:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे प्रायश्चित्तानि नाम चतुःसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् १७५ :श् अथ पञ्चसप्त्यधिकशततमो ऽध्यायः व्रतपरिभाषा अग्निर् उवाच तिथिवारर्क्षदिवसमासर्त्वब्दार्कसङ्क्रमे नृस्त्रीव्रतादि(२) वक्ष्यामि वसिष्ठ शृणु तत् क्रमात्
:e ity āgneye mahāpurāṇe prāyaścittāni nāma catuḥsaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || Chapter 175 :ś atha pañcasaptyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ vrataparibhāṣā agnir uvāca tithivārarkṣadivasamāsartvabdārkasaṅkrame nṛstrīvratādi(2) vakṣyāmi vasiṣṭha śṛṇu tat kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् १९२ शास्त्रोदितो हि नियमो व्रतं तच्च तपो मतं नियमास्तु विशेषास्तु व्रतस्यैव दमादयः
:p 192 śāstrodito hi niyamo vrataṃ tacca tapo mataṃ niyamāstu viśeṣāstu vratasyaiva damādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतं हि कर्तृसन्तापात्तप इत्य् अभिधीयते इन्द्रियग्रामनियमान्नियमश्चाभिधीयते
vrataṃ hi kartṛsantāpāttapa ity abhidhīyate indriyagrāmaniyamānniyamaścābhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनग्नयस्तु ये विप्रास्तेषां श्रेयो ऽभिधीयते व्रतोपवासनियमैर् नानादानैस् तथा द्विजः
anagnayastu ye viprāsteṣāṃ śreyo 'bhidhīyate vratopavāsaniyamair nānādānais tathā dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते स्युर्देवादयः(१) प्रीता भुक्तिमुक्तिप्रदायकाः उपावृत्तस्य पापेभ्यो यस्तु वासो गुणैः सह
te syurdevādayaḥ(1) prītā bhuktimuktipradāyakāḥ upāvṛttasya pāpebhyo yastu vāso guṇaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपवासः स विज्ञेयः सर्वभोगविवर्जितः(२) कांस्यं मांसं मसूरञ्च चणकं कोरदूषकं
upavāsaḥ sa vijñeyaḥ sarvabhogavivarjitaḥ(2) kāṃsyaṃ māṃsaṃ masūrañca caṇakaṃ koradūṣakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकं मधु परान्नञ्च(३) त्यजेदुपवसन् स्त्रियं पुष्पालङ्कारवस्त्राणि धूपगन्धनुलेपनं
śākaṃ madhu parānnañca(3) tyajedupavasan striyaṃ puṣpālaṅkāravastrāṇi dhūpagandhanulepanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपवासे न शस्यन्ति दन्तधावनमञ्जनं दन्तकाष्ठं पञ्चगव्यं कृत्वा प्रातर्व्रतञ्चरेत्
upavāse na śasyanti dantadhāvanamañjanaṃ dantakāṣṭhaṃ pañcagavyaṃ kṛtvā prātarvratañcaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असकृज्जलपानाच्च ताम्बूलस्य च भक्षणात् उपवासः प्रदुष्येत दिवास्वप्नाच्च मैथुनात्
asakṛjjalapānācca tāmbūlasya ca bhakṣaṇāt upavāsaḥ praduṣyeta divāsvapnācca maithunāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षमा सत्यन्दया दानं शौचमिन्द्रियनिग्रहः देवपूजाग्निहरणं(४) सन्तोषो ऽस्तेयमेव च
kṣamā satyandayā dānaṃ śaucamindriyanigrahaḥ devapūjāgniharaṇaṃ(4) santoṣo 'steyameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वव्रतेष्वयं धर्मः सामान्यो दशधा स्मृतः पवित्राणि जपेच्चैव जुहुयाच्चैव शक्तितः
sarvavrateṣvayaṃ dharmaḥ sāmānyo daśadhā smṛtaḥ pavitrāṇi japeccaiva juhuyāccaiva śaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यस्नायी मिताहारो(१) गुरुदेवद्विजार्चकः क्षारं क्षौद्रञ्च लवणं मधु मांसानि वर्जयेत्
