:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे पृथ्वीदानानि नाम त्रयोदशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् २१४ :श् अथ चतुर्दशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः मन्त्रमाहत्म्यकथनं अग्निर् उवाच नाडीचक्रं प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञानाज् ज्ञायते हरिः नाभेरधस्ताद्यत् कन्दमङ्कुरास्तत्र निर्गताः
:e ity āgneye mahāpurāṇe pṛthvīdānāni nāma trayodaśādhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ || Chapter 214 :ś atha caturdaśādhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ mantramāhatmyakathanaṃ agnir uvāca nāḍīcakraṃ pravakṣyāmi yajjñānāj jñāyate hariḥ nābheradhastādyat kandamaṅkurāstatra nirgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् २७७ द्वासप्ततिसहस्राणि नाभिमध्ये व्यवस्थिताः तिर्यगूर्ध्वमधश् चैव व्याप्तन्ताभिः समन्ततः
:p 277 dvāsaptatisahasrāṇi nābhimadhye vyavasthitāḥ tiryagūrdhvamadhaś caiva vyāptantābhiḥ samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रवत्संस्थिता ह्य् एताः प्रधाना दशनाडयः इडा च पिङ्गला चैव सुसुम्णा च तथैव च
cakravatsaṃsthitā hy etāḥ pradhānā daśanāḍayaḥ iḍā ca piṅgalā caiva susumṇā ca tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गान्धारी हस्तिजिह्वा च पृथा चैव यथा तथा अलम्बुषा हुहुश् चैव शङ्खिनी दशमी स्मृता
gāndhārī hastijihvā ca pṛthā caiva yathā tathā alambuṣā huhuś caiva śaṅkhinī daśamī smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश प्राणवहा ह्य् एता नाडयः परिकीर्तिताः प्राणो ऽपानः समानश् च उदानो व्यान एव च
daśa prāṇavahā hy etā nāḍayaḥ parikīrtitāḥ prāṇo 'pānaḥ samānaś ca udāno vyāna eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागः कूर्मो ऽथ कृकरो देवदत्तो धनञ्जयः प्राणस्तु प्रथमो वायुर्दशानामपि स प्रभुः
nāgaḥ kūrmo 'tha kṛkaro devadatto dhanañjayaḥ prāṇastu prathamo vāyurdaśānāmapi sa prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणः प्राणयते प्राणं विसर्गात् पूरणं प्रति नित्यमापूरयत्येष प्राणिनामुरसि स्थितः
prāṇaḥ prāṇayate prāṇaṃ visargāt pūraṇaṃ prati nityamāpūrayatyeṣa prāṇināmurasi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःश्वासोच्छ्वासकासैस्तु प्राणो जीवसमाश्रितः प्रयाणं कुरुते यस्मात्तस्मात् प्राणः प्रकीर्तितः
niḥśvāsocchvāsakāsaistu prāṇo jīvasamāśritaḥ prayāṇaṃ kurute yasmāttasmāt prāṇaḥ prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधो नयत्यपानस्तु आहारञ्च नृणामधः मूत्रशुक्रवहो वायुरपानस्तेन कीर्तितः
adho nayatyapānastu āhārañca nṛṇāmadhaḥ mūtraśukravaho vāyurapānastena kīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतभक्षितमाघ्रातं रक्तपित्तकफानिलं समन्नयति गात्रेषु समानो नाम मारुतः
pītabhakṣitamāghrātaṃ raktapittakaphānilaṃ samannayati gātreṣu samāno nāma mārutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पन्दयत्यधरं वक्त्रं नेत्ररागप्रकोपनं उद्वेजयति मर्माणि उदानो नाम मारुतः
spandayatyadharaṃ vaktraṃ netrarāgaprakopanaṃ udvejayati marmāṇi udāno nāma mārutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यानो विनामयत्यङ्गं व्यानो व्याधिप्रकोपनः प्रतिदानं तथा कण्ठाद्व्यापानाद्व्यान उच्यते
vyāno vināmayatyaṅgaṃ vyāno vyādhiprakopanaḥ pratidānaṃ tathā kaṇṭhādvyāpānādvyāna ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्गारे नाग इत्य् उक्तः कूर्मश्चोन्मीलने स्थितः :प् २७८ कृकरो भक्षणे चैव देवदत्तो विजृम्भिते
