Agni-Purana 291

:प् ७९ छप्तेर् २९१ :श् अथैकनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः शान्त्यायुर्वेदः धन्वन्तरिर् उवाच गोविप्रपालनं कर्यं रज्ञा गोशान्तिमावदे गावः पवित्रा माङ्गल्या गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः

:p 79 chapter 291 :ś athaikanavatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ śāntyāyurvedaḥ dhanvantarir uvāca goviprapālanaṃ karyaṃ rajñā gośāntimāvade gāvaḥ pavitrā māṅgalyā goṣu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शकृन्मूत्रं परं तासामलक्ष्मीनाशनं परं गवां कण्डूयनं वारि शृङ्गस्याघौघमर्दनम्

śakṛnmūtraṃ paraṃ tāsāmalakṣmīnāśanaṃ paraṃ gavāṃ kaṇḍūyanaṃ vāri śṛṅgasyāghaughamardanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पश् च रोचना शडङ्गं परमं पाने दुःस्वप्नाद्यादिवारणं

gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpaś ca rocanā śaḍaṅgaṃ paramaṃ pāne duḥsvapnādyādivāraṇaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोचना विषरक्षोघ्नी ग्रासदः स्वर्गगो गवां यद्गृहे दुःखिता गावः स याति नरकन्नरः

rocanā viṣarakṣoghnī grāsadaḥ svargago gavāṃ yadgṛhe duḥkhitā gāvaḥ sa yāti narakannaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परगोग्रासदः स्वर्गी गोहितो ब्रह्मलोकभाक् गोदानात्कीर्तनाद्रक्षां कृत्वा चोद्धरते कुलम्

paragogrāsadaḥ svargī gohito brahmalokabhāk godānātkīrtanādrakṣāṃ kṛtvā coddharate kulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गवां श्वासात् पवित्रा भूः स्पर्शनात्किल्विषक्षयः गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्

gavāṃ śvāsāt pavitrā bhūḥ sparśanātkilviṣakṣayaḥ gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकरात्रोपवासश् च श्वपाकमपि शोधयेत् सर्वाशुभविनाशाय पुराचीरतमीश्वरैः

ekarātropavāsaś ca śvapākamapi śodhayet sarvāśubhavināśāya purācīratamīśvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकञ्च त्र्यहाभ्यम्तं महासान्तपनं स्मृतं सर्वकामप्रदञ्चैतत् सर्वाशुभविमर्दनम्

pratyekañca tryahābhyamtaṃ mahāsāntapanaṃ smṛtaṃ sarvakāmapradañcaitat sarvāśubhavimardanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिं निर्मलाः सर्वकामाप्त्या स्युर्गगाः स्पुर् नतोत्तमाः

kṛcchrātikṛcchraṃ payasā divasānekaviṃśatiṃ nirmalāḥ sarvakāmāptyā syurgagāḥ spur natottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

:प् ८० त्र्यहमुष्णं पिवेन्मूत्रं त्र्यहमुष्णं घृतं पिवेत् त्र्यहमुष्णं पयः पीत्वा वायुभक्षः परं त्र्यहम्

:p 80 tryahamuṣṇaṃ pivenmūtraṃ tryahamuṣṇaṃ ghṛtaṃ pivet tryahamuṣṇaṃ payaḥ pītvā vāyubhakṣaḥ paraṃ tryaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तप्तकृच्छ्रव्रतं सर्वपापघ्नं ब्रह्मलोकदं शीतैस्तु शीतकृच्छ्रं स्याद्ब्रह्मोक्तं ब्रह्मलोकदं

taptakṛcchravrataṃ sarvapāpaghnaṃ brahmalokadaṃ śītaistu śītakṛcchraṃ syādbrahmoktaṃ brahmalokadaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमूत्रेणाचरेत्स्नानं वृत्तिं कुर्याच्च गोरसैः गोभिर्व्रजेच्च भुक्तासु भुञ्जीताथ च गोव्रती

gomūtreṇācaretsnānaṃ vṛttiṃ kuryācca gorasaiḥ gobhirvrajecca bhuktāsu bhuñjītātha ca govratī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासेनैकेन निष्पापो गोलोकी स्वर्गगो भवेत् विद्याञ्च गोमतीं जप्त्वा गोलोकं परमं व्रजेत्

māsenaikena niṣpāpo golokī svargago bhavet vidyāñca gomatīṃ japtvā golokaṃ paramaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गितैर् नृत्यैर् अप्सरोभिर्विमाने तत्र मोदते गावः सुरभयो नित्यं गावो गुग्गुलगन्धिकाः

gitair nṛtyair apsarobhirvimāne tatra modate gāvaḥ surabhayo nityaṃ gāvo guggulagandhikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गावः प्रतिष्ठा भूतानां गावः स्वस्त्ययनं परं अन्नमेव परं गावो देवानां हविरुत्तमम्

gāvaḥ pratiṣṭhā bhūtānāṃ gāvaḥ svastyayanaṃ paraṃ annameva paraṃ gāvo devānāṃ haviruttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पावनं सर्वभूतानां क्षरन्ति च वदन्ति च हविषा मन्त्रपूतेन तर्पयन्त्यमरान्दिवि

pāvanaṃ sarvabhūtānāṃ kṣaranti ca vadanti ca haviṣā mantrapūtena tarpayantyamarāndivi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषीणामग्निहोत्रेषु गावो होमेषु योजिताः सर्वेषामेव भूतानां गावः शरणमुत्तमं