nityasnāyī mitāhāro(1) gurudevadvijārcakaḥ kṣāraṃ kṣaudrañca lavaṇaṃ madhu māṃsāni varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलमुद्गादृते शस्यं शस्ये गोधूमकोद्रवौ चीनकं देवधान्यञ्च शमीधान्यं तथैक्षवं(२)
tilamudgādṛte śasyaṃ śasye godhūmakodravau cīnakaṃ devadhānyañca śamīdhānyaṃ tathaikṣavaṃ(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शितधान्यं तथा पुण्यं मूलं क्षारगणः स्मृतः व्रीहिषष्टिकमुद्गाश् च कलायाः सतिला यवाः
śitadhānyaṃ tathā puṇyaṃ mūlaṃ kṣāragaṇaḥ smṛtaḥ vrīhiṣaṣṭikamudgāś ca kalāyāḥ satilā yavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामाकाश् चैव नीवारा गोधूमाद्या व्रते हिताः कुष्माण्डालावुवार्ताकून् पालङ्कीम्पूतिकान्त्यजेत्
śyāmākāś caiva nīvārā godhūmādyā vrate hitāḥ kuṣmāṇḍālāvuvārtākūn pālaṅkīmpūtikāntyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरुभैक्ष्यं शक्तुकणाः शाकन्दधि घृतं पयः श्यामाकशालिनीवारा यवकं मूलतण्डुलं
carubhaikṣyaṃ śaktukaṇāḥ śākandadhi ghṛtaṃ payaḥ śyāmākaśālinīvārā yavakaṃ mūlataṇḍulaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हविष्यं व्रतनक्तादावग्निकार्यादिके हितं मधु मांसं विहायान्यद् व्रते वा हितमीरितं
haviṣyaṃ vratanaktādāvagnikāryādike hitaṃ madhu māṃsaṃ vihāyānyad vrate vā hitamīritaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यहं प्रातस्त्र्यहं सायं त्र्यहमद्यादयाचितं त्र्यहम्परञ्च नाश्नीयात् प्राजापत्यञ्चरन् द्विजः
tryahaṃ prātastryahaṃ sāyaṃ tryahamadyādayācitaṃ tryahamparañca nāśnīyāt prājāpatyañcaran dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकं ग्रासमश्नीयात् त्र्यहाणि त्रीणि पूर्ववत् त्र्यहञ्चोपवसेदन्त्यमतिकृच्छ्रं चरन् द्विजः
ekaikaṃ grāsamaśnīyāt tryahāṇi trīṇi pūrvavat tryahañcopavasedantyamatikṛcchraṃ caran dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकं एकरात्रोपवासश् च कृच्छ्रं शान्तपनं स्मृतं
gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakaṃ ekarātropavāsaś ca kṛcchraṃ śāntapanaṃ smṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथक् शान्तपनद्रव्यैः षडहः सोपवासकः सप्ताहेन तु कृच्छ्रो ऽयं महाशान्तपनो ऽघहा
pṛthak śāntapanadravyaiḥ ṣaḍahaḥ sopavāsakaḥ saptāhena tu kṛcchro 'yaṃ mahāśāntapano 'ghahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशाहोपवासेन पराकः सर्वपापहा :प् १९४ महापराकस्त्रिगुणस्त्वयमेव प्रकीर्तितः
dvādaśāhopavāsena parākaḥ sarvapāpahā :p 194 mahāparākastriguṇastvayameva prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौर्णमास्यां पञ्चदशग्रास्यमावास्यभोजनः एकापाये ततो वृद्धौ चान्द्रायणमतो ऽन्यथा
paurṇamāsyāṃ pañcadaśagrāsyamāvāsyabhojanaḥ ekāpāye tato vṛddhau cāndrāyaṇamato 'nyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलागोः पलं मूत्रं अर्धाङ्गुष्ठञ्च गोमयं क्षीरं सप्तपलन्दद्यात् दध्नश् चैव पलद्वयं(१)
kapilāgoḥ palaṃ mūtraṃ ardhāṅguṣṭhañca gomayaṃ kṣīraṃ saptapalandadyāt dadhnaś caiva paladvayaṃ(1)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतमेकपलन्दद्यात् पलमेकं कुशोदकं गयत्र्या गृह्य गोमूत्रं गन्धद्वारेति गोमयं
