:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे नर्मदाश्रीपर्वतादिमाहात्म्यं नाम त्रयोदशाधिकशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् ११४ :श् अथ चतुर्दशाधिकशततमो ऽध्यायः गयामाहात्म्यम् अग्निर् उवाच गयामाहात्म्यमाख्यास्ये गयातीर्थोत्तमोत्तमं गयासुरस्तपस्तेपे तत्तपस्तापिभिः(२) सुरैः
:e ity āgneye mahāpurāṇe narmadāśrīparvatādimāhātmyaṃ nāma trayodaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || Chapter 114 :ś atha caturdaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ gayāmāhātmyam agnir uvāca gayāmāhātmyamākhyāsye gayātīrthottamottamaṃ gayāsurastapastepe tattapastāpibhiḥ(2) suraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तः क्षीराब्धिगो विष्णुः पालयास्मान् गयासुरात् तथेत्युक्त्वा हरिर्दैत्यं वरं ब्रूहीति चाब्रवीत्
uktaḥ kṣīrābdhigo viṣṇuḥ pālayāsmān gayāsurāt tathetyuktvā harirdaityaṃ varaṃ brūhīti cābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्यो ऽब्रवीत्पवित्रो ऽहं भवेयं सर्वतीर्थतः तथेत्युक्त्वा गतो विष्णुर्दैत्यं दृष्ट्वा न वा हरिं
daityo 'bravītpavitro 'haṃ bhaveyaṃ sarvatīrthataḥ tathetyuktvā gato viṣṇurdaityaṃ dṛṣṭvā na vā hariṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गताः शून्या मही स्वर्गे देवा ब्रह्मादयः सुराः(३) :प् ३८० गता ऊचुर्हरिं देवाः शून्या भूस्त्रिदिवं हरे
gatāḥ śūnyā mahī svarge devā brahmādayaḥ surāḥ(3) :p 380 gatā ūcurhariṃ devāḥ śūnyā bhūstridivaṃ hare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्यस्य दर्शनादेव ब्रह्मणञ्चाब्रवीद्धरिः यागार्थं दैत्यदेहं त्वं प्रार्थय त्रिदशैः सह
daityasya darśanādeva brahmaṇañcābravīddhariḥ yāgārthaṃ daityadehaṃ tvaṃ prārthaya tridaśaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा ससुरो ब्रह्मा(१) गयासुरमथाब्रवीत् अतिथिः प्रार्थयामि त्वान्देहं यागाय पावनं
tac chrutvā sasuro brahmā(1) gayāsuramathābravīt atithiḥ prārthayāmi tvāndehaṃ yāgāya pāvanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गयासुरस्तथेत्युक्त्वापतत्तस्य शिरस्यथ(२) यागं चकार चलिते देहि पूर्णाहुतिं(३) विभुः
gayāsurastathetyuktvāpatattasya śirasyatha(2) yāgaṃ cakāra calite dehi pūrṇāhutiṃ(3) vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्ब्रह्माब्रवीद्विष्णुं पूर्णकाले ऽसुरो ऽचलत् शिष्णुर्धर्ममथाहूय प्राह देवमयीं शिलाम्
punarbrahmābravīdviṣṇuṃ pūrṇakāle 'suro 'calat śiṣṇurdharmamathāhūya prāha devamayīṃ śilām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयध्वं सुराः सर्वे यस्यामुपरि सन्तु ते गदाधरो मदीयाथ मूर्तिः स्थास्यति सामरैः
dhārayadhvaṃ surāḥ sarve yasyāmupari santu te gadādharo madīyātha mūrtiḥ sthāsyati sāmaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मः शिलां देवमयीं(४) तच् छ्रुत्वाधारयत् परां या धर्माद्धर्मवत्याञ्च जाता धर्मव्रता सुता
dharmaḥ śilāṃ devamayīṃ(4) tac chrutvādhārayat parāṃ yā dharmāddharmavatyāñca jātā dharmavratā sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरीचिर्ब्रह्मणः पुत्रस्तामुवाह तपोन्वितां(५) यथा हरिः श्रिया रेमे गौर्या शम्भुस् तथा तया
marīcirbrahmaṇaḥ putrastāmuvāha taponvitāṃ(5) yathā hariḥ śriyā reme gauryā śambhus tathā tayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशपुष्पाद्यरण्याच्च आनीयातिश्रमान्वितः(६) भुक्त्वा धर्मव्रतां प्राह पादसंवाहनं कुरु
kuśapuṣpādyaraṇyācca ānīyātiśramānvitaḥ(6) bhuktvā dharmavratāṃ prāha pādasaṃvāhanaṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्रान्तस्य मुनेः पादौ तथेत्युक्त्वा प्रियाकरोत् एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा मुनौ सुप्ते तथागतः(७)
