Library·Agni-Purana·237

Agni-Purana 237

:ए इत्य् अग्नेये महापुराणे श्रीस्तोत्रं नाम षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् २३७ :श् अथ सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रामोक्तनीतिः अग्निर् उवाच नीतिस्ते पुष्करोक्ता तु रामोक्ता लक्ष्मणाय या जयाय तां प्रवक्ष्यामि शृणु धर्मादिवर्धनीं

:e ity agneye mahāpurāṇe śrīstotraṃ nāma ṣaṭtriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ || Chapter 237 :ś atha saptatriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ rāmoktanītiḥ agnir uvāca nītiste puṣkaroktā tu rāmoktā lakṣmaṇāya yā jayāya tāṃ pravakṣyāmi śṛṇu dharmādivardhanīṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राम उवाच न्यानेनार्जनमर्थस्य वर्धनं रक्षणं चरेत् सत्पात्रप्रतिपत्तिश् च राजवृत्तं चतुर्विधं

rāma uvāca nyānenārjanamarthasya vardhanaṃ rakṣaṇaṃ caret satpātrapratipattiś ca rājavṛttaṃ caturvidhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नयस्य विनयो मूलं विनयः शास्त्रनिश् चयात् विनयो हीन्द्रियजयस्तैर् युक्तः पालयेन्महीं

nayasya vinayo mūlaṃ vinayaḥ śāstraniś cayāt vinayo hīndriyajayastair yuktaḥ pālayenmahīṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्रं प्रज्ञा धृतिर्दाक्ष्यं प्रागल्भ्यं धारयिष्णुता उत्साहो वाग्मितौदार्यमापत्कालसहिष्णुता(१)

śāstraṃ prajñā dhṛtirdākṣyaṃ prāgalbhyaṃ dhārayiṣṇutā utsāho vāgmitaudāryamāpatkālasahiṣṇutā(1)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभावः शुचिता मैत्री त्यागः सत्यं कृतज्ञता कुलं शीलं समश्चेति गुणाः सम्पत्तिहेतवः

prabhāvaḥ śucitā maitrī tyāgaḥ satyaṃ kṛtajñatā kulaṃ śīlaṃ samaśceti guṇāḥ sampattihetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकीर्णविषयारण्ये धावन्तं विप्रमाथिनं :प् ३५९ ज्ञानाङ्कुशेन कुर्वीत वश्यमिन्द्रियदन्तिनं

prakīrṇaviṣayāraṇye dhāvantaṃ vipramāthinaṃ :p 359 jñānāṅkuśena kurvīta vaśyamindriyadantinaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामः क्रोधस् तथा लोभो हर्षो मानो मदस् तथा षड्वर्गमुत्सृजेदेनमस्मिंस्त्यक्ते सुखी नृपः

kāmaḥ krodhas tathā lobho harṣo māno madas tathā ṣaḍvargamutsṛjedenamasmiṃstyakte sukhī nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आन्वीक्षिकीं त्रयीं वार्तां दण्डनीतिं च पार्थिवः तद्वैद्यैस्तत्क्रियोपैतैश्चिन्ततयेद्विनयान्वितः

ānvīkṣikīṃ trayīṃ vārtāṃ daṇḍanītiṃ ca pārthivaḥ tadvaidyaistatkriyopaitaiścintatayedvinayānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आन्वीक्षिक्यार्थविज्ञानं धर्माधर्मौ त्रयीस्थितौ अर्थानर्थौ तु वार्तायां दण्डनीत्यां नयानयौ

