Library·Agni-Purana·223

Agni-Purana 223

:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे राजधर्मो नाम द्वाविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् २२३ :श् अथ त्रयोविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच वक्ष्ये ऽन्तःपुरचिन्तां च धर्माद्याः पुरुषार्थकाः अन्योन्यरक्षया तेषां सेवा कार्या स्त्रिया नृपैः

:e ity āgneye mahāpurāṇe rājadharmo nāma dvāviṃśatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ || Chapter 223 :ś atha trayoviṃśatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ rājadharmāḥ puṣkara uvāca vakṣye 'ntaḥpuracintāṃ ca dharmādyāḥ puruṣārthakāḥ anyonyarakṣayā teṣāṃ sevā kāryā striyā nṛpaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

:प् ३१२ धर्ममूलो ऽर्थविटपस् तथा कर्मफलो महान् त्रिवर्गपादपस्तत्र रक्षया फलभागं भवेत्

:p 312 dharmamūlo 'rthaviṭapas tathā karmaphalo mahān trivargapādapastatra rakṣayā phalabhāgaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामाधीनाः(१) स्त्रियो राम तदर्थं रत्नसङ्ग्रहः सेव्यास्ता नातिसेव्याश् च भूभुजा विषयैषिणा

kāmādhīnāḥ(1) striyo rāma tadarthaṃ ratnasaṅgrahaḥ sevyāstā nātisevyāś ca bhūbhujā viṣayaiṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहारो मैथुनन्निद्रा सेव्या नाति हि रुग् भवेत् मञ्चाधिकारे(२) कर्तव्याः स्त्रियः सेव्याः स्वरामिकाः(३)

āhāro maithunannidrā sevyā nāti hi rug bhavet mañcādhikāre(2) kartavyāḥ striyaḥ sevyāḥ svarāmikāḥ(3)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्टान्याचरते(४) या तु नाबिनन्दति तत्कथां ऐक्यं द्विषद्भिर्व्रजति गर्वं वहति चोद्धता

duṣṭānyācarate(4) yā tu nābinandati tatkathāṃ aikyaṃ dviṣadbhirvrajati garvaṃ vahati coddhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चुम्बिता मार्ष्टि वदनं दत्तन्न बहु मन्यते स्वपित्यादौ प्रसुप्तापि तथा पश्चाद्विबुध्यते

cumbitā mārṣṭi vadanaṃ dattanna bahu manyate svapityādau prasuptāpi tathā paścādvibudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्टा धुनोति गात्राणि गात्रञ्च विरुणद्धि या ईषच्छृणोति वाक्यानि प्रियाण्यपि पराङ्मुखी

spṛṣṭā dhunoti gātrāṇi gātrañca viruṇaddhi yā īṣacchṛṇoti vākyāni priyāṇyapi parāṅmukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पश्यत्यग्रदत्तन्तु जघनञ्च निगूहति दृष्टे विवर्णवदना मित्रेष्वथ पराङ्मुखी(५)

na paśyatyagradattantu jaghanañca nigūhati dṛṣṭe vivarṇavadanā mitreṣvatha parāṅmukhī(5)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कामितासु च स्त्रीसु मध्यस्थेव च लक्ष्यते ज्ञातमण्डनकालापि न करोति च मण्डनं

tatkāmitāsu ca strīsu madhyastheva ca lakṣyate jñātamaṇḍanakālāpi na karoti ca maṇḍanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या सा विरक्ता तान्त्यक्त्वा सानुरागां स्त्रियम्भजेत्(६) दृष्ट्वैव हृष्टा भवति वीक्षिते च पराङ्मुखी

yā sā viraktā tāntyaktvā sānurāgāṃ striyambhajet(6) dṛṣṭvaiva hṛṣṭā bhavati vīkṣite ca parāṅmukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

:प् ३१३ दृश्यमना तथान्यत्र दृष्टिं क्षिपति चञ्चलां तथाप्युपावर्तयितुं नैव शक्नोत्यशेषतः

:p 313 dṛśyamanā tathānyatra dṛṣṭiṃ kṣipati cañcalāṃ tathāpyupāvartayituṃ naiva śaknotyaśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवृणीति तथाङ्गानि स्वस्या गुह्यानि भार्गव गर्हितञ्च तथैवाङ्गं प्रयत्नेन निगूहति

vivṛṇīti tathāṅgāni svasyā guhyāni bhārgava garhitañca tathaivāṅgaṃ prayatnena nigūhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दर्शने च कुरुते बालालिङ्गनचुम्बनं आभाष्यमाणा भवति सत्यवाक्या तथैव च

taddarśane ca kurute bālāliṅganacumbanaṃ ābhāṣyamāṇā bhavati satyavākyā tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्टा पुलकितैर् अङ्गैः स्वेदेनैव च भुज्यते करोति च तथा राम सुलभद्रव्ययाचनं