viśrāntasya muneḥ pādau tathetyuktvā priyākarot etasminnantare brahmā munau supte tathāgataḥ(7)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मव्रताचिन्तयञ्च किं ब्रह्माणं समर्चये पादसंवाहनं कुर्वे ब्रह्मा पूज्यो गुरोर्गुरुः(८)
dharmavratācintayañca kiṃ brahmāṇaṃ samarcaye pādasaṃvāhanaṃ kurve brahmā pūjyo gurorguruḥ(8)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति :प् ३८१ विचिन्त्य पूजयामास ब्रह्माणं चार्हणादिभिः मरीचिस्तामपश्यत् स(१) शशापोक्तिव्यतिक्रमात्
nāsti :p 381 vicintya pūjayāmāsa brahmāṇaṃ cārhaṇādibhiḥ marīcistāmapaśyat sa(1) śaśāpoktivyatikramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिला भविष्यसि क्रोधाद्धर्मव्रताब्रवीच्च तं(२) पादाभ्यङ्गं परित्यज्य त्वद्गुरुः पूजितो मया
śilā bhaviṣyasi krodhāddharmavratābravīcca taṃ(2) pādābhyaṅgaṃ parityajya tvadguruḥ pūjito mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदोषाहं यतस्त्वं हि शापं प्राप्स्यसि शङ्करात् धर्मव्रता पृथक् शापं धारयित्वाग्रिमध्यगात्
adoṣāhaṃ yatastvaṃ hi śāpaṃ prāpsyasi śaṅkarāt dharmavratā pṛthak śāpaṃ dhārayitvāgrimadhyagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपश् चचार वर्षाणां सहस्राण्ययुतानि च ततो विष्ण्वादयो देवा वरं ब्रूहीति चाब्रुवन्
tapaś cacāra varṣāṇāṃ sahasrāṇyayutāni ca tato viṣṇvādayo devā varaṃ brūhīti cābruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मव्रताब्रवीद्देवान् शापन्निर्वर्तयन्तु मे देवा ऊचुः दत्तो मरीचिना शापो भविष्यति न चान्यथा
dharmavratābravīddevān śāpannirvartayantu me devā ūcuḥ datto marīcinā śāpo bhaviṣyati na cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिला पवित्रा देवाङ्घ्रिलक्षिता त्वं(३) भविष्यसि देवव्रता देवशिला सर्वदेवादिरूपिणी
śilā pavitrā devāṅghrilakṣitā tvaṃ(3) bhaviṣyasi devavratā devaśilā sarvadevādirūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदेवमयी(४) पुण्या निश् चलायारसुस्य हि देवव्रतोवाच यदि तुष्टास्थ मे सर्वे मयि तिष्ठन्तु सर्वदा
sarvadevamayī(4) puṇyā niś calāyārasusya hi devavratovāca yadi tuṣṭāstha me sarve mayi tiṣṭhantu sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा विष्णुश् च रुद्राद्या गौरीलक्ष्मीमुखाः सुराः अग्निर् उवाच देवव्रतावचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा दिवङ्गताः
brahmā viṣṇuś ca rudrādyā gaurīlakṣmīmukhāḥ surāḥ agnir uvāca devavratāvacaḥ śrutvā tathetyuktvā divaṅgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा धर्मणासुरस्यास्य धृता देवमयी शिला सशिलश् चलितो दैत्यः स्थिता रुद्रादयस्ततः
sā dharmaṇāsurasyāsya dhṛtā devamayī śilā saśilaś calito daityaḥ sthitā rudrādayastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदेवश् चलितो दैत्यस्ततो देवैः(५) प्रसादितः क्षीराब्धिगो हरिः प्रादात् स्वमूर्तिं श्रीगदाधरं
sadevaś calito daityastato devaiḥ(5) prasāditaḥ kṣīrābdhigo hariḥ prādāt svamūrtiṃ śrīgadādharaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छन्तु भोः स्वयं यास्यं(६) मूर्त्या वै देवगम्यया(७) :प् ३८२ स्थितो गदाधरो देवो व्यक्ताव्यक्तोभयात्मकः
gacchantu bhoḥ svayaṃ yāsyaṃ(6) mūrtyā vai devagamyayā(7) :p 382 sthito gadādharo devo vyaktāvyaktobhayātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश् चलार्थं स्वयं देवः स्थित आदिगदाधरः गदो नामासुरो दैत्यः(१) स हतो विष्णुना पुरा
niś calārthaṃ svayaṃ devaḥ sthita ādigadādharaḥ gado nāmāsuro daityaḥ(1) sa hato viṣṇunā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदस्थिनिर्मिता(२) चाद्या गदा या विश्वकर्मणा आद्यया गदया हेतिप्रमुखा राक्षसा हताः