ānvīkṣikyārthavijñānaṃ dharmādharmau trayīsthitau arthānarthau tu vārtāyāṃ daṇḍanītyāṃ nayānayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिंसा सूनृता वाणी सत्यं शौचं दया क्षमा वर्णिनां लिङ्गिनां चैव सामान्यो धर्म उच्यते

ahiṃsā sūnṛtā vāṇī satyaṃ śaucaṃ dayā kṣamā varṇināṃ liṅgināṃ caiva sāmānyo dharma ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजाः समनुगृह्णीयात् कुर्यादाचारसंस्थितिं वाक् सूनृता दया दानं हीनोपगतरक्षणं(१)

prajāḥ samanugṛhṇīyāt kuryādācārasaṃsthitiṃ vāk sūnṛtā dayā dānaṃ hīnopagatarakṣaṇaṃ(1)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वृत्तं सतां साधुहितं सत्पुरुषव्रतं आधिव्याधिपरीताय अद्य श्वो वा विनाशिने

iti vṛttaṃ satāṃ sādhuhitaṃ satpuruṣavrataṃ ādhivyādhiparītāya adya śvo vā vināśine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को हि राजा शरीराय धर्मापेतं समाचरेत् न हि स्वमुखमन्विच्छन्(२) पीडयेत् कृपणं जनं

ko hi rājā śarīrāya dharmāpetaṃ samācaret na hi svamukhamanvicchan(2) pīḍayet kṛpaṇaṃ janaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृपणः पीड्यमानो हि मन्युना हन्ति पार्थिवं क्रियते ऽभ्यर्हणीयाय स्वजनाय यथाञ्जलिः

kṛpaṇaḥ pīḍyamāno hi manyunā hanti pārthivaṃ kriyate 'bhyarhaṇīyāya svajanāya yathāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः साधुतरः कार्यो दुर्जनाय शिवर्थिना प्रियमेवाभिधातव्यं सत्सु नित्यं द्विषत्सु च

tataḥ sādhutaraḥ kāryo durjanāya śivarthinā priyamevābhidhātavyaṃ satsu nityaṃ dviṣatsu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवास्ते प्रियवक्तारः पशवः क्रूरवादिनः शुचिरास्तिक्यपूतात्मा पूजयेद्देवताः सदा

devāste priyavaktāraḥ paśavaḥ krūravādinaḥ śucirāstikyapūtātmā pūjayeddevatāḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

:प् ३६० देवतावत् गुरुजनमात्मवच्च सुहृज्जनं प्रणिपातेन हि गुरुं सतो ऽमृषानुचेष्टितैः

:p 360 devatāvat gurujanamātmavacca suhṛjjanaṃ praṇipātena hi guruṃ sato 'mṛṣānuceṣṭitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वीताभिमुखान् भृत्यैर् देवान् सुकृतकर्मणा सद्भावेन हरेन्मित्रं सम्भ्रमेण च बान्धवान्

kurvītābhimukhān bhṛtyair devān sukṛtakarmaṇā sadbhāvena harenmitraṃ sambhrameṇa ca bāndhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीभृत्यान् प्रेमदानाभ्यां दाक्षिण्येतरं जनं अनिन्दा परकृत्येषु स्वधर्मपरिपालनं

strībhṛtyān premadānābhyāṃ dākṣiṇyetaraṃ janaṃ anindā parakṛtyeṣu svadharmaparipālanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृपणेषु दयालुत्वं सर्वत्र मधुरा गिरः प्राणैर् अप्युपकारित्वं मित्रायाव्यभिचारिणे

kṛpaṇeṣu dayālutvaṃ sarvatra madhurā giraḥ prāṇair apyupakāritvaṃ mitrāyāvyabhicāriṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहागते परिष्वङ्गः शक्त्या दानं सहिष्णुता स्वसमृद्धिष्वनुत्सेकः परवृद्धिष्वमत्सरः

gṛhāgate pariṣvaṅgaḥ śaktyā dānaṃ sahiṣṇutā svasamṛddhiṣvanutsekaḥ paravṛddhiṣvamatsaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरोपतापि वचनं मौनव्रतचरिष्णुता(१) बन्धभिर्बद्धसंयोगः स्वजने चतुरश्रता

aparopatāpi vacanaṃ maunavratacariṣṇutā(1) bandhabhirbaddhasaṃyogaḥ svajane caturaśratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उचितानुविधायित्वमिति वृत्तं महात्मनां ॥२३

ucitānuvidhāyitvamiti vṛttaṃ mahātmanāṃ //23

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.