ghṛtamekapalandadyāt palamekaṃ kuśodakaṃ gayatryā gṛhya gomūtraṃ gandhadvāreti gomayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राव्णेति वै दधि तेजो ऽसीति तथा चाज्यं देवस्येति कुशोदकं(२)
āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇeti vai dadhi tejo 'sīti tathā cājyaṃ devasyeti kuśodakaṃ(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मकूर्चो भवत्येवं आपो हिष्ठेत्यृचं जपेत् अघमर्षणसूक्तेन संयोज्य प्रणवेन वा
brahmakūrco bhavatyevaṃ āpo hiṣṭhetyṛcaṃ japet aghamarṣaṇasūktena saṃyojya praṇavena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीत्वा सर्वाघनिर्मुक्तो विष्णुलोकी ह्य् उपोषितः उपवासी सायम्भोजी यतिः षष्ठात्मकालवान्
pītvā sarvāghanirmukto viṣṇulokī hy upoṣitaḥ upavāsī sāyambhojī yatiḥ ṣaṣṭhātmakālavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसवर्जी चाश्वमेधी सत्यवादी दिवं व्रजेत् अग्न्याधेयं प्रतिष्ठाञ्च यज्ञदानव्रतानि च
māṃsavarjī cāśvamedhī satyavādī divaṃ vrajet agnyādheyaṃ pratiṣṭhāñca yajñadānavratāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवव्रतवृषोत्सर्गचूडाकरणमेखलाः माङ्गल्यमभिषेकञ्च मलमासे विवर्जयेत्
devavratavṛṣotsargacūḍākaraṇamekhalāḥ māṅgalyamabhiṣekañca malamāse vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शाद्दर्शस्तु चान्द्रः स्यात् त्रिंशाहश् चैव भावनः मासः सौरस्तु सङ्क्रान्तेर्नाक्षत्रो भविवर्तनात्
darśāddarśastu cāndraḥ syāt triṃśāhaś caiva bhāvanaḥ māsaḥ saurastu saṅkrānternākṣatro bhavivartanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौरो मासो विवाहादौ यज्ञादौ सावनः स्मृतः(३) :प् १९५ आव्धिके पितृकार्ये च चान्द्रो मासः प्रशस्यते
sauro māso vivāhādau yajñādau sāvanaḥ smṛtaḥ(3) :p 195 āvdhike pitṛkārye ca cāndro māsaḥ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आषाढीमवधिं कृत्वा यः स्यात्पक्षस्तु पञ्चमः कुर्याच्छ्राद्धन्तत्र रविः कन्यां गच्छतु वा न वा
āṣāḍhīmavadhiṃ kṛtvā yaḥ syātpakṣastu pañcamaḥ kuryācchrāddhantatra raviḥ kanyāṃ gacchatu vā na vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासि संवत्सरे चैव तिथिद्वैधं यदा भवेत् तत्रोत्तरोत्तमा ज्ञेया पूर्वा तु स्यान् मलिम्लुचा
māsi saṃvatsare caiva tithidvaidhaṃ yadā bhavet tatrottarottamā jñeyā pūrvā tu syān malimlucā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपोषितव्यं नक्षत्रं येनास्तं याति भास्करः दिवा पुण्यास्तु तिथयो रात्रौ नक्तव्रते शुभाः
upoṣitavyaṃ nakṣatraṃ yenāstaṃ yāti bhāskaraḥ divā puṇyāstu tithayo rātrau naktavrate śubhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युग्माग्निकृतभूतानि(१) षण्मुन्योर्वसुरन्ध्रयोः रुद्रेण द्वादशो युक्ता चतुर्दश्याथ(२) पूर्णिमा
yugmāgnikṛtabhūtāni(1) ṣaṇmunyorvasurandhrayoḥ rudreṇa dvādaśo yuktā caturdaśyātha(2) pūrṇimā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपदा त्वमावास्या तिथ्योर्युग्मं महाफलं एतद्व्यस्तं महाघोरं हन्ति पुण्यं पुराकृतं
