Library·Agni-Purana·224

Agni-Purana 224

:ए इत्य् आग्नेये महाओपुराणे स्त्रीरक्षादिकामशास्त्रं नाम त्रयोविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् २२४ :श् अथ चतुर्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच राजपुत्रस्य रक्षा च कर्तव्या पृथिवीक्षिता धर्मार्थकामशास्त्राणि धनुर्वेदञ्च शिक्षयेत्

:e ity āgneye mahāopurāṇe strīrakṣādikāmaśāstraṃ nāma trayoviṃśatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ || Chapter 224 :ś atha caturviṃśatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ rājadharmāḥ puṣkara uvāca rājaputrasya rakṣā ca kartavyā pṛthivīkṣitā dharmārthakāmaśāstrāṇi dhanurvedañca śikṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिल्पानि शिक्षयेच्चैवमाप्तैर् मिथ्याप्रियंवदैः शरीररक्षाव्याजेन रक्षिणो ऽस्य नियोजयेत्

śilpāni śikṣayeccaivamāptair mithyāpriyaṃvadaiḥ śarīrarakṣāvyājena rakṣiṇo 'sya niyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चास्य सङ्गो दातव्यः क्रुद्धलुब्धविमानितैः अशक्यन्तु गुणाधानं कर्तुं तं बन्धयेत् मुखैः

na cāsya saṅgo dātavyaḥ kruddhalubdhavimānitaiḥ aśakyantu guṇādhānaṃ kartuṃ taṃ bandhayet mukhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकारेषु सर्वेषु विनीतं विनियोजयेत् मृगयां पानमक्षांश् च राज्यनाशंस्त्यजेन्नृपः

adhikāreṣu sarveṣu vinītaṃ viniyojayet mṛgayāṃ pānamakṣāṃś ca rājyanāśaṃstyajennṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवास्वप्नं वृथाट्याञ्च वाक्पारुष्यं विवर्जयेत् निन्दाञ्च दण्डपारुष्यमर्थदूषणमुत्सृजेत्

divāsvapnaṃ vṛthāṭyāñca vākpāruṣyaṃ vivarjayet nindāñca daṇḍapāruṣyamarthadūṣaṇamutsṛjet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाराणां समुछेदो दुर्गादीनामसत्क्रिया :प् ३१७ अर्थानां दूषणं प्रोक्तं विप्रकीर्णत्वमेव च

ākārāṇāṃ samuchedo durgādīnāmasatkriyā :p 317 arthānāṃ dūṣaṇaṃ proktaṃ viprakīrṇatvameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदेशकाले यद्दानमपात्रे दानमेव च अर्थेषु दूषणं प्रोक्तमसत्कर्मप्रवर्तनं

adeśakāle yaddānamapātre dānameva ca artheṣu dūṣaṇaṃ proktamasatkarmapravartanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामं क्रोधं मदं मानं लोभं दर्पञ्च वर्जयेत् ततो भृत्यजयङ्कृत्वा पौरजानपदं जयेत्

kāmaṃ krodhaṃ madaṃ mānaṃ lobhaṃ darpañca varjayet tato bhṛtyajayaṅkṛtvā paurajānapadaṃ jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयेद्वाह्यानरीन् पश्चाद्वाह्याश् च त्रिविधारयः गुरवस्ते यथा पूर्वं कुल्यानन्तरकृत्रिमाः

jayedvāhyānarīn paścādvāhyāś ca trividhārayaḥ guravaste yathā pūrvaṃ kulyānantarakṛtrimāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृपैतामहं मित्रं सामन्तञ्च तथा रिपोः कृत्रिमञ्च महाभाग मित्रन्त्रिविधमुच्यते

pitṛpaitāmahaṃ mitraṃ sāmantañca tathā ripoḥ kṛtrimañca mahābhāga mitrantrividhamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाम्यमात्यञ्जनपदा दुर्गं दण्दस्तथैव च कोषो मित्रञ्च धर्मज्ञ सप्ताङ्गं राज्यमुच्यते