ṛṣīṇāmagnihotreṣu gāvo homeṣu yojitāḥ sarveṣāmeva bhūtānāṃ gāvaḥ śaraṇamuttamaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गावः पवित्रं परमं गावो माङ्गल्यमुत्तमं गावः स्वर्गस्य सोपानं गावो धन्याः सनातनाः

gāvaḥ pavitraṃ paramaṃ gāvo māṅgalyamuttamaṃ gāvaḥ svargasya sopānaṃ gāvo dhanyāḥ sanātanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो गोभ्यः श्रीमतीभ्यः सौरभेयीभ्य एव च नमो ब्रह्मसुताभ्यश् च पवित्राभ्यो नमो नमः

namo gobhyaḥ śrīmatībhyaḥ saurabheyībhya eva ca namo brahmasutābhyaś ca pavitrābhyo namo namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाश् चैव गावश् च कुलमेकं द्विधा कृतम् एकत्र मन्त्रास्तिष्ठन्ति हविरेकत्र तिष्ठति

brāhmaṇāś caiva gāvaś ca kulamekaṃ dvidhā kṛtam ekatra mantrāstiṣṭhanti havirekatra tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

:प् ८१ देवब्राह्मणगोसाधुसाध्वीभिः सकलं जगत् धार्यते वै सदा तस्मात् सर्वे पूज्यतमा मताः

:p 81 devabrāhmaṇagosādhusādhvībhiḥ sakalaṃ jagat dhāryate vai sadā tasmāt sarve pūjyatamā matāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिवन्ति यत्र तत्तीर्थं गङ्गाद्या गाव एव हि गवां माहात्म्यमुक्तं हि चिकित्साञ्च तथा शृणु

pivanti yatra tattīrthaṃ gaṅgādyā gāva eva hi gavāṃ māhātmyamuktaṃ hi cikitsāñca tathā śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गामयेषु धेनूनां तैलं दद्यात् ससैन्धवं शृङ्गवेरबलामांसकल्कसिद्धं समाक्षिकं

śṛṅgāmayeṣu dhenūnāṃ tailaṃ dadyāt sasaindhavaṃ śṛṅgaverabalāmāṃsakalkasiddhaṃ samākṣikaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णशूलेषु सर्वेषु मञ्जिष्ठाहिङ्गुसैन्धवैः सिद्धं तैलं प्रदातव्यं रसोनेनाथ वा पुनः

karṇaśūleṣu sarveṣu mañjiṣṭhāhiṅgusaindhavaiḥ siddhaṃ tailaṃ pradātavyaṃ rasonenātha vā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिल्वमूलमपामार्गन्धातकी चसपाटला कुटजन्दन्तमूलेषु लेपात्तच्छूलनाशनं

bilvamūlamapāmārgandhātakī casapāṭalā kuṭajandantamūleṣu lepāttacchūlanāśanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तशूलहरैर् द्रव्यैर् घृतं राम विपाचितं मुखरोगहरं ज्ञेयं जिह्वारोगेषु सैन्धवं

dantaśūlaharair dravyair ghṛtaṃ rāma vipācitaṃ mukharogaharaṃ jñeyaṃ jihvārogeṣu saindhavaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गवेरं हरिद्रे द्वे त्रिफला च गलग्रहे हृच्छूले वस्तिशूले च वातरोगे क्षये तथा

śṛṅgaveraṃ haridre dve triphalā ca galagrahe hṛcchūle vastiśūle ca vātaroge kṣaye tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफला घृतमिश्रा च गवां पाने प्रशस्यते अतीसारे हरिद्रे द्वे पाठाञ्चैव प्रदापयेत्

triphalā ghṛtamiśrā ca gavāṃ pāne praśasyate atīsāre haridre dve pāṭhāñcaiva pradāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषु कोष्ठरोगेषु तथाशाखागदेषु च शृङ्गवेरञ्च भार्गीञ्च कासे श्वासे प्रदापयेत्

sarveṣu koṣṭharogeṣu tathāśākhāgadeṣu ca śṛṅgaverañca bhārgīñca kāse śvāse pradāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दातव्या भग्नसन्धाने प्रियङ्गुर्लबणान्विता तैलं वातहरं पित्ते मधुयष्टीविपाचितं

