Agni-Purana 337

:प् २०२ छप्तेर् ३३७ :श् अथ सप्तत्रिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नाटकनिरूपणम् अग्निर् उवाच नाटकं सप्रकरणं डिम ईहामृगो ऽपि वा ज्ञेयः समवकारश् च भवेत् प्रहसनन्तथा

:p 202 chapter 337 :ś atha saptatriṃśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ nāṭakanirūpaṇam agnir uvāca nāṭakaṃ saprakaraṇaṃ ḍima īhāmṛgo 'pi vā jñeyaḥ samavakāraś ca bhavet prahasanantathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यायोगभाणवीथ्यङ्कत्रोटकान्यथ नाटिका सट्टकं शिल्पकः कर्णा एको दुर्मल्लिका तथा

vyāyogabhāṇavīthyaṅkatroṭakānyatha nāṭikā saṭṭakaṃ śilpakaḥ karṇā eko durmallikā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थानं भाणिका भाणी गोष्ठी हल्लीशकानि च काव्यं श्रीगदितं नाट्यरासकं रासकं तथा

prasthānaṃ bhāṇikā bhāṇī goṣṭhī hallīśakāni ca kāvyaṃ śrīgaditaṃ nāṭyarāsakaṃ rāsakaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उल्लाप्यकं प्रेङ्क्षणञ्च सप्तविंशतिरेव तत् सामान्यञ्च विशेषश् च लक्षणस्य द्वयी गतिः

ullāpyakaṃ preṅkṣaṇañca saptaviṃśatireva tat sāmānyañca viśeṣaś ca lakṣaṇasya dvayī gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्यं सर्वविषयं शेषः क्वापि प्रवर्तते पूर्वरङ्गे निवृत्ते द्वौ देशकालावुभावपि

sāmānyaṃ sarvaviṣayaṃ śeṣaḥ kvāpi pravartate pūrvaraṅge nivṛtte dvau deśakālāvubhāvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसभावविभावानुभावा अभिनयास् तथा अङ्कः स्थितिश् च सामान्यं सर्वत्रैवोपसर्पणात्

rasabhāvavibhāvānubhāvā abhinayās tathā aṅkaḥ sthitiś ca sāmānyaṃ sarvatraivopasarpaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषो ऽवसरे वाच्यः सामान्यं पूर्वमुच्यते त्रिवर्गसाधनन्नाट्यमित्याहुः करणञ्च यत्

viśeṣo 'vasare vācyaḥ sāmānyaṃ pūrvamucyate trivargasādhanannāṭyamityāhuḥ karaṇañca yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतिकर्तव्यता तस्य पूर्वरङ्गो यथाविधि नान्दीमुखानि द्वात्रिंशदङ्गानि पूर्वरङ्गके

itikartavyatā tasya pūrvaraṅgo yathāvidhi nāndīmukhāni dvātriṃśadaṅgāni pūrvaraṅgake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतानां नमस्कारो गुरूणामपि च स्तुतिः गोब्राह्मणनृपादीनामाशीर्वादादि गीयते

devatānāṃ namaskāro gurūṇāmapi ca stutiḥ gobrāhmaṇanṛpādīnāmāśīrvādādi gīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्द्यन्ते सूत्रधारो ऽसौ रूपकेषु निबध्यते गुरुपूर्वक्रमं वंशप्रशंसा पौरुषं कवेः

nāndyante sūtradhāro 'sau rūpakeṣu nibadhyate gurupūrvakramaṃ vaṃśapraśaṃsā pauruṣaṃ kaveḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

:प् २०३ सम्बन्धार्थौ च काव्यस्य पञ्चैतानेष निर्दिशेत् नटी विदूषको वापि पारिपार्श्विक एव वा

:p 203 sambandhārthau ca kāvyasya pañcaitāneṣa nirdiśet naṭī vidūṣako vāpi pāripārśvika eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहिताः सूत्रधारेण संलापं यत्र कुर्वते चित्रैर् वाक्यैः स्वकार्योत्थैः प्रस्तुताक्षेपिभिर्मिथः

sahitāḥ sūtradhāreṇa saṃlāpaṃ yatra kurvate citrair vākyaiḥ svakāryotthaiḥ prastutākṣepibhirmithaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमुखं तत्तु विज्ञेयं बुधैः प्रस्तावनापि सा प्रवृत्तकं कथोद्घातः प्रयोगातिशयस् तथा

āmukhaṃ tattu vijñeyaṃ budhaiḥ prastāvanāpi sā pravṛttakaṃ kathodghātaḥ prayogātiśayas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमुखस्य त्रयो भेदा वीजांशेषूपजायते कालं प्रवृत्तमाश्रित्य सूत्रधृग्यत्र वर्णयेत्

