Asanga: Mahayanasutralamkara, with Vasubandhu's Bhasya 5

पञ्चमो ऽधिकारः प्रतिपत्तिलक्षणे श्लोकः । महाश्रयारम्भफलोदयात्मिका जिनात्मजानां प्रतिपत्तिर् इष्यते । सदा महादानमहाधिवासना महार्थसंपादनकृत्यकारिका

pañcamo 'dhikāraḥ pratipattilakṣaṇe ślokaḥ | mahāśrayārambhaphalodayātmikā jinātmajānāṃ pratipattir iṣyate | sadā mahādānamahādhivāsanā mahārthasaṃpādanakṛtyakārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र महाश्रयचित्तोत्पादाश्रयत्वात् । महारम्भास्वपरार्थारम्भात् । महाफलोदया महाबोधिफलत्वात् । अत एव यथाक्रमं महादाना सर्वसत्वोपादानात् । महाधिवासना सर्वदुःखाधिवासनात् । महार्थसंपादनकृत्यकारिका विपुलसत्वार्थसंपादनात् । स्वपरार्थनिर्विशेषत्वे श्लोकः । परत्रलब्ध्वात्मसमानचित्ततां स्वतो ऽधि वा श्रेष्ठतरेष्टतां परे । तथात्मनो ऽन्यार्थविशिष्टसंज्ञिनः स्वकार्थता का कतमा परार्थता

tatra mahāśrayacittotpādāśrayatvāt | mahārambhāsvaparārthārambhāt | mahāphalodayā mahābodhiphalatvāt | ata eva yathākramaṃ mahādānā sarvasatvopādānāt | mahādhivāsanā sarvaduḥkhādhivāsanāt | mahārthasaṃpādanakṛtyakārikā vipulasatvārthasaṃpādanāt | svaparārthanirviśeṣatve ślokaḥ | paratralabdhvātmasamānacittatāṃ svato 'dhi vā śreṣṭhatareṣṭatāṃ pare | tathātmano 'nyārthaviśiṣṭasaṃjñinaḥ svakārthatā kā katamā parārthatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परत्रात्मसमानचित्ततां लब्ध्वा ऽधिमुक्तितो वा सांकेतिकचित्तोत्पादलाभे ज्ञानतो वा पारमार्थिकचित्तोत्पादलाभे । आत्मतो वा पुनः परत्र विशिष्टतराम् इष्टतां लब्ध्वा तेनैव च कारणेनात्मनः परार्थे विशिष्टसंज्ञिनो बोधिसत्वस्य (म्स २०) कः स्वार्थः परार्थो वा । निर्विशेषं हि तस्योभयमित्यर्थः । परार्थविशेषणे श्लोकः । परत्र लोको न तथातिनिर्दयः प्रवर्तते तापनकर्मणा रिपौ । यथा परार्थं भृशदुःखतापने कृपात्मकः स्वात्मनि संप्रवर्तते

paratrātmasamānacittatāṃ labdhvā 'dhimuktito vā sāṃketikacittotpādalābhe jñānato vā pāramārthikacittotpādalābhe | ātmato vā punaḥ paratra viśiṣṭatarām iṣṭatāṃ labdhvā tenaiva ca kāraṇenātmanaḥ parārthe viśiṣṭasaṃjñino bodhisatvasya (Msa 20) kaḥ svārthaḥ parārtho vā | nirviśeṣaṃ hi tasyobhayamityarthaḥ | parārthaviśeṣaṇe ślokaḥ | paratra loko na tathātinirdayaḥ pravartate tāpanakarmaṇā ripau | yathā parārthaṃ bhṛśaduḥkhatāpane kṛpātmakaḥ svātmani saṃpravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा स्वात्मनः परार्थो विशिष्यते तत् साधयति परार्थम् आत्मनो ऽत्यर्थं संतापनात् । परार्थप्रत्तिपत्तिविभागे द्वौ श्लोकौ । निकृष्टमध्योत्त्तमधर्मतास्थिते सुदेशनावर्जनता ऽवतारणा । विनीतिर् अर्थे परिपाचना शुभे तथाववादस्थितिबुद्धिमुक्तयः

yathā svātmanaḥ parārtho viśiṣyate tat sādhayati parārtham ātmano 'tyarthaṃ saṃtāpanāt | parārthaprattipattivibhāge dvau ślokau | nikṛṣṭamadhyotttamadharmatāsthite sudeśanāvarjanatā 'vatāraṇā | vinītir arthe paripācanā śubhe tathāvavādasthitibuddhimuktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणैर् विशिष्टैः समुदागमस् तथा कुलोदयो व्याकरणाभिषिक्तता । तथागतज्ञानम् अनुत्तरं पदं परार्थ एष त्र्यधिको दशात्मकः