tadasthinirmitā(2) cādyā gadā yā viśvakarmaṇā ādyayā gadayā hetipramukhā rākṣasā hatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गदाधरेण विधिवत्(३) तस्मादादिगधाधरः(४) देवमय्यां शिलायां च(५) स्थिते चादिगदाधरे
gadādhareṇa vidhivat(3) tasmādādigadhādharaḥ(4) devamayyāṃ śilāyāṃ ca(5) sthite cādigadādhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गयासुरे निश् चलेय ब्रह्मा पूर्णाहुतिं ददौ गयासुरो ऽब्रवीद्देवान् किमर्थं वञ्चितो ह्य् अहं(६)
gayāsure niś caleya brahmā pūrṇāhutiṃ dadau gayāsuro 'bravīddevān kimarthaṃ vañcito hy ahaṃ(6)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर्वचनमात्रेण किन्नस्यान्निश् चलोह्यहं आक्रान्तो यद्यहं देवा दातुमर्हत(७) मे वरं
viṣṇorvacanamātreṇa kinnasyānniś calohyahaṃ ākrānto yadyahaṃ devā dātumarhata(7) me varaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा ऊचुः तीर्थस्य करणे यत्(८) त्वमस्माभिर् निश् चलीकृतः विष्णोः शम्भोर्ब्रह्मणश् च क्षेत्रं तव भविष्यति
devā ūcuḥ tīrthasya karaṇe yat(8) tvamasmābhir niś calīkṛtaḥ viṣṇoḥ śambhorbrahmaṇaś ca kṣetraṃ tava bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसिद्धं सर्वतीर्थेभ्यः पित्रादेर्ब्रह्मलोकदं इत्युक्त्वा ते स्थिता देवा देव्यस्तीर्थादयः स्थिताः
prasiddhaṃ sarvatīrthebhyaḥ pitrāderbrahmalokadaṃ ityuktvā te sthitā devā devyastīrthādayaḥ sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यागं कृत्वा ददौ ब्रह्मा ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां तदा पञ्चक्रोशं गयाक्षेत्रं पञ्चाशत् पञ्च चार्पयेत्
yāgaṃ kṛtvā dadau brahmā ṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ tadā pañcakrośaṃ gayākṣetraṃ pañcāśat pañca cārpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामान् स्वर्णगिरीन्(९) कृत्वा नदीर्दुग्धमधुश्रवाः सरोवराणि दध्याज्यैर् बहूनन्नादिपर्वतान्(१०)
grāmān svarṇagirīn(9) kṛtvā nadīrdugdhamadhuśravāḥ sarovarāṇi dadhyājyair bahūnannādiparvatān(10)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३८३ कामधेनुं कल्पतरुं स्वर्णरूप्यगृहाणि च न याचयन्तु विप्रेन्द्रा अल्पानुक्त्वा(१) ददौ प्रभुः
:p 383 kāmadhenuṃ kalpataruṃ svarṇarūpyagṛhāṇi ca na yācayantu viprendrā alpānuktvā(1) dadau prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मयागे प्रलोभात्तु प्रतिगृह्य धनादिकं स्थिता यदा गयायान्ते शप्ताते ब्रह्मणा तदा
dharmayāge pralobhāttu pratigṛhya dhanādikaṃ sthitā yadā gayāyānte śaptāte brahmaṇā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याविवर्जिता(२) यूयं तृष्णायुक्ता भविष्यथ दुग्धादिवर्जिता नद्यः शैलाः पाषाणरूपिणः
vidyāvivarjitā(2) yūyaṃ tṛṣṇāyuktā bhaviṣyatha dugdhādivarjitā nadyaḥ śailāḥ pāṣāṇarūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माणं ब्राह्मणश्चोचुर् नष्टं शापेन शाखिलं जीवनाय प्रसादन्नः कुरु विप्रांश् च सो ऽब्रवीत्
brahmāṇaṃ brāhmaṇaścocur naṣṭaṃ śāpena śākhilaṃ jīvanāya prasādannaḥ kuru viprāṃś ca so 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थोपजीविका यूयं सचन्द्रार्कं(३) भविष्यथ ये युष्मान् पूजयिष्यन्ति गयायामागता नराः
tīrthopajīvikā yūyaṃ sacandrārkaṃ(3) bhaviṣyatha ye yuṣmān pūjayiṣyanti gayāyāmāgatā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हव्यकव्यैर् धनैः श्रद्धैस्तेषां कुलशतं व्रजेत्(४) नरकात् स्वर्गलोकाय(५) स्वर्गलोकात् पराङ्गतिं
havyakavyair dhanaiḥ śraddhaisteṣāṃ kulaśataṃ vrajet(4) narakāt svargalokāya(5) svargalokāt parāṅgatiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गयोपि चाकरोद्यागं बह्वन्नं(६) बहुदक्षिणं गया पुरी तेन नाम्ना पाण्डवा ईजिरे हरिं
gayopi cākarodyāgaṃ bahvannaṃ(6) bahudakṣiṇaṃ gayā purī tena nāmnā pāṇḍavā ījire hariṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.