dātavyā bhagnasandhāne priyaṅgurlabaṇānvitā tailaṃ vātaharaṃ pitte madhuyaṣṭīvipācitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफे व्योषञ्च समधु सपुष्टकरजो ऽस्रजे तैलाज्यं हरितालञ्च भग्नक्षतिशृतन्ददेत्

kaphe vyoṣañca samadhu sapuṣṭakarajo 'sraje tailājyaṃ haritālañca bhagnakṣatiśṛtandadet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासास्तिलाः सगोधूमाः पशुक्षीरं घृतं तथा :प् ८२ एषां पिण्डी सलवणा वत्सानां पुष्टिदात्वियं

māsāstilāḥ sagodhūmāḥ paśukṣīraṃ ghṛtaṃ tathā :p 82 eṣāṃ piṇḍī salavaṇā vatsānāṃ puṣṭidātviyaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलप्रदा विषाणां स्यद्ग्रहनाशाय धूपकः देवदारु वचा मांसी गुग्गुलुर्हिङ्गुसर्षपाः

balapradā viṣāṇāṃ syadgrahanāśāya dhūpakaḥ devadāru vacā māṃsī guggulurhiṅgusarṣapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहादिगदनाशाय एष धूपो गवां हितः घण्ठा चैव गवां कार्या धूपेनानेन भूपिता

grahādigadanāśāya eṣa dhūpo gavāṃ hitaḥ ghaṇṭhā caiva gavāṃ kāryā dhūpenānena bhūpitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वगन्धातिलैः शुक्लं तेन गौः क्षीरिणी भवेत् रसायनञ्च पिन्याकं मत्तो यो धार्यते गृहे

aśvagandhātilaiḥ śuklaṃ tena gauḥ kṣīriṇī bhavet rasāyanañca pinyākaṃ matto yo dhāryate gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवां पुरीषे पञ्चभ्यां नित्यं शान्त्यै श्रियं यजेत् वासुदेवञ्च गन्धाद्यैर् अपरा शान्तिरुच्यते

bhavāṃ purīṣe pañcabhyāṃ nityaṃ śāntyai śriyaṃ yajet vāsudevañca gandhādyair aparā śāntirucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वयुक्शुक्लपक्षस्य पञ्चदश्यां यजेद्धरिं हरिरुद्रमजं सूर्यं श्रियमग्निं घृतेन च

aśvayukśuklapakṣasya pañcadaśyāṃ yajeddhariṃ harirudramajaṃ sūryaṃ śriyamagniṃ ghṛtena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधि सम्प्राश्य गाः पूज्य कार्यं वाह्निप्रदक्षिणं वृषाणां योजेयेद् युद्धं गीतवाद्यरवैर् वहिः

dadhi samprāśya gāḥ pūjya kāryaṃ vāhnipradakṣiṇaṃ vṛṣāṇāṃ yojeyed yuddhaṃ gītavādyaravair vahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गवान्तु लवणन्देयं ब्राह्मणानाञ्च दक्षिणा नैमित्तिके माकरादौ यजेद्विष्णुं सह श्रिया

gavāntu lavaṇandeyaṃ brāhmaṇānāñca dakṣiṇā naimittike mākarādau yajedviṣṇuṃ saha śriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थण्डिलेब्जे मध्यगते दिक्षु केशरगान् सुरान् सुभद्राजो रविः पूज्यो बहुरूपो बलिर्वहिः

sthaṇḍilebje madhyagate dikṣu keśaragān surān subhadrājo raviḥ pūjyo bahurūpo balirvahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खं विश्वरूपा सिद्धिश् च ऋद्धिः शान्तिश् च रोहिणी दिग्धेनवो हि पूर्वाद्याः कृशरैश् चन्द्र ईश्वरः

khaṃ viśvarūpā siddhiś ca ṛddhiḥ śāntiś ca rohiṇī digdhenavo hi pūrvādyāḥ kṛśaraiś candra īśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्पालाः पद्मपत्रेषु कुम्भेष्वग्नौ च होमयेत् क्षीरवृक्षस्य समिधः सर्षपाक्षततण्डुलान्

dikpālāḥ padmapatreṣu kumbheṣvagnau ca homayet kṣīravṛkṣasya samidhaḥ sarṣapākṣatataṇḍulān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतं शतं सुवर्णञ्च कांस्यादिकं द्विजे ददेत् गावः पूज्या विमोक्तव्याः शान्त्यै क्षीरादिसंयुताः

śataṃ śataṃ suvarṇañca kāṃsyādikaṃ dvije dadet gāvaḥ pūjyā vimoktavyāḥ śāntyai kṣīrādisaṃyutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

:प् ८३ अग्निर् उवाच शालिहोत्रः सुश्रुताय हयायुर्वेदमुक्तवान् पालकाप्यो ऽङ्गराजाय गजायुर्वेदमब्रवीत्

:p 83 agnir uvāca śālihotraḥ suśrutāya hayāyurvedamuktavān pālakāpyo 'ṅgarājāya gajāyurvedamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.