:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे रामोक्तनीतिर्नाम सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् २३८ :श् अथाष्टत्रिंशदधिकशततमो ऽध्यायः राजधर्माः राम उवाच स्वाम्यमात्यञ्च राष्ट्रञ्च दुर्गं कोषो बलं सुहृत् परस्परोपकारीदं सप्ताङ्गं राज्यमुच्यते
:e ity āgneye mahāpurāṇe rāmoktanītirnāma saptatriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ || Chapter 238 :ś athāṣṭatriṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ rājadharmāḥ rāma uvāca svāmyamātyañca rāṣṭrañca durgaṃ koṣo balaṃ suhṛt parasparopakārīdaṃ saptāṅgaṃ rājyamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति :प् ३६१ राज्याङ्गानां वरं राष्ट्रं साधनं पालयेत् सदा(१) कुलं शीलं वयः सत्त्वं दाक्षिण्यं क्षिप्रकारिता
nāsti :p 361 rājyāṅgānāṃ varaṃ rāṣṭraṃ sādhanaṃ pālayet sadā(1) kulaṃ śīlaṃ vayaḥ sattvaṃ dākṣiṇyaṃ kṣiprakāritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविसंवादिता सत्यं वृद्धसेवा कृतज्ञता दैवसम्पन्नता बुद्धिरक्षुद्रपरिवारता
avisaṃvāditā satyaṃ vṛddhasevā kṛtajñatā daivasampannatā buddhirakṣudraparivāratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्यसामन्तता चैव तथा च दृढभक्तिता(२) दीर्घदर्शित्वमुत्साहः शुचिता स्थूललक्षिता
śakyasāmantatā caiva tathā ca dṛḍhabhaktitā(2) dīrghadarśitvamutsāhaḥ śucitā sthūlalakṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनीतत्वं धार्मिकता साधोश् च नृपतेर्गुणाः प्रख्यातवंशमक्रूरं लोकसङ्ग्राहिणं शुचिं
vinītatvaṃ dhārmikatā sādhoś ca nṛpaterguṇāḥ prakhyātavaṃśamakrūraṃ lokasaṅgrāhiṇaṃ śuciṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वीतात्सहिताङ्क्षी परिचारं महीपतिः वाग्मी प्रगल्भः स्मृतिमानुदग्रो बलवान् वशी
kurvītātsahitāṅkṣī paricāraṃ mahīpatiḥ vāgmī pragalbhaḥ smṛtimānudagro balavān vaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेता दण्डस्य निपुणः कृतशिल्पपरिग्रहः(३) पराभियोगप्रसहः सर्वदुष्टप्रतिक्रिया(४)
netā daṇḍasya nipuṇaḥ kṛtaśilpaparigrahaḥ(3) parābhiyogaprasahaḥ sarvaduṣṭapratikriyā(4)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तान्ववेक्षी च(५) सन्धिविग्रहतत्त्ववित् गूढमन्त्रप्रचारज्ञो देशकालविभागवित्
pravṛttānvavekṣī ca(5) sandhivigrahatattvavit gūḍhamantrapracārajño deśakālavibhāgavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदाता सम्यगर्थानां विनियोक्ता च पात्रवित् क्रोधलोभभयद्रोहदम्भचापलवर्जितः
ādātā samyagarthānāṃ viniyoktā ca pātravit krodhalobhabhayadrohadambhacāpalavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परोपतापपैशून्यमात्सर्येर्षानृतातिगः वृद्धोपदेशसम्पन्नः शक्तो मधुरदर्शनः
paropatāpapaiśūnyamātsaryerṣānṛtātigaḥ vṛddhopadeśasampannaḥ śakto madhuradarśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणानुरागस्थितिमानात्मसम्पद्गुणाः स्मृताः कुलीनाः शुचयः शूराः श्रुतवन्तो ऽनुरागिणः(६)
