:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे पुष्पादिपूजाफलं नाम सप्तचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् २४८ :श् अथाष्टचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः धनुर्वेदः अग्निर् उवाच चतुष्पादं धनुर्वेदं वेदे पञ्चविधं द्विज रथनागाश्वपत्तीनां योधांश्चाश्रित्य कीर्तितं
:e ity āgneye mahāpurāṇe puṣpādipūjāphalaṃ nāma saptacatvāriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ || Chapter 248 :ś athāṣṭacatvāriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ dhanurvedaḥ agnir uvāca catuṣpādaṃ dhanurvedaṃ vede pañcavidhaṃ dvija rathanāgāśvapattīnāṃ yodhāṃścāśritya kīrtitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्मुक्तं पाणिमुक्तं मुक्तसन्धारितं तथा अमुक्तं बाहुयुद्धञ्च पञ्चधा त्यत् प्रकीर्तितं
yanmuktaṃ pāṇimuktaṃ muktasandhāritaṃ tathā amuktaṃ bāhuyuddhañca pañcadhā tyat prakīrtitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र शस्त्रास्त्रसम्पत्त्या द्विविधं परिकीर्तितं :प् ३९६ ऋजुमायाविभेदेन भूयो द्विविधमुच्यते
tatra śastrāstrasampattyā dvividhaṃ parikīrtitaṃ :p 396 ṛjumāyāvibhedena bhūyo dvividhamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेपिणी चापयन्त्राद्यैर् यन्त्रमुक्तं प्रकीर्तितं शिलातोमरयन्त्राद्यं पाणिमुक्तं प्रकीर्तितं
kṣepiṇī cāpayantrādyair yantramuktaṃ prakīrtitaṃ śilātomarayantrādyaṃ pāṇimuktaṃ prakīrtitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तसन्धारितं ज्ञेयं प्रासाद्यमपि यद्भवेत् खड्गादिकममुक्तञ्च नियुद्धं विगतायुधं
muktasandhāritaṃ jñeyaṃ prāsādyamapi yadbhavet khaḍgādikamamuktañca niyuddhaṃ vigatāyudhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद्योग्यानि प्रात्राणि योद्धुमिच्छुर्जितश्रमः धनुःश्रेष्ठानि युद्धानि प्रासमध्यानि तानि च
kuryādyogyāni prātrāṇi yoddhumicchurjitaśramaḥ dhanuḥśreṣṭhāni yuddhāni prāsamadhyāni tāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि खड्गजघन्यानि बाहुप्रत्यवराणि च धनुर्वेदे गुरुर्विप्रः प्रोक्तो वर्णद्वयस्य च
tāni khaḍgajaghanyāni bāhupratyavarāṇi ca dhanurvede gururvipraḥ prokto varṇadvayasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युद्धाधिकारः शूद्रस्य स्वयं व्यापादि शिक्षया देशस्थैः शङ्करै राज्ञः कार्या युद्धे सहायता
yuddhādhikāraḥ śūdrasya svayaṃ vyāpādi śikṣayā deśasthaiḥ śaṅkarai rājñaḥ kāryā yuddhe sahāyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठगुल्फपाण्यङ्घ्यः श्लिष्टाः स्युः सहिता यदि दृष्टं समपदं स्थानमेतल्लक्षणतस् तथा
aṅguṣṭhagulphapāṇyaṅghyaḥ śliṣṭāḥ syuḥ sahitā yadi dṛṣṭaṃ samapadaṃ sthānametallakṣaṇatas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाह्याङ्गुलिस्थितौ पादौ स्तब्धजानुबलावुभौ त्रिवितस्त्यन्तरास्थानमेतद्वैशाखमुच्यते
vāhyāṅgulisthitau pādau stabdhajānubalāvubhau trivitastyantarāsthānametadvaiśākhamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसपङ्क्त्याकृतिसमे दृश्येते यत्र जानुनी चतुर्वितस्तिविच्छिन्ने तदेतन्मण्डलं स्मृतं
haṃsapaṅktyākṛtisame dṛśyete yatra jānunī caturvitastivicchinne tadetanmaṇḍalaṃ smṛtaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हलाकृतिमयं यच्च स्तब्धजानूरुदक्षिणं वितस्त्यः पञ्च विस्तारे तदालीढं प्रकीर्तितं