udgāre nāga ity uktaḥ kūrmaśconmīlane sthitaḥ :p 278 kṛkaro bhakṣaṇe caiva devadatto vijṛmbhite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनञ्जयः स्थितो घोषे मृतस्यापि न मुञ्चति जीवः प्रयाति दशधा नाडीचक्रं हि तेन तत्
dhanañjayaḥ sthito ghoṣe mṛtasyāpi na muñcati jīvaḥ prayāti daśadhā nāḍīcakraṃ hi tena tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्क्रान्तिर्विषुवञ्चैव अहोरात्रायनानि च अधिमास ऋणञ्चैव ऊनरात्र धनन्तथा(१)
saṅkrāntirviṣuvañcaiva ahorātrāyanāni ca adhimāsa ṛṇañcaiva ūnarātra dhanantathā(1)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊनरात्रं भवेद्धिक्का अधिमासो विजृम्भिका ऋणञ्चात्र भवेत् कासो निश्वासो धनमुच्यते(२)
ūnarātraṃ bhaveddhikkā adhimāso vijṛmbhikā ṛṇañcātra bhavet kāso niśvāso dhanamucyate(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरं दक्षिणं ज्ञेयं वामं दक्षिणसञ्ज्ञितं मध्ये तु विषुवं प्रोक्तं पुटद्वयविनिःस्मृतं
uttaraṃ dakṣiṇaṃ jñeyaṃ vāmaṃ dakṣiṇasañjñitaṃ madhye tu viṣuvaṃ proktaṃ puṭadvayaviniḥsmṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्क्रान्तिः पुनरस्यैव स्वस्थानात् स्थानयोगतः सुसुम्णा मध्यमे ह्य् अङ्गे इडा वामे प्रतिष्ठिता
saṅkrāntiḥ punarasyaiva svasthānāt sthānayogataḥ susumṇā madhyame hy aṅge iḍā vāme pratiṣṭhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिङ्गला दक्षिणे विप्र ऊर्ध्वं प्राणो ह्य् अहः स्मृतं अपानो रात्रिरेवं स्यादेको वायुर्दशात्मकः
piṅgalā dakṣiṇe vipra ūrdhvaṃ prāṇo hy ahaḥ smṛtaṃ apāno rātrirevaṃ syādeko vāyurdaśātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयामो देहमध्यस्थः सोमग्रहणमिष्यते देहातितत्त्वमायामं आदित्यग्रहणं विदुः
āyāmo dehamadhyasthaḥ somagrahaṇamiṣyate dehātitattvamāyāmaṃ ādityagrahaṇaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदरं पूरयेत्तावद्वायुना यावदीप्सितं प्राणायामी भवेदेष पूरका देहपूरकः
udaraṃ pūrayettāvadvāyunā yāvadīpsitaṃ prāṇāyāmī bhavedeṣa pūrakā dehapūrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिधाय सर्वद्वाराणि निश्वासोच्छ्वासवर्जितः सम्पूरणकुम्भवत्तिष्ठेत् प्राणायामः स कुम्भकः
pidhāya sarvadvārāṇi niśvāsocchvāsavarjitaḥ sampūraṇakumbhavattiṣṭhet prāṇāyāmaḥ sa kumbhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुञ्चेद्वायुं ततस्तूर्ध्वं श्वासेनैकेन मन्त्रवित् उच्छ्वासयोगयुक्तश् च वायुमूर्द्वं विरेचयेत्
muñcedvāyuṃ tatastūrdhvaṃ śvāsenaikena mantravit ucchvāsayogayuktaś ca vāyumūrdvaṃ virecayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् २७९ उच्चरति स्वयं यस्मात् स्वदेहावस्थितः शिवः तस्मात् तत्त्वविदाञ्चैव स एव जप उच्च्यते
:p 279 uccarati svayaṃ yasmāt svadehāvasthitaḥ śivaḥ tasmāt tattvavidāñcaiva sa eva japa uccyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयुते द्वे सहस्रैकं षट्शतानि तथैव च अहोरात्रेण योगीन्द्रो जपसङ्ख्यां करोति सः
ayute dve sahasraikaṃ ṣaṭśatāni tathaiva ca ahorātreṇa yogīndro japasaṅkhyāṃ karoti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजपा नाम गायत्री ब्रह्मविष्णुमहेश्वरी अजपां जपते यस्तां पुनर्जन्म न विद्यते
ajapā nāma gāyatrī brahmaviṣṇumaheśvarī ajapāṃ japate yastāṃ punarjanma na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्राग्निरविसंयुक्ता आद्या कुण्डलिनी मता हृत्प्रदेशे तु सा ज्ञेया अङ्कुराकारसंस्थिता
