:ए इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मत्स्यावतारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः ॥ छप्तेर् ३ :श् अथ तृतीयो ऽध्यायः कूर्मावतारवर्णनं अग्निर् उवाच वक्ष्ये कूर्मावतारञ्च श्रुत्वा पापप्रणाशनम्(३) पुरा देवासुरे युद्धे दैत्यैर् देवाः पराजिताः
:e ity ādimahāpurāṇe āgneye matsyāvatāro nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ || chapter 3 :ś atha tṛtīyo 'dhyāyaḥ kūrmāvatāravarṇanaṃ agnir uvāca vakṣye kūrmāvatārañca śrutvā pāpapraṇāśanam(3) purā devāsure yuddhe daityair devāḥ parājitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वाससश् च शापेन निश्रीकाश्चाभवंस्तदा स्तुत्वा क्षीराब्धिगं(४) विष्णुम् ऊचुः पालय चासुरात्
durvāsasaś ca śāpena niśrīkāścābhavaṃstadā stutvā kṣīrābdhigaṃ(4) viṣṇum ūcuḥ pālaya cāsurāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादिकान् हरिः प्राह सन्धिं कुर्वन्तु चासुरैः(५) क्षीराब्धिमथनार्थं हि अमृतार्थं श्रिये ऽसुराः
brahmādikān hariḥ prāha sandhiṃ kurvantu cāsuraiḥ(5) kṣīrābdhimathanārthaṃ hi amṛtārthaṃ śriye 'surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरयो ऽपि हि सन्धेयाः सति कार्यार्थगौरवे युष्मानमृतभाजो हि कारयामि(६) न दानवान्
arayo 'pi hi sandheyāḥ sati kāryārthagaurave yuṣmānamṛtabhājo hi kārayāmi(6) na dānavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ५ मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु (१) वासुकिम् क्षीराब्धिं मत्सहायेन निर्मथध्वमतन्द्रिताः
:p 5 manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā netraṃ kṛtvā tu (1) vāsukim kṣīrābdhiṃ matsahāyena nirmathadhvamatandritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णूक्तां संविदं कृत्वा दैत्यैः क्षीराब्धिमागताः ततो मथितुमारब्धाः यतः पुच्छन्ततः सुराः
viṣṇūktāṃ saṃvidaṃ kṛtvā daityaiḥ kṣīrābdhimāgatāḥ tato mathitumārabdhāḥ yataḥ pucchantataḥ surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फणिनिःश्वाससन्तप्ता(२) हरिणाप्यायिताः सुराः मथ्यमाने ऽर्णवे सो ऽद्रिर् अनाधारो ह्य् अपो ऽविशत्
phaṇiniḥśvāsasantaptā(2) hariṇāpyāyitāḥ surāḥ mathyamāne 'rṇave so 'drir anādhāro hy apo 'viśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूर्मरूपं समास्थाय दध्रे विष्णुश् च मन्दरम् क्षीराब्धेर्मथ्यमानाच्च विषं हालाहलं ह्य् अभूत्
kūrmarūpaṃ samāsthāya dadhre viṣṇuś ca mandaram kṣīrābdhermathyamānācca viṣaṃ hālāhalaṃ hy abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेण धारितं कण्ठे नीलकण्ठस्ततो ऽभवत्(३) ततो ऽभूद्वारुणी देवी पारिजातस्तु कौस्तुभः
hareṇa dhāritaṃ kaṇṭhe nīlakaṇṭhastato 'bhavat(3) tato 'bhūdvāruṇī devī pārijātastu kaustubhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गावश्चाप्सरसो दिव्या लक्ष्मीर्देवी हरिङ्गता पश्यन्तः सर्वदेवास्तां स्तुवन्तः सश्रियो ऽभवन्
gāvaścāpsaraso divyā lakṣmīrdevī hariṅgatā paśyantaḥ sarvadevāstāṃ stuvantaḥ saśriyo 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो धन्वन्तरिर्विष्णुर् आयुर्वेदप्रवर्तकः(४) बिभ्रत् कमण्डलुम्पूर्णम् अमृतेन समुत्थितः
