:ए इत्य् आग्नेये महापुराणे व्याकरणे समासो नाम चतुःपञ्चाशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः छप्तेर् ३५५ :श् अथ पञ्चपञ्चाशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः तद्धितं स्कन्द उवाच तद्धितं त्रिविधं वक्ष्ये सामान्यवृत्तिरीदृशी ले व्यंसलो वत्सलः स्यादिलचि स्यात्तुफेनिलं
:e ity āgneye mahāpurāṇe vyākaraṇe samāso nāma catuḥpañcāśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ chapter 355 :ś atha pañcapañcāśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ taddhitaṃ skanda uvāca taddhitaṃ trividhaṃ vakṣye sāmānyavṛttirīdṛśī le vyaṃsalo vatsalaḥ syādilaci syāttuphenilaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमशः शे पामनो ने इलचि स्यात्तु पिच्छिलं अणि प्राज्ञ आर्चकः स्यात् दन्तादुरचि दन्तुरः
lomaśaḥ śe pāmano ne ilaci syāttu picchilaṃ aṇi prājña ārcakaḥ syāt dantāduraci danturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रे स्यान्मधुरं सुशिरं रे स्यात् केशर ईदृशः :प् २५५ हिरण्यं ये मालवो वे वलचि स्याद्रजस्वलः
re syānmadhuraṃ suśiraṃ re syāt keśara īdṛśaḥ :p 255 hiraṇyaṃ ye mālavo ve valaci syādrajasvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इनौ धनी करी हस्ती धनिकं टिकनीरितं पयस्वी विनि मायावी ऊर्णायुर्युचि ईरितं
inau dhanī karī hastī dhanikaṃ ṭikanīritaṃ payasvī vini māyāvī ūrṇāyuryuci īritaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग्मो मिनि आलचि स्याद्वाचालश्चाटचीरितं फलिनो वर्हिणः केकी वृन्दारकस् तथा कनि
vāgmo mini ālaci syādvācālaścāṭacīritaṃ phalino varhiṇaḥ kekī vṛndārakas tathā kani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलुचि शीतन्न सहते शीतालुः श्वालुरीदृशः हिमालुरालुचि स्याच्च हिमं न सहते तथा
āluci śītanna sahate śītāluḥ śvālurīdṛśaḥ himālurāluci syācca himaṃ na sahate tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपं वातादुलचि स्याद् वातुलश्चानपत्यके वाशिष्ठः कौरवो वासः पाञ्चालः सोस्य वासकः
rūpaṃ vātādulaci syād vātulaścānapatyake vāśiṣṭhaḥ kauravo vāsaḥ pāñcālaḥ sosya vāsakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वासो माथुरः स्याद्वेत्त्यधीते च चान्द्रकः व्युत्क्रमं वेत्ति क्रमकः नरश् चक्राम कौशकः
tatra vāso māthuraḥ syādvettyadhīte ca cāndrakaḥ vyutkramaṃ vetti kramakaḥ naraś cakrāma kauśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियङ्गूनां भवं क्षेत्रं प्रैयङ्गवीनकं खञि मौद्गीनं कौद्रवीणञ्च वैदेहश्चानपत्यके
priyaṅgūnāṃ bhavaṃ kṣetraṃ praiyaṅgavīnakaṃ khañi maudgīnaṃ kaudravīṇañca vaidehaścānapatyake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इञि दाक्षिर्दाशरथिः कचि नारायणादिकं आश्वायनः स्याच्च फञि यचि गार्ग्यश् च वात्सकः
iñi dākṣirdāśarathiḥ kaci nārāyaṇādikaṃ āśvāyanaḥ syācca phañi yaci gārgyaś ca vātsakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ढ्हकि स्याद्वैनतेयादिश्चाटकेरस्तथैरकि(?) ढ्रकि गौधेरको रूपं गौधारश्चारकीरितं
ḍhhaki syādvainateyādiścāṭakerastathairaki(?) ḍhraki gaudherako rūpaṃ gaudhāraścārakīritaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियो घे कुलीनः खे ण्ये कैरव्यादयः स्मृताः(?) यति मूर्धन्यमुख्यादिः सुगन्धिरिति रूपकं
kṣatriyo ghe kulīnaḥ khe ṇye kairavyādayaḥ smṛtāḥ(?) yati mūrdhanyamukhyādiḥ sugandhiriti rūpakaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारकादिभ्य इतचि नभस्तारकितादयः अनङि स्याच्च कुण्डोध्नी पुष्पधन्वसुधन्वनी
tārakādibhya itaci nabhastārakitādayaḥ anaṅi syācca kuṇḍodhnī puṣpadhanvasudhanvanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चञ्चुपि वित्तवञ्चुः स्याद्वित्तमस्य च शब्दके चणपि स्यात् केशचणः रूपे स्यात् पटरूपकम्
cañcupi vittavañcuḥ syādvittamasya ca śabdake caṇapi syāt keśacaṇaḥ rūpe syāt paṭarūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
:प् २५६ ईयसौ च पटीयान् स्यात् तरप्यक्षतरादिकम् पचतितराञ्च तरपि तमप्यटतितमामपि