pratipadā tvamāvāsyā tithyoryugmaṃ mahāphalaṃ etadvyastaṃ mahāghoraṃ hanti puṇyaṃ purākṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरेन्द्रमन्त्रिव्रतिनां(३) विवाहोपद्रवादिषु सद्यः शौचं समाख्यातं कान्तारापदि संषदि
narendramantrivratināṃ(3) vivāhopadravādiṣu sadyaḥ śaucaṃ samākhyātaṃ kāntārāpadi saṃṣadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरब्धदीर्घतपसां न राजा व्रतहा स्त्रियाः गर्भिणी सूतिका नक्तं कुमारी च रजस्वला
ārabdhadīrghatapasāṃ na rājā vratahā striyāḥ garbhiṇī sūtikā naktaṃ kumārī ca rajasvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदाशुद्धा तदान्येन कारयेत क्रियाः सदा क्रोधात् प्रमादाल्लोभाद्वा व्रतभङ्गो भवेद्यदि
yadāśuddhā tadānyena kārayeta kriyāḥ sadā krodhāt pramādāllobhādvā vratabhaṅgo bhavedyadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनत्रयं न भुञ्ञीत मुण्डनं शिरसो ऽथ वा असामर्थ्ये व्रतकृतौ पत्नीं वा कारयेत् सुतं
dinatrayaṃ na bhuññīta muṇḍanaṃ śiraso 'tha vā asāmarthye vratakṛtau patnīṃ vā kārayet sutaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतके मृतके कार्त्यं प्रारब्धं पूजनोज्झितं व्रतस्थं मूर्छितं दुग्धपानाद्यैर् उद्धरेद् गुरुः
sūtake mṛtake kārtyaṃ prārabdhaṃ pūjanojjhitaṃ vratasthaṃ mūrchitaṃ dugdhapānādyair uddhared guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् १९६ अष्तौ तान्यव्रतघ्नानि आपो मूलं फलं पयः हविर्ब्राह्मणकाम्या च गुरोर्वचनमौषधं
:p 196 aṣtau tānyavrataghnāni āpo mūlaṃ phalaṃ payaḥ havirbrāhmaṇakāmyā ca gurorvacanamauṣadhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्तिसन्ततिविद्यादिसौभाग्यारोग्यवृद्धये नैर्मल्यभुक्तिमुक्त्यर्थं कुर्वे व्रतपते व्रतं
kīrtisantatividyādisaubhāgyārogyavṛddhaye nairmalyabhuktimuktyarthaṃ kurve vratapate vrataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं व्रतं मया श्रेष्ठं गृहीतं पुरतस्तव निर्विघ्नां सिद्धिमायातु त्वत्प्रसादात् जगत्पते
idaṃ vrataṃ mayā śreṣṭhaṃ gṛhītaṃ puratastava nirvighnāṃ siddhimāyātu tvatprasādāt jagatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीते ऽस्मिन् व्रतवरे(१) यद्यपूर्णे म्रिये ह्य् अहं तत्सर्वं पूर्णमेवास्तु प्रसन्ने त्वयि सत्पतौ
gṛhīte 'smin vratavare(1) yadyapūrṇe mriye hy ahaṃ tatsarvaṃ pūrṇamevāstu prasanne tvayi satpatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतमूर्तिं जगद्भूतिं मण्डले सर्वसिद्धये आवहये नमस्तुभ्यं सन्निधीभव केशव
vratamūrtiṃ jagadbhūtiṃ maṇḍale sarvasiddhaye āvahaye namastubhyaṃ sannidhībhava keśava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा कल्पितैर् भक्त्या पञ्चगव्यैर् जलैः शुभैः पञ्चामृतैः स्नापयामि त्वं मे च भव पापहा
manasā kalpitair bhaktyā pañcagavyair jalaiḥ śubhaiḥ pañcāmṛtaiḥ snāpayāmi tvaṃ me ca bhava pāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धपुष्पोदकैर् युक्तमर्घ्यमर्घ्यपते शुभं गृहाण पाद्यमाचाममर्घ्यार्हङ्कुरु मां सदा
gandhapuṣpodakair yuktamarghyamarghyapate śubhaṃ gṛhāṇa pādyamācāmamarghyārhaṅkuru māṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्त्रं वस्त्रपते पुण्यं गृहाण कुरु मां सदा भूषणाद्यैः सुवस्त्राद्यैश्छादितं व्रतसत्पते