guṇānurāgasthitimānātmasampadguṇāḥ smṛtāḥ kulīnāḥ śucayaḥ śūrāḥ śrutavanto 'nurāgiṇaḥ(6)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३६२ दण्डनीतेः प्रयोक्तारः सचिवाः स्युर्महीपतेः सुविग्रहो जानपदः कुलशीककलान्वितः
:p 362 daṇḍanīteḥ prayoktāraḥ sacivāḥ syurmahīpateḥ suvigraho jānapadaḥ kulaśīkakalānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग्मी प्रगल्भश् चक्षुष्मानुत्साही प्रतिपत्तिमान् स्तम्भचापलहीनश् च मैत्रः क्लेशसहः शुचिः
vāgmī pragalbhaś cakṣuṣmānutsāhī pratipattimān stambhacāpalahīnaś ca maitraḥ kleśasahaḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यसत्त्वधृतिस्थैर्यप्रभावारोग्यसंयुतः कृतशिल्पश् च(१) दक्षश् च प्रज्ञावान् धारणान्वितः
satyasattvadhṛtisthairyaprabhāvārogyasaṃyutaḥ kṛtaśilpaś ca(1) dakṣaś ca prajñāvān dhāraṇānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृढभक्तिरकर्ता च वैराणां सचिवो भवेत् स्मृतिस्तत्परतार्थेषु चित्तज्ञो ज्ञाननिश् चयः(२)
dṛḍhabhaktirakartā ca vairāṇāṃ sacivo bhavet smṛtistatparatārtheṣu cittajño jñānaniś cayaḥ(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृढता मन्त्रगुप्तिश् च मन्त्रिसम्पत् प्रकीर्तिता त्रय्यां च दण्डनीत्यां च कुशलः स्यात् पुरोहितः
dṛḍhatā mantraguptiś ca mantrisampat prakīrtitā trayyāṃ ca daṇḍanītyāṃ ca kuśalaḥ syāt purohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथर्वदेवविहितं कुर्याच्छान्तिकपौष्टिकं साधुतैषाममात्यानां तद्विद्यैः सह बुद्धिमान्
atharvadevavihitaṃ kuryācchāntikapauṣṭikaṃ sādhutaiṣāmamātyānāṃ tadvidyaiḥ saha buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुष्मत्तां च शिल्पञ्च परीक्षेत गुणद्वयं(३) स्वजनेभ्यो विजानीयात् कुलं स्थानमवग्रहं
cakṣuṣmattāṃ ca śilpañca parīkṣeta guṇadvayaṃ(3) svajanebhyo vijānīyāt kulaṃ sthānamavagrahaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिकर्मसु दक्षञ्च विज्ञानं धारयिष्णुतां गुणत्रयं परीक्षेत प्रागलभ्यं प्रीतितां तथा(४)
parikarmasu dakṣañca vijñānaṃ dhārayiṣṇutāṃ guṇatrayaṃ parīkṣeta prāgalabhyaṃ prītitāṃ tathā(4)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथायोगेषु बुद्ध्येत वाग्मित्वं सत्यवादितां उतसाहं च प्रभावं च तथा क्लेशसहिष्णुतां(५)
kathāyogeṣu buddhyeta vāgmitvaṃ satyavāditāṃ utasāhaṃ ca prabhāvaṃ ca tathā kleśasahiṣṇutāṃ(5)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतिं चैवानुरागं च स्थैर्यञ्चापदि लक्षयेत् भक्तिं मैत्रीं च शौचं च जानीयाद्व्यवहारतः
dhṛtiṃ caivānurāgaṃ ca sthairyañcāpadi lakṣayet bhaktiṃ maitrīṃ ca śaucaṃ ca jānīyādvyavahārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुस्तके नास्ति :प् ३६३ संवासिभ्यो बलं सत्त्वमारोग्यं शीलमेव च(१) अस्तब्धतामचापल्यं वैराणां चाप्यकीर्तनं
pustake nāsti :p 363 saṃvāsibhyo balaṃ sattvamārogyaṃ śīlameva ca(1) astabdhatāmacāpalyaṃ vairāṇāṃ cāpyakīrtanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षतो विजानीयाद् भद्रतां क्षुद्रतामपि फलानुमेयाः सर्वत्र परोक्षगुणवृत्तयः