spṛṣṭā pulakitair aṅgaiḥ svedenaiva ca bhujyate karoti ca tathā rāma sulabhadravyayācanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वल्पमपि प्राप्य करोति परमां मुदं नामसङ्कीर्तनादेव मुदिता बहु मन्यते

tataḥ svalpamapi prāpya karoti paramāṃ mudaṃ nāmasaṅkīrtanādeva muditā bahu manyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करजाङ्काङ्कितान्यस्य फलानि प्रेषयत्यपि तत्प्रेषितञ्च हृदये विन्यसत्यपि चादरात्

karajāṅkāṅkitānyasya phalāni preṣayatyapi tatpreṣitañca hṛdaye vinyasatyapi cādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलिङ्गनैश् च गात्राणि लिम्पतीवामृतेन या सुप्ते स्वपित्यथादौ च तथा तस्य विबुध्यते

āliṅganaiś ca gātrāṇi limpatīvāmṛtena yā supte svapityathādau ca tathā tasya vibudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरू स्पृशति चात्यर्थं सुप्तञ्चैनं विबुध्यते कपित्थचूर्णयोगेन तथा दघ्नः स्रजा तथा

urū spṛśati cātyarthaṃ suptañcainaṃ vibudhyate kapitthacūrṇayogena tathā daghnaḥ srajā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतं सुगन्धि भवति दुग्धैः क्षिप्तैस् तथा यवैः भोज्यस्य कल्पनैवं स्याद्गन्धमुक्तिः प्रदर्श्यते

ghṛtaṃ sugandhi bhavati dugdhaiḥ kṣiptais tathā yavaiḥ bhojyasya kalpanaivaṃ syādgandhamuktiḥ pradarśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शौचमाचमनं राम तथैव च विरेचनं भावना चैव पाकश् च बोधनं धूपनन्तथा

śaucamācamanaṃ rāma tathaiva ca virecanaṃ bhāvanā caiva pākaś ca bodhanaṃ dhūpanantathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासनञ्चैव निर्दिष्टं कर्माष्टकमिदं स्मृतं कपित्थबिल्वजम्वाम्रकरवीरकपल्लवैः

vāsanañcaiva nirdiṣṭaṃ karmāṣṭakamidaṃ smṛtaṃ kapitthabilvajamvāmrakaravīrakapallavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वोदकन्तु यद्द्रव्यं शौचितं शौचनन्तु तत् :प् ३१४ तेषामभावे शौचन्तु मृगदर्पाम्भसा भवेत्

kṛtvodakantu yaddravyaṃ śaucitaṃ śaucanantu tat :p 314 teṣāmabhāve śaucantu mṛgadarpāmbhasā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नखं कुष्ठं घनं मांसी स्पृक्कशैलेयजं जलं तथैव कुङ्कुमं लाक्षा चन्दनागुरुनीरदं(१)

nakhaṃ kuṣṭhaṃ ghanaṃ māṃsī spṛkkaśaileyajaṃ jalaṃ tathaiva kuṅkumaṃ lākṣā candanāgurunīradaṃ(1)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरलं देवकाष्ठञ्च(२) कर्पूरं कान्तया सह बालः कुन्दुरुकश् चैव गुग्गुलुः श्रीनिवासकः

saralaṃ devakāṣṭhañca(2) karpūraṃ kāntayā saha bālaḥ kundurukaś caiva gugguluḥ śrīnivāsakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सह सर्जरसेनैवं धूपद्रव्यैकविंशतिः धूपद्रव्यगणादस्मादेकविंशाद्यथेच्छया

saha sarjarasenaivaṃ dhūpadravyaikaviṃśatiḥ dhūpadravyagaṇādasmādekaviṃśādyathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वे द्वे द्रव्ये समादाय सर्जभागैर् नियोजयेत् नखपिण्याकमलयैः संयोज्य मधुना तथा

dve dve dravye samādāya sarjabhāgair niyojayet nakhapiṇyākamalayaiḥ saṃyojya madhunā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूपयोगा भवन्तीह यथावत् स्वेच्छया कृताः त्वचन्नाडीं फलन्तैलं कुङ्कुमं ग्रन्थि प्रवर्तकं(३)

dhūpayogā bhavantīha yathāvat svecchayā kṛtāḥ tvacannāḍīṃ phalantailaṃ kuṅkumaṃ granthi pravartakaṃ(3)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलेयन्तगरं क्रान्तां चोलङ्कर्पूरमेव च(४) मांसीं सुराञ्च कुष्ठञ्च स्नानद्रव्याणि निर्दिशेत्