vastraṃ vastrapate puṇyaṃ gṛhāṇa kuru māṃ sadā bhūṣaṇādyaiḥ suvastrādyaiśchāditaṃ vratasatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगन्धिगन्धं विमलं गन्धमूर्ते गृहाण वै पापगन्धविहीनं मां कुरु त्वं हि सुगन्धिकं
sugandhigandhaṃ vimalaṃ gandhamūrte gṛhāṇa vai pāpagandhavihīnaṃ māṃ kuru tvaṃ hi sugandhikaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पं गृहाण पुष्पादिपूर्ण मां कुरु सर्वदा पुष्पगन्धं सुविमलं आयुरारोग्यवृद्धये
puṣpaṃ gṛhāṇa puṣpādipūrṇa māṃ kuru sarvadā puṣpagandhaṃ suvimalaṃ āyurārogyavṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशाङ्गं गुग्गुलुघृतयुक्तं धूपं गृहाण वै सधूप धूपित मां त्वं कुरु धूपितसत्पते
daśāṅgaṃ guggulughṛtayuktaṃ dhūpaṃ gṛhāṇa vai sadhūpa dhūpita māṃ tvaṃ kuru dhūpitasatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् १९७ दीपमूर्धशिखं दीप्तं गृहाणाखिलभासकं दीपमूर्ते प्रकाशाढ्यं सर्वदोर्ध्वगतिं कुरु
:p 197 dīpamūrdhaśikhaṃ dīptaṃ gṛhāṇākhilabhāsakaṃ dīpamūrte prakāśāḍhyaṃ sarvadordhvagatiṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नादिकञ्च नैवेद्यं गृहाणान्नादि सत्पते अन्नादिपूर्णं कुरु मामन्नदं सर्वदायकं
annādikañca naivedyaṃ gṛhāṇānnādi satpate annādipūrṇaṃ kuru māmannadaṃ sarvadāyakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं मया प्रभो यत् पूजितं व्रतपते परिपूर्णन्तदसु मे
mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ bhaktihīnaṃ mayā prabho yat pūjitaṃ vratapate paripūrṇantadasu me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मं देहि धनं देहि सौभाग्यं गुणसन्ततिं कीर्तिं विद्यां(१) देहि चायुः स्वर्गं मोक्षञ्च देहि मे ।
dharmaṃ dehi dhanaṃ dehi saubhāgyaṃ guṇasantatiṃ kīrtiṃ vidyāṃ(1) dehi cāyuḥ svargaṃ mokṣañca dehi me /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां पूजां व्रतपते गृहीत्वा व्रज साम्प्रतं पुनरागमनायैव वरदानाय वै प्रभो
imāṃ pūjāṃ vratapate gṛhītvā vraja sāmprataṃ punarāgamanāyaiva varadānāya vai prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा व्रतवता सर्वव्रतेषु व्रतमूर्तयः पूज्याः सुवर्णजास्ता वै शक्त्या वै भूमिशायिना
snātvā vratavatā sarvavrateṣu vratamūrtayaḥ pūjyāḥ suvarṇajāstā vai śaktyā vai bhūmiśāyinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपो होमश् च सामान्यव्रतान्ते दानमेव च चतुर्विंशा द्वादश वा पञ्च वा त्रय एककः
japo homaś ca sāmānyavratānte dānameva ca caturviṃśā dvādaśa vā pañca vā traya ekakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राः प्रपूज्या गुरवो(२) भोज्याः शक्त्या तु दक्षिणा देया गावः सुवर्णाद्याः पादुकोपानहौ पृथक्
viprāḥ prapūjyā guravo(2) bhojyāḥ śaktyā tu dakṣiṇā deyā gāvaḥ suvarṇādyāḥ pādukopānahau pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलपात्रञ्चान्नपात्रमृत्तिकाच्छत्रमासनं(३) शय्या वस्त्रयुगं कुम्भाः परिभाषेयमीरिता
jalapātrañcānnapātramṛttikācchatramāsanaṃ(3) śayyā vastrayugaṃ kumbhāḥ paribhāṣeyamīritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.