Library·Agni-Purana·340

Agni-Purana 340

:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे अलङ्कारे रीतिनिरूपणं नामोनचत्वारिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः छप्तेर् ३४० :श् अथ चत्वारिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नृत्यादावङ्गकर्मनिरूपणं अग्निर् उवाच चेष्टाविशेषमप्यङ्गप्रत्यङ्गे कर्म चानयोः शरीरारम्भमिच्छन्ति प्रायः पूर्वो ऽवलाश्रयः

:e ity āgneye mahāpurāṇe alaṅkāre rītinirūpaṇaṃ nāmonacatvāriṃśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ chapter 340 :ś atha catvāriṃśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ nṛtyādāvaṅgakarmanirūpaṇaṃ agnir uvāca ceṣṭāviśeṣamapyaṅgapratyaṅge karma cānayoḥ śarīrārambhamicchanti prāyaḥ pūrvo 'valāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीला विलासो विछित्तिर्विभ्रमं किलकिञ्चितं मोट्टायितं कुट्टमितं विव्वोको ललितन्तथा

līlā vilāso vichittirvibhramaṃ kilakiñcitaṃ moṭṭāyitaṃ kuṭṭamitaṃ vivvoko lalitantathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकृतं क्रीडितं केलिरिति द्वादशधैव सः लीलेष्टजनचेष्टानुकरणं संवृतक्षये

vikṛtaṃ krīḍitaṃ keliriti dvādaśadhaiva saḥ līleṣṭajanaceṣṭānukaraṇaṃ saṃvṛtakṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषान् दर्शयन् किञ्चिद्विलासः सद्भिरिष्यते हसितक्रान्दितादीनां सङ्करः किलकिञ्चितं

viśeṣān darśayan kiñcidvilāsaḥ sadbhiriṣyate hasitakrānditādīnāṃ saṅkaraḥ kilakiñcitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकारः कोपि विव्वोको ललितं सौकुमार्यतः शिरः पाणिरुरः पार्श्वङ्कटिरङ्घ्रिरिति क्रमात्

vikāraḥ kopi vivvoko lalitaṃ saukumāryataḥ śiraḥ pāṇiruraḥ pārśvaṅkaṭiraṅghririti kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गानि भ्रूलतादीनि प्रत्यङ्गान्यभिजानते :प् २१२ अङ्गप्रत्यङ्गयोः कर्म प्रयत्नजनितं विना

aṅgāni bhrūlatādīni pratyaṅgānyabhijānate :p 212 aṅgapratyaṅgayoḥ karma prayatnajanitaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रयोगः क्वचिन्मुख्यन्तिरश्चीनञ्च तत् क्वचित् आकम्पितं कम्पितञ्च(१) धूतं विधूतमेव च

na prayogaḥ kvacinmukhyantiraścīnañca tat kvacit ākampitaṃ kampitañca(1) dhūtaṃ vidhūtameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवाहितमाधूतमवधूतमथाचितं निकुञ्चितं परावृत्तमुत्क्षिप्तञ्चाप्यधोगतम्

parivāhitamādhūtamavadhūtamathācitaṃ nikuñcitaṃ parāvṛttamutkṣiptañcāpyadhogatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ललितञ्चेति विज्ञेयं त्रयोदशविधं शिरः भ्रूकर्म सप्तधा ज्ञेयं पातनं भ्रूकुटीमुखं

lalitañceti vijñeyaṃ trayodaśavidhaṃ śiraḥ bhrūkarma saptadhā jñeyaṃ pātanaṃ bhrūkuṭīmukhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्तिस्त्रिधा रमस्थायिसञ्चारिप्रतिबन्धना षट्त्रिंशद्भेदविधुरा रसजा तत्र चाष्टधा

dṛṣtistridhā ramasthāyisañcāripratibandhanā ṣaṭtriṃśadbhedavidhurā rasajā tatra cāṣṭadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवधा तारकाकर्म भ्रमणञ्चलनादिकं षोढा च नासिका ज्ञेया निश्वासो नवधा मतः

navadhā tārakākarma bhramaṇañcalanādikaṃ ṣoḍhā ca nāsikā jñeyā niśvāso navadhā mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोटौष्ठकर्मकं पापं सप्तधा चिवुकक्रिया कलुषादिमुखं षोढा ग्रीवा नवविधा स्मृता

ṣoṭauṣṭhakarmakaṃ pāpaṃ saptadhā civukakriyā kaluṣādimukhaṃ ṣoḍhā grīvā navavidhā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंयुतः संयुतश् च भूम्ना हस्तः प्रमुच्यते पताकस्त्रिपाताकश् च तथा वै कर्तरीमुखः

asaṃyutaḥ saṃyutaś ca bhūmnā hastaḥ pramucyate patākastripātākaś ca tathā vai kartarīmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धचन्द्रोत्करालश् च शुकतुण्डस्तथैव च सुष्टिश् च शिखरश् चैव कपित्थः खेटकामुखः

ardhacandrotkarālaś ca śukatuṇḍastathaiva ca suṣṭiś ca śikharaś caiva kapitthaḥ kheṭakāmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूच्यास्यः पद्मकोषो हि शिराः समृगशीर्षकाः कांमूलकालपद्मौ(२)* च चतुरभ्रमरौ तथा

sūcyāsyaḥ padmakoṣo hi śirāḥ samṛgaśīrṣakāḥ kāṃmūlakālapadmau(2)* ca caturabhramarau tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसास्यहंसपक्षौ च सन्दंशमुकुलौ तथा कांमूलकालपद्मौ काङ्गूलकालपद्मौ एतत्पाठद्वयं न समीचीनं :प् २१३ उर्णनाभस्ताम्रचूडश् चतुर्विंशतिरित्यमी

haṃsāsyahaṃsapakṣau ca sandaṃśamukulau tathā kāṃmūlakālapadmau kāṅgūlakālapadmau etatpāṭhadvayaṃ na samīcīnaṃ :p 213 urṇanābhastāmracūḍaś caturviṃśatirityamī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंयुतकराः प्रोक्ताः संयुतास्तु त्रयोदश अञ्जलिश् च कपोतश् च कर्कटः स्वस्तिकस् तथा

asaṃyutakarāḥ proktāḥ saṃyutāstu trayodaśa añjaliś ca kapotaś ca karkaṭaḥ svastikas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटको वर्धमानश्चाप्यसङ्गो निषधस् तथा दोलः पुष्पपुटश् चैव तथा मकर एव च

kaṭako vardhamānaścāpyasaṅgo niṣadhas tathā dolaḥ puṣpapuṭaś caiva tathā makara eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजदन्तो वहिस्तम्भो वर्धमानो ऽपरे कराः उरः पञ्चविधं स्यात्तु आभुग्ननर्तनादिकम्

gajadanto vahistambho vardhamāno 'pare karāḥ uraḥ pañcavidhaṃ syāttu ābhugnanartanādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदरन्दुरतिक्षामं खण्डं पूर्णमिति त्रिधा पार्श्वयोः पञ्चकर्माणि जङ्घाकर्म च पञ्चधा अनेकधा पादकर्म नृत्यादौ नाटके स्मृतम्

udaranduratikṣāmaṃ khaṇḍaṃ pūrṇamiti tridhā pārśvayoḥ pañcakarmāṇi jaṅghākarma ca pañcadhā anekadhā pādakarma nṛtyādau nāṭake smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.