candrāgniravisaṃyuktā ādyā kuṇḍalinī matā hṛtpradeśe tu sā jñeyā aṅkurākārasaṃsthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टिन्यासो भवेत्तत्र स वै सर्गावलम्बनात् स्रवन्तं चिन्तयेत्तस्मिन्नमृतं सात्त्विकोत्तमः
sṛṣṭinyāso bhavettatra sa vai sargāvalambanāt sravantaṃ cintayettasminnamṛtaṃ sāttvikottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहस्थः सकलो ज्ञेयो निष्फलो देहवर्जितः(१) हंसहंसेति यो ब्रूयाद्धंसो देवः सदाशिवः
dehasthaḥ sakalo jñeyo niṣphalo dehavarjitaḥ(1) haṃsahaṃseti yo brūyāddhaṃso devaḥ sadāśivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलेषु च यथा तैलं पुष्पे गन्धः समश्रितः पुरुषस्य तथा देहे स वाह्याभ्यन्तरां स्थितः
tileṣu ca yathā tailaṃ puṣpe gandhaḥ samaśritaḥ puruṣasya tathā dehe sa vāhyābhyantarāṃ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणो हृदये स्थानं कण्ठे विष्णुः समाश्रितः तालुमध्ये(२) स्थितो रुद्रो ललाटे तु महेश्वरः
brahmaṇo hṛdaye sthānaṃ kaṇṭhe viṣṇuḥ samāśritaḥ tālumadhye(2) sthito rudro lalāṭe tu maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणाग्रन्तु शिवं विद्यात्तस्यान्ते तु परापरं पञ्चधा सकलः प्रोक्तो विपरीतस्तु निष्फलः
prāṇāgrantu śivaṃ vidyāttasyānte tu parāparaṃ pañcadhā sakalaḥ prokto viparītastu niṣphalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासादं नादमुत्थाप्य शततन्तु जपेद्यदि षण्मासात्सिद्धिमाप्नोति योगयुक्तो न संशयः
prāsādaṃ nādamutthāpya śatatantu japedyadi ṣaṇmāsātsiddhimāpnoti yogayukto na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमागमस्य ज्ञानेन सर्वपापक्षयो भवेत् :प् २८० अणिमादिगुणैश्वर्यं षड्भिर्मासैर् अवाप्नुयात्
gamāgamasya jñānena sarvapāpakṣayo bhavet :p 280 aṇimādiguṇaiśvaryaṃ ṣaḍbhirmāsair avāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलः सूक्ष्मः परश्चेति प्रासादः कथितो मया ह्रस्वो दीर्घः प्लुतश्चेति प्रासादं लक्षयेत्त्रिधा
sthūlaḥ sūkṣmaḥ paraśceti prāsādaḥ kathito mayā hrasvo dīrghaḥ plutaśceti prāsādaṃ lakṣayettridhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रस्वो दहति पापानि दीर्घो मोक्षप्रदो भवेत् आप्यायने प्लुतश्चेति मूर्ध्नि विन्दुविभूषितः
hrasvo dahati pāpāni dīrgho mokṣaprado bhavet āpyāyane plutaśceti mūrdhni vinduvibhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदावन्ते च ह्रस्वस्य फट्कारो मारणे हितः आदावन्ते च हृदयमाकृष्टौ सम्प्रकीर्तितम्
ādāvante ca hrasvasya phaṭkāro māraṇe hitaḥ ādāvante ca hṛdayamākṛṣṭau samprakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्य दक्षिणां मूर्तिं पञ्चलक्षं स्थितो जपेत् जपान्ते घृतहोमस्तु दशसाहस्रिको भवेत्
devasya dakṣiṇāṃ mūrtiṃ pañcalakṣaṃ sthito japet japānte ghṛtahomastu daśasāhasriko bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाप्यायितो मन्त्रो वश्योच्चाटादि कारयेत् ऊर्ध्वे शून्यमधः शून्यं मध्ये शून्यं निरामयं
evamāpyāyito mantro vaśyoccāṭādi kārayet ūrdhve śūnyamadhaḥ śūnyaṃ madhye śūnyaṃ nirāmayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशून्यं यो विजानाति मुच्यते ऽसौ ध्रुवं द्विजः प्रासादं यो न जानाति पञ्चमन्त्रमहातनुं
triśūnyaṃ yo vijānāti mucyate 'sau dhruvaṃ dvijaḥ prāsādaṃ yo na jānāti pañcamantramahātanuṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टत्रिंशत्कलायुक्तं न स आचार्य उच्यते तथोङ्कारञ्च गायत्रीं रुद्रादीन् वेत्त्यअसौ गुरुः
aṣṭatriṃśatkalāyuktaṃ na sa ācārya ucyate tathoṅkārañca gāyatrīṃ rudrādīn vettya.asau guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.