svāmyamātyañjanapadā durgaṃ daṇdastathaiva ca koṣo mitrañca dharmajña saptāṅgaṃ rājyamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलं स्वामी स वै रक्ष्यस्तस्माद्राज्यं(१) विशेषतः राज्याङ्गद्रोहिणं हन्यात्काले तीक्ष्णो मृदुर्भवेत्

mūlaṃ svāmī sa vai rakṣyastasmādrājyaṃ(1) viśeṣataḥ rājyāṅgadrohiṇaṃ hanyātkāle tīkṣṇo mṛdurbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं लोकद्वयं राज्ञो भृत्यैर् हासं विवर्जयेत् भृत्याः परिभवन्तीह नृपं हर्षणसत्कथं

evaṃ lokadvayaṃ rājño bhṛtyair hāsaṃ vivarjayet bhṛtyāḥ paribhavantīha nṛpaṃ harṣaṇasatkathaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकसङ्ग्रहणार्थाय कृतकव्यसनो भवेत् स्मितपूर्वाभिभाषी स्यात् लोकानां रञ्जनं चरेत्

lokasaṅgrahaṇārthāya kṛtakavyasano bhavet smitapūrvābhibhāṣī syāt lokānāṃ rañjanaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घसूत्रस्य नृपतेः कर्महानिर्ध्रुवं भवेत् रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि

dīrghasūtrasya nṛpateḥ karmahānirdhruvaṃ bhavet rāge darpe ca māne ca drohe pāpe ca karmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रिये चैव वक्तव्ये दीर्घसूत्रः प्रशस्यते सुप्तमन्त्रो भवेद्राजा नापदो गुप्तमन्त्रतः

apriye caiva vaktavye dīrghasūtraḥ praśasyate suptamantro bhavedrājā nāpado guptamantrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

:प् ३१८ ज्ञायते हि कृतं कर्म नारब्धं तस्य राज्यकं(१) आकारैर् इङ्गितैर् गत्या चेष्टया भाषितेन च

:p 318 jñāyate hi kṛtaṃ karma nārabdhaṃ tasya rājyakaṃ(1) ākārair iṅgitair gatyā ceṣṭayā bhāṣitena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेत्रवक्तविकाराभ्यां गृह्यते ऽन्तर्गतं पुनः नैकस्तु मन्त्रयेन् मन्त्रं न राजा बहुभिः सह

netravaktavikārābhyāṃ gṛhyate 'ntargataṃ punaḥ naikastu mantrayen mantraṃ na rājā bahubhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुभिर्मन्त्रयेत् कामं राजा मन्त्रान् पृथक् पृथक् मन्त्रिणामपि नो कुर्यान् मन्त्री मन्त्रप्रकाशनं

bahubhirmantrayet kāmaṃ rājā mantrān pṛthak pṛthak mantriṇāmapi no kuryān mantrī mantraprakāśanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वापि कस्यापि(२) विश्वासो भवतीह सदा नृणां निश् चयश् च तथा मन्त्रे कार्य एकेन सूरिणा

kvāpi kasyāpi(2) viśvāso bhavatīha sadā nṛṇāṃ niś cayaś ca tathā mantre kārya ekena sūriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नश्येदविनयाद्राजा राज्यञ्च विनयाल्लभेत् त्रैविद्येभ्यस्त्रयीं विद्यां दण्डनीतिञ्च शाश्वतीं

naśyedavinayādrājā rājyañca vinayāllabhet traividyebhyastrayīṃ vidyāṃ daṇḍanītiñca śāśvatīṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आन्वीक्षिकीञ्चार्थविद्यां वार्तारम्भांश् च लोकतः जितेन्द्रियो हि शक्नोति वशे स्थापयितुं प्रजाः