guṇair viśiṣṭaiḥ samudāgamas tathā kulodayo vyākaraṇābhiṣiktatā | tathāgatajñānam anuttaraṃ padaṃ parārtha eṣa tryadhiko daśātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविधे सत्वनिकाये हीनमध्यविशिष्टगोत्रस्थे त्रयोदशविधो बोधिसत्वस्य परार्थः । सुदेशना ऽनुशासन्यादेशनाप्रतिहार्याभ्यां । आवर्जना ऋद्धिप्रातिहार्येण । अवतारणा शासनाभ्युपगमनात् । विनीतिर् अर्थे ऽवतीर्णानां संशयच्छेदनं । परिपाचना कुशले । अववादश् चित्तस्थितिः । प्रज्ञा विमुक्तिः अभिज्ञादिभिर् विशेषकैर् गुणैः । समुदागमः । तथागतकुले जन्म । अष्टम्यां भूभौ व्याकरणं दशम्याम् अभिशेकश् च । सह तथागतज्ञानेनेत्य् एष त्रिषु गोत्रस्थेषु यथायोगं त्रयोदशविधः परार्थो बोधिसत्वस्य । परार्थप्रतिपत्तिसंपत्तौ स्लोकः । जनानुरूपाविपरीतदेशना निरुन्नता चाप्य् अममा विचक्षणा । क्षमा च दान्ता च सुदूरगा ऽक्षया जिनात्मजानां प्रतिपत्तिर् उत्तमा

trividhe satvanikāye hīnamadhyaviśiṣṭagotrasthe trayodaśavidho bodhisatvasya parārthaḥ | sudeśanā 'nuśāsanyādeśanāpratihāryābhyāṃ | āvarjanā ṛddhiprātihāryeṇa | avatāraṇā śāsanābhyupagamanāt | vinītir arthe 'vatīrṇānāṃ saṃśayacchedanaṃ | paripācanā kuśale | avavādaś cittasthitiḥ | prajñā vimuktiḥ abhijñādibhir viśeṣakair guṇaiḥ | samudāgamaḥ | tathāgatakule janma | aṣṭamyāṃ bhūbhau vyākaraṇaṃ daśamyām abhiśekaś ca | saha tathāgatajñānenety eṣa triṣu gotrastheṣu yathāyogaṃ trayodaśavidhaḥ parārtho bodhisatvasya | parārthapratipattisaṃpattau slokaḥ | janānurūpāviparītadeśanā nirunnatā cāpy amamā vicakṣaṇā | kṣamā ca dāntā ca sudūragā 'kṣayā jinātmajānāṃ pratipattir uttamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा ऽसौ परार्थप्रतिपत्तिः संपन्ना भवति तथा संदर्शयति । कथं चासौ संपन्ना भवति । यदि गोत्रस्थजनानुरूपा ऽविपरीता च देशना भवति । अनुन्नता चावर्जना । अममा चावतारणा । न ऋद्धा मन्यते न चावतारितान् सत्वान् ममायति । विचक्षणा चार्थे विनीतिप्रतिपत्तिर् भवति । क्षमा च शुभे परिपाचनाप्रतिपत्तिः । दान्ता चाववादादिप्रतिपत्तिः । न ह्य् अदान्ता ऽववादादिषु परेषां समर्थः । सुदूरगा च कुलोदयादिप्रतिपत्तिः । न ह्य् अदूरगतया प्रतिपत्त्या कुलोदयादयः परेषां कर्तुं शक्याः । सर्वा चैषा परार्थप्रतिपत्तिर् बोधिसत्वानाम् अक्षया (म्स २१) भवत्य् अभ्युपगतसत्वाक्षयत्वाद् अतो ऽपि संपन्ना वेदितव्या । प्रतिपत्तिविशेषणे द्वौ श्लोकौ । महाभये कामिजनः प्रवर्तते चले विपर्याससुखे भवप्रियः । प्रतिस्वम् आधिप्रशमे शमप्रियः सदा तु सर्वाधिगमे कृपात्मकः

yathā 'sau parārthapratipattiḥ saṃpannā bhavati tathā saṃdarśayati | kathaṃ cāsau saṃpannā bhavati | yadi gotrasthajanānurūpā 'viparītā ca deśanā bhavati | anunnatā cāvarjanā | amamā cāvatāraṇā | na ṛddhā manyate na cāvatāritān satvān mamāyati | vicakṣaṇā cārthe vinītipratipattir bhavati | kṣamā ca śubhe paripācanāpratipattiḥ | dāntā cāvavādādipratipattiḥ | na hy adāntā 'vavādādiṣu pareṣāṃ samarthaḥ | sudūragā ca kulodayādipratipattiḥ | na hy adūragatayā pratipattyā kulodayādayaḥ pareṣāṃ kartuṃ śakyāḥ | sarvā caiṣā parārthapratipattir bodhisatvānām akṣayā (Msa 21) bhavaty abhyupagatasatvākṣayatvād ato 'pi saṃpannā veditavyā | pratipattiviśeṣaṇe dvau ślokau | mahābhaye kāmijanaḥ pravartate cale viparyāsasukhe bhavapriyaḥ | pratisvam ādhipraśame śamapriyaḥ sadā tu sarvādhigame kṛpātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनो विमूढः स्वसुखार्थम् उद्यतः सदा तद् अप्राप्य परैति दुःखताम् । सदा तु धीरो हि परार्थम् उद्यतो द्वयार्थम् आधाय परैति निर्वृतिम्