halākṛtimayaṃ yacca stabdhajānūrudakṣiṇaṃ vitastyaḥ pañca vistāre tadālīḍhaṃ prakīrtitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदेव विपर्यस्तं प्रत्यालीढमिति स्मृतं(१) तिर्यग्भूतो भवेद्वामो दक्षिणो ऽपि भवेदृजुः
etadeva viparyastaṃ pratyālīḍhamiti smṛtaṃ(1) tiryagbhūto bhavedvāmo dakṣiṇo 'pi bhavedṛjuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्फौ पार्ष्णिग्रहौ चैव स्थितौ पञ्चाङ्गुलान्तरौ :प् ३९७ स्थानं जातं भवेदेतद् द्वादशाङ्गुलमायतं
gulphau pārṣṇigrahau caiva sthitau pañcāṅgulāntarau :p 397 sthānaṃ jātaṃ bhavedetad dvādaśāṅgulamāyataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋजुजानुर्भवेद्वामो दक्षिणः सुप्रसारितः अथवा दक्षिणञ्जानु कुब्जं भवति निश् चलं
ṛjujānurbhavedvāmo dakṣiṇaḥ suprasāritaḥ athavā dakṣiṇañjānu kubjaṃ bhavati niś calaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डायतो भवेदेष चरणः सह जानुना एवं विकटमुद्दिष्टं द्विहस्तान्तरमायतं
daṇḍāyato bhavedeṣa caraṇaḥ saha jānunā evaṃ vikaṭamuddiṣṭaṃ dvihastāntaramāyataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानुनी द्विगुणे स्यातामुत्तानौ चरणावुभौ अनेन विधियोगेन सम्पुटं परिकीर्तितं
jānunī dviguṇe syātāmuttānau caraṇāvubhau anena vidhiyogena sampuṭaṃ parikīrtitaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्चिद्विवर्तितौ पादौ समदण्डायतौ स्थिरौ दृष्टमेव यथान्यायं षोडशाङ्गुलमायतं
kiñcidvivartitau pādau samadaṇḍāyatau sthirau dṛṣṭameva yathānyāyaṃ ṣoḍaśāṅgulamāyataṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्तिकेनात्र कुर्वीत प्रणामं प्रथमं द्विज कामुकं गृह्य वामेन वाणं दक्षिणकेन तु
svastikenātra kurvīta praṇāmaṃ prathamaṃ dvija kāmukaṃ gṛhya vāmena vāṇaṃ dakṣiṇakena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाखे यदि वा जाते स्थितौ वाप्यथवायतौ गुणान्तन्तु ततः कृत्वा कार्मुके प्रियकार्मुकः
vaiśākhe yadi vā jāte sthitau vāpyathavāyatau guṇāntantu tataḥ kṛtvā kārmuke priyakārmukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधःकटिन्तु धनुषः फलदेशन्तु पत्रिणः धरण्यां स्थापयित्वा तु तोलयित्वा तथैव च
adhaḥkaṭintu dhanuṣaḥ phaladeśantu patriṇaḥ dharaṇyāṃ sthāpayitvā tu tolayitvā tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजाभ्यामत्र कुञ्जाभ्यां प्रकोष्ठाभ्यां शुभव्रत यस्य वाणं धनुः श्रेष्ठं पुङ्गदेशे च पत्रिणः
bhujābhyāmatra kuñjābhyāṃ prakoṣṭhābhyāṃ śubhavrata yasya vāṇaṃ dhanuḥ śreṣṭhaṃ puṅgadeśe ca patriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विन्यासो धनुश् चैव द्वादशाङ्गुलमन्तरं ज्यया विशिष्टः कर्तव्यो नातिहीनो न चाधिकः
vinyāso dhanuś caiva dvādaśāṅgulamantaraṃ jyayā viśiṣṭaḥ kartavyo nātihīno na cādhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवेश्य कार्मुकं नभ्यां नितम्बे शरसङ्करं उत्क्षिपेदुत्थितं हस्तमन्तरेणाक्षिकर्णयोः
niveśya kārmukaṃ nabhyāṃ nitambe śarasaṅkaraṃ utkṣipedutthitaṃ hastamantareṇākṣikarṇayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वेण मुष्टिना ग्राह्यस्तनाग्रे दक्षिणे शरः हरणन्तु ततः कृत्वा शीघ्रं पूर्वं प्रसारयेत्