śaileyantagaraṃ krāntāṃ colaṅkarpūrameva ca(4) māṃsīṃ surāñca kuṣṭhañca snānadravyāṇi nirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेभ्यस्तु समादाय द्रव्यत्रयमथेच्छया मृगदर्पयुतं स्नानं कार्यं कन्दर्पवर्धनं

etebhyastu samādāya dravyatrayamathecchayā mṛgadarpayutaṃ snānaṃ kāryaṃ kandarpavardhanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वङ्मुरानलदैस्तुल्यैर् वालकार्धसमायुतैः स्नानमुत्पलगन्धि स्यात् सतैलं कुङ्कुमायते

tvaṅmurānaladaistulyair vālakārdhasamāyutaiḥ snānamutpalagandhi syāt satailaṃ kuṅkumāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातीपुषसुगन्धि स्यात् तगरार्धेन योजितं सद्ध्यामकं स्याद्वकुलैस्तुल्यगन्धि मनोहरं

jātīpuṣasugandhi syāt tagarārdhena yojitaṃ saddhyāmakaṃ syādvakulaistulyagandhi manoharaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुस्तके नास्ति :प् ३१५ मञ्जिष्ठातगरं चोलं त्वचं व्यघ्रनखं नक्खं गन्धपत्रञ्च विन्यस्य गन्धतैलं भवेच्छुभं

pustake nāsti :p 315 mañjiṣṭhātagaraṃ colaṃ tvacaṃ vyaghranakhaṃ nakkhaṃ gandhapatrañca vinyasya gandhatailaṃ bhavecchubhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलं निपीडितं राम तिलैः पुष्पाधिवासितैः वासनात् पुष्पसदृशं गन्धेन तु भवेद् ध्रुवं

tailaṃ nipīḍitaṃ rāma tilaiḥ puṣpādhivāsitaiḥ vāsanāt puṣpasadṛśaṃ gandhena tu bhaved dhruvaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एलालवङ्गकक्कोलजातीफलनिशाकराः जातीपत्रिकया सार्धं स्वतन्त्रा मुखवासकाः

elālavaṅgakakkolajātīphalaniśākarāḥ jātīpatrikayā sārdhaṃ svatantrā mukhavāsakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्पूरं कुङ्कुमं कान्ता मृगदर्पं हरेणुकं कक्कोलैलालवङ्गञ्च जातौ कोशकमेव च

karpūraṃ kuṅkumaṃ kāntā mṛgadarpaṃ hareṇukaṃ kakkolailālavaṅgañca jātau kośakameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वक्पत्रं त्रुटिमुस्तौ च लतां कस्तूरिकं तथा कण्टकानि लवङ्गस्य फलपत्रे च जातितः

tvakpatraṃ truṭimustau ca latāṃ kastūrikaṃ tathā kaṇṭakāni lavaṅgasya phalapatre ca jātitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुकञ्च(१) फलं राम कार्षिकाण्युपकल्पयेत् तच्चूर्णे खदिरं सारं दद्यात्तुर्यं तु वासितं(२)

kaṭukañca(1) phalaṃ rāma kārṣikāṇyupakalpayet taccūrṇe khadiraṃ sāraṃ dadyātturyaṃ tu vāsitaṃ(2)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहकाररसेनास्मात् कर्तव्या गुटिकाः शुभाः(३) मुख न्यस्ताः सुगन्धास्ता मुखरोगविनाशनाः

sahakārarasenāsmāt kartavyā guṭikāḥ śubhāḥ(3) mukha nyastāḥ sugandhāstā mukharogavināśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूगं प्रक्षालितं सम्यक् पञ्चपल्लववारिणा शक्त्या तु गुटिकाद्रव्यैर् वासितं मुखवासकं

pūgaṃ prakṣālitaṃ samyak pañcapallavavāriṇā śaktyā tu guṭikādravyair vāsitaṃ mukhavāsakaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुकं दन्तकाष्ठञ्च गोमूत्रे वासितं त्र्यहं कृतञ्च पूगवद्राम मुखसौगन्धिकारकं

kaṭukaṃ dantakāṣṭhañca gomūtre vāsitaṃ tryahaṃ kṛtañca pūgavadrāma mukhasaugandhikārakaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वक्पथ्ययोः समावंशौ शशिभागार्धसंयुतौ नागवल्लीसमो भाति मुखवासो मनोहरः

tvakpathyayoḥ samāvaṃśau śaśibhāgārdhasaṃyutau nāgavallīsamo bhāti mukhavāso manoharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुस्तकद्वये नास्ति :प् ३१६ एवं कुर्यात् सदा स्त्रीणां रक्षणं पृथिवीपतिः न चासां विश्वसेज्जातु पुत्रमातुर्विशेषतः

pustakadvaye nāsti :p 316 evaṃ kuryāt sadā strīṇāṃ rakṣaṇaṃ pṛthivīpatiḥ na cāsāṃ viśvasejjātu putramāturviśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्वपेत् स्त्रीगृहे रात्रौ विश्वासः कृत्रिमो भवेत् ॥४३

na svapet strīgṛhe rātrau viśvāsaḥ kṛtrimo bhavet //43

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.