tato dhanvantarirviṣṇur āyurvedapravartakaḥ(4) bibhrat kamaṇḍalumpūrṇam amṛtena samutthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतं तत्कराद्दैत्या सुरेभ्यो ऽर्धं प्रदाय च गृहीत्वा जग्मुर्जन्माद्या विष्णुः स्त्रीरूपधृक् ततः
amṛtaṃ tatkarāddaityā surebhyo 'rdhaṃ pradāya ca gṛhītvā jagmurjanmādyā viṣṇuḥ strīrūpadhṛk tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां दैत्याः प्रोचुर्विमोहिताः भव भार्यामृतं गृह्य पाययास्मान् वरानने
tāṃ dṛṣṭvā rūpasampannāṃ daityāḥ procurvimohitāḥ bhava bhāryāmṛtaṃ gṛhya pāyayāsmān varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्युक्त्वा हरिस्तेभ्यो गृहीत्वापाययत्सुरान् चन्द्ररूपधरो राहुः पिबंश्चार्केन्दुनार्पितः (५)
tathetyuktvā haristebhyo gṛhītvāpāyayatsurān candrarūpadharo rāhuḥ pibaṃścārkendunārpitaḥ (5)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् ६ हरिणाप्यरिणा च्छिन्नं(१) स राहुस्तच्छिरः पृथक् कृपयामरतान्नीतं वरदं हरिमब्रवीत्
:p 6 hariṇāpyariṇā cchinnaṃ(1) sa rāhustacchiraḥ pṛthak kṛpayāmaratānnītaṃ varadaṃ harimabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहुर्मत्तस्तु चन्द्रार्कौ प्राप्स्येते ग्रहणं ग्रहः तस्मिन् कले च यद्दानं दास्यन्ते स्यात् तदक्षयं(२)
rāhurmattastu candrārkau prāpsyete grahaṇaṃ grahaḥ tasmin kale ca yaddānaṃ dāsyante syāt tadakṣayaṃ(2)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्याहाथ तं विष्णुस् ततः सर्वैः सहामरैः स्त्रीरूपं सम्परित्यज्य हरेणोक्तः प्रदर्शय
tathetyāhātha taṃ viṣṇus tataḥ sarvaiḥ sahāmaraiḥ strīrūpaṃ samparityajya hareṇoktaḥ pradarśaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शयामास रुद्राय स्त्रीरूपं भगवान् हरिः मायया मोहितः शम्भुः गौरीं त्यक्त्वा स्त्रियं गतः
darśayāmāsa rudrāya strīrūpaṃ bhagavān hariḥ māyayā mohitaḥ śambhuḥ gaurīṃ tyaktvā striyaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नग्न उन्मत्तरूपो ऽभूत् स्त्रियः केशानधारयत्(३) अगाद्विमुच्य केशान् स्त्री अन्वधावच्च ताङ्गताम्
nagna unmattarūpo 'bhūt striyaḥ keśānadhārayat(3) agādvimucya keśān strī anvadhāvacca tāṅgatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्खलितं तस्य वीर्यं कौ यत्र यत्र हरस्य हि तत्र तत्राभवत् क्षेत्रं लिङ्गानां कनकस्य च (४)
skhalitaṃ tasya vīryaṃ kau yatra yatra harasya hi tatra tatrābhavat kṣetraṃ liṅgānāṃ kanakasya ca (4)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायेयमिति तां ज्ञात्वा स्वरूपस्थो ऽभवद्धरः शिवमाह हरी रुद्र जिता माया त्वया हि मे
māyeyamiti tāṃ jñātvā svarūpastho 'bhavaddharaḥ śivamāha harī rudra jitā māyā tvayā hi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जेतुमेनां शक्तो मे त्वदृते ऽन्यः पुमान् भुवि अप्राप्याथामृतं दैत्या देवैर् युद्धे निपातिताः त्रिदिवस्थाः सुराश्चासन् यः पठेत् त्रिदिवं व्रजेत्
na jetumenāṃ śakto me tvadṛte 'nyaḥ pumān bhuvi aprāpyāthāmṛtaṃ daityā devair yuddhe nipātitāḥ tridivasthāḥ surāścāsan yaḥ paṭhet tridivaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.