pūrveṇa muṣṭinā grāhyastanāgre dakṣiṇe śaraḥ haraṇantu tataḥ kṛtvā śīghraṃ pūrvaṃ prasārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ३९८ नाभ्यन्तरा नैव वाह्या नोर्ध्वका नाधरा तथा न च कुब्जा न चोत्ताना न चला नातिवेष्टिता
:p 398 nābhyantarā naiva vāhyā nordhvakā nādharā tathā na ca kubjā na cottānā na calā nātiveṣṭitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समा स्थैर्यगुणोपेता पूर्वदण्डमिव स्थिता छादयित्वा ततो लक्ष्यं पूर्वेणानेन मुष्टिना
samā sthairyaguṇopetā pūrvadaṇḍamiva sthitā chādayitvā tato lakṣyaṃ pūrveṇānena muṣṭinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उरसा तूत्थितो यन्ता त्रिकोणविनतस्थितः स्रस्तांशे निश् चलग्रीवो मयूराञ्चितमस्तकः
urasā tūtthito yantā trikoṇavinatasthitaḥ srastāṃśe niś calagrīvo mayūrāñcitamastakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटनासावक्त्रांसाः कुर्युरश्वसमम्भवेत् अन्तरं त्र्यङ्गुलं ज्ञेयं चिवुकस्यांसकस्य च
lalāṭanāsāvaktrāṃsāḥ kuryuraśvasamambhavet antaraṃ tryaṅgulaṃ jñeyaṃ civukasyāṃsakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमन्त्र्यङ्गुलं ज्ञेयं द्वितीये द्व्यङ्गुलं स्मृतं तृतीये ऽङ्गुलमुदिष्टमायतञ्चिवुकांसयोः
prathamantryaṅgulaṃ jñeyaṃ dvitīye dvyaṅgulaṃ smṛtaṃ tṛtīye 'ṅgulamudiṣṭamāyatañcivukāṃsayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा सायकं पुङ्खात्तर्जन्याङ्गुष्ठकेन तु अनामया पुनर्गृह्य तथा मध्यमयापि च
gṛhītvā sāyakaṃ puṅkhāttarjanyāṅguṣṭhakena tu anāmayā punargṛhya tathā madhyamayāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावदाकर्षयेद्वेगाद्यावद्वाणः सुपूरितः एवं विधमुपक्रम्य मोक्तव्यं विधिवत् खगं
tāvadākarṣayedvegādyāvadvāṇaḥ supūritaḥ evaṃ vidhamupakramya moktavyaṃ vidhivat khagaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टिमुष्टिहतं लक्ष्यं भिन्द्याद्वाणेन सुव्रतः मुक्त्वा तु(१) पश्चिमं हस्तं क्षिपेद्वेगेन पृष्ठतः
dṛṣṭimuṣṭihataṃ lakṣyaṃ bhindyādvāṇena suvrataḥ muktvā tu(1) paścimaṃ hastaṃ kṣipedvegena pṛṣṭhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदुच्छेदमिच्छन्ति ज्ञातव्यं हि त्वया द्विज कूर्परन्तदधः कार्यमाकृष्य तु धनुष्मता
etaducchedamicchanti jñātavyaṃ hi tvayā dvija kūrparantadadhaḥ kāryamākṛṣya tu dhanuṣmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं विमुक्तके कार्ये लक्षश्लिष्टन्तु मध्यमं श्रेष्ठं प्रकृष्टं विज्ञेयं धनुःशास्त्रविशारदैः
ūrdhvaṃ vimuktake kārye lakṣaśliṣṭantu madhyamaṃ śreṣṭhaṃ prakṛṣṭaṃ vijñeyaṃ dhanuḥśāstraviśāradaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठस्तु सायको ज्ञेयो भवेद्द्वादशमुष्टयः :प् ३९९ एकादश तथा कनीयान्दशमुष्टयः
jyeṣṭhastu sāyako jñeyo bhaveddvādaśamuṣṭayaḥ :p 399 ekādaśa tathā kanīyāndaśamuṣṭayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्हस्तं धनुः श्रेष्ठं त्रयः सार्धन्तु मध्यमं कनीयस्तु त्रयः प्रोक्तं नित्यमेव पदातिनः
caturhastaṃ dhanuḥ śreṣṭhaṃ trayaḥ sārdhantu madhyamaṃ kanīyastu trayaḥ proktaṃ nityameva padātinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वे रथे गजे श्रेष्ठे तदेव परिकीर्तितं ॥३८
aśve rathe gaje śreṣṭhe tadeva parikīrtitaṃ //38
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.