jano vimūḍhaḥ svasukhārtham udyataḥ sadā tad aprāpya paraiti duḥkhatām | sadā tu dhīro hi parārtham udyato dvayārtham ādhāya paraiti nirvṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कामानां महाभयत्वं बहुकायिकचैतसिकदुःखदुर्गतिगमनहेतुत्वात् । चलं विपर्याससुखं रूपरूप्यभवप्रियाणाम् अनित्यत्वात् परमार्थदुःखत्वाच् च संस्कारदुःखतया । आधयः क्लेशा वेदितव्या दुःखाधानात् । विमूढो जनः सदा स्वसुखार्थं प्रतिपन्नः सुखं नाप्नोति दुःखम् एवाप्नोति । बोधिसत्वस् तु परार्थं प्रतिपन्नः स्वपरार्थं संपाद्य निर्वृतिसुखं प्राप्नोत्य् अयम् अस्यापरः प्रतिपत्तिविशेषः । गोचरपरिणामने श्लोकः । यथा यथा ह्य् अक्षविचित्रगोचरे प्रवर्तते चारगतो जिनात्मजः । तथा तथा युक्तसमानतापदैर् हिताय सत्वेष्व् अभिसंस्करोति तत्

tatra kāmānāṃ mahābhayatvaṃ bahukāyikacaitasikaduḥkhadurgatigamanahetutvāt | calaṃ viparyāsasukhaṃ rūparūpyabhavapriyāṇām anityatvāt paramārthaduḥkhatvāc ca saṃskāraduḥkhatayā | ādhayaḥ kleśā veditavyā duḥkhādhānāt | vimūḍho janaḥ sadā svasukhārthaṃ pratipannaḥ sukhaṃ nāpnoti duḥkham evāpnoti | bodhisatvas tu parārthaṃ pratipannaḥ svaparārthaṃ saṃpādya nirvṛtisukhaṃ prāpnoty ayam asyāparaḥ pratipattiviśeṣaḥ | gocarapariṇāmane ślokaḥ | yathā yathā hy akṣavicitragocare pravartate cāragato jinātmajaḥ | tathā tathā yuktasamānatāpadair hitāya satveṣv abhisaṃskaroti tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन येन प्रकारेण चक्षुरादीन्द्रियगोचरे विचित्रे बोधिसत्वः प्रवर्तते । ईर्यापथव्यापारचारे वर्तमानस् तेन तेन प्रकारेण संबद्धसादृश्यवचनैर् हितार्थं सत्वेषु तत् सर्वम् अभिसंस्करोति । यथा गोचरपरिशुद्धिसूत्रे विस्तरेण निर्दिष्टं । सत्वेष्व् अक्षान्तिप्रतिषेधे श्लोकः । सदा ऽस्वतन्त्रीकृतदोषचेतने जने न संदोषम् उपैति बुद्धिमान् । अकामकारेण हि विप्रपत्तयो जने भवन्तीति कृपाविवृद्धितः

yena yena prakāreṇa cakṣurādīndriyagocare vicitre bodhisatvaḥ pravartate | īryāpathavyāpāracāre vartamānas tena tena prakāreṇa saṃbaddhasādṛśyavacanair hitārthaṃ satveṣu tat sarvam abhisaṃskaroti | yathā gocarapariśuddhisūtre vistareṇa nirdiṣṭaṃ | satveṣv akṣāntipratiṣedhe ślokaḥ | sadā 'svatantrīkṛtadoṣacetane jane na saṃdoṣam upaiti buddhimān | akāmakāreṇa hi viprapattayo jane bhavantīti kṛpāvivṛddhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा क्लेशैर् अस्वतन्त्रीकृतचेतने जने न संदोषम् उपैति बोधिसत्वः । किं कारणं । (म्स २२)अकामकारेनैषां विप्रतिपत्तयो भवन्तीति विदित्व करुणावृद्धिगमनात् । प्रतिपत्तिमाहात्म्ये श्लोकः । भवगति सकलाभिभूयगन्त्री परमशमानुगता प्रपत्तिर् एव । विविधगुणगणैर् विवर्धमाना जगद् उपगुह्य सदा कृपाशयेन

sadā kleśair asvatantrīkṛtacetane jane na saṃdoṣam upaiti bodhisatvaḥ | kiṃ kāraṇaṃ | (Msa 22)akāmakārenaiṣāṃ vipratipattayo bhavantīti viditva karuṇāvṛddhigamanāt | pratipattimāhātmye ślokaḥ | bhavagati sakalābhibhūyagantrī paramaśamānugatā prapattir eva | vividhaguṇagaṇair vivardhamānā jagad upaguhya sadā kṛpāśayena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.