आश्वासितेव सा । तत उत्थातुम् इच्छन्ती शयानैवास्त तद्गिरा

tadālokanamātreṇa muhur āśvāsiteva sā / tata utthātum icchantī śayānaivāsta tadgirā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कुशलसम्प्रश्नसुखमात्रपवित्रिताः । नानानर्मविलासार्द्राः प्रावर्तन्त तयोर् गिरः

tataḥ kuśalasampraśnasukhamātrapavitritāḥ / nānānarmavilāsārdrāḥ prāvartanta tayor giraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तत्र चिरं स्थित्वा तां तथा वशवर्तिनीम् । भङ्गीभणितिभिर् व्यक्तम् आवेद्य निजम् आशयम्

tathā tatra ciraṃ sthitvā tāṃ tathā vaśavartinīm / bhaṅgībhaṇitibhir vyaktam āvedya nijam āśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदभ्यर्थनयादिश्य पत्त्रलेखां तदन्तिके । केयूरकद्वितीयो ऽसौ जगाम कटकं पुनः

tadabhyarthanayādiśya pattralekhāṃ tadantike / keyūrakadvitīyo 'sau jagāma kaṭakaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोज्जयिन्याः सम्प्राप्तं पूर्वेद्युर् लेखहारकम् । अवलोक्य तदानीं तं लेखं स्वयम् अवाचयत्

tatrojjayinyāḥ samprāptaṃ pūrvedyur lekhahārakam / avalokya tadānīṃ taṃ lekhaṃ svayam avācayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितुर् आज्ञां ततो ज्ञात्वा शीघ्रागमनशंसिनीम् । केयूरककरे न्यस्य तं लेखं कूणितेक्षणः

pitur ājñāṃ tato jñātvā śīghrāgamanaśaṃsinīm / keyūrakakare nyasya taṃ lekhaṃ kūṇitekṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्थम् अथ संमन्त्र्य सह मन्त्रिसुतेन सः । एवम् एतद् इति ध्यायन् प्रस्थानस्थैर्यम् अग्रहीत्

tadartham atha saṃmantrya saha mantrisutena saḥ / evam etad iti dhyāyan prasthānasthairyam agrahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं वच्मि भवत्प्रसादरसिकं चेतो ममैतत्पदं गन्तुं नेच्छति किं तु शासनम् इदं नोल्लङ्घनीयं गुरोः । मन्युः सम्प्रति सह्यतां पुनर् इहागन्तास्मि कादम्बरीं संदिश्येति सबाष्पगद्गदम् असौ केयूरकं प्राहिणोत्

satyaṃ vacmi bhavatprasādarasikaṃ ceto mamaitatpadaṃ gantuṃ necchati kiṃ tu śāsanam idaṃ nollaṅghanīyaṃ guroḥ / manyuḥ samprati sahyatāṃ punar ihāgantāsmi kādambarīṃ saṃdiśyeti sabāṣpagadgadam asau keyūrakaṃ prāhiṇot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशम्पायनम् अभ्यभाषत भवान् संवाहयन् वाहिनीं पश्चाद् एष्यति यामि सत्वरम् अहं स्वल्पैर् इतो वाजिभिः । निश्चित्येति तदा प्रयाणपटहे दत्ते प्रतस्थे ततो गत्वा किञ्चन चण्डिकाश्रमतटीम् अध्यास्त तस्मिन् दिने

vaiśampāyanam abhyabhāṣata bhavān saṃvāhayan vāhinīṃ paścād eṣyati yāmi satvaram ahaṃ svalpair ito vājibhiḥ / niścityeti tadā prayāṇapaṭahe datte pratasthe tato gatvā kiñcana caṇḍikāśramataṭīm adhyāsta tasmin dine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोद्धतद्रविडधार्मिकरूपवेषभाषातपश्चरणसिद्धिकथाविनोदैः । नीत्वा निशां सततमस्खलितप्रयाणैः स्वल्पैर् दिनैस् त्वरितमुज्जयिनीमवाप

tatroddhatadraviḍadhārmikarūpaveṣabhāṣātapaścaraṇasiddhikathāvinodaiḥ / nītvā niśāṃ satatamaskhalitaprayāṇaiḥ svalpair dinais tvaritamujjayinīmavāpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.