:p 256 īyasau ca paṭīyān syāt tarapyakṣatarādikam pacatitarāñca tarapi tamapyaṭatitamāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृद्वीतमा कल्पपि स्यादिन्द्रकल्पो ऽर्ककल्पकः राजदेशीयो देशीये देश्ये देश्यादिरूपकम्
mṛdvītamā kalpapi syādindrakalpo 'rkakalpakaḥ rājadeśīyo deśīye deśye deśyādirūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पटुजातीयो जातीये जानुमात्रञ्च मात्रचि ऊरुद्वयसो द्वयसचि उरुदघ्नञ्च दघ्नचि
paṭujātīyo jātīye jānumātrañca mātraci ūrudvayaso dvayasaci urudaghnañca daghnaci
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयटि स्यात् पञ्चतयः दौवारिकष्ठकीरितं सामान्यवृत्तिरुक्ताथ अव्ययाख्यश् च तद्धितः
tayaṭi syāt pañcatayaḥ dauvārikaṣṭhakīritaṃ sāmānyavṛttiruktātha avyayākhyaś ca taddhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद्यततसिलि च यत्र तत्र त्रलीरितं अस्मिन् काले ह्य् अधुनास्यादिदानीञ्चैव दान्यपि
yasmādyatatasili ca yatra tatra tralīritaṃ asmin kāle hy adhunāsyādidānīñcaiva dānyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्मिन् सर्वदा दास्यात्तस्मिन्काले र्हिलीरितं तर्हि हो ऽमिन् काल इह कर्हि कस्मिंश् च कालके
sarvasmin sarvadā dāsyāttasminkāle rhilīritaṃ tarhi ho 'min kāla iha karhi kasmiṃś ca kālake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा थालि थमि कथं पूर्वस्यान्दिशि सञ्चयेत् अस्ताति चैव पूर्वस्याः पूर्वादिग्रामणीयकाः
yathā thāli thami kathaṃ pūrvasyāndiśi sañcayet astāti caiva pūrvasyāḥ pūrvādigrāmaṇīyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरस्तात् सञ्चरेद् गच्छेत् सद्यस्तुल्ये ऽहनीरितं उति पूर्वाब्दे च परुत् पूर्वतरे परार्यपि
purastāt sañcared gacchet sadyastulye 'hanīritaṃ uti pūrvābde ca parut pūrvatare parāryapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐषमो ऽस्मिन् संबत्सरे रूपं समसि चेरितं एद्यवौ परेद्यवि स्यात् परस्मिन्नहनीरितं
aiṣamo 'smin saṃbatsare rūpaṃ samasi ceritaṃ edyavau paredyavi syāt parasminnahanīritaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यास्मिन्नहनि द्ये स्यात् पूर्वेद्युश् च तथैद्युसि दक्षिणस्यान्दिशि वसेत् दक्षिणाद्दक्षिणाद्युभौ
adyāsminnahani dye syāt pūrvedyuś ca tathaidyusi dakṣiṇasyāndiśi vaset dakṣiṇāddakṣiṇādyubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरस्यान्दिशि वसेदुत्तरादुत्तराद्युभौ उपरि वसेदुपरिष्टाद् भवेद्रिष्टाति ऊर्ध्वकात्
uttarasyāndiśi vaseduttarāduttarādyubhau upari vasedupariṣṭād bhavedriṣṭāti ūrdhvakāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरेण् च पित्रोक्तं आचि च स्याच्च दक्षिणा :प् २५७ आहौ दक्षिणाहि वसेद्द्विप्रकारं द्विधा च धा
uttareṇ ca pitroktaṃ āci ca syācca dakṣiṇā :p 257 āhau dakṣiṇāhi vaseddviprakāraṃ dvidhā ca dhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यमुञि चैकध्यं कुरु त्वं द्वैधन्धमुञि चेदृशं द्वौ प्रकारौ द्विधा धाचि(१) आसुसुरतरं यथा(२)*
dhyamuñi caikadhyaṃ kuru tvaṃ dvaidhandhamuñi cedṛśaṃ dvau prakārau dvidhā dhāci(1) āsusurataraṃ yathā(2)*
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निपातास्तद्धिताः प्रोक्ताः तद्धितो भाववाचकः पटोर्भावः पटुत्वन्त्वे पदुता तलिचेरितं
nipātāstaddhitāḥ proktāḥ taddhito bhāvavācakaḥ paṭorbhāvaḥ paṭutvantve padutā taliceritaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथिमा चेमनि पृथोः सौख्यं सुखात् ष्यञीरितम् स्तेयं याति च स्तेनस्य ये सख्युः सख्यमीरितं
prathimā cemani pṛthoḥ saukhyaṃ sukhāt ṣyañīritam steyaṃ yāti ca stenasya ye sakhyuḥ sakhyamīritaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपेर्भावश् च कापेयं सैन्यं पथ्यं यकीरितं आश्वं कौमारकं चाणि रूपं चाणि च यौवनम् आचार्यकं कणि प्रोक्तमेवमन्येपि तद्धिताः
kaperbhāvaś ca kāpeyaṃ sainyaṃ pathyaṃ yakīritaṃ āśvaṃ kaumārakaṃ cāṇi rūpaṃ cāṇi ca yauvanam ācāryakaṃ kaṇi proktamevamanyepi taddhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.