āmukhasya trayo bhedā vījāṃśeṣūpajāyate kālaṃ pravṛttamāśritya sūtradhṛgyatra varṇayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाश्रयश् च पात्रस्य प्रवेशस्तत् प्रवृत्तकं सूत्रधारस्य वाक्यं वा यत्र वाक्यार्थमेव वा

tadāśrayaś ca pātrasya praveśastat pravṛttakaṃ sūtradhārasya vākyaṃ vā yatra vākyārthameva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा प्रविशेत् पात्रं कथोद्घातः स उच्यते प्रयोगेषु प्रयोगन्तु सूत्रधृग्यत्र वर्णयेत्

gṛhītvā praviśet pātraṃ kathodghātaḥ sa ucyate prayogeṣu prayogantu sūtradhṛgyatra varṇayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् च प्रविशेत् पात्रं प्रयोगातिशयो हि सः शरीरं नाटकादीनामितिवृत्तं प्रचक्षते

tataś ca praviśet pātraṃ prayogātiśayo hi saḥ śarīraṃ nāṭakādīnāmitivṛttaṃ pracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धमुत्प्रेक्षितञ्चेति तस्य भेदाबुभौ स्मृतौ सिद्धमागमदृष्टञ्च सृष्टमुत्प्रेक्षितं कवेः

siddhamutprekṣitañceti tasya bhedābubhau smṛtau siddhamāgamadṛṣṭañca sṛṣṭamutprekṣitaṃ kaveḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीजं विन्दुः पताका च प्रकरी कार्यमेव च अर्थप्रकृतयः पञ्च पञ्च चेष्टा अपि क्रमात्

vījaṃ vinduḥ patākā ca prakarī kāryameva ca arthaprakṛtayaḥ pañca pañca ceṣṭā api kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रारम्भश् च प्रयत्नश् च प्राप्तिः सद्भाव एव च नियता च फलप्राप्तिः फलयोगश् च पञ्चमः

prārambhaś ca prayatnaś ca prāptiḥ sadbhāva eva ca niyatā ca phalaprāptiḥ phalayogaś ca pañcamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखं प्रतिमुखं गर्भो विमर्षश् च तथैव च तथा निर्वहणञ्चेति क्रमात् पञ्चैव सन्धयः

mukhaṃ pratimukhaṃ garbho vimarṣaś ca tathaiva ca tathā nirvahaṇañceti kramāt pañcaiva sandhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पमात्रं समुद्दिष्टं बहुधा यत् प्रसर्पति :प् २०४ फलावसानं यच्चैव वीजं तदभिधीयते

alpamātraṃ samuddiṣṭaṃ bahudhā yat prasarpati :p 204 phalāvasānaṃ yaccaiva vījaṃ tadabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र वीजसमुत्पत्तिर्नानार्थरससम्भवा काव्ये शरीरानुगतं तन्मुखं परिकीर्तितं

yatra vījasamutpattirnānārtharasasambhavā kāvye śarīrānugataṃ tanmukhaṃ parikīrtitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्टस्यार्थस्य रचना वृत्तान्तस्यानुपक्षयः रागप्राप्तिः प्रयोगस्य गुह्यानाञ्चैव गूहनम्

iṣṭasyārthasya racanā vṛttāntasyānupakṣayaḥ rāgaprāptiḥ prayogasya guhyānāñcaiva gūhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश् चर्यवदभिख्यातं प्रकाशानां प्रकाशनम् अङ्गहीनं नरो यद्वन्न श्रेष्ठं काव्यमेव च

āś caryavadabhikhyātaṃ prakāśānāṃ prakāśanam aṅgahīnaṃ naro yadvanna śreṣṭhaṃ kāvyameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशकालौ विना किञ्चिन्नेतिवृत्तं प्रवर्तते अतस्तयोरुपादाननियमात् पदमुच्यते

deśakālau vinā kiñcinnetivṛttaṃ pravartate atastayorupādānaniyamāt padamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशेषु भारतं वर्षं काले कृतयुगत्रयं नर्ते ताभ्यां प्राणभृतां सुखदुःखोदयः क्वचित् सर्गे सर्गादिवार्ता च प्रसज्जन्ती न दुष्यति

deśeṣu bhārataṃ varṣaṃ kāle kṛtayugatrayaṃ narte tābhyāṃ prāṇabhṛtāṃ sukhaduḥkhodayaḥ kvacit sarge sargādivārtā ca prasajjantī na duṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.