सूत्रगेयादिके धर्मे यत्सूत्रादिनाम दशभूमिकम् इत्य् एवमादि तत्र चित्तं प्रथमतो बध्नीयात् । एभिस् त्रिभिः श्लोकैः षट् चित्तान्य् उपदिष्टानि । मूलचित्तम् अनुचरचित्तं विचारणाचित्तम् अवधारणाचित्तं संकलनचित्तम् आशास्तिचित्तं च । तत्र मूलचित्तं यत्सूत्रादीनां धर्माणां नामालम्बनं । अववादं श्रुत्वा स्वयं वा कल्पयित्वा । तद्यथा ऽनित्यं दुःखं शून्यम् अनात्म्यं च योनिशो न चेत्य् आदि । अनुचरचित्तं येन सूत्रादीनां नामत आलम्बितानां पदप्रभेदम् अनुगच्छति । विचारणाचित्तं येनार्थं व्यञ्जनं च विचारयति । तत्रार्थं चतुर्भिर् आकारैर् विचारयति गणनया तुलनया मीमांसया प्रत्यवेक्षणया च । तत्र गणना संग्रहणं तद्यथा रूपं दशायतनान्य् एकस्य च प्रदेशो वेदना षड् वेदनाकाया इत्य् एवम् आदि । तुलना संख्यावतो धर्मस्य शमलक्षग्रहणम् अनाध्यारोपान् अपवादतः । मीमांसा प्रमाणपरीक्षा । प्रत्यवेक्षणा । गणिततुलितमीमांसितस्यार्थस्यावलोकनं । व्यञ्जनं द्वाभ्याम् आकाराभ्यां विचारयति । सार्थतथा च समस्तानां व्यञ्जनानां निरर्थतया च व्यस्तानां । अवधारणाचित्तं येन यथानुचरितं विचारितं वा तन्निमित्तम् अवधारयति । संकलनचित्तं तद्यथा विचारितम् अर्थं मूलचित्ते संक्षिप्य परिपिण्डिताकारं वर्तते । आशास्तिचित्तं यदर्थं प्रयुक्तो भवति समा तत्परिपूर्यर्थं वा श्रामण्यफलार्थं वा भूमिप्रवेशार्थं वा विशेषगमनार्थं वा तच्छन्दसहगतं वर्तते । चित्तम् एव ह्य् आलम्बनप्रतिभासं वर्तते न चित्ताद् अन्यद् आलम्बनम् अस्तीति जानतो वा चित्तमात्रम् अजानतो वा चित्तम् एवालम्बनं नान्यत् । इति षड्विधं चित्तम् आलम्बनं व्यवस्थाप्यते । एषेत प्रत्यवेक्षेत मनोजल्पैः प्रबन्धतः । निर्जल्पैकरसैश् चापि मनस्कारैर् विचारयेत्
sūtrageyādike dharme yatsūtrādināma daśabhūmikam ity evamādi tatra cittaṃ prathamato badhnīyāt | ebhis tribhiḥ ślokaiḥ ṣaṭ cittāny upadiṣṭāni | mūlacittam anucaracittaṃ vicāraṇācittam avadhāraṇācittaṃ saṃkalanacittam āśāsticittaṃ ca | tatra mūlacittaṃ yatsūtrādīnāṃ dharmāṇāṃ nāmālambanaṃ | avavādaṃ śrutvā svayaṃ vā kalpayitvā | tadyathā 'nityaṃ duḥkhaṃ śūnyam anātmyaṃ ca yoniśo na cety ādi | anucaracittaṃ yena sūtrādīnāṃ nāmata ālambitānāṃ padaprabhedam anugacchati | vicāraṇācittaṃ yenārthaṃ vyañjanaṃ ca vicārayati | tatrārthaṃ caturbhir ākārair vicārayati gaṇanayā tulanayā mīmāṃsayā pratyavekṣaṇayā ca | tatra gaṇanā saṃgrahaṇaṃ tadyathā rūpaṃ daśāyatanāny ekasya ca pradeśo vedanā ṣaḍ vedanākāyā ity evam ādi | tulanā saṃkhyāvato dharmasya śamalakṣagrahaṇam anādhyāropān apavādataḥ | mīmāṃsā pramāṇaparīkṣā | pratyavekṣaṇā | gaṇitatulitamīmāṃsitasyārthasyāvalokanaṃ | vyañjanaṃ dvābhyām ākārābhyāṃ vicārayati | sārthatathā ca samastānāṃ vyañjanānāṃ nirarthatayā ca vyastānāṃ | avadhāraṇācittaṃ yena yathānucaritaṃ vicāritaṃ vā tannimittam avadhārayati | saṃkalanacittaṃ tadyathā vicāritam arthaṃ mūlacitte saṃkṣipya paripiṇḍitākāraṃ vartate | āśāsticittaṃ yadarthaṃ prayukto bhavati samā tatparipūryarthaṃ vā śrāmaṇyaphalārthaṃ vā bhūmipraveśārthaṃ vā viśeṣagamanārthaṃ vā tacchandasahagataṃ vartate | cittam eva hy ālambanapratibhāsaṃ vartate na cittād anyad ālambanam astīti jānato vā cittamātram ajānato vā cittam evālambanaṃ nānyat | iti ṣaḍvidhaṃ cittam ālambanaṃ vyavasthāpyate | eṣeta pratyavekṣeta manojalpaiḥ prabandhataḥ | nirjalpaikarasaiś cāpi manaskārair vicārayet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.