ānvīkṣikīñcārthavidyāṃ vārtārambhāṃś ca lokataḥ jitendriyo hi śaknoti vaśe sthāpayituṃ prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूज्या देवा द्विजाः सर्वे दद्याद्दानानि तेषु च द्विजे दानञ्चाक्षयो ऽयं निधिः कैश्चिन्न नाश्यते

pūjyā devā dvijāḥ sarve dadyāddānāni teṣu ca dvije dānañcākṣayo 'yaṃ nidhiḥ kaiścinna nāśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्ग्रामेष्वनिवर्तित्वं प्रजानां परिपालनं दानानि ब्राह्मणानाञ्च राज्ञो निःश्रेयसम्परं

saṅgrāmeṣvanivartitvaṃ prajānāṃ paripālanaṃ dānāni brāhmaṇānāñca rājño niḥśreyasamparaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृपणानाथवृद्धानां विधवानाञ्च योषितां योगक्षेमञ्च वृत्तिञ्च तथैव परिकल्पयेत्

kṛpaṇānāthavṛddhānāṃ vidhavānāñca yoṣitāṃ yogakṣemañca vṛttiñca tathaiva parikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णाश्रमव्यवस्थानं कार्यन्तापसपूजनं न विश्वसेच्च सर्वत्र तापसेषु च विश्वसेत्

varṇāśramavyavasthānaṃ kāryantāpasapūjanaṃ na viśvasecca sarvatra tāpaseṣu ca viśvaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वासयेच्चापि परन्तत्त्वभूतेन हेतुना :प् ३१९ वकविच्चिन्तयेदर्थं सिंहवच्च पराक्रमेत्

viśvāsayeccāpi parantattvabhūtena hetunā :p 319 vakaviccintayedarthaṃ siṃhavacca parākramet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृकवच्चावलुम्पेत शशवच्च विनिष्पतेत् दृढप्रहरी च भवेत् तथा शूकरवन्नृपः

vṛkavaccāvalumpeta śaśavacca viniṣpatet dṛḍhapraharī ca bhavet tathā śūkaravannṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रकारश् च शिखिवद् दृढभक्तिस् तथाश्ववत् भवेच्च मधुराभाषी तथा कोकिलवन्नृपः

citrakāraś ca śikhivad dṛḍhabhaktis tathāśvavat bhavecca madhurābhāṣī tathā kokilavannṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकशङ्की भवेन्नित्यमज्ञातां वसतिं वसेत् नापरीक्षितपूर्वञ्च भोजनं शयनं स्पृशेत्

kākaśaṅkī bhavennityamajñātāṃ vasatiṃ vaset nāparīkṣitapūrvañca bhojanaṃ śayanaṃ spṛśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाविज्ञातां स्त्रियं गच्छेन्नाज्ञातां नावमारुद्वेत् राष्ट्रकर्षी भ्रस्यते च राज्यार्थाच्चैव जीवितात्

nāvijñātāṃ striyaṃ gacchennājñātāṃ nāvamārudvet rāṣṭrakarṣī bhrasyate ca rājyārthāccaiva jīvitāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृतो वत्सो जातबलः कर्मयोग्यो यथा भवेत् तथा राष्ट्रं महाभाग भृतं कर्मसहं भवेत्

bhṛto vatso jātabalaḥ karmayogyo yathā bhavet tathā rāṣṭraṃ mahābhāga bhṛtaṃ karmasahaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं कर्मेदमायत्तं विधाने दैवपौरुषे तयोर्दैवमचिन्त्यं हि पौरुषे विद्यते क्रिया

sarvaṃ karmedamāyattaṃ vidhāne daivapauruṣe tayordaivamacintyaṃ hi pauruṣe vidyate kriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनानुरागप्रभवा राज्ञो राज्यमहीश्रियः ॥३४

janānurāgaprabhavā rājño rājyamahīśriyaḥ //34

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.