pratyakṣato vijānīyād bhadratāṃ kṣudratāmapi phalānumeyāḥ sarvatra parokṣaguṇavṛttayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्याकरवती पुण्या खनिद्रव्यसमन्विता गोहिता भूरिसलिला पुण्यैर् जनपदैर् युता
śasyākaravatī puṇyā khanidravyasamanvitā gohitā bhūrisalilā puṇyair janapadair yutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्या सकुञ्जरबला वारिस्थलपथान्विता अदेवमातृका चेति शस्यते भूरिभूतये
ramyā sakuñjarabalā vāristhalapathānvitā adevamātṛkā ceti śasyate bhūribhūtaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रकारुवणिक्प्रायो महारम्भः कृषी बलः सानुरागो रिपुद्वेषी पीडासहकरः पृथुः
śūdrakāruvaṇikprāyo mahārambhaḥ kṛṣī balaḥ sānurāgo ripudveṣī pīḍāsahakaraḥ pṛthuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानादेश्यैः समाकीर्णो धार्मिकः पशुमान् बली ईदृक्जनपदः शस्तो ऽमूर्खव्यसनिनायकः(२)
nānādeśyaiḥ samākīrṇo dhārmikaḥ paśumān balī īdṛkjanapadaḥ śasto 'mūrkhavyasanināyakaḥ(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुसीमं महाखातमुच्चप्राकारतोरणं(३) पुरं समावसेच्छैलसरिन्मरुवनाश्रयं
pṛthusīmaṃ mahākhātamuccaprākāratoraṇaṃ(3) puraṃ samāvasecchailasarinmaruvanāśrayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलवद्धान्यधनवद्दुर्गं कालसहं महत् औदकं पार्वतं वार्क्षमैरिणं धन्विनं च षट्
jalavaddhānyadhanavaddurgaṃ kālasahaṃ mahat audakaṃ pārvataṃ vārkṣamairiṇaṃ dhanvinaṃ ca ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईप्सितद्रव्यसम्पूर्णः पितृपैतामहोचितः धर्मार्जितो व्ययसहः कोषो धर्मादिवृद्धये
īpsitadravyasampūrṇaḥ pitṛpaitāmahocitaḥ dharmārjito vyayasahaḥ koṣo dharmādivṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृपैतामहो वश्यः संहतो दत्तवेतनः विख्यातपौरुषो जन्यः कुशुलः शकुनैर् वृतः
pitṛpaitāmaho vaśyaḥ saṃhato dattavetanaḥ vikhyātapauruṣo janyaḥ kuśulaḥ śakunair vṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाप्रहणोपेतो नानायुद्धविशारदः :प् ३६४ नानायोधसमाकीर्णौ नीराजितहयद्विपः
nānāprahaṇopeto nānāyuddhaviśāradaḥ :p 364 nānāyodhasamākīrṇau nīrājitahayadvipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवासायासदुःखेषु युद्धेषु च कृतश्रमः अद्वैधक्षत्रियप्रायो दण्डो दण्डवतां मतः
pravāsāyāsaduḥkheṣu yuddheṣu ca kṛtaśramaḥ advaidhakṣatriyaprāyo daṇḍo daṇḍavatāṃ mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगविज्ञानसत्त्वारूढ्यं महापक्षं प्रियम्वदं आयातिक्षममद्वैधं मित्रं कुर्वीत सत्कुलं(१)
yogavijñānasattvārūḍhyaṃ mahāpakṣaṃ priyamvadaṃ āyātikṣamamadvaidhaṃ mitraṃ kurvīta satkulaṃ(1)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरादेवाभिगमनं स्पष्टार्थहृदयानुगा वाक् सत्कृत्य प्रदानञ्च त्रिविधो मित्रसङ्ग्रहः
dūrādevābhigamanaṃ spaṣṭārthahṛdayānugā vāk satkṛtya pradānañca trividho mitrasaṅgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मकामार्थसंयोगो मित्रात्तु त्रिविधं फलं औरसं तत्र सन्नद्धं(२) तथा वंशक्रमागतं
dharmakāmārthasaṃyogo mitrāttu trividhaṃ phalaṃ aurasaṃ tatra sannaddhaṃ(2) tathā vaṃśakramāgataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षितं व्यसनेभ्यश् च मित्रं ज्ञेयं चतुर्विधं मित्रे गुणाः सत्यताद्याः समानसुखदुखता
rakṣitaṃ vyasanebhyaś ca mitraṃ jñeyaṃ caturvidhaṃ mitre guṇāḥ satyatādyāḥ samānasukhadukhatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्ष्ये ऽनुजीविनां वृत्ते सेवी सेवेत भूपतिं दक्षता भद्रता दार्ढ्यं क्षान्तिः क्लेशसहिष्णुता
vakṣye 'nujīvināṃ vṛtte sevī seveta bhūpatiṃ dakṣatā bhadratā dārḍhyaṃ kṣāntiḥ kleśasahiṣṇutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तोषः शीलमुत्साहो मण्डयत्यनुजीविनं यथाकालमुपासीत राजानं सेवको नयात्
santoṣaḥ śīlamutsāho maṇḍayatyanujīvinaṃ yathākālamupāsīta rājānaṃ sevako nayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्थानगमं क्रौर्यमौद्धत्यं मत्सरन्त्यजेत् विगृह्य कथनं भृत्यो न कुर्याज् ज्यायसा सह
parasthānagamaṃ krauryamauddhatyaṃ matsarantyajet vigṛhya kathanaṃ bhṛtyo na kuryāj jyāyasā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुह्यं मर्म च मन्त्रञ्च न च भर्तुः प्रकाशयेत् रक्ताद् वृत्तिं समीहेत विरक्तं सन्त्यजेन्नृपं
guhyaṃ marma ca mantrañca na ca bhartuḥ prakāśayet raktād vṛttiṃ samīheta viraktaṃ santyajennṛpaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकार्ये प्रतिषेधश् च कार्ये चापि प्रवर्तनं सङ्क्षेपादिति सद्वृत्तं बन्धुमित्रानुजीविनां
akārye pratiṣedhaś ca kārye cāpi pravartanaṃ saṅkṣepāditi sadvṛttaṃ bandhumitrānujīvināṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३६५ आजीव्यः सर्वसत्त्वानां राजा पर्जन्यवद्भवेत् आयद्वारेषु चाप्त्यर्थं धनं चाददतीति च
:p 365 ājīvyaḥ sarvasattvānāṃ rājā parjanyavadbhavet āyadvāreṣu cāptyarthaṃ dhanaṃ cādadatīti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यादुद्योगसम्पन्नानध्यक्षान् सर्वकर्मसु कृषिर्वणिक्पथो दुर्गं सेतुः कुञ्जरबन्धनं
kuryādudyogasampannānadhyakṣān sarvakarmasu kṛṣirvaṇikpatho durgaṃ setuḥ kuñjarabandhanaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खन्याकरबलादानं शून्यानां च निवेशनं अष्टवर्गमिमं राजा साधुवृत्तो ऽनुपालयेत्
khanyākarabalādānaṃ śūnyānāṃ ca niveśanaṃ aṣṭavargamimaṃ rājā sādhuvṛtto 'nupālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमुक्तिकेभ्यश् चौरेभ्यः पौरेभ्यो राजवल्लभात् पृथिवीपतिलोभाच्च प्रजानां पञ्चधा भयं
āmuktikebhyaś caurebhyaḥ paurebhyo rājavallabhāt pṛthivīpatilobhācca prajānāṃ pañcadhā bhayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवेक्ष्यैतद्भयं काले आददीत करं नृपः अभ्यन्तरं शरीरं स्वं वाह्यं राष्ट्रञ्च(१) रक्षयेत्(२)
avekṣyaitadbhayaṃ kāle ādadīta karaṃ nṛpaḥ abhyantaraṃ śarīraṃ svaṃ vāhyaṃ rāṣṭrañca(1) rakṣayet(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डांस्त दण्डयेद्राजा स्वं रक्षेच्च विषादितः स्त्रियः पुत्रांश् च शत्रुभ्यो विश्वसेन्न कदाचन
daṇḍāṃsta daṇḍayedrājā svaṃ rakṣecca viṣāditaḥ striyaḥ putrāṃś ca śatrubhyo viśvasenna kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.